Powrót Kohla

Powrót Kohla

Gdy jesienią 1989 r. Helmut Kohl był gościem premiera Tadeusza Mazowieckiego w Warszawie, wydarzenia w NRD toczyły się własnym impetem. Ostatnią wiadomość o tańcu radości na berlińskim murze kanclerz otrzymał podczas kolacji. Przerwał wizytę i udał się do Berlina, gdzie powitały go ogłuszające gwizdy. Ojciec zjednoczenia Niemiec wciąż budzi wiele kontrowersji. Dylemat jego rodaków można sprowadzić do pytania: czy historia republiki miała szczęście do Kohla, czy też raczej to on miał szczęście do historii.
Dwadzieścia lat po ogłoszeniu przez rzecznika politbiura Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jedności (SED) „Rozporządzenia w sprawie podróży obywateli NRD za granicę", które umożliwiło wschodnim berlińczykom pierwszy spacer po zachodniej części miasta, trwa awantura o Helmuta Kohla. Chodzi o film opowiadający o życiu ekskanclerza pt. „Człowiek z  Palatynatu”, wyemitowany przez telewizję publiczną ZDF. Rodzina polityka zarzuca twórcom obrazu czynienie z niego żądnego władzy technokraty, publicyści – przemilczenie gigantycznej afery finansowejCDU i skandali z  życia prywatnego Kohla ( jego związku z sekretarką, okoliczności samobójstwa żony). Helmut Kohl wspiął się na najwyższy szczebel w  karierze w cieniu finansowych afer CDU i w takiej samej atmosferze zniknął ze sceny politycznej – w niesławie, odrzucony przez wyborców i  kolegów z partii. Gdy w 1976 r. po raz pierwszy chadecy zastanawiali się nad jego kandydaturą na stanowisko szefa rządu zachodnich Niemiec, ówczesny premier Bawarii Franz Josef Strauss kwitował: „Ten pan nigdy nie będzie kanclerzem. Jest kompletnie niezdolny, nie ma politycznych, duchowych ani charakterologicznych predyspozycji. Brak mu wszystkiego na  ten urząd". Dla licznych przeciwników Kohl był „gamoniem” („Gimpel Kohl”) o wybujałych aspiracjach, na dodatek uwikłanym w finansowe machlojki.

„Przejściowy kanclerz", jak początkowo nazywała Kohla niemiecka prasa, rozwiał ciemne chmury wiszące nad jego głową i choć wielokrotnie wróżono mu koniec kariery, nie oddał władzy przez 16 lat i  31 dni. Na okres jego urzędowania przypadły epokowe przemiany na naszym kontynencie. Początkowo bez jego udziału. O tym, jak dalece ojciec zjednoczenia nie wierzył w zjednoczenie, świadczą choćby dwa fakty: uchwalenie przez Bundestag „Końca prowizorium” w Bonn, które zamykało etap tymczasowości i dawało zielone światło na rozbudowę obiektów parlamentarno-rządowych w  stolicy RFN, oraz zaproszenie przez Kohla do złożenia wizyty międzypaństwowej w 1987 r. przywódcy NRD Ericha Honeckera, który został przyjęty ze wszelkimi honorami.

Kohl wyrósł jednak na męża stanu, zrealizował scenariusz scalania dwóch niemieckich republik, przyczynił się do integracji Europy i uczynił z  „politycznego karła", jak nazywano RFN przed 1989 r., kraj, o którego względy zabiegają najpotężniejsi – z USA i Rosją włącznie. Potrafił wykorzystać szansę daną mu przez historię. Jeszcze w 1987 r. podczas wizyty prezydenta Richarda von Weizsäckera w Moskwie Gorbaczow mówił: „O zjednoczeniu Niemiec będzie można pomyśleć za sto lat”. W 1989 r. na niemiecko-niemieckiej granicy stacjonowało 220 tys. alianckich żołnierzy oraz liczniejszy o kilkadziesiąt tysięcy kontyngent Armii Czerwonej i Narodowa Armia Obrony NRD.

Cios wymierzony mu przez Ossis w  Berlinie Kohl umiał przekuć w ogólnonarodową euforię, która wyniosła go  na szczyty popularności oraz fotel pierwszego kanclerza zjednoczonych Niemiec. Podczas gdy jego ówczesny rywal z szeregów socjaldemokratów Oskar Lafontaine prorokował, że szybki „Anschluss DDR" spowoduje cierpienia i łzy całego narodu, i proponował etapową integrację, Kohl roztaczał wizje „kwitnących krajobrazów”. Choć kilka lat później na  skutek zaistniałych trudności „ojca zjednoczenia” przechrzczono na  „wyborczego kłamcę” oraz „ojca bezrobocia, długów i biedy”, to można przypuszczać, że bez jego decyzji wewnętrzne podziały i proces jednoczenia mogłyby się jeszcze bardziej skomplikować.

Kohl miał niebywale trudne zadanie do wykonania, zwłaszcza poza granicami. Brytyjska premier Margaret Thatcher wolała nie mówić o zjednoczeniu, a  Francuzi podkreślali, że z „miłości do sąsiadów chcieliby aż dwóch państw niemieckich". W kruszeniu nieufności Rosjan Kohl zabłysnął finezją polityczną najwyższej próby. Jak wspomina w swej książce, do  Gorbaczowa docierał powoli. Przełomem była ich nocna rozmowa nad Renem w  Bonn, gdy patrząc w nurt rzeki, przekonywał szefa KPZR i ZSRR o  niezmienności biegu historii. Wtedy też zapoczątkowana została ich przyjaźń, która zaowocowała zgodą Gorbaczowa na zjednoczenie. W  ostatecznym przekonaniu Rosjan kanclerzowi pomogła książeczka czekowa i  obietnica udzielenia komunistycznemu bankrutowi wszechstronnej pomocy gospodarczej. Na jednej z konferencji zapytano Kohla, co by zrobił, gdyby Rosjanie zamiast35 mld marek zażądali większej sumy. Odrzekł bez wahania: „Dałbym im nawet 150 miliardów”. Fakt, że po półwieczu udało się wyprowadzić Armię Czerwoną z NRD, Niemcy zawdzięczają głównie jemu.

Po upływie dwóch dekad od zwinięcia drutów kolczastych na granicy między Helmstedt i Marienborn Niemcom nie udało się zrealizować wizji „kwitnących krajobrazów". Sam Kohl przyznaje, że ogrom zniszczenia byłej NRD przeszedł jego najczarniejsze wyobrażenia. Błyskawiczna prywatyzacja i wtłoczenie rynkowych zasad do nowych landów przygniotło „gospodarczego kolosa” i spiętrzyło problemy społeczne. Kohl przy słabnącej popularności bał się głębszych reform, notabene blokowanych przez lewicową opozycję i związkowców. Paradoksalnie, Niemcom zacisnął pasa dopiero jego następca Gerhard Schröder z SPD – partii, która w czasach bońskiej republiki odrzucała wstąpienie RFN do NATO oraz opowiadała się za uznaniem NRD i istniejącego podziału Europy, a później starała się wyhamować integrację w UE.

Za to wkład Kohla w europeizację Niemiec i  budowę „wspólnego domu Europy" jest niezaprzeczalny. Wiedział, że tylko przez współtworzone przez niego struktury wspólnoty europejskiej będzie mógł doprowadzić do politycznej nobilitacji RFN i ocieplenia atmosfery wokół scalonych Niemiec.

„Myliliśmy się, Kohl nie był gamoniem" –  przyznał po latach Michael Rutz, szef gazety „Rheinischer Merkur”. „Miał śmiertelnie pewny instynkt polityczny i wyrósł na jednego z  najwybitniejszych polityków” – dodał. Tyle że przed wyborami w 1998 r. Kohl stracił swój instynkt, przegrał ostatnią bitwę i pociągnął za sobą na dno cały chadecki statek. Gdy wykryto nadużycia finansowe w CDU, pranie pieniędzy za granicą, ciemne kontrakty i łapówki, ojciec zjednoczenia zyskał kolejny przydomek: „don Kohleone”. Nie zaproszono go  nawet do wygłoszenia przemówienia w Dreźnie w 10. rocznicę zburzenia muru berlińskiego. Kohl popadł w izolację, a jego dramat pogłębiła rodzinna tragedia – samobójstwo żony. Były kanclerz obraził się na  własną partię i całe społeczeństwo. Nie mógł się pogodzić z tym, że  spowodowany przez niego upadek CDU przyćmił jego wcześniejsze dokonania, ale nie stracił wiary, że historia mu wybaczy.

Dziś schorowany Kohl jakby wraca do łask. Na spotkaniu z prezydentem Bushem seniorem i  Gorbaczowem nie było końca słowom uznania. Były kanclerz może być spokojny, że wkrótce będzie miał w stolicy RFN ulicę swego imienia. Bo  kogóż jak nie jego Niemcy mieliby ustawić na cokole?
Okładka tygodnika WPROST: 46/2009
Więcej możesz przeczytać w 46/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 4
  • Kato vice   IP
    Jak swiat swiatem, niemiec nie byl Polakowi bratem,lecz katem. Gdyby nie zbrodnie niemieckie na Narodzie Polskim, bylibysmy teraz Narodem liczacym co najmnie 1 miliard obywateli.
    • kieca   IP
      Kohl byl dobrym i rzetelnym Niemcem. Takim z korzeniami. Nie zapomne usciskow na Gorze Św. Anny, pojednania polsko - niemieckiego. Taka byla konsekwencja historii. Oby tak zostalo a najlepiej by kapital niemiecki wszedl do nas i wszystko przeksztalcil na swoj sposob.

      Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2009 (1399)

      • Na stronie - W łóżku z premierem 8 lis 2009, 19:00 Choćby cię żona przyłapała w łóżku z kochanką, mów, że to złudzenie optyczne, że nikogo pod kołdrą nie ma. Tę żelazną zasadę niewiernych mężów na potęgę stosuje rząd. Co ciekawe, im bezczelniej to robi (wcześniejsze rządy też od tego nie stroniły), tym więcej osób ma problemy... 5
      • Z życia koalicji 8 lis 2009, 19:00 Jak wiadomo, w Warszawie władze miasta wybudowały basen na Warszawiance. Miasto wybudowało, ale przejęła to fundacja PO i SLD, z którą związany jest Wielki Kąpielowy Andrzej Halicki. I teraz na tych basenach odbywają się co rusz jakieś... 6
      • Z życia opozycji 8 lis 2009, 19:00 Kalisz, Szmaja i Olejniczak chcą obalić Grześka Napieralskiego. Trzeba przyznać, że równie groteskowego triumwiratu historia dotychczas nie znała. Brak w nim Oktawianów Augustów i Marków Antoniuszów, jest za to nadmiar Lepidusów. Nie... 7
      • Wojny grypowe czyli kto co chce zyskać na epidemii 8 lis 2009, 19:00 Czy firmy farmaceutyczne chcą zarobić krocie na szczepionkach na świńską grypę? Czy nie łamie się reguł wolnego rynku, gdy to rządy kupują szczepionki? Czy polski rząd mówi, że nic nam nie grozi, by ukryć, że nie ma pieniędzy na szczepionki? Czy podając alarmistyczne dane o... 8
      • Skaner 8 lis 2009, 19:00 14
      • Biegunka ze szczypiorkiem 8 lis 2009, 19:00 Ustawa szczypiorkowa jest krótka (trzy zdania), ale treściwa: „Kto handluje (…) poza miejscami do tego wyznaczonymi, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny". Przewiduje też konfiskatę towaru. – Na... 14
      • Langusta charytatywna 8 lis 2009, 19:00 Kryzys nie wpłynął na naszą wielkoduszność. W 2008 r. już co czwarty dorosły Polak wsparł potrzebujących. Do 28,6 proc. wzrosła liczba tych, którzy przekazali pieniądze lub dary rzeczowe organizacjom charytatywnym (dane za... 14
      • Zmarł twórca TVN 8 lis 2009, 19:00 Przed tygodniem po długoletniej walce z białaczką zmarł Jan Wejchert, biznesmen, jeden z najbogatszych Polaków. Pierwsze firmy tworzył już w latach 70., ale prawdziwym strzałem w dziesiątkę okazało się zbudowane w 1984 r. z Mariuszem... 15
      • Przegląd prasy zagranicznej 8 lis 2009, 19:00 Traktat ocalony  Koniec koszmaru Podpisanie traktatu lizbońskiego przez Czechy oznacza koniec koszmaru towarzyszącego długim zabiegom o jego ratyfikację. Teraz przyjedzie czas na konsolidację i spokojne wdrażanie reform instytucjonalnych... 20
      • Puls gospodarki 8 lis 2009, 19:00 Dziwna sytuacja: daliśmy bankom miliardy, a gdy prezydent błaga je, by zaczęły udzielać kredytów, one odmawiają Joseph Stiglitz, laureat Nagrody Nobla z ekonomii Elektryzujący pomysł W Warszawie i czterech innych miastach Polski powstanie... 22
      • Kwaśne winogrona i słodkie cytryny 8 lis 2009, 19:00 Programy wyborcze, ideowe spory, podziały na partie? Nie warto sobie tym zawracać głowy. Tak naprawdę o wszystkim decydują frustracje, ambicje, lęki i żale. A to, co nazywamy polityką, często jest tylko wtórną racjonalizacją tej całej emocjonalności. „Wprost”... 24
      • Jak dostać się na Harvard 8 lis 2009, 19:00 Polskie uczelnie są beznadziejne i nie dają perspektyw, a ty nic nie możesz na to poradzić? Wręcz przeciwnie! Nie ma powodu, by Polacy studiowali byle gdzie, skoro można startować nawet na Harvard. I nie jest to szansa wyłącznie dla geniuszy. 26
      • Cenię straż pożarną i gospodynie wiejskie 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Jarosławem Gowinem, posłem Platformy Obywatelskiej 28
      • Zapytaj wprost - Jarząbek Wacław to nie ja 8 lis 2009, 19:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Sebastian Karpiniuk, poseł PO, były przewodniczący komisji ds. nacisków. 34
      • Plus ujemny - Krzyż fiński 8 lis 2009, 19:00 Współczesna Europa z uporem godnym lepszej sprawy promuje tych, którzy wymagają, żądają, postulują i domagają się, a ich biblią jest Karta Praw Podstawowych. To wzruszający zapis praw wszelakich społeczeństwa wysokich wymagań i roszczeń, bez jakichkolwiek obowiązków. Na... 35
      • Do czego służy polityka historyczna? 8 lis 2009, 19:00 Tworząc „nowe społeczeństwo”, komuniści starali się wyeliminować daty i wydarzenia, np. 11 listopada, które w jasny sposób stanowiły o polskości. A działacze opozycji niepodległościowej kultywowali te rocznice, żeby podkreślić obcość komunizmu wobec polskiej... 37
      • Urzędnik na miarę - Jerzy Miller 8 lis 2009, 19:00 W przestronnym, niezbyt nowoczesnym gabinecie do niedawna ważyły się losy najważniejszych ludzi w kraju. Tu zapadały decyzje o tajnych strategiach politycznych. O przekroczenie tego progu zabiegali wszyscy, którzy chcieli załatwić coś w Platformie lub instytucjach zależnych od... 44
      • Wieloryb na giełdzie 8 lis 2009, 19:00 Pożera giełdowe płotki i odstrasza od inwestowania rekiny. Wystarczy, że machnie ogonem, a indeksy zalewa fala spadków lub wzrostów. Mowa o mitycznym „grubasie”, który dysponuje środkami pozwalającymi manipulować notowaniami spółek na Warszawskiej Giełdzie Papierów... 48
      • Ściemniana zamiana 8 lis 2009, 19:00 Programy zamiany starych mieszkań na nowe, czym kuszą deweloperzy, to lep na naiwnych klientów. Tak wynika z analizy przeprowadzonej przez „Wprost”. – To się państwu nie opłaca – usłyszeliśmy od przedstawiciela jednego z deweloperów, kiedy zadzwoniliśmy... 50
      • Rządy cieszą się z kryzysu 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z prof. Jesúsem Huerta de Soto, jednym z najwybitniejszych przedstawicieli wolnorynkowej austriackiej szkoły ekonomii 52
      • Głos z Ameryki - Nowa normalność 8 lis 2009, 19:00 Coś musi być w powietrzu albo w wodzie. Rządzący demokraci doskonale wiedzą, że wprowadzane przez nich podwyżki podatków i programy olbrzymich wydatków budżetowych nie pobudziły procesu tworzenia miejsc pracy ani nie zmniejszyły bezrobocia. A mimo to chcą tę politykę kontynuować. 54
      • Piramida nałogów 8 lis 2009, 19:00 „Uzależnienie od seksu uratowało mnie przed uzależnieniem od alkoholu i narkotyków – twierdzi aktor Will Smith. Znany imprezowicz z Hollywood popełnia błąd. Tak naprawdę przeskakiwanie z jednego nałogu w drugi doprowadza do uzależnienia się od wszystkiego. 56
      • Ogień w stawach 8 lis 2009, 19:00 Obok nowotworów i chorób układu krążenia jedną z najczęstszych przyczyn przedwczesnych śmierci są choroby reumatoidalne. Zapadają na nie głównie kobiety, choć zdarza się, że dotyka to nawet kilkuletnich dzieci. Pacjenci zmagają się z ciągłym bólem, a cierpienie skraca ich... 60
      • Sercowe kłopoty kobiet 8 lis 2009, 19:00 Wbrew obiegowej opinii choroba wieńcowa występuje u kobiet równie często jak u mężczyzn. I wcale nie przebiega u nich łagodniej Panie mają takie same objawy zawału serca jak panowie. Są też tak samo na niego narażone. 62
      • Tajemnica pisma 8 lis 2009, 19:00 Odcyfrowanie egipskich hieroglifów pozwoliło odsłonić mroki prawie trzech tysięcy lat historii. Nadal nieodczytane pozostaje jedno z najstarszych pism świata, protoelamickie, używane w Iranie przez mniej więcej 150 lat, od około 3050 r. p.n.e. Jaka byłaby nasza wiedza o... 64
      • Maszyny Świętego Mikołaja 8 lis 2009, 19:00 Potrzebujesz nowego radia, telefonu komórkowego, zębatki do roweru lub zabawki dla dziecka? Wkrótce nie trzeba będzie kupować tych rzeczy w sklepie. Większość przedmiotów i brakujących części do różnych urządzeń będziemy mogli stworzyć samodzielnie. Drukując je na domowej... 66
      • Co tam, panie, w Ameryce - Sztuczka Obamy 8 lis 2009, 19:00 Jedno z najciekawszych wydarzeń ubiegłego tygodnia w USA przeszło niemal bez echa. Prezydent Obama podpisał budżet wojskowy na 2010 r. Opiewa on na 680 mld dolarów (26 mld USD więcej niż w 2009 r.), przy czym aż 130 mld USD zarezerwowano na potrzeby wojen w Iraku i Afganistanie. 84
      • Powrót Kohla 8 lis 2009, 19:00 Gdy jesienią 1989 r. Helmut Kohl był gościem premiera Tadeusza Mazowieckiego w Warszawie, wydarzenia w NRD toczyły się własnym impetem. Ostatnią wiadomość o tańcu radości na berlińskim murze kanclerz otrzymał podczas kolacji. Przerwał wizytę i udał się do Berlina, gdzie... 85
      • Komisja potakiwaczy 8 lis 2009, 19:00 Nowa Komisja Europejska będzie się składać z nieźle merytorycznie przygotowanych, lecz niespecjalnie barwnych polityków. A gwiazdami będą co najwyżej dwie osoby. Na tym tle najjaśniej świeci przewodniczący José Manuel Barroso. Sama komisja, niezbyt silna, będzie podatna na... 87
      • Zagazowani przez Rosję 8 lis 2009, 19:00 Kraje UE wkrótce będą mieć wspólnego prezydenta i szefa dyplomacji. Wspólnej polityki bezpieczeństwa energetycznego nie dochrapią się jednak jeszcze długo. W tej kwestii w Unii każdy sobie rzepkę skrobie, a… Rosja poszerza wpływy. 89
      • Sztuka pod murem 8 lis 2009, 19:00 To jedno z największych artystycznych wydarzeń obchodów 20. rocznicy obalenia muru berlińskiego. Jest oczywiste, że niemieccy twórcy z obu stron muru mieli wiele do powiedzenia na temat „Sztuka a zimna wojna”. Co zaskakujące, ich spojrzenie na tamtą rzeczywistość... 93
      • Skandynawska brzytwa 8 lis 2009, 19:00 Po ich przeczytaniu nawet Raymond Chandler bałby się zasnąć. Takie są skandynawskie kryminały. Jak to możliwe, że najmroczniejsze historie rodzą się w świadomości ludzi mieszkających w jednym z najbezpieczniejszych zakątków Europy? 95
      • Papież strukturalizmu 8 lis 2009, 19:00 Choć dożył niemal 101 lat, to nie sędziwy wiek sprawia, że mówi się o nim „papież” strukturalizmu. Claude Lévi-Strauss zmienił dwudziestowieczną humanistykę. Dowiódł, że można badać nie tylko gramatykę kultury, lecz także rządzące nią zasady myślenia. Urodzony 28... 99
      • Recenzje 8 lis 2009, 19:00 Film Miłość w czasach PRL „Rewers" to najdłużej wyczekiwana polska premiera tego roku. O filmie zrobiło się głośno już we wrześniu, kiedy zdobył Złote Lwy na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni. Wyróżnieni zostali też... 103
      • Nie tylko na weekend 8 lis 2009, 19:00 MuzykaGary Moore Wiele lat temu król bluesa B.B. King wyznaczył go na swojego następcę. Od tego czasu artysta wielokrotnie zmieniał stylistykę, zawsze jednak powracał do nastrojowych, bluesrockowych ballad. Warszawski koncert będzie jedną... 104
      • Cały ten (babski) jazz 8 lis 2009, 19:00 Gwiazdy gatunku przyprawiają brzmienie Nowego Orleanu funky, elektroniką, latynoskimi rytmami, folkiem, a nawet country. I sprzedają miliony płyt. Diana Krall, Cassandra Wilson, Basia, Norah Jones, Sade Adu, Candy Dulfer czy Natalie Cole wprowadziły jazz na szerokie wody... 105
      • Trzy klucze do Sztokholmu 8 lis 2009, 19:00 Szwedzka stolica kojarzyła się z Abbą i Nagrodą Nobla. Teraz to położone na 14 wyspach miasto można oglądać, podążając tropem bohaterów kultowej serii kryminałów – „Millennium” Stiega Larssona. Stockholms Stadsmuseum raz w tygodniu organizuje bowiem... 108
      • Tylko w Polsce mogłem poprowadzić pociąg 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Michaelem Palinem, podróżnikiem, członkiem legendarnej grupy Monty Python 110
      • Francuskie kombinacje 8 lis 2009, 19:00 Weź zwykły samochód kompaktowy z małym silnikiem, nadmuchaj jego bagażnik, a pod maskę wsadź turbosprężarkę. Tak według Renault wygląda przepis na idealne auto rodzinne. 114
      • Skibą w mur - Krowa i odmowa 8 lis 2009, 19:00 Wielu ludzi ma wybitne umiejętności na polu komplikowania życia sobie i innym. Taki na przykład Mariusz Kamiński, do niedawna szef CBA, to prawdziwy mistrz komplikacji. Nie dosyć,że skomplikował życie Chlebowskiemu, premierowi, posłance Sawickiej i wielu, wielu innym, to... 116

      ZKDP - Nakład kontrolowany