Rak w komórce

Rak w komórce

Czy czeka nas epidemia nowotworów mózgu wywołana przez telefony komórkowe?
Ograniczmy korzystanie z komórek, bo są niebezpieczne, szczególnie dla dzieci – takie zalecenie wydał rząd Francji. Za nim poszedł minister zdrowia Izraela, a także rządy Włoch i Rosji. Również w Niemczech i Wielkiej Brytanii eksperci zalecili jak najrzadsze korzystanie z telefonów, jeśli nie mamy zestawu słuchawkowego. Z kolei Europejska Agencja Środowiska zaapelowała, by zmniejszyć emisję fal wysyłanych przez telefony komórkowe. Czy podobne zalecenia powinny być wprowadzone także w Polsce?– Osoby, które zaczęły korzystać z telefonów komórkowych jeszcze przed 20. rokiem życia, mogą być pięciokrotnie bardziej narażone na rozwój glejaka – złośliwego guza mózgu. Są też narażone na nowotwór nerwu przedsionkowo-ślimakowego, który jest wprawdzie łagodny, ale prowadzi do głuchoty – mówi „Wprost" prof. Lennart Hardell, onkolog i epidemiolog ze szpitala uniwersyteckiego w Örebro w Szwecji. Na nowotwory mózgu bardziej narażone są również osoby regularnie korzystające z bezprzewodowych aparatów telefonii stacjonarnej.

Podwyższone ryzyko
Dorośli są znacznie odporniejsi na szkodliwy wpływ promieniowania, ale nawet u nich ryzyko rozwoju tych nowotworów było dwukrotne wyższe po upływie ponad dziesięciu lat. – Nowotwory rozwijały się po tej stronie głowy, po której osoby najczęściej trzymały aparat – ostrzega prof. Hardell. Jego zdaniem, jest to niepokojące, gdyż nie wiadomo, o ile może wzrosnąć ryzyko wystąpienia raka w dłuższym okresie, szczególnie u dzieci, które coraz częściej używają telefonów komórkowych. Większość nowotworów może się bowiem ujawnić dopiero po 20 latach.
Dr Siegal Sadetzky, epidemiolog z uniwersytetu w Tel Awiwie, doszła do niepokojących wniosków, że u osób często korzystających z telefonów komórkowych ryzyko rozwoju raka gruczołu ślinowego, zarówno złośliwego, jak i w łagodnej postaci, wzrasta o 50 proc. Szczególnie narażone były osoby mieszkające na obszarach wiejskich, gdzie jest mniej nadajników i telefon komórkowy musi wysyłać silniejsze promieniowanie, by „złapać" zasięg.
Niewielkie ryzyko u dzieci i osób poniżej 20. roku życia można było wykryć nawet, jeśli używały telefonów przez stosunkowo krótki okres, czyli od pięciu lat do dziesięciu lat. – Większość dzieci korzysta z komórek od wczesnego dzieciństwa, bez przerwy, więc nie jest wykluczone, że niedługo dojdzie do epidemii raka mózgu – alarmuje w rozmowie z „Wprost" prof. David O. Carpenter, dyrektor Institute for Health and the Environment na uniwersytecie w Albany. Obawia się on, że kiedy zostaną przeprowadzone dokładniejsze badania, ryzyko okaże się dużo większe. Prof. Carpenter przestrzega, by nie popełnić takiego błędu, jakim przed laty było zignorowanie badań sugerujących, że papierosy sprzyjają rozwojowi raka płuc. Pierwsze wyraźnie pokazujące to prace pojawiły się już w latach 30. XX w. Nie dano im wiary, bo większość pochodziła z nazistowskich Niemiec. Dopiero pod koniec lat 50. pojawiły się amerykańskie badania potwierdzające to ryzyko. – Straciliśmy prawie 30 lat. Jeśli teraz zignorujemy badania mówiące o szkodliwości telefonów komórkowych, może być za późno – dodaje Carpenter. Czy telefony komórkowe powinny być zatem oklejone takimi samymi ostrzeżeniami przed rakiem jak opakowania papierosów?

Słabe dowody
Prof. Ronald Herberman, dyrektor University of Pittsburgh Cancer Institute, latem 2008 r. wysłał ostrzeżenie do 3 tys. pracowników uczelni dotyczące ograniczenia korzystania z telefonów komórkowych. Opierał się m.in. na danych z badań Hardella oraz części wyników Interphone. – Mamy coraz więcej wiarygodnych danych wskazujących na związek między długofalowym korzystaniem z telefonów komórkowych a zwiększonym ryzykiem rozwoju raka. Chociaż wyniki badań wciąż budzą kontrowersje, jestem przekonany, że istnieje dostateczna ilość danych, żeby ostrzec użytkowników. Nie powinniśmy czekać na ostateczne wyniki badań. Lepiej zapobiegać dziś, niż żałować jutro – przekonuje prof. Herberman.
Analizy dziewięciu różnych badań obejmujących tysiące pacjentów z guzami mózgu, przeprowadzone przez zespół z University of Utah, nie wykazały zależności między korzystaniem z komórek a nowotworem. W podsumowaniu stwierdzono, że nie udowodniono wzrostu ryzyka zachorowań wśród użytkowników telefonów komórkowych. Przy czym potwierdzenie tych wyników wymaga dalszych badań, szczególnie z udziałem osób przez wiele lat korzystających z tych telefonów.
Jednoznacznych dowodów na szkodliwość komórek nie dostarczyły badania przeprowadzone we Francji (również w ramach Interphone). Nie wykluczono jednak, że osoby intensywnie korzystające z telefonów są bardziej narażone na nowotwory. Co ciekawe, największe z przeprowadzonych dotychczas badań – na grupie 420 tys. Duńczyków używających telefonów przez ponad dziesięć lat – także nie wykazało jednoznacznie wzrostu zachorowań na raka mózgu. – Brak jasnych dowodów na szkodliwość telefonów komórkowych nie powinien być mylony
z dowodem na całkowite bezpieczeństwo, bo tego również nie udowodniono – podkreśla prof. Devra Lee Davis. W żadnym z badań nie odważono się na konkluzję, że telefony komórkowe są bezpieczne bez względu na to, jak długo i jak często z nich korzystamy.

Toksyczne promieniowanie
Promieniowanie o częstotliwości radiowej, czyli to, które wysyłają telefony komórkowe, penetruje mózg dziecka kilkakrotnie głębiej niż dorosłego. To dlatego, że czaszka dziecka jest znacznie cieńsza i bardziej miękka niż czaszka osoby dorosłej, a dodatkowo głowa dziecka jest mniejsza. Także rozwijający się układ nerwowy jest wrażliwszy. – Nie od dziś wiemy, że dzieci są generalnie podatniejsze na wszelkie szkodliwe oddziaływania środowiska – twierdzi prof. Davis. Z tego powodu zaleca się, żeby dzieci używały telefonów komórkowych tylko wtedy, gdy jest to faktycznie konieczne.
Jeszcze niedawno przekonywano, że promieniowanie niejonizujące jest zbyt słabe, żeby mogło wyrządzić jakiekolwiek szkody w organizmie i powodować rozwój nowotworów. – To nie jest prawda. Nawet jeśli ten rodzaj promieniowania nie niszczy bezpośrednio DNA, to – jak wiemy – nie wszystkie nowotwory rozwijają się w następstwie takich uszkodzeń. Najlepszym tego przykładem jest azbest powodujący raka płuc – mówi prof. David Carpenter.
Prof. Martin Blank z Columbia University, fizjolog i biofizyk komórkowy, przyznaje, że promieniowanie elektromagnetyczne może wyrządzać szkody w komórkach człowieka. – Szkodliwe skut-ki są podobne do tych, które wywołują różne substancje toksyczne w środowisku, łącznie z metalami ciężkimi i chemikaliami. DNA w żywych komórkach rozpoznaje pole elektromagnetyczne już na bardzo niskim poziomie ekspozycji i produkuje odpowiedź biochemiczną na stres. Dlatego obowiązujące standardy bezpieczeństwa nie są wystarczające – mówi prof. Blank.

Bezpieczne komórki
Cindy Sage, szefowa grupy konsultingowej Sage Associates z Kalifornii, uważa, że lepiej rezygnować z bezprzewodowego Internetu i powrócić do kabla; podobnie telefon stacjonarny jest bezpieczniejszy niż bezprzewodowy. Trzymanie na kolanach laptopa połączonego bezprzewodowo z Internetem wystawia użytkownika na podobne promieniowanie jak rozmawianie przez komórkę. Już kilka lat temu zauważono wśród mężczyzn w wieku 20-40 lat podwyższone ryzyko nowotworów mózgu oraz mniej groźne, ale dokuczliwe dolegliwości, takie jak problemy z pamięcią i skupieniem uwagi, zaburzenia snu i za-wroty głowy – podkreśla Cindy Sage.
Spokojni mogą być mieszkańcy rejonów w pobliżu masztów telefonii komórkowej. Nie ma na razie dowodów, że te powodują zwiększenie ryzyka zachorowania na nowotwory. Mimo ostrzeżeń powodów do paniki nie mają też użytkownicy telefonów komórkowych. – Guzy mózgu są rzadkie, dlatego jeśli ryzyko raka jest dwu– czy nawet pięciokrotnie wyższe, to nadal jest dość niskie w porównaniu na przykład z częstością występowania raka piersi. Ale z tego względu nikt też nie przejmuje się informacjami o zagrożeniach – uważa prof. Lennart Hardell.
Nie wrócimy do epoki sprzed telefonii komórkowej, to oczywiste i nikt tego nie oczekuje. Nowoczesne aparaty telefonii komórkowej wystawiają użytkownika na dużo mniejsze promieniowanie niż modele analogowe z początku lat 90. A można stworzyć jeszcze lepszą i bezpieczniejszą technologię. Jeśli będziemy mówić głośno o zagrożeniach, choćby niewielkich, wymusimy na przemyśle wprowadzenie bezpieczniejszych aparatów.

Dalej od ucha
Jak ograniczyć negatywny wpływ promieniowania telefonów komórkowych
1. Dzieci, poza nielicznymi sytuacjami, nie powinny korzystać
z telefonów komórkowych. Rozwijający się mózg dziecka jest szczególnie podatny na szkodliwy wpływ pola elektromagnetycznego.
2. Podczas rozmów należy trzymać aparat nieco oddalony od głowy. Siła pola elektromag-netycznego w odległości 5 cm od głowy jest czterokrotnie słabsza, niż kiedy telefon znajduje się przy uchu. Warto korzystać z zestawu głośnomówiącego albo słuchawkowego, ewentualnie bluetootha. Jego promieniowanie wynosi tylko 1/100 emito-wanego przez telefon komórkowy.
3. Nie należy rozmawiać przez komórkę w autobusie albo zatłoczonych miejscach.
4. Telefonu nie powinno się nosić w kieszeni albo blisko ciała, nie należy też pozostawiać go blisko głowy w sypialni.
5. Telefon, który musimy mieć przy sobie, należy odwrócić klawiaturą
w stronę ciała.
6. Telefon komórkowy powinien służyć tylko do wymiany informacji i krótkich rozmów. Przy dłuższych rozmowach lepiej się posługiwać telefonem stacjonarnym z kablem.
7. Podczas rozmowy warto przekładać aparat z jednej strony głowy na drugą.
Po wybraniu numeru należy poczekać na połączenie
i dopiero wtedy przyłożyć aparat do ucha.
8. Kiedy telefon ma słaby albo zmieniający się zasięg, np. w pociągu, nie należy prowadzić rozmów. Takie zmiany powodują zwiększone promieniowanie, ponieważ telefon cały czas wysyła sygnał, żeby się połączyć
z nadajnikiem.
9. Lepiej wysłać SMS, niż rozmawiać przez telefon komórkowy.
10. Należy wybierać aparaty
z najniższym wskaźnikiem SAR (Specific Absorption Rate), który jest miarą siły pola elektromagnetycznego absorbowanego przez ciało. Takie wskaźniki można znaleźć na stronach internetowych.



Zniekształcone wyniki
Rozmowa z prof. Devrą Lee Davis, dyrektor Center for Environmental Oncology University of Pittsburgh, byłym doradcą ds. zdrowia w administracji Billa Clintona

„Wprost": Wcześniejsze badania nie wskazywały na to, że używanie telefonów komórkowych może się przyczynić do rozwoju raka. Dlaczego teraz miałoby być inaczej?
Prof. Devra Lee Davis: Rak mózgu rozwija się przez minimum dziesięć lat. Tymczasem większość dotychczasowych badań brała pod uwagę ludzi, którzy mieli telefony komórkowe przez krótszy okres. W ostatnich tygodniach otrzymaliśmy wyniki trzech nowych badań wykonanych w krajach skandynawskich, w których pod uwagę byli brani ludzie używający komórek przez co najmniej dziesięć lat. I wszystkie te badania pokazały wzrost ryzyka wystąpienia nowotworu mózgu.
– Jak duże jest to ryzyko?
– Jest dwukrotnie większe u dorosłych i ponadpięciokrotnie wyższe u dzieci oraz młodych osób, które zaczęły korzystać z telefonów komórkowych w wieku kilkunastu lat.
– Na ile wiarygodne są te badania? Niektóre obserwacje prowadzone w ramach międzynarodowych badań Interphone sugerują, że używanie telefonów komórkowych zmniejsza ryzyko raka mózgu!
– Badania, które wykazały tę przedziwną zależność, były źle zaprojektowane. W wywiadach nie pytano na przykład o korzystanie ze stacjonarnych telefonów bezprzewodowych. A te telefony również emitują promieniowanie elektromagnetyczne praktycznie w takim samym stopniu jak komórki. Jeśli nie pyta się o te telefony, otrzymujemy zniekształcone wyniki, ponieważ nie sklasyfikowaliśmy odpowiednio wyeksponowania tych osób na promieniowanie.
– Niektórzy uczestnicy badań byli ankietowani podczas pobytu w szpitalu, krótko po operacji guza mózgu.
– To nie był dobry pomysł i to wypaczyło badania. Nawet zdrowej osobie trudno sobie przypomnieć, jak dużo rozmawiała dziesięć lat temu.
– Dlaczego telefony komórkowe mogą być szkodliwe?
– Nie możemy stwierdzić na pewno, że są szkodliwe, ale podobnie nie możemy powiedzieć, że są bezpieczne. Pytanie, czy chcemy grać w rosyjską ruletkę z własnym mózgiem. Sygnał o częstotliwości radiowej jest absorbowany przez mózg nawet na głębokość 5 cm i może zakłócać pracę neuroprzekaźników zaangażowanych w naprawę DNA. Są przesłanki potwierdzające tę hipotezę, pochodzą one z badań Institute for Electrical and Electronic Engineering, który jest finansowany przez przemysł telefonii komórkowej. Większość producentów telefonów komórkowych w instrukcjach zaleca trzymać aparat w odległości 2-3 cm od ucha i z dala od ciała. Tylko kto to czyta?
Skąd przeciwstawne wnioski z badań?
– Nie dosyć, że badania są trudne, to nie ma jeszcze chęci współpracy w ich prowadzeniu ze strony producentów i operatorów telefonii komórkowej. Za tym przemysłem stoją ogromne pieniądze. Podobnie było z przemysłem tytoniowym, gdy przez dziesięciolecia prowadzono debaty na temat szkodliwości palenia tytoniu. Wiemy, że potrzebujemy tej współpracy. Potrzebujemy danych dotyczących rozmów telefonicznych od operatorów komórkowych. Wówczas będziemy mogli połączyć informacje ankietowe z tymi danymi i ostatecznie ustalić, jakie jest to ryzyko. Bez szczegółowych informacji przy obecnych ograniczeniach wyniki zawsze będą obciążone błędem.




Promienie w głowie
Najbardziej narażone na promieniowanie elektromagnetyczne telefonów komórkowych i bezprzewodowych, przenikające do mózgu podczas rozmowy, są dzieci. Komórki ludzkie są szczególnie wrażliwe na działanie fal elektromagnetycznych o częstotliwości GSM (800-2200 MHZ), nawet o mocy mniejszej niż dopuszczona przez normy bezpieczeństwa (1,6 W/kg dla 1g tkanki w USA i 2 W/kg dla 10g tkanki w Europie).


Okładka tygodnika WPROST: 44/2008
Więcej możesz przeczytać w 44/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 5
  • ed IP
    Najbardziej chłonne są młode komórki (matki w ciąży , niemowlęta , dzieci),
    Weźcie postawcie ptasie gniazdo na maszcie przed Nadajnikiem GSM , i obserwujcie !!! , bo dlatego nie robią tego firmy zainteresowane .
    • BTS IP
      Do działania tel.komórkowego potrzebny jest zasięg a to dużo gorsze niż sama komórka , czy ktoś słyszał o tzw.horobach cywilizacyjnych tam gdzie nie ma zasięgu telefonia komórkowa ?
      • mikrofala IP
        Widzę że strach nie pozwala komentować (typowy objaw horoby nikrofalowej)

        Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2008 (1349)

        • Na stronie - Esesmani polityki 26 paź 2008, 22:00 W partii czy rządzie funkcjonuje się jak owca, którą można zarżnąć 3
        • Wprost od czytelników 26 paź 2008, 22:00 NIE GENERUJMYW miarę systematycznie czytam „Wprost", bo uważam, że jest dobrze i ciekawie redagowany. Jedyna rzecz, która zdecydowanie mi się nie podoba, to używanie w tekstach wyrazów obcych, i to wtedy, gdy to nie jest... 3
        • Skaner 26 paź 2008, 22:00 6
        • Żądza rządzenia 26 paź 2008, 22:00 Polityka 6
        • Trójka zniknie z Myśliwieckiej? 26 paź 2008, 22:00 Media 6
        • Prezydent przeprosi premiera? 26 paź 2008, 22:00 Sondaż 6
        • Bojar na Wyspach 26 paź 2008, 22:00 Biznes 6
        • Dossier 26 paź 2008, 22:00 „Nie chcemy kolejnego rozrzutnika w Białym Domu"Sarah Palin o Baracku Obamie na spotkaniu z wyborcami„Senator Obama na negatywne reklamy wydał więcej pieniędzy, niż wydano w jakiejkolwiek kampanii politycznej w... 8
        • PYTANIA NIEPOLITYCZNE 26 paź 2008, 22:00 Jestem człowiekiem renesansu 8
        • Ludzie 26 paź 2008, 22:00 Kennedy w Polsce5 grudnia w warszawskiej Stodole wystąpi Nigel Kennedy. Skrzypek zagra w jazzowym kwintecie stworzonym wraz z polskimi muzykami, m.in. z pianistą Piotrem Wyleżołem. W ten sposób będzie promował swoją najnowszą płytę... 8
        • Gwiazdy kręcą w Polsce 26 paź 2008, 22:00 Kino 8
        • Smart na minuty 26 paź 2008, 22:00 Motoryzacja 10
        • Pożarty rekord 26 paź 2008, 22:00 Księga Guinnessa 10
        • Wykrywacz kłamstw 26 paź 2008, 22:00 „Chcę, żeby reforma została przeprowadzona jak najszybciej, zmiany nie mogą opierać się na prywatyzacji. Wierzę w państwową służbę zdrowia, sam korzystam przede wszystkim z publicznej służby zdrowia" (Tok FM, 22.10.2008)1.... 10
        • Nasz kryzys 26 paź 2008, 22:00 Gospodarka 12
        • Relaks idealny 26 paź 2008, 22:00 Psychologia 12
        • Zapytaj wprost - Marek Balicki 26 paź 2008, 22:00 Nie brałem prezentów 14
        • Poczta 26 paź 2008, 22:00 Choroba tramwajowaW związku z artykułem „Choroba tramwajowa" (nr 39) chciałbym zauważyć, że największą zaletą tramwaju nie jest to, że nie stoi w korkach, bo stoi (nie wszędzie ma wydzielone torowiska). Tramwaj w porównaniu... 16
        • Playback 26 paź 2008, 22:00 Minister zdrowia Ewa Kopacz i szef gabinetu politycznego premiera Sławomir Nowak 16
        • Wprost przeciwnie - Francuski dyktator 26 paź 2008, 22:00 Co jeszcze może zrobić Nicolas Sarkozy, by zdusić w Europie demokrację? 17
        • Z życia koalicji 26 paź 2008, 22:00 Niejaki Jakub Szulc, poseł PO, został wiceministrem zdrowia. Ten długi (przecież nie napiszemy wielki – od wielkości to jest tam Grześ Schetyna) człowiek ma wiele zalet, z których największą jest to, że może sięgać po butelki... 18
        • Z życia opozycji 26 paź 2008, 22:00 Ponton interweniował, żeby wstrzymać emisję materiału niekorzystnego dla prezydenta. I udało mu się. Trzeba jednak przyznać, że Andrzej Urbański się nie przepracowuje. Przecież gdyby chciał poważnie traktować swoją publiczną... 19
        • Czy małżeństwo zabija seks 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Esther Perel, amerykańską terapeutką, autorką bestsellera „Inteligencja erotyczna”. 22
        • Sztuka kochania 26 paź 2008, 22:00 Mężczyzna to nie przyjaciółka, kobiety nie powinny się zwierzać partnerom ze swej seksualnej przeszłości 26
        • Wiele hałasu o nic 26 paź 2008, 22:00 Rok rządów PO-PSL: polski statek dryfuje, ale niemal połowa pasażerów jest zadowolona ze sterników i wioślarzy 30
        • Żółty trabant prezydenta 26 paź 2008, 22:00 Politycy związani z Lechem Kaczyńskim tracą siły w bezsensownej walce o pozycję w Kancelarii Prezydenta 34
        • Gladiatorzy wodza 26 paź 2008, 22:00 Skąd się bierze prymat Suskich, Gosiewskich, Nowaków czy Nitrasów nad Rokitami, Dornami, Jurkami czy Gowinami 38
        • Talia w tornistrze 26 paź 2008, 22:00 Szachy, brydż i poker w szkołach uczą logicznego myślenia 40
        • Wprost z blogu 26 paź 2008, 22:00 PolitykaPolitycy i gry wideoDawid Zaraziński www.admagazine.plKampania w USA prawie na finiszu. Właśnie odbyła się ostatnia telewizyjna debata. Znamy nasze podwórko, wiemy, jakie są realia tego paskudnego czasu. Ale za oceanem przybiera to... 42
        • Trójka bez sternika 26 paź 2008, 22:00 43
        • Jakoś to nie będzie 26 paź 2008, 22:00 Świat się nie zmienił, wciąż rządzi nim ideologia "jakoś to będzie"Zdumiała mnie kiedyś wiadomość, że skarbów zrabowanych przez legiony Tytusa Flawiusza ze zburzonej w 70 r. n.e. Świątyni Jerozolimskiej było tak dużo,... 43
        • Straszenie komercją 26 paź 2008, 22:00 Jeśli nie zmienimy służby zdrowia, za rok dług szpitali zwiększy się o 16 mld zł Reforma szpitali coraz bardziej przypomina historię jak ze szpitala. Niestety, dla wariatów. Polskie szpitale wydają znacznie więcej pieniędzy, niż... 43
        • Węgierski kicz 26 paź 2008, 22:00 W każdej chwili ludzie moga wyjść na ulicę Budapesztu i zaczną się zamieszki Politycy w Budapeszcie mówili pod koniec lat 80., że ich kraj jest tygrysem Europy. Dzisiaj Węgry są raczej nazywane drugą Islandią, krajem, któremu grozi... 43
        • Ryba po polsku - Rasizm dwustronny 26 paź 2008, 22:00 Kiedy prywatnym szpitalom zagrozi upadłość, zreanimujemy Keynesa i zaczniemy nacjonalizować 44
        • Człowiek tygodnia -  Gordon Brown 26 paź 2008, 22:00 Uczciwy Szkot 46
        • Giełda 26 paź 2008, 22:00 50
        • Wysokie loty 26 paź 2008, 22:00 Jeszcze w październiku 2008 r. zacznie działać drugie najwyżej położone lotnisko na świecie (4280 m n.p.m.). Zostało zbudowane w tybetańskiej części chińskiej prowincji Syczuan. Wyżej znajduje się tylko lotnisko Qamdo w Tybecie (4334... 50
        • Chorowici czy leniwi? 26 paź 2008, 22:00  Polacy są liderami na liście najbardziej chorowitych narodów. Na „chorobowym" spędzają średnio 5 proc. czasu pracy. Wskaźnik absencji bywa nazywany wskaźnikiem lenistwa lub braku identyfikacji z firmą. Najbardziej... 50
        • Zemsta za Schumachera 26 paź 2008, 22:00 Niemcy i Francja chcą wymusić na Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) aktualizację tzw. czarnej listy rajów podatkowych. Niemiecki minister finansów Peter Steinbrück chce, by dopisać do niej m.in. Szwajcarię, której... 50
        • Głód dolara 26 paź 2008, 22:00 Gwałtownie słabnący złoty spowodował, że ciułacze ruszyli do kantorów kupować obce waluty. Ktoś, kto w lipcu 2008 r. kupił dolary po 2,05 zł, w ubiegłym tygodniu mógł je sprzedać po 3 zł, zarabiając ponad 40 proc. – Ale... 50
        • 2x2=4 Czas trzeźwienia 26 paź 2008, 22:00 Sektor państwowy najpełniej korzysta z pieniędzy dla wybranych 61
        • Maszyna krachu 26 paź 2008, 22:00 Akcja ratunkowa światowych finansów nie powiedzie się bez udziału azjatyckich potęg 62
        • Wygra kapitalizm, nie socjalizm 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z senatorem Johnem McCainem, kandydatem Partii Republikańskiej na prezydenta USA 66
        • Sieć zakupów 26 paź 2008, 22:00 Ranking najlepszych sklepów internetowych "Wprost" i Money.pl 68
        • Jamroży.com 26 paź 2008, 22:00 Najsłynniejszy biznesmen wśród lekarzy wraca do gry 74
        • MiTomania 26 paź 2008, 22:00 Modelem MiTo Alfa Romeo może odebrać klientów Mini 76
        • Piękne katastrofy 26 paź 2008, 22:00 Samochody, które miały być wizytówką producentów, a stały się ich przekleństwem 78
        • Know-how 26 paź 2008, 22:00 80
        • Mózg himalaisty 26 paź 2008, 22:00 Himalaiści, którzy kilkakrotnie w ciągu roku przebywają na dużych wysokościach (powyżej 4 tys. m n.p.m.), są narażeni na zmiany w mózgu. Gęstość i ilość istoty białej i szarej w rejonie, który odpowiada za motorykę, jest u nich... 80
        • Człowiek przekąska 26 paź 2008, 22:00 Nasi przodkowie padali ofiarami ponadsiedmiometrowych krokodyli, które zamieszkiwały afrykańskie rzeki i jeziora. Dowody tych spotkań widnieją na kościach hominidów odnajdywanych na terenie obecnej Kenii. To odkrycie przeczy hipotezie, że... 80
        • Uwaga na leki 26 paź 2008, 22:00 Amerykańscy lekarze ostrzegają, że leki na przeziębienie sprzedawane bez recepty nie powinny być podawane dzieciom poniżej czwartego roku życia. U tak młodych osób mogą one wywołać rzadko występujące skutki uboczne. Specyfiki mające... 80
        • Od przesądu do mordu 26 paź 2008, 22:00 „Legendy o krwi" to obszerna analiza dziejów rozpowszechnionego w Europie przesądu przypisującego Żydom zbrodnicze czyny, przede wszystkim rytualne mordy. Plotki na ten temat pojawiły się w XII wieku podczas migracji Żydów w... 80
        • Magnes na depresję 26 paź 2008, 22:00 Depresję można leczyć tzw. przezczaszkową stymulacją magnetyczną (TMS). Polega ona na wysyłaniu krótkich impulsów magnetycznych, które przenikają przez czaszkę i zmieniają aktywność elektryczną określonych rejonów mózgu.... 80
        • Rak w komórce 26 paź 2008, 22:00 Czy czeka nas epidemia nowotworów mózgu wywołana przez telefony komórkowe? 82
        • Niewolnicy stresu 26 paź 2008, 22:00 Rozmowa z Robertem Sapolskym, antropologiem i neurologiem ze Stanford University, badaczem stresu 88
        • Tańczący z czarownicami 26 paź 2008, 22:00 Ostatnią osobą ukaraną w Wielkiej Brytanii za czarodziejstwo była Jane Rebecca Yorke, medium skazane w 1944 roku 90
        • Górna półka - Apostoł zdrowego rozsądku 26 paź 2008, 22:00 Prawdziwy festiwal Gilberta Keitha Chestertona zafundowało nam wydawnictwo Fronda. Najpierw ukazały się „Kulai krzyż" oraz „Człowiek, który był czwartkiem", a potem „Przygody księdza Browna". Teraz wydano... 101
        • Piraci Jaruzelskiego 26 paź 2008, 22:00 Jedziemy na bal maskowy do Berlina Wschodniego – w taki sposób w sierpniu 1982 r. kapitan wywiadu PRL Jan Pieterwas wytłumaczył celnikowi z RFN wygląd samochodu, którym jechał. Pieterwas i jego towarzysz, major wywiadu zatrudniony jako... 102
        • Bez granic 26 paź 2008, 22:00 106
        • Permanentny kryzys 26 paź 2008, 22:00 Izraelska polityka w ostatnich dekadach pozostaje pod ogromnym wpływem grup etnicznych. Kadima, największa z 11 partii w Knesecie, ma 29 posłów, a partie etniczne – m.in. prawicowy Nasz Dom Izrael, reprezentujący Żydów z byłego ZSRR,... 106
        • Droga Sarah 26 paź 2008, 22:00 John McCain ma coraz więcej kłopotów z powodu Sarah Palin, do niedawna uważanej za wyborczego asa Partii Republikańskiej. Notowania McCaina osłabiły informacje o krociowych wydatkach Palin na garderobę i kosmetyki. Jak ujawnił niedawno... 106
        • Europa w cyfrze 26 paź 2008, 22:00 Europeana – tak nazywa się wielka wirtualna encyklopedia europejskiego dziedzictwa kulturowego przygotowana pod auspicjami Unii Europejskiej. Encyklopedia, dostępna w trzech wersjach językowych (francuskiej, angielskiej i niemieckiej),... 106
        • Cytat tygodnia 26 paź 2008, 22:00 „Nawet gdybym spał tylko trzy godziny, to nadal miałbym siłę, żeby uprawiać seks przez kolejne trzy" Silvio Berlusconi, przekonując dziennikarzy, że mimo skończonych 72 lat nadal jest w świetnej formie 106
        • Nowa smuta Rosji 26 paź 2008, 22:00 Kreml musi się zmierzyć nie z jednym kryzysem, lecz co najmniej z trzema 108
        • Amerykański Bonaparte 26 paź 2008, 22:00 Generał David Petraeus łączy walory intelektualisty, wodza i stratega 112
        • Typki w Białym Domu 26 paź 2008, 22:00 Dlaczego Amerykanie nie powinni głosować na Baracka Obamę 114
        • Koszerni bitelsi 26 paź 2008, 22:00 Ten, kto spełnia wymogi koszerności, udowadnia brak wątpliwości wobec dziesięciorga przykazań 116
        • Pasaż 26 paź 2008, 22:00 118
        • W pustyni i w puszczy 26 paź 2008, 22:00 Aktorka Jessica Biel i piosenkarz Justin Timberlake udali się w październiku na romantyczną wycieczkę do Rzymu. Także Polacy chętnie wybierają w sezonie jesienno-zimowym Wieczne Miasto i inne europejskie stolice. Zwłaszcza w sylwestra... 118
        • Statkiem po pustyni 26 paź 2008, 22:00 Egipt to ulubione miejsce jesienno-zimowego wypoczynku Polaków. Jest zaledwie cztery godziny lotu od Warszawy, nie brakuje tam dobrych hoteli, spa i najlepszych na naszej półkuli miejsc do nurkowania. Z Orbis Travel można się wybrać na... 118
        • W poszukiwaniu guza 26 paź 2008, 22:00 Logos Travel ma w ofercie 90 propozycji wyjazdów na wszystkie kontynenty, w tym na Antarktydę. Firma specjalizuje się w wyprawach do rejonów, do których ludzie przy zdrowych zmysłach wolą nie jeździć. Bo kto normalny zapuszcza się do... 118
        • Ptaki ciernistych krzewów 26 paź 2008, 22:00 Firma Horyzonty wysyła „tam, gdzie ptaki zimują". Tak nazywa się 17-dniowa wyprawa (14-30 stycznia 2009 r.) do Gambii i Senegalu, gdzie można sprawdzić, jak spędza zimę polskie ptactwo migrujące do Afryki, m.in. cyraneczki,... 118
        • Syberyjski Robinson 26 paź 2008, 22:00 Fani ostrych mrozów mogą się dobrowolnie dać zesłać na Sybir. Firma East Travel organizuje wyprawy, podczas których turyści przemierzają bezludzia, przedzierają się przez sześć górskich łańcuchów i dwa tygodnie żyją z... 118
        • Śladami Tuska 26 paź 2008, 22:00 Wszyscy ci, którzy pozazdrościli premierowi majowej wycieczki do Peru, mogą się tam wybrać z Orbis Travel. Wyprawa „Śladami kultury Inków" trwa dwanaście dni. Podczas niej można obejrzeć m.in. Limę, kanion Colca, jezioro... 118
        • Ziemie ponownie odzyskane 26 paź 2008, 22:00 Dolny Śląsk i Ziemie Zachodnie to miejsce wyjątkowe. Nigdy wcześniej nie doszło do wymiany ludności na taką skalę jak właśnie tutaj. To wydarzenie bez precedensu w dziejach ludzkości. Sytuacja jest tu całkowicie odmienna od tego, z... 122
        • Laser 26 paź 2008, 22:00 122
        • Fala w klasie 26 paź 2008, 22:00 Na ekranach naszych kin pojawiły się dwa filmy, pozornie traktujące wyłącznie o problemach szkolnych. W rzeczywistości są to apele o przywrócenie w Europie społecznej jedności, opartej na demokratycznych zasadach.Bezkompromisowość... 123
        • Jezus ogrodowy 26 paź 2008, 22:00 Kwintesencja kiczu czy współczesna forma świętości? Misja czy wielki biznes? Symbol wiary czy produkt kultury masowej? Dzieło sztuki czy estetyczne wynaturzenie? Rzecz niepodlegająca ocenie czy coś, czego nie wolno tolerować?... 124
        • Latająca padlina 26 paź 2008, 22:00 Kopulacja, tarzanie się aktorów w ekstrementach, zabijanie zwierząt - tym epatują niemieccy twórcy 128
        • Papieski raj 26 paź 2008, 22:00 Stasiu, koniec z nartami – tak kilka godzin po wyborze na papieża miał powiedzieć Karol Wojtyła do swego sekretarza ks. Stanisława Dziwisza. Jan Paweł II bał się, że ze względu na nowe obowiązki nigdy już nie będzie mógł... 130
        • Wencel gordyjski - Skandalista Rymkiewicz 26 paź 2008, 22:00 Medialni anarchiści nie są w stanie znieść myśli, że istnieje prawdziwy bunt 136
        • UEorgan Ludu 26 paź 2008, 22:00 Madonna RWPG na balu u P. Prezydenta 145
        • Krótko po wolsku - Fachowcy 26 paź 2008, 22:00 Narzekanie na upadek show-biznesu na świecie jest nieusprawiedliwione. Na Litwie grupa showmanów pod wodzą autora programu satyrycznego „Rowerowe show" powołała Partię Wskrzeszenia Narodowego i ta już odniosła sukces w wyborach.... 145
        • Skibą w mur - Referendum o referendum 26 paź 2008, 22:00 O reformie służby zdrowia mają teraz decydować sprzątaczki, hydraulicy, kolejarze i artyści cyrkowi 146

        ZKDP - Nakład kontrolowany