Świat według zwierząt

Świat według zwierząt

Dodano:   /  Zmieniono: 
Kompletnie ślepy i głuchy z natury kleszcz wie o zbliżającym się człowieku z odległości 21 metrów
Każdy gatunek żyje w innym świecie własnych zmysłów. Coraz doskonalsza technika, którą posługują się naukowcy, przynosi w tej dziedzinie zadziwiające odkrycia: kompletnie ślepy i głuchy z natury kleszcz wie o zbliżającym się człowieku z odległości 21 m dzięki organom Hallera wrażliwym na stężenie CO?. Delfin za pomocą sonaru odróżnia gatunki ryb, dziobak zaś swym kaczym dziobem wrażliwym na pole elektryczne bezbłędnie chwyta robaki w mulistej wodzie.
Nauka dopiero odkrywa świat niedostępny dla naszych zmysłów. - Ryby, owady, gady i ptaki widzą w ultrafiolecie, podczas gdy ssaki utraciły zdolność widzenia w tym spektrum światła ponad 100 mln lat temu, gdy kryjąc się przed dinozaurami, wiodły nocne życie - mówi w rozmowie z "Wprost" prof. Jussi Viitala z University of Jyvaskyla w Finlandii. Wszystkie owoce pokryte woskiem oraz owoce niebieskie i czarne, takie jak śliwki czy jagody, odbijają ultrafiolet, a powstające w ten sposób obrazy są jak reklama skierowana do żywiących się nimi ptaków. Ludzie po prostu nie widzą ich właściwej barwy.

Zmyślne bestie
Dla ludzkiego oka pająk z gatunku Thomisus spectabilis bywa różowy, żółty lub biały, dostosowując się do barwy kwiatu, na którym żyje. Można by więc sądzić, że wtapiając się w otoczenie, czeka na nieuważnego owada, który usiądzie obok niego. Tymczasem jego ciało silnie odbija promienie UV. Dla pszczoły - szczególnie wrażliwej na ultrafiolet - jest więc doskonale widoczny. Kwiaty znaczą na swych płatkach drogę do nektaru wzorem z drobnych plam widocznych w ultrafiolecie. Pająk stanowiący duży punkt najwyraźniej wabi owady. W rzeczywistości więc pająki z daleka oznajmiają swą obecność, licząc na to, że pszczoła weźmie go za szczególnie starannie oznakowane lądowisko.
Wyjątkiem wśród ssaków są gryzonie, które z nieznanych powodów zachowały umiejętność widzenia w ultrafiolecie. Ich mocz odbija promienie UV, powodując, że ich ścieżki wyróżniają się nie tylko zapachem, ale i barwą. - Wierzę, że polujące na gryzonie ptaki wiedzą, co znaczą widoczne z daleka znaki. I z tej wiedzy robią użytek. Pustułki, srokosze i myszołowy włochate tropią norniki, patrolując z powietrza ich najczęściej uczęszczane ścieżki. Podejrzewam, że podobne zdolności mają również kruki - tłumaczy prof. Jussi Viitala, który przez wiele lat badał zachowanie gryzoni i ich wrogów.
Najprawdopodobniej wrażliwe na ultrafiolet są wszystkie dzienne gatunki ptaków. Ich pióra silnie odbijają promienie UV. Od czasów Darwina uważano, że ubarwienie ptaków jest kluczem w doborze partnerów i oceniano je według naszych kryteriów. Badania wskazują, że możemy być ślepi na najważniejszą cechę - o atrakcyjności osobnika decyduje to, czy pióra dobrze, czy słabo odbijają UV. Tak dzieje się u sikory modrej, szpaka, podróżniczka i muchołówki żałobnej. Lista gatunków jest krótka, gdyż ten aspekt życia ptaków jest badany od niedawna.

Sygnały SOS
Wibracje to kolejny niedostępny dla nas kanał wymiany informacji, który zwierzęta - od miniaturowych owadów po gigantyczne słonie - często wykorzystują. Drgania dostarczają im wszechstronnych informacji na temat pokarmu, miejsca pobytu, partnera i grożącego niebezpieczeństwa. Myszoskoczek z gatunku Dipodomys spectabilis wytupuje swoje wizytówki, zwyczaj ten pozwala mu odróżnić swoich od obcych. Z kolei ślepiec Spalax ehrenbergi nadaje kod wybijany głową. Prof. Reginald Cocroft z University of Missouri-Columbia ocenia, że 195 tys. znanych nauce gatunków owadów rozmawia, wymieniając sygnały o niskiej częstotliwości. Mogą się one układać niczym harmonijna melodia. Dialogi przenoszone przez liście i łodygi odbywają się najczęściej na odległość nie większą niż 2 metry. Całej rzeszy drapieżnych owadów drgania ułatwiają polowanie. Gąsienicy nie udaje się bowiem zjadać liścia bez wprawiania go w drżenie, a larwy motyli wystukują sygnał SOS, wzywając na odsiecz mrówki, których ochronę opłacają słodką wydzieliną.
System rozpoznawania wrogów do mistrzostwa doprowadziły chwytnice, tropikalne płazy. Ich embriony ukryte jeszcze w jajach odróżniają nieszkodliwe wstrząsy powodowane przez deszcz lub wiatr od tych, które zapowiadają śmiertelne niebezpieczeństwo. Gdy wąż zaczyna zjadać jaja złożone na liściu, jego posiłek nagle zaczyna uciekać w podskokach. Kijanki rozrywają otaczającą je osłonkę i wskakują do wody. Wąż zje skrzek w całości tylko wtedy, gdy znajdzie go na odpowiednio wczesnym etapie rozwoju.

Chrząszcz do ognia
Rzadkością w naturze są receptory podczerwieni. Mają je tropikalne, krwiopijne pluskwiaki i polujące z zasadzki grzechotniki. Niewielkie zagłębienia na pysku gada bezbłędnie wyczuwają ciepło ciała gryzoni i ptaków. Pozwalają w kompletnych ciemnościach precyzyjnie uderzyć w ofiarę. Australijskie chrząszcze dzięki receptorom podczerwieni potrafią namierzyć pożar z odległości 80 km. Zamiast uciekać przed ogniem, pędzą co sił w skrzydłach w jego kierunku.
Ogień dla większości zwierząt niesie śmierć, dla chrząszczy Merimna atrata jest zwiastunem nowego życia. Należą one do grupy owadów pirofilnych - chrząszczy, błonkówek i much, które zasiedlają zgliszcza. By je badać, naukowcy dołączają do oddziałów straży pożarnej. Gęsty dym wypełnia sczerniały las, tu i ówdzie płoną jeszcze gałęzie, gdy samice tych owadów składają jaja w spękaniach osmalonej kory drzew.
Zdolność do wykrywania pożarów pirofilne gatunki wykształciły, by szybko docierać do pogorzeliska. Inne owady unikają takich miejsc, toteż chrząszcze o tym rzadkim przystosowaniu nie mają konkurencji. Spalone drzewa dostarczają pokarmu dla larw. Gatunki pirofilne poza parą receptorów podczerwieni czulszych od wojskowych noktowizorów mają także detektory dymu. Reagują na najmniejsze nawet ilości gwajakolu uwalnianego podczas pożarów lasu.
Uczeni próbują wykorzystać niezwykłe zdolności zwierząt. W Australii trwają prace nad zbudowaniem systemu wczesnego ostrzegania przed pożarem lasów. Tanie czujniki mają działać jak receptory podczerwieni chrząszczy. Odkrywanie świata alternatywnego do naszego dopiero się zaczyna.
Więcej możesz przeczytać w 46/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2006 (1248)

  • Wprost od czytelników 18 gru 2006, 15:45 POWRÓT KOBIETY Mam wiele zastrzeżeń do artykułu "Powrót kobiety" (nr 45). Jestem młodą mamą, która świadomie zrezygnowała z dobrej pracy, by zająć się dzieckiem przez pierwsze trzy lata jego życia. Kobiety, które... 3
  • Na stronie - Odrażający, brudni, źli 18 gru 2006, 15:45 Wśród polityków nie ma więcej łotrów niż wśród lekarzy, dziennikarzy, adwokatów czy księży 3
  • Skaner 18 gru 2006, 15:45 NAGRODY KISIELA 1990-2005       Gdyby w III RP chociaż przez dwie kadencje rządziła partia Kisiela, bylibyśmy już drugą Irlandią. Formalnie taka partia nawet nie istnieje, choć ma wielu zwolenników. Większość z nich to... 10
  • Sawka czatuje 18 gru 2006, 15:45   Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
  • Ostatni żołnierz imperium 18 gru 2006, 15:45 Bond wymyślony przez Iana Fleminga miał bronić świat przed komunizmem. Dopiero filmowcy zrobili z niego wesołka i gadżeciarza 14
  • Playback 18 gru 2006, 15:45 Kenneth Hillas, wiceambasador USA i Władysław Stasiak, wiceminister spraw wewnętrznych © T. Paczos/FORUM, R. Pietruszka/PAP 16
  • Ryba po polsku - Monitoring i sponsoring 18 gru 2006, 15:45 W Warszawie PiS ma miażdżącą przewagę nad innymi partiami. Winę za to ponoszą Marcinkiewicz i telewizja 17
  • Z życia koalicji 18 gru 2006, 15:45 WYBORCZY PLAKAT KAZIMIERZA MARCINKIEWICZA można podziwiać w centrum Gdyni. Cholercia, żeby on tylko tego Stadionu Narodowego nie postawił na Westerplatte! CHERUBINEK POLSKIEJ POLITYKI WOJCIECH WIERZEJSKI kwestionuje katolicyzm sojuszników z... 18
  • Z życia opozycji 18 gru 2006, 15:45 CZY WIEDZĄ PAŃSTWO, KTO JEST NOWYM PROMOTOREM Pawła Piskorskiego? Nie, już nie Donald Tusk. Otóż wywalonego z PO eurodeputowanego przygarnęła niedawno frakcja liberałów i demokratów w Parlamencie Europejskim, do której należą nasi... 19
  • Wprost przeciwnie - Podpis prezydenta - subito 18 gru 2006, 15:45 Potrzeba właściwej miary w potępieniu i współczuciu 20
  • Fotoplastykon 18 gru 2006, 15:45 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Naczelnik bez maciejówki 18 gru 2006, 15:45 Jeśli prezydent i premier nie zdołają powrócić do projektu odbudowy autorytetu państwa, przegrają 22
  • Układ ziemski 18 gru 2006, 15:45 Wielu samorządowców kandyduje głównie po to, by się uwłaszczyć na miejskich i gminnych gruntach i nieruchomościach 26
  • Giertych 24 18 gru 2006, 15:45 Kiedyś w Sejmie uprawiano politykę, teraz za darmo wynajmuje się sale na konferencje prasowe 30
  • Wojskowa Służba Wynaturzeń 18 gru 2006, 15:45 WSI przeniosły do III RP wszystkie patologie swoich totalitarnych poprzedniczek 34
  • Giełda 18 gru 2006, 15:45 Hossa Świat Kwitnąca Toyota Kolejny rok z rzędu Toyota pobije (i to aż o jedną trzecią!) rekord zysku osiągniętego przez tę firmę. W tym roku koncern ma zarobić 13,14 mld USD. To realna prognoza, bowiem zysk za trzeci kwartał tego roku... 38
  • Desant liberałów 18 gru 2006, 15:45 Kilkaset tysięcy polskich emigrantów czeka za granicą na drugiego Wilczka, z którym zliberalizują Polskę 40
  • Ekonomia ślimaka 18 gru 2006, 15:45 Przyszły rok będzie w gospodarce gorszy niż obecny 48
  • LOT koszący 18 gru 2006, 15:45 Polski narodowy przewoźnik lotniczy ląduje awaryjnie 54
  • 2 x 2 = 4 - Grunt to rodzinka 18 gru 2006, 15:45 Politykom nowej generacji nie można wytłumaczyć różnicy między zamordyzmem a twardym prawem 56
  • Supersam 18 gru 2006, 15:45 58
  • Diamentowa precyzja 18 gru 2006, 15:45 Angelina Jolie, grając Larę Croft w filmie "Tomb Raider", nosiła na ręku T-Touch firmy Tissot - pierwszy zegarek z dotykowym wyświetlaczem. W kolekcji Tissot 2006 oprócz T-Touch znajdzie się też coś dla pań, które nie muszą... 58
  • Pudroworóżowy L'Amour 18 gru 2006, 15:45   Nokia 7373 to jedna z nowości serii L'Amour. Telefon powstał z myślą o osobach, którym zależy nie tylko na zaawansowanych funkcjach aparatu, ale też na oryginalnej obudowie. Model 7373 ma jedno i drugie. Umożliwia robienie zdjęć,... 58
  • Aniołki Andy'ego 18 gru 2006, 15:45 Andy Warhol miał zwyczaj obdarowywać swoich przyjaciół małymi zabawnymi rysunkami. Fanów artysty na pewno ucieszy wiadomość, że rysunki przetrwały do naszych czasów i zainspirowały firmę Rosenthal do stworzenia kolekcji upominków... 58
  • Nouveau kontra novello 18 gru 2006, 15:45   Novello San Giocondo 2006, IGT Toscana, Antinori Cena ok. 30 zł Beaujolais Nouveau AOC 2006, Drouhin Cena ok. 30 zł Oba wina sprowadza Centrum Wina Sprzedaż w trzeci czwartek listopada beaujolais nouveau, młodziutkiego wina robionego na... 58
  • Samolot bezhałasowy 18 gru 2006, 15:45 Pasażerskie odrzutowce przyszłości będą nie tylko paliwooszczędne, ale także naprawdę ciche. Szefowie amerykańsko-brytyjskiej Inicjatywy na rzecz Cichych Samolotów zaprezentowali projekt takiej maszyny i przekonują, że poza lotniskiem... 58
  • Luksus w polskim mieście 18 gru 2006, 15:45 Valentino, Armani i Donna Karan - generałowie mody wkraczają do Polski 60
  • Szkoła na kwadratowych kołach 18 gru 2006, 15:45 Czego Romek się nie nauczył, tego Roman nie umie 64
  • Telewizja Wolna Arabia 18 gru 2006, 15:45 Anglojęzyczna Al-Dżazira chce zasypać podziały między cywilizacją zachodnią a światem islamu 68
  • Pazurem - Obrotowa duma narodowa 18 gru 2006, 15:45 Może Gałczyńskiemu w Praniu zainstalować "gablotkę agenta", a Czechowiczowi w Lublinie "pedogablotkę"? 72
  • Know-how 18 gru 2006, 15:45 Pożegnanie Ziemi Dzięki rewolucji w fotografii można uchwycić w kadrze skrzydła owada w locie oraz sfotografować wilka z helikoptera lecącego tak wysoko, że szum silników nie spłoszy zwierzęcia. Takie unikatowe zdjęcia wraz z... 74
  • Rak ze strachu 18 gru 2006, 15:45 Podejrzliwi częściej niż inni cierpią na nowotwory, choroby serca i wcześniej umierają 76
  • Ostatnia recepta 18 gru 2006, 15:45 Sprawny system kontroli leków i sprzętu medycznego albo śmierć! 80
  • Świat według zwierząt 18 gru 2006, 15:45 Kompletnie ślepy i głuchy z natury kleszcz wie o zbliżającym się człowieku z odległości 21 metrów 82
  • Bez granic 18 gru 2006, 15:45 Parada zamieszek Kilka tysięcy gejów, lesbijek i aktywistów organizacji broniących praw człowieka paradowało na stadionie w Jerozolimie. Wymachiwali tęczowymi flagi i transparentami z hasłami "Wolna i dumna Jerozolima" oraz... 84
  • Długi nos Busha 18 gru 2006, 15:45 Irak od Wietnamu różni nieporównanie większa skala katastrofy w razie przegranej 86
  • Duch Reagana i Clintona 18 gru 2006, 15:45 Konserwatywni demokraci po konserwatywnych republikanach 90
  • Berło dla piromana? 18 gru 2006, 15:45 Emigranci z Rosji tworzą nową elitę władzy w Izraelu 96
  • I śmieszno, i smutno 18 gru 2006, 15:45 Nie ma dziś narodu bardziej wyszydzanego w RFN niż Polacy 100
  • Recenzor 18 gru 2006, 15:45 104
  • Kufel pełen łez 18 gru 2006, 15:45 Mariusz Szczygieł zasłynął prasowym reportażem o onanizmie i telewizyjnym show "Na każdy temat", który zapoczątkował dekadencję jedenastej muzy w Polsce. Po lekturze "Gottlandu" śmiało można powiedzieć, że te... 104
  • Przeciwko milczeniu 18 gru 2006, 15:45 Dogasają dyskusje wokół odpowiedzialności Europejczyków za Holocaust, Amerykanów zaś za segregację rasową czy wojnę w Wietnamie. Problemy, które porusza Hannah Arendt, pozornie należą dziś do przeszłości. Pozornie, bowiem każda z... 104
  • Kochanica Hitlera 18 gru 2006, 15:45 "Ewa wiedziała tyle o tym, co robił Hitler, gdy zamykał się na całe godziny z nazistowskimi liderami, ile wie dziecko o tym, co robi tata, gdy codziennie rano wychodzi do pracy" - twierdzi autorka biografii pierwszej damy Trzeciej... 104
  • Albo pięść, albo chlew 18 gru 2006, 15:45 Co może począć młody człowiek na współczesnej polskiej prowincji? Ma do wyboru upokarzającą pracę fizyczną albo gangsterkę. Żadnych dróg pośrednich. Ponura alternatywa z filmu Sławomira Fabickiego wydaje się sztuczna i fałszywa.... 104
  • Za miskę ryżu 18 gru 2006, 15:45 "Czy ciężka fizyczna praca znika, czy staje się niewidzialna?" - zastanawia się Michael Glawogger ("Megacities"). Ten fascynujący, miejscami szokujący film daje na oba pytania odpowiedź twierdzącą. Ciężka praca... 104
  • Muchy w smole 18 gru 2006, 15:45 Przygody trzech cymbałów i zombi - to polska odpowiedź na serial "Miasteczko South Park". Niestety brak jej wdzięku, humoru i zadziorności amerykańskiego przeboju. Lepiej jest z polityczną niepoprawnością, ale i tu naprawdę... 104
  • Lustracja Jamesa Bonda 18 gru 2006, 15:45 Agent 007 to obrońca zachodniej cywilizacji i cyniczny zabójca o duszy playboya oraz manierach dżentelmena 106
  • 007, zgłoś się! 18 gru 2006, 15:45 Filmy o Jamesie Bondzie doczekały się niezliczonej ilości parodii - dziwnym trafem żadna nie była naprawdę śmieszna 116
  • Górna półka - Niewidzialna siła Ameryki 18 gru 2006, 15:45 Naprawdę wierzę, że zostaniemy powitani jak wyzwoliciele" - powiedział w jednym z wywiadów udzielonych w marcu 2003 r., tuż przed rozpoczęciem operacji irackiej, wiceprezydent USA Dick Cheney. Za "pozbawione podstaw" uznał... 118
  • Wencel gordyjski - Pochwała mercedesa 18 gru 2006, 15:45 Z Niemców nie sposób się śmiać. Można im najwyżej współczuć 119
  • Ueorgan Ludu 18 gru 2006, 15:45 Nr 46 (212) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 13 listopada 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Mimo problemów z tankowaniem w powietrzu amerykańskie myśliwce doleciały Piloci mogą liczyć na pomoc Na zdjęciu: Pan Zenon wraz z kolegami z... 120
  • Wprost plus 18 gru 2006, 15:45 KRÓTKO PO WOLSKU Goło, ale w skarpetkach Ciekawa informacja przyszła do nas z byłej NRD. W miejscowości Chemnitz (dawne Karl-Marx-Stadt) policja natknęła się na faceta w samych skarpetkach. Okazało się, że była to ofiara gry... 121
  • Skibą w mur - Lot przerywany 18 gru 2006, 15:45 Awarie doskonałych F-16, które nie mogły się doczołgać z Teksasu do Polski, stały się hitem tygodnia 122