Tańczący z czarownicami

Tańczący z czarownicami

Ostatnią osobą ukaraną w Wielkiej Brytanii za czarodziejstwo była Jane Rebecca Yorke, medium skazane w 1944 roku
Jacqui Wood szukała śladów „czarnoksięskich praktyk", które w XVI i XVII wieku kosztowały życie tysiące kobiet. Odnalazła je na podwórku własnego domu w małej wiosce Saveock Water w Kornwalii. Podczas prowadzenia innych wykopalisk odkryła, że jedna z jam została wyłożona futrem czarnego kota i zawierała 22 niewyklute pisklęta, a także kocie pazury, zęby i wąsy. W drugiej jamie była skóra psa, a także psie zęby i szczęka świni.
Archeolodzy odkryli również XVII--wieczną studnię pełną darów wotywnych – skrawków materiału odciętych od ubrań, szpili do włosów, fragmentów butów, pestek wiśni i obrzynek paznokci. Fragmenty odzieży lub własnego ciała wrzucano do studni prawdopodobnie na szczęście. Studnia została zasypana pod koniec XVII wieku, przypuszczalnie po to, by położyć kres magicznym praktykom.Magiczna kuracja
Saveock Water było w XVII wieku maleńką, liczącą zaledwie pięć chałup wioską, ale nawet tak mała społeczność miała swoją czarownicę. Wtedy usługi czarownicy wydawały się tak normalne, jak dzisiaj oferta hydraulika. Od starożytności stosowano dwa rodzaje magii. Biała miała zapewnić powodzenie w miłości, interesach, zdrowie i długie życie. Zadaniem czarnej magii było zaszkodzenie komuś, a zwłaszcza zniszczenie wroga.
W tradycji afrykańskiej wyróżnia się trzy rodzaje czarowników. Thakatha używa mocy głównie na szkodę innych. Sangoma potrafi przepowiadać przyszłość, a także zdiagnozować chorobę i wskazać winnego zbrodni. Inyanga zajmuje się leczeniem chorób, a także dostarczaniem amuletów. Inyanga jest zazwyczaj mężczyzną, ale thakatha i sangoma to najczęściej kobiety. Kobietą była też pierwsza czarodziejka, którą znamy z imienia – Kirke. Według Homera, to ją spotkał Odyseusz, poszukując drogi do Itaki. Kirke zamieniła towarzyszy Odyseusza w wieprze; wódz uniknął tego losu dzięki temu, że wąchał kwiat czosnku złocistego podarowany mu przez Hermesa.
W Europie od średniowiecza wierzono, że magię uprawiają głównie kobiety. W słynnym traktacie „Malleus Maleficarum" („Młot na czarownice") wymienia się czarownice w rodzaju żeńskim. Również w Saveock Water czarownicą była prawdopodobnie kobieta. Jacqui Wood uważa, że zawartość jam świadczy o praktykowaniu w wiosce magii mającej przywrócić kobietom płodność. Te mieszkanki okolicy, które rok po ślubie nie zachodziły w ciążę, z pomocą czarownicy składały ofiary z ptaków, na przykład łabędzi, uważanych za symbol płodności.

Ryzyko zawodowe
Czarownice z Saveock Water wiele ryzykowały. Połowa XVII wieku to w Anglii okres najgorętszych polowań na czarownice, prawie wszystkie procesy kończyły się wtedy wyrokiem śmierci. Zdanie z Biblii: „Nie pozwolisz żyć czarownicy" (Księga Wyjścia 22:17) stało się pretekstem do trwających całe stulecia prześladowań.
Losy osób parających się magią były niepewne już w starożytności. Do wyjątków należał magik Apoloniusz z Tiany, protegowany cesarzowej Julii Domny, matki Karakalli. Rzymskie prawo Dwunastu Tablic z V wieku p.n.e. zakazywało podbierania plonów sąsiada za pomocą magii. W 157 r. p.n.e. Spurius Albinus został postawiony przed sądem za pogwałcenie tych praw. Od 33 r. p.n.e. astrologowie i magowie mieli zakaz przebywania w Rzymie, a 20 lat później cesarz August nakazał spalenie magicznych ksiąg. W 16 r. n.e. astrologowie i magowie zostali wyrzuceni z Półwyspu Apenińskiego. Ten wyrok powtórzył edykt wydany przez Wespazjana w 69 r. n.e., a w 89 r. n.e. – przez Domicjana. Cesarz Konstantyn I wydał w IV wieku edykt przeciw magii.
Wczesne chrześcijaństwo było jednak łagodne dla czarowników i czarownic. Jeden z ojców Kościoła, Augustyn z Hippony, uznał w V wieku wiarę w czary za herezję. Św. Bonifacy ogłosił w VIII wieku, że wiara w czarownice przeczy idei chrześcijaństwa. Cesarz Karol Wielki palenie domniemanych czarownic karał śmiercią, a w 820 r. biskup Lyonu oświadczył, że osoby umiejące wywierać wpływ na pogodę, latać i zmieniać postać nie istnieją.
Okres najbardziej nasilonych polowań na czarownice w Europie przypadł na lata 1450-1700. Wielu badaczy przypuszcza, że nagły wybuch nienawiści do magików miał związek z procesami katarów i templariuszy, których oskarżono m.in. o czary.

Rzeź czarownic
Duży wpływ na prześladowanie czarownic miała kontrreformacja. Spośród 3229 osób straconych za czary w latach 1561-1670 w południowych Niemczech aż 2527 osób zginęło na terenach zamieszkanych przez katolików. Niektórzy historycy doszukują się związku między nasileniem polowań na czarownice a wojną trzydziestoletnią oraz klęskami nieurodzaju.
Historyk John M. Riddle wysnuł teorię, że przyczyną nasilenia polowań na czarownice było dążenie do zwiększenia liczby urodzeń w Europie wyludnionej w XIV wieku po epidemii dżumy. Wiele kobiet oskarżonych o czary było akuszerkami, które potrafiły także zapobiegać ciąży. Zdaniem Riddle’a, procesy czarownic doprowadziły pośrednio do demograficznej eksplozji w Europie, która umożliwiła m.in. kolonializm.
Liczbę osób, głównie kobiet, skazanych za czary w Europie i Ameryce szacuje się na 40 tys. – 100 tys. Procesy o czary zostały stopniowo zaniechane w XVIII wieku. Ostatnia egzekucja w Anglii odbyła się w 1716 r., kiedy powieszono Mary Hicks i jej córkę Elizabeth. Helena Curtens i Agnes Olmanns były ostatnimi kobietami straconymi w 1738 r. za czary w Niemczech. W Polsce spalono jeszcze dwie kobiety w 1793 r. Za ostatnią czarownicę skazaną w Europie uważa się żyjącą w Reszlu, na terenie dzisiejszej Polski, a ówczesnych Prus, Barbarę Zdunk, straconą w 1811 r. Możliwe jednak, że w jej wypadku podstawą oskarżenia były podpalenia, a nie czary. Ostatnią osobą ukaraną w Wielkiej Brytanii za czarodziejstwo była Jane Rebecca Yorke, medium skazane w 1944 r. na 5 funtów grzywny za próbę nawiązania kontaktu ze zmarłym.

Butelki wiedźm
Choć zachowały się tony akt z procesów czarownic oskarżanych o powodowanie chorób, śmierci, bezpłodności kobiet i gospodarskich zwierząt, impotencji, przynoszenie nieszczęścia w interesach, nie wiadomo, jak wyglądały magiczne obrzędy. Znalezisko z Saveock Water jest unikatowe: nigdzie na świecie nie znaleziono dotychczas podobnych śladów magicznych praktyk.
W Anglii w XVI i XVII wieku powszechne było ukrywanie starych butów w kominach, ścianach, ramach okiennych i klatkach schodowych. Kominyi drzwi były miejscami, przez które mogły wejść do domu złe duchy, a buty, jako symbol szczęścia, miały je odstraszać. Na niektórych butach znaleziono jednak ślady głębokich nacięć, które mogą świadczyć o używaniu ich do czarnej magii.
Najbardziej popularną ochroną przed magią w tym okresie były tzw. butelki wiedźm umieszczane pod progami domów lub paleniskami. Wewnątrz nich znaleziono zgięte szpilki i ślady ludzkiej uryny. Badacze uważają, że butelki służyły jako pułapki na złe duchy. Wiedźma zwabiona przez mocz, cząstkę ciała człowieka, trafiała do butli i nadziewała się na szpilki. Znaleziona w Walii niezwykła butelka opatrzona imieniem Nanny Roberts zawierała kostki i wysuszoną skórę żaby oraz około 40 szpilek. W niektórych butelkach znajdowano pozostałości roślin i insektów oraz ludzkie włosy.
W siedemnastowiecznej Anglii używano przeciw czarownicom wysuszonych trucheł kotów, ukrywanych wewnątrz ścian i pod dachami. Koty tradycyjnie są uważane za istoty, które dostrzegają duchy i czarownice lepiej niż człowiek. Być może miały łapać złe duchy, tak jak łapią myszy.

Czary wiecznie żywe
Jacqui Wood przypuszcza, że w okolicy Saveock Water pewne rytuały mogły przetrwać do dziś. Większość odkrytych przez jej ekipę jam pochodzi z XVII wieku, jednak dół zawierający szczątki psa powstał w 1950 r. Wielu mieszkańców okolicy pamięta praktyki magiczne popularne zaledwie dwa pokolenia wstecz. Mieszkańcy Saveock Water twierdzą, że do niedawna niedaleko domu Wood mieszkała rodzina Burnettów, której kobiety miały reputację czarownic. Dwie siostry mieszkały tam jeszcze w latach 80. XX wieku, a do dziś w domu żyje ich daleka krewna. Wood nie zdobyła się jeszcze na odwagę, by złożyć jej wizytę.

Porywacze penisów
W wielu rejonach Afryki nadal powszechna jest wiara, że rak lub AIDS są wynikiem czarów. Mieszkańcy Konga wierzą, że czarownictwem można się zarazić poprzez pożywienie albo kontakt z innym czarownikiem. W 2006 roku właśnie w stolicy Konga Kinszasie ponad 25 tys. dzieci zostało oskarżonych o czary i wyrzuconych z miasta.
W kwietniu 2008 roku policja w Kinszasie aresztowała 14 domniemanych czarowników oskarżonych o „porywanie penisów". Aresztowań dokonano, żeby uniknąć rozlewu krwi, do czego doszło przed 10 laty w Ghanie, gdzie 12 podejrzanych o magiczną „kradzież penisów" zostało zlinczowanych przez tłum. W maju 2008 roku tłum w Kenii spalił 11 osób oskarżonych o czary. W tym czasie prezydent Tanzanii Kikwete publicznie oskarżył czarnoksiężników o zabijanie albinosów i wykorzystywanie ich ciał do obrzędów magicznych (w tym kraju od maja 2007 r. zamordowano 25 albinosów).
Afryka nie jest wyjątkiem. Na początku XXI wieku setki osób zostały publicznie stracone za czary w Indonezji. W lutym 2008 roku mieszkanka Arabii Saudyjskiej Fawzi Falih została uwięziona i oskarżona o czary – zostanie ścięta, o ile nie ułaskawi jej król.



Czary Pitagorasa
W starożytności uważano, że kolebką magii był Egipt. Tam szukali swoich korzeni magicy europejscy i arabscy. Na egipskich papirusach zachowało się wiele opowiadań o czarnoksiężnikach. Magia była też popularna nad Eufratem, kwitła w Grecji i Rzymie. Według Fritza Grafa, autora książki „Magic in Ancient World", współcześni Platona i Sokratesa kładli laleczki wudu na grobach i progach, czarów obawiali się Cycero i Pliniusz Starszy, a mieszkańcy jońskiego miasta Teos rzucali klątwy na każdego, kto odważył się przypuścić na nich atak. O uzdrowicielach, prorokach i czarownikach żyjących w Atenach pisał Platon w „Prawach". Magiczne moce przypisywano matematykowi i filozofowi Pitagorasowi z Miletu, o którym krążyły pogłoski, że potrafi przebywać w dwóch miastach jednocześnie, głaskać dzikiego orła, przewidzieć śmierć człowieka i zagryźć jadowitego węża. Filozof Empedokles z Akragas przypisywał mu też moc uzdrawiania chorych, odmładzania starych, wpływania na pogodę i przywoływania z grobu umarłych.


Okładka tygodnika WPROST: 44/2008
Więcej możesz przeczytać w 44/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2008 (1349)

  • Na stronie - Esesmani polityki 26 paź 2008, 22:00 W partii czy rządzie funkcjonuje się jak owca, którą można zarżnąć 3
  • Wprost od czytelników 26 paź 2008, 22:00 NIE GENERUJMYW miarę systematycznie czytam „Wprost", bo uważam, że jest dobrze i ciekawie redagowany. Jedyna rzecz, która zdecydowanie mi się nie podoba, to używanie w tekstach wyrazów obcych, i to wtedy, gdy to nie jest... 3
  • Skaner 26 paź 2008, 22:00 6
  • Żądza rządzenia 26 paź 2008, 22:00 Polityka 6
  • Trójka zniknie z Myśliwieckiej? 26 paź 2008, 22:00 Media 6
  • Prezydent przeprosi premiera? 26 paź 2008, 22:00 Sondaż 6
  • Bojar na Wyspach 26 paź 2008, 22:00 Biznes 6
  • Dossier 26 paź 2008, 22:00 „Nie chcemy kolejnego rozrzutnika w Białym Domu"Sarah Palin o Baracku Obamie na spotkaniu z wyborcami„Senator Obama na negatywne reklamy wydał więcej pieniędzy, niż wydano w jakiejkolwiek kampanii politycznej w... 8
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE 26 paź 2008, 22:00 Jestem człowiekiem renesansu 8
  • Ludzie 26 paź 2008, 22:00 Kennedy w Polsce5 grudnia w warszawskiej Stodole wystąpi Nigel Kennedy. Skrzypek zagra w jazzowym kwintecie stworzonym wraz z polskimi muzykami, m.in. z pianistą Piotrem Wyleżołem. W ten sposób będzie promował swoją najnowszą płytę... 8
  • Gwiazdy kręcą w Polsce 26 paź 2008, 22:00 Kino 8
  • Smart na minuty 26 paź 2008, 22:00 Motoryzacja 10
  • Pożarty rekord 26 paź 2008, 22:00 Księga Guinnessa 10
  • Wykrywacz kłamstw 26 paź 2008, 22:00 „Chcę, żeby reforma została przeprowadzona jak najszybciej, zmiany nie mogą opierać się na prywatyzacji. Wierzę w państwową służbę zdrowia, sam korzystam przede wszystkim z publicznej służby zdrowia" (Tok FM, 22.10.2008)1.... 10
  • Nasz kryzys 26 paź 2008, 22:00 Gospodarka 12
  • Relaks idealny 26 paź 2008, 22:00 Psychologia 12
  • Zapytaj wprost - Marek Balicki 26 paź 2008, 22:00 Nie brałem prezentów 14
  • Poczta 26 paź 2008, 22:00 Choroba tramwajowaW związku z artykułem „Choroba tramwajowa" (nr 39) chciałbym zauważyć, że największą zaletą tramwaju nie jest to, że nie stoi w korkach, bo stoi (nie wszędzie ma wydzielone torowiska). Tramwaj w porównaniu... 16
  • Playback 26 paź 2008, 22:00 Minister zdrowia Ewa Kopacz i szef gabinetu politycznego premiera Sławomir Nowak 16
  • Wprost przeciwnie - Francuski dyktator 26 paź 2008, 22:00 Co jeszcze może zrobić Nicolas Sarkozy, by zdusić w Europie demokrację? 17
  • Z życia koalicji 26 paź 2008, 22:00 Niejaki Jakub Szulc, poseł PO, został wiceministrem zdrowia. Ten długi (przecież nie napiszemy wielki – od wielkości to jest tam Grześ Schetyna) człowiek ma wiele zalet, z których największą jest to, że może sięgać po butelki... 18
  • Z życia opozycji 26 paź 2008, 22:00 Ponton interweniował, żeby wstrzymać emisję materiału niekorzystnego dla prezydenta. I udało mu się. Trzeba jednak przyznać, że Andrzej Urbański się nie przepracowuje. Przecież gdyby chciał poważnie traktować swoją publiczną... 19
  • Czy małżeństwo zabija seks 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Esther Perel, amerykańską terapeutką, autorką bestsellera „Inteligencja erotyczna”. 22
  • Sztuka kochania 26 paź 2008, 22:00 Mężczyzna to nie przyjaciółka, kobiety nie powinny się zwierzać partnerom ze swej seksualnej przeszłości 26
  • Wiele hałasu o nic 26 paź 2008, 22:00 Rok rządów PO-PSL: polski statek dryfuje, ale niemal połowa pasażerów jest zadowolona ze sterników i wioślarzy 30
  • Żółty trabant prezydenta 26 paź 2008, 22:00 Politycy związani z Lechem Kaczyńskim tracą siły w bezsensownej walce o pozycję w Kancelarii Prezydenta 34
  • Gladiatorzy wodza 26 paź 2008, 22:00 Skąd się bierze prymat Suskich, Gosiewskich, Nowaków czy Nitrasów nad Rokitami, Dornami, Jurkami czy Gowinami 38
  • Talia w tornistrze 26 paź 2008, 22:00 Szachy, brydż i poker w szkołach uczą logicznego myślenia 40
  • Wprost z blogu 26 paź 2008, 22:00 PolitykaPolitycy i gry wideoDawid Zaraziński www.admagazine.plKampania w USA prawie na finiszu. Właśnie odbyła się ostatnia telewizyjna debata. Znamy nasze podwórko, wiemy, jakie są realia tego paskudnego czasu. Ale za oceanem przybiera to... 42
  • Trójka bez sternika 26 paź 2008, 22:00 43
  • Jakoś to nie będzie 26 paź 2008, 22:00 Świat się nie zmienił, wciąż rządzi nim ideologia "jakoś to będzie"Zdumiała mnie kiedyś wiadomość, że skarbów zrabowanych przez legiony Tytusa Flawiusza ze zburzonej w 70 r. n.e. Świątyni Jerozolimskiej było tak dużo,... 43
  • Straszenie komercją 26 paź 2008, 22:00 Jeśli nie zmienimy służby zdrowia, za rok dług szpitali zwiększy się o 16 mld zł Reforma szpitali coraz bardziej przypomina historię jak ze szpitala. Niestety, dla wariatów. Polskie szpitale wydają znacznie więcej pieniędzy, niż... 43
  • Węgierski kicz 26 paź 2008, 22:00 W każdej chwili ludzie moga wyjść na ulicę Budapesztu i zaczną się zamieszki Politycy w Budapeszcie mówili pod koniec lat 80., że ich kraj jest tygrysem Europy. Dzisiaj Węgry są raczej nazywane drugą Islandią, krajem, któremu grozi... 43
  • Ryba po polsku - Rasizm dwustronny 26 paź 2008, 22:00 Kiedy prywatnym szpitalom zagrozi upadłość, zreanimujemy Keynesa i zaczniemy nacjonalizować 44
  • Człowiek tygodnia -  Gordon Brown 26 paź 2008, 22:00 Uczciwy Szkot 46
  • Giełda 26 paź 2008, 22:00 50
  • Wysokie loty 26 paź 2008, 22:00 Jeszcze w październiku 2008 r. zacznie działać drugie najwyżej położone lotnisko na świecie (4280 m n.p.m.). Zostało zbudowane w tybetańskiej części chińskiej prowincji Syczuan. Wyżej znajduje się tylko lotnisko Qamdo w Tybecie (4334... 50
  • Chorowici czy leniwi? 26 paź 2008, 22:00  Polacy są liderami na liście najbardziej chorowitych narodów. Na „chorobowym" spędzają średnio 5 proc. czasu pracy. Wskaźnik absencji bywa nazywany wskaźnikiem lenistwa lub braku identyfikacji z firmą. Najbardziej... 50
  • Zemsta za Schumachera 26 paź 2008, 22:00 Niemcy i Francja chcą wymusić na Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) aktualizację tzw. czarnej listy rajów podatkowych. Niemiecki minister finansów Peter Steinbrück chce, by dopisać do niej m.in. Szwajcarię, której... 50
  • Głód dolara 26 paź 2008, 22:00 Gwałtownie słabnący złoty spowodował, że ciułacze ruszyli do kantorów kupować obce waluty. Ktoś, kto w lipcu 2008 r. kupił dolary po 2,05 zł, w ubiegłym tygodniu mógł je sprzedać po 3 zł, zarabiając ponad 40 proc. – Ale... 50
  • 2x2=4 Czas trzeźwienia 26 paź 2008, 22:00 Sektor państwowy najpełniej korzysta z pieniędzy dla wybranych 61
  • Maszyna krachu 26 paź 2008, 22:00 Akcja ratunkowa światowych finansów nie powiedzie się bez udziału azjatyckich potęg 62
  • Wygra kapitalizm, nie socjalizm 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z senatorem Johnem McCainem, kandydatem Partii Republikańskiej na prezydenta USA 66
  • Sieć zakupów 26 paź 2008, 22:00 Ranking najlepszych sklepów internetowych "Wprost" i Money.pl 68
  • Jamroży.com 26 paź 2008, 22:00 Najsłynniejszy biznesmen wśród lekarzy wraca do gry 74
  • MiTomania 26 paź 2008, 22:00 Modelem MiTo Alfa Romeo może odebrać klientów Mini 76
  • Piękne katastrofy 26 paź 2008, 22:00 Samochody, które miały być wizytówką producentów, a stały się ich przekleństwem 78
  • Know-how 26 paź 2008, 22:00 80
  • Mózg himalaisty 26 paź 2008, 22:00 Himalaiści, którzy kilkakrotnie w ciągu roku przebywają na dużych wysokościach (powyżej 4 tys. m n.p.m.), są narażeni na zmiany w mózgu. Gęstość i ilość istoty białej i szarej w rejonie, który odpowiada za motorykę, jest u nich... 80
  • Człowiek przekąska 26 paź 2008, 22:00 Nasi przodkowie padali ofiarami ponadsiedmiometrowych krokodyli, które zamieszkiwały afrykańskie rzeki i jeziora. Dowody tych spotkań widnieją na kościach hominidów odnajdywanych na terenie obecnej Kenii. To odkrycie przeczy hipotezie, że... 80
  • Uwaga na leki 26 paź 2008, 22:00 Amerykańscy lekarze ostrzegają, że leki na przeziębienie sprzedawane bez recepty nie powinny być podawane dzieciom poniżej czwartego roku życia. U tak młodych osób mogą one wywołać rzadko występujące skutki uboczne. Specyfiki mające... 80
  • Od przesądu do mordu 26 paź 2008, 22:00 „Legendy o krwi" to obszerna analiza dziejów rozpowszechnionego w Europie przesądu przypisującego Żydom zbrodnicze czyny, przede wszystkim rytualne mordy. Plotki na ten temat pojawiły się w XII wieku podczas migracji Żydów w... 80
  • Magnes na depresję 26 paź 2008, 22:00 Depresję można leczyć tzw. przezczaszkową stymulacją magnetyczną (TMS). Polega ona na wysyłaniu krótkich impulsów magnetycznych, które przenikają przez czaszkę i zmieniają aktywność elektryczną określonych rejonów mózgu.... 80
  • Rak w komórce 26 paź 2008, 22:00 Czy czeka nas epidemia nowotworów mózgu wywołana przez telefony komórkowe? 82
  • Niewolnicy stresu 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Robertem Sapolskym, antropologiem i neurologiem ze Stanford University, badaczem stresu 88
  • Tańczący z czarownicami 26 paź 2008, 22:00 Ostatnią osobą ukaraną w Wielkiej Brytanii za czarodziejstwo była Jane Rebecca Yorke, medium skazane w 1944 roku 90
  • Górna półka - Apostoł zdrowego rozsądku 26 paź 2008, 22:00 Prawdziwy festiwal Gilberta Keitha Chestertona zafundowało nam wydawnictwo Fronda. Najpierw ukazały się „Kulai krzyż" oraz „Człowiek, który był czwartkiem", a potem „Przygody księdza Browna". Teraz wydano... 101
  • Piraci Jaruzelskiego 26 paź 2008, 22:00 Jedziemy na bal maskowy do Berlina Wschodniego – w taki sposób w sierpniu 1982 r. kapitan wywiadu PRL Jan Pieterwas wytłumaczył celnikowi z RFN wygląd samochodu, którym jechał. Pieterwas i jego towarzysz, major wywiadu zatrudniony jako... 102
  • Bez granic 26 paź 2008, 22:00 106
  • Permanentny kryzys 26 paź 2008, 22:00 Izraelska polityka w ostatnich dekadach pozostaje pod ogromnym wpływem grup etnicznych. Kadima, największa z 11 partii w Knesecie, ma 29 posłów, a partie etniczne – m.in. prawicowy Nasz Dom Izrael, reprezentujący Żydów z byłego ZSRR,... 106
  • Droga Sarah 26 paź 2008, 22:00 John McCain ma coraz więcej kłopotów z powodu Sarah Palin, do niedawna uważanej za wyborczego asa Partii Republikańskiej. Notowania McCaina osłabiły informacje o krociowych wydatkach Palin na garderobę i kosmetyki. Jak ujawnił niedawno... 106
  • Europa w cyfrze 26 paź 2008, 22:00 Europeana – tak nazywa się wielka wirtualna encyklopedia europejskiego dziedzictwa kulturowego przygotowana pod auspicjami Unii Europejskiej. Encyklopedia, dostępna w trzech wersjach językowych (francuskiej, angielskiej i niemieckiej),... 106
  • Cytat tygodnia 26 paź 2008, 22:00 „Nawet gdybym spał tylko trzy godziny, to nadal miałbym siłę, żeby uprawiać seks przez kolejne trzy" Silvio Berlusconi, przekonując dziennikarzy, że mimo skończonych 72 lat nadal jest w świetnej formie 106
  • Nowa smuta Rosji 26 paź 2008, 22:00 Kreml musi się zmierzyć nie z jednym kryzysem, lecz co najmniej z trzema 108
  • Amerykański Bonaparte 26 paź 2008, 22:00 Generał David Petraeus łączy walory intelektualisty, wodza i stratega 112
  • Typki w Białym Domu 26 paź 2008, 22:00 Dlaczego Amerykanie nie powinni głosować na Baracka Obamę 114
  • Koszerni bitelsi 26 paź 2008, 22:00 Ten, kto spełnia wymogi koszerności, udowadnia brak wątpliwości wobec dziesięciorga przykazań 116
  • Pasaż 26 paź 2008, 22:00 118
  • W pustyni i w puszczy 26 paź 2008, 22:00 Aktorka Jessica Biel i piosenkarz Justin Timberlake udali się w październiku na romantyczną wycieczkę do Rzymu. Także Polacy chętnie wybierają w sezonie jesienno-zimowym Wieczne Miasto i inne europejskie stolice. Zwłaszcza w sylwestra... 118
  • Statkiem po pustyni 26 paź 2008, 22:00 Egipt to ulubione miejsce jesienno-zimowego wypoczynku Polaków. Jest zaledwie cztery godziny lotu od Warszawy, nie brakuje tam dobrych hoteli, spa i najlepszych na naszej półkuli miejsc do nurkowania. Z Orbis Travel można się wybrać na... 118
  • W poszukiwaniu guza 26 paź 2008, 22:00 Logos Travel ma w ofercie 90 propozycji wyjazdów na wszystkie kontynenty, w tym na Antarktydę. Firma specjalizuje się w wyprawach do rejonów, do których ludzie przy zdrowych zmysłach wolą nie jeździć. Bo kto normalny zapuszcza się do... 118
  • Ptaki ciernistych krzewów 26 paź 2008, 22:00 Firma Horyzonty wysyła „tam, gdzie ptaki zimują". Tak nazywa się 17-dniowa wyprawa (14-30 stycznia 2009 r.) do Gambii i Senegalu, gdzie można sprawdzić, jak spędza zimę polskie ptactwo migrujące do Afryki, m.in. cyraneczki,... 118
  • Syberyjski Robinson 26 paź 2008, 22:00 Fani ostrych mrozów mogą się dobrowolnie dać zesłać na Sybir. Firma East Travel organizuje wyprawy, podczas których turyści przemierzają bezludzia, przedzierają się przez sześć górskich łańcuchów i dwa tygodnie żyją z... 118
  • Śladami Tuska 26 paź 2008, 22:00 Wszyscy ci, którzy pozazdrościli premierowi majowej wycieczki do Peru, mogą się tam wybrać z Orbis Travel. Wyprawa „Śladami kultury Inków" trwa dwanaście dni. Podczas niej można obejrzeć m.in. Limę, kanion Colca, jezioro... 118
  • Ziemie ponownie odzyskane 26 paź 2008, 22:00 Dolny Śląsk i Ziemie Zachodnie to miejsce wyjątkowe. Nigdy wcześniej nie doszło do wymiany ludności na taką skalę jak właśnie tutaj. To wydarzenie bez precedensu w dziejach ludzkości. Sytuacja jest tu całkowicie odmienna od tego, z... 122
  • Laser 26 paź 2008, 22:00 122
  • Fala w klasie 26 paź 2008, 22:00 Na ekranach naszych kin pojawiły się dwa filmy, pozornie traktujące wyłącznie o problemach szkolnych. W rzeczywistości są to apele o przywrócenie w Europie społecznej jedności, opartej na demokratycznych zasadach.Bezkompromisowość... 123
  • Jezus ogrodowy 26 paź 2008, 22:00 Kwintesencja kiczu czy współczesna forma świętości? Misja czy wielki biznes? Symbol wiary czy produkt kultury masowej? Dzieło sztuki czy estetyczne wynaturzenie? Rzecz niepodlegająca ocenie czy coś, czego nie wolno tolerować?... 124
  • Latająca padlina 26 paź 2008, 22:00 Kopulacja, tarzanie się aktorów w ekstrementach, zabijanie zwierząt - tym epatują niemieccy twórcy 128
  • Papieski raj 26 paź 2008, 22:00 Stasiu, koniec z nartami – tak kilka godzin po wyborze na papieża miał powiedzieć Karol Wojtyła do swego sekretarza ks. Stanisława Dziwisza. Jan Paweł II bał się, że ze względu na nowe obowiązki nigdy już nie będzie mógł... 130
  • Wencel gordyjski - Skandalista Rymkiewicz 26 paź 2008, 22:00 Medialni anarchiści nie są w stanie znieść myśli, że istnieje prawdziwy bunt 136
  • UEorgan Ludu 26 paź 2008, 22:00 Madonna RWPG na balu u P. Prezydenta 145
  • Krótko po wolsku - Fachowcy 26 paź 2008, 22:00 Narzekanie na upadek show-biznesu na świecie jest nieusprawiedliwione. Na Litwie grupa showmanów pod wodzą autora programu satyrycznego „Rowerowe show" powołała Partię Wskrzeszenia Narodowego i ta już odniosła sukces w wyborach.... 145
  • Skibą w mur - Referendum o referendum 26 paź 2008, 22:00 O reformie służby zdrowia mają teraz decydować sprzątaczki, hydraulicy, kolejarze i artyści cyrkowi 146

ZKDP - Nakład kontrolowany