Smutek Hurdów

Smutek Hurdów

W sercu Hiszpanii żyje lud opóźniony cywilizacyjnie o kilka stuleci
Kiedy Krzysztof Kolumb odkrywał nowe ludy, w Hiszpanii na odkrycie czekało plemię Hurdów. Właśnie w 1492 r., gdy włoski żeglarz w służbie królewskiego dworu Hiszpanii wylądował na Bahamach, w Hiszpanii natrafiono na ślad tego plemienia. Zdumienie musiało być podobne jak przy spotkaniu Kolumba z nagusami z amerykańskich wysp. Hurdowie bowiem to lud żyjący przez setki lat w izolacji, w dzikich, zalesionych górach, w skrajnej biedzie i zacofaniu, wśród legend i mitów o groźnych olbrzymach, które wchodzą nocą do domów i uśmiercają mieszkańców.

Spóźniona cywilizacja
Hurdowie żyją - jak przed wiekami - w północnej części Estremadury, czyli niemal dokładnie w sercu Półwyspu Pirenejskiego. Wiele ich siedzib nie zmieniło się od tamtych czasów; stoją przytulone do siebie przy wąskich, krętych, kamiennych ścieżkach-uliczkach. Domostwa są kamienne, o ciasnych przeżartych wilgocią drzwiach i małych oknach, przeważnie oddzielone od głównej ścieżki koślawymi schodami. Z niektórych mieszkań dochodzi pochrząkiwanie świń i zapach gnoju.
Kiedy chodzę po wiosce Hurdów, pada deszcz, a pochyłą uliczką, a także z płaskich łupkowych dachów spływają potoki burej wody. Taki kamienny kanion, bo trudno to nazwać ulicą, był główną sceną w filmie Luisa Buuela, który tutaj w 1932 r. nakręcił swój dokument "Ziemia bez chleba". A potem miał z tego powodu sporo przykrości. Oburzenia nie taił generał Franco. Film ukazał bowiem światu, że istnieje lud, którego poziom życia bardziej pasuje do początków pierwszego tysiąclecia niż do cywilizacji XX wieku.

Modlitwa o deszcz
Wioska Hurdów nazywa się El Gasco i liczy 215 mieszkańców. Ci ludzie do lat 70. XX wieku byli odcięci od reszty kraju. Dopiero gdy powstała tu szosa z Nuomoral i doprowadzono prąd elektryczny, znaleźli się we wspólnym z Hiszpanią świecie. Przed wioską, a raczej na progu jej starej części szosa urywa się, zakończona betonową, wiszącą nad przepaścią platformą. Ta platforma na wysokich słupach stanowi rodzaj Plaza Mayor, głównego placu, gdzie jednak nie ma sklepów czy pubów i tylko czasem ktoś przemknie w gęstym deszczu. Szum deszczu przygłusza dochodzący z dołu hałas rzeki Arrozcerezal, a może i wielkiego wodospadu Miacera.
W drodze powrotnej nagle zatrzymujemy samochód, by spojrzeć na wiszące nad szosą, kruszące się i osypujące skały. Na kamiennej ścianie widnieje szeroki żółty pas, a na nim mozolnie wspinający się starszy mężczyzna. Dokąd zmierza ten człowiek, ześlizgujący się co chwila po mokrych kamieniach? Mój przewodnik mówi, że mężczyzna "ma na górze plantację oliwek, do której musi dotrzeć. A żółte pasy oznaczają najwygodniejsze szlaki wspinaczki".
Poboczem przesuwa się wózek z łopoczącym parasolem, prowadzony przez nastolatka z przechyloną głową i bolesnym grymasem twarzy. Hurdowie, jak wielu mieszkańców Estremadury, wchodzą w związki małżeńskie z bliskimi krewnymi, a to zapewne jedna z ofiar tego fatalnego obyczaju.
Trwający całymi dniami ulewny deszcz w kraju gnębionym suszą wprowadza ludzi w stan radosnego podniecenia. Pytam, czy modlono się o deszcz. "Tak, są tu przecież księża i kościoły". Tyle że ludzie nie należą do najbardziej religijnych w Hiszpanii. Hurdowie byli poganami jeszcze jakiś czas po odkryciu w XV wieku. Ich nawrócenie spowodowała dopiero pełna energii księżna Alba.

Luis Buuel i król Alfons XIII
Oliwne drzewa w północnej Estremadurze mają po 150 czy 200 lat, korkowe dęby osiągają wiek 400-500 lat, sami Hurdowie zaś rzadko żyją dłużej niż 50 lat. A jak było kiedyś? Louis Buuel namalował w swoim 27--minutowym filmie ponury obraz. Pokazał kalekie domy bez okien i mieszkańców wioski El Gasco, którzy nie znali wówczas nawet chleba. Buuel przedstawił wypadki ludzkiej degradacji, spowodowanej warunkami życia, głodem i chorobami. Hurdowie - twierdził reżyser - byli przeważnie analfabetami. Ubrani w łachmany, bosonodzy, wędrujący kilometrami do pracy. Wnętrza mieszkań to ciemne nory pełne zwierząt domowych i robactwa. Bywało, że niektórzy ludzie występujący przed kamerami, których Buuel przedstawiał jako nękanych chorobami, nazajutrz po wizycie filmowców umierali.
Król Alfons XIII odwiedził Hurdów 10 lat przed Buuelem. Był wstrząśnięty. Ludzie z głodu słaniali się na nogach, panowała malaria. Jedyne mleko, jakie król otrzymywał do kawy, było mlekiem karmiącej matki.
Hurdom nigdy nie poświęcano wiele uwagi. Wspominał ich Miguel de Unamuno, zauważyli Madoz, Legendre, Maranon i Buuel. Są historycy, którzy twierdzą, że przed setkami lat na terenach zamieszkanych przez Hurdów rezydował król Rodrigo ze swoim dworem i że wielu przedstawicieli plemienia ma królewskie pochodzenie. Bardziej prawdopodobnie brzmią jednak informacje o wpływach muzułmańskich - tędy prowadził szlak marszu Arabów, a jednym z ważnych miast tego obszaru jest Caminomorisco (droga Maurów).

Spokój w El Gasco
Ze zdziwieniem ogląda się kaktusy rosnące po sąsiedzku z paprociami. W podobnej harmonii żyli tu przez wieki chrześcijanie, Arabowie i Żydzi. I choć później stosunki się nieco skomplikowały, ludzie w Estremadurze szczycą się spokojnym, aczkolwiek nader skromnym życiem. W prowincji nigdy nie dochodziło do aktów gwałtu ze strony baskijskich bojówek ETA, nie było zamachów terrorystycznych. Jeżeli już kraj dotyka nieszczęście, to co najwyżej w postaci spadania łupkowych dachówek po huraganie czy wielkiej ulewie.
To nie jest już Buuelowska "Ziemia bez chleba", choć chleba nadal nie ma w nadmiarze. Liczne rzeczki i cienkie wstążki wodospadów wzdłuż poboczy szosy Ex 204 znajdują się - jak przed tysiącem lat - na tym samym miejscu. Trwają też pojedyncze celtyckie okrągłe domy, rzymskie drogi i mosty, arabskie mury miast.
Widok starej, nadal zamieszkanej części wioski El Gasco i przygnębiających ubogich form bytowania każe podejrzewać, że w krainie Hurdów nie wszystko z odwiecznych smutków, dziwnych obyczajów i osobliwego stylu życia wypalił upał i zmył deszcz.
Okładka tygodnika WPROST: 1/2007
Więcej możesz przeczytać w 1/2007 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Południowiec IP
    Luis Bunuel, nie Louis Buuel (SIC!) Poprawcie, do cholery, ten karygodny błąd!

    Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2007 (1254)

    • Życzenia 5 sty 2007 Niech rok siódmy tego wieku po siedmiokroć trafi w gusty: najpierw siedem procent wzrostu, potem siedem dekad tłustych, siódme niebo, istny Eden... Tego życzy Czytelnikom "Wprost" na 2007 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 3
    • Na stronie - Rok Człowieka Roku 5 sty 2007 Zbigniew Ziobro poddaje Polskę "szokowej terapii prawnej" 3
    • Playback 5 sty 2007 Wicepremier i minister finansów Zyta Gilowska © A. JAGIELAK 4
    • Skaner 5 sty 2007 SKANER POLSKA TAJNE KONTA Rozpruta przesyłka prokuratury Wtajemniczych okolicznościach została rozpruta paczka z dokumentami ze szwajcarskiej prokuratury dla polskich śledczych. Dokumenty są dowodem na to, że polscy politycy, w tym... 8
    • Sawka czatuje 5 sty 2007 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 10
    • Poczta 5 sty 2007 OŚWIADCZENIE Wydawca tygodnika "Wprost" przeprasza Piotra Rachwalskiego za nazwanie go w artykule "Zadymiarze do wynajęcia" - zamieszczonym w tygodniku "Wprost" 11 maja 2003 r. (nr 19) - "jednym z najbardziej... 14
    • Z życia koalicji 5 sty 2007 PONAD 70 PROC. Polaków ufa Kazimierzowi Marcinkiewiczowi. To sporo. Cóż z tego, skoro wśród tych nieufnych jest Jarosław Kaczyński. Premier nie chciał, żeby były premier był wicepremierem. A co na to przyszły premier? KAZIO CHCIAŁ... 16
    • Z życia opozycji 5 sty 2007 JEŚLI WIERZYĆ PROKURATURZE, to eseldowskim ministrom spraw wewnętrznych kablowanie czerwonym, że policja na nich coś szykuje, weszło w krew. Skazany za to został Sobotka, teraz prokuratura podejrzewa, że komu innemu kablował też Janik.... 17
    • Wprost przeciwnie - Saldo ujemne 5 sty 2007 Rok 2006 nie był dobry dla świata 18
    • Fotoplastykon 5 sty 2007 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
    • Człowiek Roku 2006 - Zbigniew Ziobro 5 sty 2007 Prokurator Polski 20
    • Alfabet Ziobry 5 sty 2007 A - adwokatura - To piękny zawód pod warunkiem, że jest wykonywany etycznie. Niestety z tym bywa różnie. Źle pojęta solidarność zawodowa wyklucza nadzieję na zmiany na lepsze. Dlatego chcę odebrać korporacjom sądownictwo... 28
    • Urodzony przywódca 5 sty 2007 Zbigniew Ziobro - profil osobowości 30
    • Człowiek z zagranicy 5 sty 2007 Nominowani do tytułu Człowiek Roku 2006 Jeszcze nigdy w historii wyboru Człowieka Roku "Wprost" wśród nominowanych nie było tak wielu obcokrajowców. Jeszcze nigdy nie było też tylu osób związanych ze sportem - trzej trenerzy z... 31
    • Egzekutor roku 5 sty 2007 Lech Kaczyński wróży Zbigniewowi Ziobrze dużą przyszłość. Kazimierz Marcinkiewicz uważa go za polskiego Rudolpha Giulianiego. A włoski prokurator Ferdinando Imposimato ceni za walkę z korupcją. 32
    • Gambit Kaczyńskiego 5 sty 2007 Kazimierz Marcinkiewicz wysiadł z pociągu polityka na przystanku bank i może już nigdy do polityki nie wrócić 36
    • Powiernictwo ćwiczebne 5 sty 2007 Powiernictwo Pruskie domaga się tego, o czym wielu Niemców myśli, ale boi się powiedzieć 40
    • Giełda - Trendy 2007 5 sty 2007 Hamulec wzrostu Polska znajduje się w korzystnej fazie cyklu koniunkturalnego. Gospodarka dynamicznie rośnie, pięcioprocentowa podwyżka wynagrodzeń powoduje, że wzrasta także popyt wewnętrzny, wreszcie zaczęły się także zwiększać... 44
    • Homo europeicus 5 sty 2007 Polacy chcą amerykańskiego poziomu życia i europejskiego socjalizmu 48
    • Wyścig z czwartą falą 5 sty 2007 W XXI wieku praca wygra z kapitałem 52
    • Chińska Republika Liberalna 5 sty 2007 Chiński kapitalizm socjalistyczny ma w sobie coraz mniej socjalizmu 55
    • 2x2=4 - Życzenia i wyzwania 5 sty 2007 Życzmy sobie, by nie biorąca udziału w wyborach połowa obywateli przestała być biernym tłumem 58
    • Supersam - Trendy 2007 5 sty 2007 60
    • Rok HDTV 5 sty 2007 Już dziś można oglądać w wysokiej rozdzielczości kanały Sport, Discovery HD oraz MGM na platformie N, a w Cyfrze + - Canal + Sport HD. Obie platformy planują kolejne kanały. W HDTV inwestuje też Cyfrowy Polsat (do końca roku ma się... 60
    • Złoto dla zuchwałych 5 sty 2007 W psychologii barw kolor złoty oznacza umiłowanie materii i podatność na pochwały. W modzie jest bezkonkurencyjny, jeśli chodzi o zuchwałe zwrócenie na siebie uwagi. Kolor złoty będzie hitem pierwszej połowy 2007 r. W Polsce Laura Guidi... 60
    • Maxicorolla 5 sty 2007 Na rynku motoryzacji rok upłynie pod znakiem najbardziej spektakularnej zmiany w popularnej klasie kompakt. Największy hit w tym segmencie - Toyota Corolla - ustąpi miejsca modelowi Auris. W polskich salonach auto znajdzie się w marcu.... 60
    • Lapto-Polacy 5 sty 2007 Wiele wskazuje na to, że w 2007 r. przenośny komputer stanie się przedmiotem równie osobistym i powszechnym jak telefon komórkowy. Tym bardziej że najprostsze nowe modele można kupić już za niecałe 2 tys. zł, zaś laptopy, jak wynika z... 60
    • Szerokie widoki 5 sty 2007 Vista (ang. "szerokie widoki") - tak nazywa się nowa wersja systemu operacyjnego Windows koncernu Microsoft. Użytkownicy następcy systemu Windows XP między innymi będą mieli do dyspozycji trzy interfejsy, wśród których znajdzie... 60
    • Panowie na obcasach 5 sty 2007 Kilka lat temu w ankiecie brytyjskiego "New Musical Express" David Bowie został uznany przez gwiazdy rocka za najwybitniejszego artystę wszech czasów. Teraz okazuje się również ikoną mody. Hitem wiosny mają być buty na koturnach... 60
    • Rukola zamiast żeberek 5 sty 2007 Chleb ze smalcem i ogórkami już się nam przejadł. Gołym okiem widać, że w centrach handlowych, w których jest kilka restauracji do wyboru, polskie jadło przegrywa z potrawami włoskimi czy greckimi. Nie bez znaczenia dla naszych upodobań... 60
    • iPhone kontra iPhone 5 sty 2007  Dwa w jednym, czyli telefon komórkowy plus odtwarzacz mp3 - tak prawdopodobnie będzie wyglądać największa pokusa dla miłośników nowinek elektronicznych w tym roku. Kevin Rose, prowadzący wideo podcast (rodzaj audycji telewizyjnej... 60
    • Striptiz u Harrodsa 5 sty 2007 Diabeł ubiera się na zimowych wyprzedażach 64
    • Blondynka wieczorową porą 5 sty 2007 Dżinsy, a nawet dresy proponują na sylwestra najwięksi projektanci 68
    • Pazurem - Tłok na przyczółku 5 sty 2007 Inaczej słucha się disco polo na potupajce w remizie, a inaczej gdy podają je tenorzy we frakach i pod batutą 71
    • Potwarz sławy 5 sty 2007 Jeśli o tobie nie plotkują - nie żyjesz! 72
    • Smutek Hurdów 5 sty 2007 W sercu Hiszpanii żyje lud opóźniony cywilizacyjnie o kilka stuleci 74
    • Know-how 5 sty 2007 Wielki Zderzacz To będzie rewolucja w badaniach cząstek elementarnych. W listopadzie 2007 r. w Genewie rozpocznie pracę Wielki Zderzacz Hadronów (LHC), największy akcelerator na świecie. Powstaje on 50-150 m pod ziemią, w miejscu dawnego... 76
    • Leczenie śmiercią 5 sty 2007 Lekarze zamiast przetaczać krew, będą zamrażać chorych! 80
    • Szerszenie bojowe 5 sty 2007 Miniroboty poruszające się jak owady wesprą żołnierzy i policjantów 84
    • Prehistoria przemocy 5 sty 2007 W epoce kamiennej wojny pochłaniały więcej ofiar niż w czasach współczesnych 86
    • Bez granic - Trendy 2007 5 sty 2007 UE.Niemiecki plan gry Josep Borrell Przewodniczący Parlamentu Europejskiego Bardzo ważne będzie już samo rozpoczęcie roku od symbolicznego rozszerzenia Unii Europejskiej o Bułgarię i Rumunię i objęcie prezydencji we wspólnocie przez... 88
    • Unia klasy B 5 sty 2007 Komisja Europejska postanowiła, że akcesja Bułgarii i Rumunii do UE będzie warunkowa 92
    • Powrót realistów 5 sty 2007 Rozmowa z Henrym Kissingerem, byłym sekretarzem stanu USA W Iraku Amerykanie muszą dokonać wyboru między demokracją a stabilnością 96
    • Leonid Iljicz Putin 5 sty 2007 Rządy Breżniewa są wspominane jako najlepszy okres w historii Rosji i Związku Sowieckiego 100
    • Kultura - trendy 2007 5 sty 2007 KINO. Powódź kontynuacji W kinie przez cały rok najważniejsze będzie pytanie: czy kolejne numerki pomnożą cyferki? Czeka nas festiwal kontynuacji - od wyczekiwanych ("Shrek 3", piąty "Harry Potter i Zakon Feniksa",... 102
    • Zły zapach 5 sty 2007 Zbrodnia w służbie ludzkości nigdy nie wyglądała tak pięknie, jak w filmie "Pachnidło" 106
    • Recenzor 5 sty 2007 W jądrze ciemności "Shooting Dogs" to film o poczuciu bezradności w obliczu rozszalałej przemocy. Gorzko ironiczny i wstrząsający. Rzecz dotyczy ludobójstwa, jakiego dokonały bojówki Hutu w Rwandzie na Tutsich w 1994 r. Kino... 110
    • Górna półka - Podróż do wnętrza Kościoła 5 sty 2007 George Weigel "Boży wybór. Papież Benedykt XVI i przyszłość Kościoła katolickiego" Znak, Kraków 2006 Dynamiczna, zmienna ortodoksja - taki projekt katolicyzmu przedstawia w swojej najnowszej książce filozof i teolog George... 112
    • Krótko po wolsku - Terytorium powiernicze 5 sty 2007 Na podstawie opinii pojawiających się w zagranicznych mediach i zaskakująco chętnie u nas cytowanych łatwo dojść do wniosku, że Polska jest murzynem Europy. I to niekoniecznie białym. Opinia ta wynika nie tylko stąd, że światli,... 113
    • Ueorgan Ludu 5 sty 2007 POLECAMY PREZENTY NOWOROCZNE Model F 16 jastrząb Miły prezent dla miłośników militariów. I pamiętaj - twój model jest na razie jedynym sprawnym myśliwcem tego typu w kraju. Bilet lotniczy Bilet do Hollywood na światową galę, gdzie... 113
    • Skibą w mur - Tak będzie 5 sty 2007 W 2007 r. do Młodzieży Wszechpolskiej masowo będą się zapisywać krótko ostrzyżeni fani hip-hopu 114

    ZKDP - Nakład kontrolowany