Cały ten (babski) jazz

Cały ten (babski) jazz

Gwiazdy gatunku przyprawiają brzmienie Nowego Orleanu funky, elektroniką, latynoskimi rytmami, folkiem, a nawet country. I sprzedają miliony płyt. Diana Krall, Cassandra Wilson, Basia, Norah Jones, Sade Adu, Candy Dulfer czy Natalie Cole wprowadziły jazz na szerokie wody muzycznego mainstreamu. I spowodowały niezłe zamieszanie.
Ortodoksi zżymają się, że to profanacja jazzu. A sceptycy dodają: „Wygląda dobrze, ale czy potrafi grać?". Tak pytał męski głos w  „Saxuality”, tytułowym utworze z debiutanckiej płyty holenderskiej saksofonistki Candy Dulfer. Mimo że artystka miała już wtedy na koncie spory przebój „Lily Was Here” w duecie z gitarzystą Davem Stewartem i  koncerty z Princem, a pracę muzyka sesyjnego zaczęła w wieku 11 lat, nie  wszyscy traktowali poważnie seksowną blondynkę.Pytanie zadane w piosence okazało się bezpodstawne. Energetyczna dawka funky jazzu z wydanej w  1990 r. płyty Dulfer, inspirowana dokonaniami Jamesa Browna czy Tower of  Power, otrzymała nominację do nagrody Grammy i sprzedała się w  ponadmilionowym nakładzie.

Do tego, że jazzowe brzmienie garściami czerpiące z innych gatunków nazwano smooth jazzem i zaczęto łączyć je z  kobiecym śpiewaniem, przyczyniła się wokalistka z Jaworzna, która występowała wcześniej z Alibabkami i Perfectem. Basia Trzetrzelewska wraz z brytyjskim zespołem Matt Bianco w 1984 r. podbiła Europę krążkiem „Whose Side Are You On?" będącym fuzją jazzu, funky i latynoskich rytmów. A potem zaczęła podbijąć świat własnymi płytami z debiutancką „Time and Tide” na czele, która sprzedała się w 2 mln egzemplarzy. W  tamtych czasach smoothjazzowym sukcesem na podobną skalę mogła się pochwalić tylko jedna artystka – Sade Adu. Brytyjka o nigeryjskich korzeniach zdobyła serca fanów „leniwego”, stonowanego śpiewania kompozycją „Smooth Operator”. I pokazała, że jazz brzmi dobrze nie tylko w zadymionym klubie. A już chwilę później za oceanem Anita Baker przyprawiała jazz soulem i odniosła największy sukces w karierze albumem „Rapture”. Krążek do dziś Amerykanie nazywają „baby-making music” (w wolnym tłumaczeniu: muzyka do robienia dzieci). Nie bez kozery – tak zmysłowo w żeńskim wydaniu pop jazz nie brzmiał nigdy wcześniej.

Zmysłowość i fizyczna atrakcyjność jazzowych (lub jak mawiają złośliwi – „jazzawych") artystek nie pomaga im zyskać wiarygodności w  muzycznym biznesie. Wie o tym dobrze wokalistka i pianistka Diana Krall, której płyty regularnie trafiają na szczyty list przebojów (rozeszło się ich około 14 mln), a ona sama – na okładki kolorowych magazynów (6 listopada zaśpiewała w Warszawie, dzień później w Zabrzu, a 25 listopada da koncert we Wrocławiu). Jej najnowszy krążek „Quiet Nights” zrzucił z  pierwszego miejsca najlepiej sprzedających się w Polsce albumów ostatnią płytę U2, choć przecież nie zawiera dance’owych hitów, tylko kołyszące bossa novy. Koncerty Diany na żywo przyprawiają publiczność o niemal histeryczny zachwyt (tak było i w Polsce podczas jej koncertu w 2008 r. w hali Orbita – w ramach 44. Wrocławskiego Festiwalu Jazzowego „Jazz nad Odrą”). Porwała tłum, po prostu zasiadając przy fortepianie i śpiewając „The Look of Love” Burta Bacharacha czy „I’ve Got You Under My Skin” Franka Sinatry.

Pozycji Krall może zagrozić obdarzona nieco wyższym i delikatniejszym wokalem Stacey Kent, która często gości w Polsce. Na razie jest popularniejsza w Europie niż w Stanach Zjednoczonych. Filmowa widownia może ją kojarzyć z interpretacji kompozycji Christophera Marlowe’a „The Passionate Shepherd to His Love" w obrazie Richarda Loncraine’a „Ryszard III”. Za to pozycji Cassandry Wilson w pan- teonie współczesnych jazzowych diw nie powinien zagrozić nikt. Żeby się o tym przekonać, wystarczy posłuchać ostatniej płyty czarnoskórej wokalistki „Closer to You: The Pop Side”. Głębokim, niskim głosem śpiewa m.in. „Fragile” Stinga i „Harvest Moon” Neila Younga. Ostatniego utworu w wykonaniu Wilson można było posłuchać już wcześniej, na jej wielokrotnie nagradzanej płycie „New Moon Daughter” z 1995 r.

Cover utworu Younga w repertuarze jednego z najlepszych jazzowych głosów na  świecie to nie przypadek. Cassandra Wilson zawsze miała słabość do  folku, a jej ulubionym instrumentem jest gitara. – Pierwszą kupił mi ojciec, kiedy byłam nastolatką. Grać nauczyłam się już sama. Na gitarze komponuję i improwizuję – opowiada artystka, która 3 listopada wystąpiła w Warszawie jako gwiazda Ery Jazzu. Podczas koncertów, co prawda rzadko, gra na gitarze, ale pozwala sobie i swoim muzykom na improwizowane wycieczki w stronę różnych gatunków, traktując, jak sama dodaje, swój głos jako kolejny instrument.

Od folku nie stroni też największa dziś na świecie gwiazda kobiecego pop jazzu. Pierwsza płyta Norah Jones „Come Away With Me" zawojowała sześć lat temu ceremonię rozdania nagród Grammy i znalazła 18 mln nabywców. Przywróciła też modę na subtelne, przyprawione folkiem i country „jazzawe” żeńskie granie (z mniej lub bardziej udanymi klonami Jones, jak choćby Katie Melua). Trzydziestoletnia dziś artystka nie boi się jednak eksperymentów. „Chasing Pirates” – singiel promujący jej czwartą płytę, która za dwa tygodnie ma mieć premierę – brzmi jak wyjęty z  synthpopowej imprezy z lat 80. Bo w pop jazzie wszystko się może zdarzyć. Natalie Cole nagrywa krążek „Unforgettable... with Love” (1991 r.) z utworami Nata Kinga Cole’a, a nawet śpiewa na nim z nieżyjącym ojcem w duecie, zaś dama jazzu – Dee Dee Bridgewater – trafia na klubowe parkiety po trzydziestu latach kariery dzięki współpracy z elektroniczną grupą Gabin.

Jazzowych artystek romansujących z popem na naszym podwórku też nie brakuje. Ewę Bem znają wszyscy, ale szczególnie warto posłuchać jej pierwszych nagrań z zespołem Bemibek, które jako jedne z pierwszych na polskim rynku muzycznym połączyły jazz z funky, a także z bluesem czy  bossa novą. Zresztą ostatnim krążkiem „Kakadu" artystka nawiązała do  swoich dawnych dokonań. A skoro mowa o rodzimym smooth jazzie, w kolejce do posłuchania czekają Krystyna Prońko, Grażyna Łobaszewska, Grażyna Auguścik czy młodsze pokolenie z Anną Marią Jopek i Agą Zaryan na czele. Dla nich jazz też jest tylko punktem wyjścia do muzycznych eksperymentów. Podobnie jak dla Cassandry Wilson, która przed swoim warszawskim koncertem powiedziała „Wprost”: – Jazz utożsamiam z  wolnością, bo pozwala mi łączyć z sobą inne gatunki, takie jak blues, afrykańską yorubę czy folk. Trudno chyba o lepszą definicję smooth jazzu.

Okładka tygodnika WPROST: 46/2009
Więcej możesz przeczytać w 46/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2009 (1399)

  • Na stronie - W łóżku z premierem 8 lis 2009, 19:00 Choćby cię żona przyłapała w łóżku z kochanką, mów, że to złudzenie optyczne, że nikogo pod kołdrą nie ma. Tę żelazną zasadę niewiernych mężów na potęgę stosuje rząd. Co ciekawe, im bezczelniej to robi (wcześniejsze rządy też od tego nie stroniły), tym więcej osób ma problemy... 5
  • Z życia koalicji 8 lis 2009, 19:00 Jak wiadomo, w Warszawie władze miasta wybudowały basen na Warszawiance. Miasto wybudowało, ale przejęła to fundacja PO i SLD, z którą związany jest Wielki Kąpielowy Andrzej Halicki. I teraz na tych basenach odbywają się co rusz jakieś... 6
  • Z życia opozycji 8 lis 2009, 19:00 Kalisz, Szmaja i Olejniczak chcą obalić Grześka Napieralskiego. Trzeba przyznać, że równie groteskowego triumwiratu historia dotychczas nie znała. Brak w nim Oktawianów Augustów i Marków Antoniuszów, jest za to nadmiar Lepidusów. Nie... 7
  • Wojny grypowe czyli kto co chce zyskać na epidemii 8 lis 2009, 19:00 Czy firmy farmaceutyczne chcą zarobić krocie na szczepionkach na świńską grypę? Czy nie łamie się reguł wolnego rynku, gdy to rządy kupują szczepionki? Czy polski rząd mówi, że nic nam nie grozi, by ukryć, że nie ma pieniędzy na szczepionki? Czy podając alarmistyczne dane o... 8
  • Skaner 8 lis 2009, 19:00 14
  • Biegunka ze szczypiorkiem 8 lis 2009, 19:00 Ustawa szczypiorkowa jest krótka (trzy zdania), ale treściwa: „Kto handluje (…) poza miejscami do tego wyznaczonymi, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny". Przewiduje też konfiskatę towaru. – Na... 14
  • Langusta charytatywna 8 lis 2009, 19:00 Kryzys nie wpłynął na naszą wielkoduszność. W 2008 r. już co czwarty dorosły Polak wsparł potrzebujących. Do 28,6 proc. wzrosła liczba tych, którzy przekazali pieniądze lub dary rzeczowe organizacjom charytatywnym (dane za... 14
  • Zmarł twórca TVN 8 lis 2009, 19:00 Przed tygodniem po długoletniej walce z białaczką zmarł Jan Wejchert, biznesmen, jeden z najbogatszych Polaków. Pierwsze firmy tworzył już w latach 70., ale prawdziwym strzałem w dziesiątkę okazało się zbudowane w 1984 r. z Mariuszem... 15
  • Przegląd prasy zagranicznej 8 lis 2009, 19:00 Traktat ocalony  Koniec koszmaru Podpisanie traktatu lizbońskiego przez Czechy oznacza koniec koszmaru towarzyszącego długim zabiegom o jego ratyfikację. Teraz przyjedzie czas na konsolidację i spokojne wdrażanie reform instytucjonalnych... 20
  • Puls gospodarki 8 lis 2009, 19:00 Dziwna sytuacja: daliśmy bankom miliardy, a gdy prezydent błaga je, by zaczęły udzielać kredytów, one odmawiają Joseph Stiglitz, laureat Nagrody Nobla z ekonomii Elektryzujący pomysł W Warszawie i czterech innych miastach Polski powstanie... 22
  • Kwaśne winogrona i słodkie cytryny 8 lis 2009, 19:00 Programy wyborcze, ideowe spory, podziały na partie? Nie warto sobie tym zawracać głowy. Tak naprawdę o wszystkim decydują frustracje, ambicje, lęki i żale. A to, co nazywamy polityką, często jest tylko wtórną racjonalizacją tej całej emocjonalności. „Wprost”... 24
  • Jak dostać się na Harvard 8 lis 2009, 19:00 Polskie uczelnie są beznadziejne i nie dają perspektyw, a ty nic nie możesz na to poradzić? Wręcz przeciwnie! Nie ma powodu, by Polacy studiowali byle gdzie, skoro można startować nawet na Harvard. I nie jest to szansa wyłącznie dla geniuszy. 26
  • Cenię straż pożarną i gospodynie wiejskie 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Jarosławem Gowinem, posłem Platformy Obywatelskiej 28
  • Zapytaj wprost - Jarząbek Wacław to nie ja 8 lis 2009, 19:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Sebastian Karpiniuk, poseł PO, były przewodniczący komisji ds. nacisków. 34
  • Plus ujemny - Krzyż fiński 8 lis 2009, 19:00 Współczesna Europa z uporem godnym lepszej sprawy promuje tych, którzy wymagają, żądają, postulują i domagają się, a ich biblią jest Karta Praw Podstawowych. To wzruszający zapis praw wszelakich społeczeństwa wysokich wymagań i roszczeń, bez jakichkolwiek obowiązków. Na... 35
  • Do czego służy polityka historyczna? 8 lis 2009, 19:00 Tworząc „nowe społeczeństwo”, komuniści starali się wyeliminować daty i wydarzenia, np. 11 listopada, które w jasny sposób stanowiły o polskości. A działacze opozycji niepodległościowej kultywowali te rocznice, żeby podkreślić obcość komunizmu wobec polskiej... 37
  • Urzędnik na miarę - Jerzy Miller 8 lis 2009, 19:00 W przestronnym, niezbyt nowoczesnym gabinecie do niedawna ważyły się losy najważniejszych ludzi w kraju. Tu zapadały decyzje o tajnych strategiach politycznych. O przekroczenie tego progu zabiegali wszyscy, którzy chcieli załatwić coś w Platformie lub instytucjach zależnych od... 44
  • Wieloryb na giełdzie 8 lis 2009, 19:00 Pożera giełdowe płotki i odstrasza od inwestowania rekiny. Wystarczy, że machnie ogonem, a indeksy zalewa fala spadków lub wzrostów. Mowa o mitycznym „grubasie”, który dysponuje środkami pozwalającymi manipulować notowaniami spółek na Warszawskiej Giełdzie Papierów... 48
  • Ściemniana zamiana 8 lis 2009, 19:00 Programy zamiany starych mieszkań na nowe, czym kuszą deweloperzy, to lep na naiwnych klientów. Tak wynika z analizy przeprowadzonej przez „Wprost”. – To się państwu nie opłaca – usłyszeliśmy od przedstawiciela jednego z deweloperów, kiedy zadzwoniliśmy... 50
  • Rządy cieszą się z kryzysu 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z prof. Jesúsem Huerta de Soto, jednym z najwybitniejszych przedstawicieli wolnorynkowej austriackiej szkoły ekonomii 52
  • Głos z Ameryki - Nowa normalność 8 lis 2009, 19:00 Coś musi być w powietrzu albo w wodzie. Rządzący demokraci doskonale wiedzą, że wprowadzane przez nich podwyżki podatków i programy olbrzymich wydatków budżetowych nie pobudziły procesu tworzenia miejsc pracy ani nie zmniejszyły bezrobocia. A mimo to chcą tę politykę kontynuować. 54
  • Piramida nałogów 8 lis 2009, 19:00 „Uzależnienie od seksu uratowało mnie przed uzależnieniem od alkoholu i narkotyków – twierdzi aktor Will Smith. Znany imprezowicz z Hollywood popełnia błąd. Tak naprawdę przeskakiwanie z jednego nałogu w drugi doprowadza do uzależnienia się od wszystkiego. 56
  • Ogień w stawach 8 lis 2009, 19:00 Obok nowotworów i chorób układu krążenia jedną z najczęstszych przyczyn przedwczesnych śmierci są choroby reumatoidalne. Zapadają na nie głównie kobiety, choć zdarza się, że dotyka to nawet kilkuletnich dzieci. Pacjenci zmagają się z ciągłym bólem, a cierpienie skraca ich... 60
  • Sercowe kłopoty kobiet 8 lis 2009, 19:00 Wbrew obiegowej opinii choroba wieńcowa występuje u kobiet równie często jak u mężczyzn. I wcale nie przebiega u nich łagodniej Panie mają takie same objawy zawału serca jak panowie. Są też tak samo na niego narażone. 62
  • Tajemnica pisma 8 lis 2009, 19:00 Odcyfrowanie egipskich hieroglifów pozwoliło odsłonić mroki prawie trzech tysięcy lat historii. Nadal nieodczytane pozostaje jedno z najstarszych pism świata, protoelamickie, używane w Iranie przez mniej więcej 150 lat, od około 3050 r. p.n.e. Jaka byłaby nasza wiedza o... 64
  • Maszyny Świętego Mikołaja 8 lis 2009, 19:00 Potrzebujesz nowego radia, telefonu komórkowego, zębatki do roweru lub zabawki dla dziecka? Wkrótce nie trzeba będzie kupować tych rzeczy w sklepie. Większość przedmiotów i brakujących części do różnych urządzeń będziemy mogli stworzyć samodzielnie. Drukując je na domowej... 66
  • Co tam, panie, w Ameryce - Sztuczka Obamy 8 lis 2009, 19:00 Jedno z najciekawszych wydarzeń ubiegłego tygodnia w USA przeszło niemal bez echa. Prezydent Obama podpisał budżet wojskowy na 2010 r. Opiewa on na 680 mld dolarów (26 mld USD więcej niż w 2009 r.), przy czym aż 130 mld USD zarezerwowano na potrzeby wojen w Iraku i Afganistanie. 84
  • Powrót Kohla 8 lis 2009, 19:00 Gdy jesienią 1989 r. Helmut Kohl był gościem premiera Tadeusza Mazowieckiego w Warszawie, wydarzenia w NRD toczyły się własnym impetem. Ostatnią wiadomość o tańcu radości na berlińskim murze kanclerz otrzymał podczas kolacji. Przerwał wizytę i udał się do Berlina, gdzie... 85
  • Komisja potakiwaczy 8 lis 2009, 19:00 Nowa Komisja Europejska będzie się składać z nieźle merytorycznie przygotowanych, lecz niespecjalnie barwnych polityków. A gwiazdami będą co najwyżej dwie osoby. Na tym tle najjaśniej świeci przewodniczący José Manuel Barroso. Sama komisja, niezbyt silna, będzie podatna na... 87
  • Zagazowani przez Rosję 8 lis 2009, 19:00 Kraje UE wkrótce będą mieć wspólnego prezydenta i szefa dyplomacji. Wspólnej polityki bezpieczeństwa energetycznego nie dochrapią się jednak jeszcze długo. W tej kwestii w Unii każdy sobie rzepkę skrobie, a… Rosja poszerza wpływy. 89
  • Sztuka pod murem 8 lis 2009, 19:00 To jedno z największych artystycznych wydarzeń obchodów 20. rocznicy obalenia muru berlińskiego. Jest oczywiste, że niemieccy twórcy z obu stron muru mieli wiele do powiedzenia na temat „Sztuka a zimna wojna”. Co zaskakujące, ich spojrzenie na tamtą rzeczywistość... 93
  • Skandynawska brzytwa 8 lis 2009, 19:00 Po ich przeczytaniu nawet Raymond Chandler bałby się zasnąć. Takie są skandynawskie kryminały. Jak to możliwe, że najmroczniejsze historie rodzą się w świadomości ludzi mieszkających w jednym z najbezpieczniejszych zakątków Europy? 95
  • Papież strukturalizmu 8 lis 2009, 19:00 Choć dożył niemal 101 lat, to nie sędziwy wiek sprawia, że mówi się o nim „papież” strukturalizmu. Claude Lévi-Strauss zmienił dwudziestowieczną humanistykę. Dowiódł, że można badać nie tylko gramatykę kultury, lecz także rządzące nią zasady myślenia. Urodzony 28... 99
  • Recenzje 8 lis 2009, 19:00 Film Miłość w czasach PRL „Rewers" to najdłużej wyczekiwana polska premiera tego roku. O filmie zrobiło się głośno już we wrześniu, kiedy zdobył Złote Lwy na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni. Wyróżnieni zostali też... 103
  • Nie tylko na weekend 8 lis 2009, 19:00 MuzykaGary Moore Wiele lat temu król bluesa B.B. King wyznaczył go na swojego następcę. Od tego czasu artysta wielokrotnie zmieniał stylistykę, zawsze jednak powracał do nastrojowych, bluesrockowych ballad. Warszawski koncert będzie jedną... 104
  • Cały ten (babski) jazz 8 lis 2009, 19:00 Gwiazdy gatunku przyprawiają brzmienie Nowego Orleanu funky, elektroniką, latynoskimi rytmami, folkiem, a nawet country. I sprzedają miliony płyt. Diana Krall, Cassandra Wilson, Basia, Norah Jones, Sade Adu, Candy Dulfer czy Natalie Cole wprowadziły jazz na szerokie wody... 105
  • Trzy klucze do Sztokholmu 8 lis 2009, 19:00 Szwedzka stolica kojarzyła się z Abbą i Nagrodą Nobla. Teraz to położone na 14 wyspach miasto można oglądać, podążając tropem bohaterów kultowej serii kryminałów – „Millennium” Stiega Larssona. Stockholms Stadsmuseum raz w tygodniu organizuje bowiem... 108
  • Tylko w Polsce mogłem poprowadzić pociąg 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Michaelem Palinem, podróżnikiem, członkiem legendarnej grupy Monty Python 110
  • Francuskie kombinacje 8 lis 2009, 19:00 Weź zwykły samochód kompaktowy z małym silnikiem, nadmuchaj jego bagażnik, a pod maskę wsadź turbosprężarkę. Tak według Renault wygląda przepis na idealne auto rodzinne. 114
  • Skibą w mur - Krowa i odmowa 8 lis 2009, 19:00 Wielu ludzi ma wybitne umiejętności na polu komplikowania życia sobie i innym. Taki na przykład Mariusz Kamiński, do niedawna szef CBA, to prawdziwy mistrz komplikacji. Nie dosyć,że skomplikował życie Chlebowskiemu, premierowi, posłance Sawickiej i wielu, wielu innym, to... 116

ZKDP - Nakład kontrolowany