Skandynawska brzytwa

Skandynawska brzytwa

Po ich przeczytaniu nawet Raymond Chandler bałby się zasnąć. Takie są skandynawskie kryminały. Jak to możliwe, że najmroczniejsze historie rodzą się w świadomości ludzi mieszkających w jednym z najbezpieczniejszych zakątków Europy?
Ukrył ciało żony w małżeńskim łóżku wodnym. Podobnie jak innym ofiarom odciął jej palec. Żeby podczas policyjnego przeszukania psy nie  wywęszyły trofeum, ukrył go w odbycie. Komisarz Harry Hole domyślił się prawdy, badając resztki nietypowego ziarna znajdującego się pod  paznokciem ofiary. Ziarna z chleba, który zwykł jadać morderca...

Komu mieści się w głowie, że zdrowy psychicznie mężczyzna jest zdolny do  zabicia czworga przypadkowych osób, aby upozorować seryjne morderstwo i  oddalić od siebie podejrzenie zamordowania żony? W wyobraźni Jo Nesbø mieści się nawet więcej, za co w jest w Norwegii otaczany uwielbieniem podobnym do tego, jakim w Polsce cieszy się Joanna Chmielewska. Jego powieści nagrodzono już laurem dla Najlepszego Norweskiego Kryminału Wszech Czasów, pięciokrotnie nagrodą Kryminału Roku, a także Szklanym Kluczem przyznawanym corocznie najlepszemu skandynawskiemu kryminałowi. Zimą 2007 roku kilkadziesiąt tysięcy Norwegów, którzy kupili powieść „Snømannen", z niepokojem spoglądało na niewinne bałwany śniegowe, bo w  powieści króla kryminału to właśnie w jednym z nich morderca ukrył zwłoki. Skandynawia żyje grozą rodem z powieści.

Polarne lato
„Sześciolatek był w domu tylko z ojcem. Matka po powrocie zastała chłopca płaczącego przy drzwiach wejściowych, a gdy zawołała męża, nie  uzyskała żadnej odpowiedzi. Znalazła go u stóp schodów, miał skręcony kark. Zdążyła jeszcze zadzwonić po pomoc, zanim załamała się kompletnie. Chłopiec bardziej przypominał kukiełkę niż dziecko". Morderstwo Sveina Skarnesa („Wokół śmierci", Gunnar Staalesen, Norwegia)

Jeśli na norweskim placu zabaw kilkulatek zakoleguje się z jakimś dzieckiem, rodzice pozwolą mu odwiedzić nieznajomego w domu. W  północnych regionach Skandynawii dziecko można oddać pod opiekę niedawno poznanej osoby. Gdy zapytasz Norweżkę, skąd w niej taka beztroska, odpowie pewnie, że od lat nie czytała w gazecie, by ktoś z sąsiedztwa skrzywdził dziecko.

Według statystyk przeciętny Skandynaw żyje jak u  Pana Boga za piecem. Norweg z północy słyszał, że podobno bogate dzieciaki z Oslo kolekcjonują mandaty drogowe, żeby oryginalnie wytapetować tablicę ogłoszeń w akademiku, ale sam nie zna nikogo zamieszanego w brutalne przestępstwo. Według danych Norweskiego Urzędu Statystycznego SSB w roku 2008 tylko 3,6 proc. obywateli padło ofiarą przestępstw. Osoby poniżej 14. roku życia oraz emeryci są niemal nieobecni w policyjnych statystykach jako ofiary. Nawet prawdopodobieństwo śmierci w wypadku samochodowym (uwzględniając wielkość populacji) jest dwukrotnie mniejsze niż w Niemczech i  trzykrotnie niższe niż w Polsce.

W kieszeni Norwega po opłaceniu rachunków zostaje około 40 proc. pensji na podróże, zakupy, wypady do  restauracji i kin. Niewiele mniej ma „na rozpustę" Duńczyk, Szwed i Fin. Dla porównania, według raportu Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową z  2008 roku, statystyczny Polak może przehulać nie więcej niż 18 proc. wypłaty.

Nawet w dobie kryzysu większość Skandynawów sypia spokojnie. Z  badań przeprowadzonych na zlecenie dziennika „Aftenposten" wynika, że  latem 2009 roku tylko 5 proc. Norwegów obawiało się utraty pracy. W  Danii podobnie jak w Norwegii bezrobocie wynosi mniej więcej 3 proc., w  Szwecji i Finlandii – około 7 proc.

Wyobraźmy sobie przeciętnego Skandynawa. Kryzysem się nie przejmuje, nie grozi mu bieda, wojnę zna z  relacji o misji w Afganistanie. Jeśli czymś się akurat martwi, to może konfliktem z kolegą w pracy o miejsce parkingowe. Tymczasem w wyobraźni przeciętnego skandynawskiego pisarza lęgną się seryjni mordercy, gwałciciele i szaleńcy. Skandynawska codzienność ma się do  skandynawskiej literatury kryminalnej mniej więcej tak, jak salon bohatera „Millennium" Martina Vangera przyjmującego dziennikarza śledczego Blomkvista najlepszym trunkiem i kolacją do znajdującego się piętro niżej dźwiękoszczelnego pokoju tortur i siedzącej tam w metalowej klatce imigrantki czekającej na łaskę uduszenia plastikową torbą.

Polarna zima
„W żółtym świetle latarni widziała, jak napastnik unosi do góry kij.Pierwsze uderzenie w głowę zniszczyło nerw wzrokowy, potem ogarnął ją zupełny mrok. Czterdzieści procent pokrzywnic przeżywa, pomyślała. Przetrwam tę zimę. Palcami obmacywała śnieg w poszukiwaniu czegoś, czego mogłaby się przytrzymać. Drugi cios trafił ją w tył głowy. Już niedużo jej zostało, myślała dalej. Przetrwam tę zimę". Zabójstwo Ellen Gjelten („Czerwone Gardło", Jo Nesbø, Norwegia)

Bezpieczeństwo socjalne i spokój w najbliższej okolicy nie oznaczają, że  typowy Skandynaw jest wolny od lęku. Najbardziej boi się tego, że z  jakiegoś powodu zostanie zupełnie sam. Nie będzie umiał wyrażać swoich myśli wystarczająco jasno, by nawiązać głębokie relacje, ktoś z rodziny zachoruje i umrze, on sam stanie się zdradzonym małżonkiem, a do najbliższego sąsiada będzie tak samo daleko jak zawsze.

Kiedy zapada polarna noc, a wiatr odcina tysiące norweskich wysepek od kontynentu, niejeden mieszkaniec północy ma ochotę przenieść się gdzieś na południe, gdzie gęstość zaludnienia wynosi więcej niż 15 osób na kilometr kwadratowy. Bilans migracji pozostaje jednak dodatni we wszystkich krajach skandynawskich. Norweg czy Fin mogą od czasu do czasu ponarzekać na brak towarzystwa, ale ruszać się ze swojej ziemi na dobre nie mają zamiaru.

Większość znanych z powieści skandynawskich stróżów prawa to  ludzie samotni. Każdy któregoś wieczoru snuje w końcu marzenia o życiu rodzinnym. Problemem jest to, że o poranku nie za bardzo wie, jak i o  czym ma z partnerką rozmawiać. O pracy? Komisarz Wallander z powieści Mankella nie jest z żadną z kobiet długo. Komisarz Hole z serii Nesbø odstrasza każdą zainteresowaną nałogowym pociąganiem z butelki. Detektyw Varg Veum Staalesena kobiety tak samo łatwo przyciąga, jak potem odpycha. A wygląd i dziwactwa ciągle pakującego się w kryminalne kłopoty archeologa Beltø z powieści Egelanda odstręczają nawet jego matkę.

W Skandynawii rozpada się połowa małżeństw, zatem nic dziwnego, że  piekło samotności staje się zwykle losem bohaterów powieści. Czy to  wiedza o tym, ile demonów rodzi się w głowie człowieka, który nie ma do  kogo ust otworzyć, czyni Skandynawów kreatorami najbardziej przerażających światów? Zdaniem samych pisarzy – nie do końca. Zarówno Tom Egeland, autor poczytnej trylogii kryminalnej o archeologu albinosie, jak i Jo Nesbø, tłumacząc popularność skandynawskich kryminałów, zwrócili uwagę na niezwykły status, jaki opowieści o  detektywach mają w Skandynawii. – Dla Skandynawów kryminał to nie jest jakaś tam część kultury masowej, którą można potraktować lekko i napisać szybko, bez rzetelnego przygotowania merytorycznego, słabym stylem, tylko po to, by spłodzić gniot łatwy do sprzedania na lotnisku. To  literatura tak samo dobra jak inne – twierdzi Egeland. Nesbø idzie nawet o krok dalej, mówiąc: „Literatura kryminalna przyciąga największe skandynawskie talenty. Ponieważ przez czytelników jest traktowana poważnie, zmierzyli się z nią mistrzowie, jak widać z niezłym skutkiem".

Kryminały dla zuchwałych
„Kiedy z wolna zaczął odzyskiwać kontrolę nad ciałem, okazało się, że  leży na plecach na swoim łóżku, nagi, z rękami zakutymi w kajdanki i  boleśnie rozstawionymi nogami. W miejscu, gdzie elektrody paralizatora dotknęły skóry, pojawiły się piekące rany. (…) – A więc jesteś sadystą –  stwierdziła. – Lubisz ludziom wsadzać różne rzeczy, no nie?". Lisbeth Salander mści się na gwałcicielu („Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet", Stieg Larsson, Szwecja)

Pisanie kryminałów to w Skandynawii zajęcie prestiżowe. Najbardziej znaczący pisarze i poeci, tacy jak Knut Faldbakken (Norwegia) czy Peter H?eg (Dania), przekonali się do pisania kryminałów i zyskali dzięki temu szersze grono czytelników. Wśród skandynawskich twórców kryminałów mamy m.in. literaturoznawców (Gunnar Staalesen i Leena Lehtolainen), poetkę (Karin Fossum), autora tekstów norweskich przebojów (Nesbø), znanych dziennikarzy (Larsson, Egeland, Marklund) i prawniczkę (Holt).

Intelektualista ze Szwecji czy Finlandii nie musi ukrywać kryminałów na  półce za dziełami zebranymi Ibsena. Tu nie czytać kryminałów nie wypada. Autorów mrocznych powieści zaprasza się na spotkania do szkół, obsypuje nagrodami, funduje im stypendia. I przede wszystkim – czyta. W 2008 roku w Szwecji nikt nie sprzedał więcej książek w miękkich okładkach niż Liza Marklund (200 tys. egzemplarzy), w Norwegii i Islandii królowali Nesbø oraz Anne Holt. Choć latem 2009 roku najnowszą powieść Nesbø „Panserhjerte" wydano w rekordowym nakładzie 100 tys. egzemplarzy, już po kilku tygodniach trzeba było szykować dodruk, a dziennik „Dagbladet" wyliczył, iż wyłącznie na tej powieści autor zarobił równowartość 4 mln zł. Przed Bożym Narodzeniem na norweskim rynku ukaże się również dodruk wydanej w maju „Ewangelii Lucyfera” Egelanda, bo 42 tys. egzemplarzy rozeszło się jak świeże bułeczki. W niemal co drugim szwedzkim domu znajduje się któraś z  części trylogii Stiega Larssona, w Norwegii przygody Mikaela i Lisbeth stoją w co czwartej domowej bibliotece, a w ostatnich miesiącach w Danii lepsze wyniki sprzedaży od „Millennium” miała tylko Biblia. Szacuje się, że dotychczas na świecie sprzedano ponad 10 mln egzemplarzy książek Larssona. Poszczególne części szwedzkiej trylogii zdobyły już dwie nagrody Szklanego Klucza, nagrodę dla najlepszego szwedzkiego kryminału roku Bästa Svenska Kriminalroman, a także nagrody na rynkach europejskich i Exclusive Books Boeke Prize w RPA.

– Literatura kryminalna często jest drogą do rozgłosu i pieniędzy dla pisarzy, którzy tworząc „zwykłą" literaturę, nie osiągnęliby tego efektu – mówi dr Ewa Mrozek-Sadowska, kierownik Zakładu Języków i Kultury Skandynawii Katedry Skandynawistyki Uniwersytetu Gdańskiego. – Stieg Larsson, pisząc nocami serię o Millennium, mówił wprost, że pracuje na swoją emeryturę. Wielu innych twórców idzie w jego ślady. Najnowszym przykładem jest Alexander Ahndoril i Alexandra Coehlo Ahndoril, para szwedzkich pisarzy, którzy zniecierpliwieni brakiem dostatecznego zainteresowania czytelników ich twórczością artystyczną napisali kryminał pod pseudonimem Lars Kepler. Książka odniosła olbrzymi sukces, a autorzy zapowiedzieli jej kontynuację. Podobnie było z Janem Arnaldem, literaturoznawcą, który wydał bez echa cztery książki, a rozgłos przyniosła mu dopiero kryminalna seria o grupie A napisana pod pseudonimem Arne Dahl. Także Håkan Nesser, zanim zdobył sławę książkami o komisarzu Van Veeterenie, wydał niezauważoną powieść niekryminalną. Teraz jest jednym z  najbardziej lubianych szwedzkich pisarzy.

Jeśli na prestiżowym przyjęciu dobroczynnym w Oslo pojawi się któryś z twórców kryminałów, aktorka i  premier, tygodniki plotkarskie w relacjach zamieszczą duże zdjęcie pisarza, nieco mniejsze aktorki oraz wzmiankę o tym, że uroczystość uświetnił obecnością premier.

Bo fantazja jest od tego
„Na chwilę zamarła, mogła jedynie stać i patrzeć. Skulona w bagażniku dziewczyna nie odwzajemniła spojrzenia, jej oczy zasłaniał welon skrzepłej krwi. Kati poczuła, że ziemia usuwa się jej spod nóg, a świat rozpływa przed oczami". Odnalezienie zwłok Noory Nieminen („Spirala śmierci" Leena Lehtolainen, Finlandia)


Przy malowniczej ścieżce spacerowej nad Trondheimsfiorden stoi biały domek z ogródkiem. Zamieszkać w nim za darmo może każdy zarejestrowany w  związku twórców pisarz, który udowodni, że ma pomysł na książkę. Takich kącików pracy twórczej jest w Norwegii kilkadziesiąt, a w całej Skandynawii kilkaset. Wyobraźnia i skłonność do fantazjowania cieszą się wśród Skandynawów większym poważaniem niż żyłka do biznesu. Są tacy, którzy uważają, że skłonność do wymyślania historii i wyrażania siebie przez sztukę to w Skandynawii jedna ze zdolności przystosowania się do  środowiska. Kto choć raz widział ze skalnej półki fiord Geiranger, wspiął się na Preikestolen albo podziwiał zorzę polarną, ten wie, o czym mowa.

Patrzy w lewą stronę, patrzy w prawą… „Ci ludzie prawdopodobnie ucieszyli się, że ich zastrzelono. Jeśli wybaczysz cynizm. Bo przed śmiercią byli nieludzko torturowani. Przypalano ich, obdzierano ze skóry, miażdżono im palce – wszelkie paskudztwo, jakie można sobie wyobrazić". Odnalezienie ciał dryfujących w pontonie w okolicach Ystad („Psy z  Rygi", Henning Mankell, Szwecja) Zdaniem tych, którzy lubią racjonalne wyjaśnienia, sekret mrocznej atmosfery skandynawskich kryminałów tkwi w mroku. Inaczej wygląda gospodarka hormonalna człowieka, który ma dostęp do światła słonecznego, niż tego, który kilka miesięcy nie ogląda słońca. Nie bez powodu między październikiem a kwietniem najwięcej viagry sprzedaje się właśnie w  północnych regionach Skandynawii. Gdy spada poziom serotoniny, a  zwiększa się wydzielanie melatoniny, maleje apetyt na seks i w ogóle każdą aktywność, łatwiej o stany depresyjne, a tym samym naprawdę mroczny kryminał. Zdaniem skandynawskich pisarzy teorie klimatyczne to  bzdety. Szukając odpowiedzi, zawsze można sięgnąć po najprostsze wyjaśnienia. Skandynawowie piszą krwawo i strasznie, bo w ich realnym otoczeniu mało się dzieje. – W społeczeństwach takich jak skandynawskie mroczne kryminały są pożądanym kontrastem dla mało dramatycznej codzienności – mówi Tom Egeland. – Łakniemy sensacji, bo na co dzień najbardziej emocjonujące wydarzenie to porażka miejscowej drużyny piłkarskiej. Z tych samych powodów w Skandynawii ogromnym powodzeniem cieszą się ekranizacje powieści. Niegdyś na ekranach kin w Norwegii królowało „Ulvenatten” nakręcone na podstawie kryminału Egelanda, potemfilmy o bergeńskim detektywie Vargu Veumie znanym z książek Staalsena, a w Szwecji powodzeniem cieszyły się kinowe i telewizyjne adaptacje powieści o detektywie Becku znanym z prozy Sjöwall i Wahlöö oraz Wallanderze stworzonym przez Mankella. Poprzednie rekordy oglądalności pobił film „Mężczyźni, którzy nienawidzą kobiet”. W  Norwegii w kinach obejrzało go pół miliona widzów, a w Skandynawii około 3 mln osób. Wiele wskazuje na to, że z piedestału zrzuci go film „Dziewczyna, która igrała z ogniem”. 18 października wszedł na ekrany w  Skandynawii. W Norwegii przez pierwsze dwa dni do kin poszło 103 tys. miłośników prozy Larssena.

Twierdzenie Egelanda, że skandynawska codzienność jest mało dramatyczna, potwierdzi każdy Polak, który przyzwyczajony do szybkiego tempa życia przeprowadził się do Skandynawii i przeżył rodzaj kulturowego szoku. Jeśli szef w pracy ochrzani, to na tyle delikatnie, byś tego nie zauważył, jeśli wezwą cię na zebranie do  szkoły, to by poprosić, byś opowiedział o ulubionych sposobach aktywności dziecka. Jakby powiedział inżynier Mamoń: „Dłużyzna, proszę pana, w ogóle brak akcji jest, nic się nie dzieje".

Żeby coś się działo, trzeba dobrego kryminału.

| O Sztokholmie w „Millennium" Larssona czyt. s. 100

Okładka tygodnika WPROST: 46/2009
Więcej możesz przeczytać w 46/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Taclem   IP
    Po wszelkie informacje dotyczące skandynawskich kryminałów zapraszam na stronę www.deckare.pl

    Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2009 (1399)

    • Na stronie - W łóżku z premierem 8 lis 2009, 19:00 Choćby cię żona przyłapała w łóżku z kochanką, mów, że to złudzenie optyczne, że nikogo pod kołdrą nie ma. Tę żelazną zasadę niewiernych mężów na potęgę stosuje rząd. Co ciekawe, im bezczelniej to robi (wcześniejsze rządy też od tego nie stroniły), tym więcej osób ma problemy... 5
    • Z życia koalicji 8 lis 2009, 19:00 Jak wiadomo, w Warszawie władze miasta wybudowały basen na Warszawiance. Miasto wybudowało, ale przejęła to fundacja PO i SLD, z którą związany jest Wielki Kąpielowy Andrzej Halicki. I teraz na tych basenach odbywają się co rusz jakieś... 6
    • Z życia opozycji 8 lis 2009, 19:00 Kalisz, Szmaja i Olejniczak chcą obalić Grześka Napieralskiego. Trzeba przyznać, że równie groteskowego triumwiratu historia dotychczas nie znała. Brak w nim Oktawianów Augustów i Marków Antoniuszów, jest za to nadmiar Lepidusów. Nie... 7
    • Wojny grypowe czyli kto co chce zyskać na epidemii 8 lis 2009, 19:00 Czy firmy farmaceutyczne chcą zarobić krocie na szczepionkach na świńską grypę? Czy nie łamie się reguł wolnego rynku, gdy to rządy kupują szczepionki? Czy polski rząd mówi, że nic nam nie grozi, by ukryć, że nie ma pieniędzy na szczepionki? Czy podając alarmistyczne dane o... 8
    • Skaner 8 lis 2009, 19:00 14
    • Biegunka ze szczypiorkiem 8 lis 2009, 19:00 Ustawa szczypiorkowa jest krótka (trzy zdania), ale treściwa: „Kto handluje (…) poza miejscami do tego wyznaczonymi, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny". Przewiduje też konfiskatę towaru. – Na... 14
    • Langusta charytatywna 8 lis 2009, 19:00 Kryzys nie wpłynął na naszą wielkoduszność. W 2008 r. już co czwarty dorosły Polak wsparł potrzebujących. Do 28,6 proc. wzrosła liczba tych, którzy przekazali pieniądze lub dary rzeczowe organizacjom charytatywnym (dane za... 14
    • Zmarł twórca TVN 8 lis 2009, 19:00 Przed tygodniem po długoletniej walce z białaczką zmarł Jan Wejchert, biznesmen, jeden z najbogatszych Polaków. Pierwsze firmy tworzył już w latach 70., ale prawdziwym strzałem w dziesiątkę okazało się zbudowane w 1984 r. z Mariuszem... 15
    • Przegląd prasy zagranicznej 8 lis 2009, 19:00 Traktat ocalony  Koniec koszmaru Podpisanie traktatu lizbońskiego przez Czechy oznacza koniec koszmaru towarzyszącego długim zabiegom o jego ratyfikację. Teraz przyjedzie czas na konsolidację i spokojne wdrażanie reform instytucjonalnych... 20
    • Puls gospodarki 8 lis 2009, 19:00 Dziwna sytuacja: daliśmy bankom miliardy, a gdy prezydent błaga je, by zaczęły udzielać kredytów, one odmawiają Joseph Stiglitz, laureat Nagrody Nobla z ekonomii Elektryzujący pomysł W Warszawie i czterech innych miastach Polski powstanie... 22
    • Kwaśne winogrona i słodkie cytryny 8 lis 2009, 19:00 Programy wyborcze, ideowe spory, podziały na partie? Nie warto sobie tym zawracać głowy. Tak naprawdę o wszystkim decydują frustracje, ambicje, lęki i żale. A to, co nazywamy polityką, często jest tylko wtórną racjonalizacją tej całej emocjonalności. „Wprost”... 24
    • Jak dostać się na Harvard 8 lis 2009, 19:00 Polskie uczelnie są beznadziejne i nie dają perspektyw, a ty nic nie możesz na to poradzić? Wręcz przeciwnie! Nie ma powodu, by Polacy studiowali byle gdzie, skoro można startować nawet na Harvard. I nie jest to szansa wyłącznie dla geniuszy. 26
    • Cenię straż pożarną i gospodynie wiejskie 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Jarosławem Gowinem, posłem Platformy Obywatelskiej 28
    • Zapytaj wprost - Jarząbek Wacław to nie ja 8 lis 2009, 19:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Sebastian Karpiniuk, poseł PO, były przewodniczący komisji ds. nacisków. 34
    • Plus ujemny - Krzyż fiński 8 lis 2009, 19:00 Współczesna Europa z uporem godnym lepszej sprawy promuje tych, którzy wymagają, żądają, postulują i domagają się, a ich biblią jest Karta Praw Podstawowych. To wzruszający zapis praw wszelakich społeczeństwa wysokich wymagań i roszczeń, bez jakichkolwiek obowiązków. Na... 35
    • Do czego służy polityka historyczna? 8 lis 2009, 19:00 Tworząc „nowe społeczeństwo”, komuniści starali się wyeliminować daty i wydarzenia, np. 11 listopada, które w jasny sposób stanowiły o polskości. A działacze opozycji niepodległościowej kultywowali te rocznice, żeby podkreślić obcość komunizmu wobec polskiej... 37
    • Urzędnik na miarę - Jerzy Miller 8 lis 2009, 19:00 W przestronnym, niezbyt nowoczesnym gabinecie do niedawna ważyły się losy najważniejszych ludzi w kraju. Tu zapadały decyzje o tajnych strategiach politycznych. O przekroczenie tego progu zabiegali wszyscy, którzy chcieli załatwić coś w Platformie lub instytucjach zależnych od... 44
    • Wieloryb na giełdzie 8 lis 2009, 19:00 Pożera giełdowe płotki i odstrasza od inwestowania rekiny. Wystarczy, że machnie ogonem, a indeksy zalewa fala spadków lub wzrostów. Mowa o mitycznym „grubasie”, który dysponuje środkami pozwalającymi manipulować notowaniami spółek na Warszawskiej Giełdzie Papierów... 48
    • Ściemniana zamiana 8 lis 2009, 19:00 Programy zamiany starych mieszkań na nowe, czym kuszą deweloperzy, to lep na naiwnych klientów. Tak wynika z analizy przeprowadzonej przez „Wprost”. – To się państwu nie opłaca – usłyszeliśmy od przedstawiciela jednego z deweloperów, kiedy zadzwoniliśmy... 50
    • Rządy cieszą się z kryzysu 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z prof. Jesúsem Huerta de Soto, jednym z najwybitniejszych przedstawicieli wolnorynkowej austriackiej szkoły ekonomii 52
    • Głos z Ameryki - Nowa normalność 8 lis 2009, 19:00 Coś musi być w powietrzu albo w wodzie. Rządzący demokraci doskonale wiedzą, że wprowadzane przez nich podwyżki podatków i programy olbrzymich wydatków budżetowych nie pobudziły procesu tworzenia miejsc pracy ani nie zmniejszyły bezrobocia. A mimo to chcą tę politykę kontynuować. 54
    • Piramida nałogów 8 lis 2009, 19:00 „Uzależnienie od seksu uratowało mnie przed uzależnieniem od alkoholu i narkotyków – twierdzi aktor Will Smith. Znany imprezowicz z Hollywood popełnia błąd. Tak naprawdę przeskakiwanie z jednego nałogu w drugi doprowadza do uzależnienia się od wszystkiego. 56
    • Ogień w stawach 8 lis 2009, 19:00 Obok nowotworów i chorób układu krążenia jedną z najczęstszych przyczyn przedwczesnych śmierci są choroby reumatoidalne. Zapadają na nie głównie kobiety, choć zdarza się, że dotyka to nawet kilkuletnich dzieci. Pacjenci zmagają się z ciągłym bólem, a cierpienie skraca ich... 60
    • Sercowe kłopoty kobiet 8 lis 2009, 19:00 Wbrew obiegowej opinii choroba wieńcowa występuje u kobiet równie często jak u mężczyzn. I wcale nie przebiega u nich łagodniej Panie mają takie same objawy zawału serca jak panowie. Są też tak samo na niego narażone. 62
    • Tajemnica pisma 8 lis 2009, 19:00 Odcyfrowanie egipskich hieroglifów pozwoliło odsłonić mroki prawie trzech tysięcy lat historii. Nadal nieodczytane pozostaje jedno z najstarszych pism świata, protoelamickie, używane w Iranie przez mniej więcej 150 lat, od około 3050 r. p.n.e. Jaka byłaby nasza wiedza o... 64
    • Maszyny Świętego Mikołaja 8 lis 2009, 19:00 Potrzebujesz nowego radia, telefonu komórkowego, zębatki do roweru lub zabawki dla dziecka? Wkrótce nie trzeba będzie kupować tych rzeczy w sklepie. Większość przedmiotów i brakujących części do różnych urządzeń będziemy mogli stworzyć samodzielnie. Drukując je na domowej... 66
    • Co tam, panie, w Ameryce - Sztuczka Obamy 8 lis 2009, 19:00 Jedno z najciekawszych wydarzeń ubiegłego tygodnia w USA przeszło niemal bez echa. Prezydent Obama podpisał budżet wojskowy na 2010 r. Opiewa on na 680 mld dolarów (26 mld USD więcej niż w 2009 r.), przy czym aż 130 mld USD zarezerwowano na potrzeby wojen w Iraku i Afganistanie. 84
    • Powrót Kohla 8 lis 2009, 19:00 Gdy jesienią 1989 r. Helmut Kohl był gościem premiera Tadeusza Mazowieckiego w Warszawie, wydarzenia w NRD toczyły się własnym impetem. Ostatnią wiadomość o tańcu radości na berlińskim murze kanclerz otrzymał podczas kolacji. Przerwał wizytę i udał się do Berlina, gdzie... 85
    • Komisja potakiwaczy 8 lis 2009, 19:00 Nowa Komisja Europejska będzie się składać z nieźle merytorycznie przygotowanych, lecz niespecjalnie barwnych polityków. A gwiazdami będą co najwyżej dwie osoby. Na tym tle najjaśniej świeci przewodniczący José Manuel Barroso. Sama komisja, niezbyt silna, będzie podatna na... 87
    • Zagazowani przez Rosję 8 lis 2009, 19:00 Kraje UE wkrótce będą mieć wspólnego prezydenta i szefa dyplomacji. Wspólnej polityki bezpieczeństwa energetycznego nie dochrapią się jednak jeszcze długo. W tej kwestii w Unii każdy sobie rzepkę skrobie, a… Rosja poszerza wpływy. 89
    • Sztuka pod murem 8 lis 2009, 19:00 To jedno z największych artystycznych wydarzeń obchodów 20. rocznicy obalenia muru berlińskiego. Jest oczywiste, że niemieccy twórcy z obu stron muru mieli wiele do powiedzenia na temat „Sztuka a zimna wojna”. Co zaskakujące, ich spojrzenie na tamtą rzeczywistość... 93
    • Skandynawska brzytwa 8 lis 2009, 19:00 Po ich przeczytaniu nawet Raymond Chandler bałby się zasnąć. Takie są skandynawskie kryminały. Jak to możliwe, że najmroczniejsze historie rodzą się w świadomości ludzi mieszkających w jednym z najbezpieczniejszych zakątków Europy? 95
    • Papież strukturalizmu 8 lis 2009, 19:00 Choć dożył niemal 101 lat, to nie sędziwy wiek sprawia, że mówi się o nim „papież” strukturalizmu. Claude Lévi-Strauss zmienił dwudziestowieczną humanistykę. Dowiódł, że można badać nie tylko gramatykę kultury, lecz także rządzące nią zasady myślenia. Urodzony 28... 99
    • Recenzje 8 lis 2009, 19:00 Film Miłość w czasach PRL „Rewers" to najdłużej wyczekiwana polska premiera tego roku. O filmie zrobiło się głośno już we wrześniu, kiedy zdobył Złote Lwy na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni. Wyróżnieni zostali też... 103
    • Nie tylko na weekend 8 lis 2009, 19:00 MuzykaGary Moore Wiele lat temu król bluesa B.B. King wyznaczył go na swojego następcę. Od tego czasu artysta wielokrotnie zmieniał stylistykę, zawsze jednak powracał do nastrojowych, bluesrockowych ballad. Warszawski koncert będzie jedną... 104
    • Cały ten (babski) jazz 8 lis 2009, 19:00 Gwiazdy gatunku przyprawiają brzmienie Nowego Orleanu funky, elektroniką, latynoskimi rytmami, folkiem, a nawet country. I sprzedają miliony płyt. Diana Krall, Cassandra Wilson, Basia, Norah Jones, Sade Adu, Candy Dulfer czy Natalie Cole wprowadziły jazz na szerokie wody... 105
    • Trzy klucze do Sztokholmu 8 lis 2009, 19:00 Szwedzka stolica kojarzyła się z Abbą i Nagrodą Nobla. Teraz to położone na 14 wyspach miasto można oglądać, podążając tropem bohaterów kultowej serii kryminałów – „Millennium” Stiega Larssona. Stockholms Stadsmuseum raz w tygodniu organizuje bowiem... 108
    • Tylko w Polsce mogłem poprowadzić pociąg 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Michaelem Palinem, podróżnikiem, członkiem legendarnej grupy Monty Python 110
    • Francuskie kombinacje 8 lis 2009, 19:00 Weź zwykły samochód kompaktowy z małym silnikiem, nadmuchaj jego bagażnik, a pod maskę wsadź turbosprężarkę. Tak według Renault wygląda przepis na idealne auto rodzinne. 114
    • Skibą w mur - Krowa i odmowa 8 lis 2009, 19:00 Wielu ludzi ma wybitne umiejętności na polu komplikowania życia sobie i innym. Taki na przykład Mariusz Kamiński, do niedawna szef CBA, to prawdziwy mistrz komplikacji. Nie dosyć,że skomplikował życie Chlebowskiemu, premierowi, posłance Sawickiej i wielu, wielu innym, to... 116

    ZKDP - Nakład kontrolowany