Tylko w Polsce mogłem poprowadzić pociąg

Tylko w Polsce mogłem poprowadzić pociąg

Rozmowa z Michaelem Palinem, podróżnikiem, członkiem legendarnej grupy Monty Python
WPROST: Wkurzają pana współcześni turyści?
MICHAEL PALIN: To świetnie, że ludzi stać na podróżowanie, nawet gdy nie  mają dużo pieniędzy, ale powinni to robić z jakąś refleksją i poczuciem odpowiedzialności za świat. Trzeba szanować kraj, do którego się jedzie. Tymczasem dzisiaj ludzie lecą przez pół świata po nic. Na miejscu imprezują, upijają się, wymiotują i wracają, nie mając pojęcia, gdzie byli. To straszna strata czasu i paliwa. Nie lubię dużych grup turystów, a niestety to właśnie my, Brytyjczycy, często w ten sposób podróżujemy. Podziwiam za to ludzi, którzy jeżdżą sami po świecie i działają charytatywnie, pomagają miejscowym. To zazwyczaj osoby w wieku 20-30 lat.
Skoro ludzie coraz więcej podróżują, to może pisanie książek i robienie programów podróżniczych nie ma sensu?
Nie ma ludzi, którzy widzieli wszystko. Staramy się zresztą odwiedzać takie miejsca, które nie są turystycznymi centrami. Wystarczy wspomnieć podróż w Himalaje – bardzo niewielu ludzi trafiło do tych zakątków, do  których dotarła nasza ekipa. W programach podróżniczych najważniejsze jest zresztą to, że są dość subiektywne. To jest zawsze moja podróż do  określonych miejsc. Widzowie niekoniecznie spotkają akurat tych ludzi, których wtedy widzę i poznaję.

Czyli dziś najważniejsza jest osobowość autora lub prowadzącego program o podróżach?
W Polsce mieliście jednego z najlepszych dziennikarzy i podróżników na  świecie – Ryszarda Kapuścińskiego. To jeden z moich idoli w dziedzinie podróżowania. Książki, które pisał, w ogromnej mierze opierały się na  jego wizji świata, dowiadywaliśmy się z nich wiele o nim samym. I  właśnie tak powstają najlepsze i najpopularniejsze książki i programy podróżnicze. Trzeba dać trochę siebie samego, przekazać to, co nas w  danym momencie zaintrygowało, swój nastrój. To staram się osiągnąć.

Co było najtrudniejsze podczas wyprawy w Himalaje?
Choroba wysokościowa – na 2500 metrów znacznie trudniej się oddycha. A  ja i tak miałem kaszel. Musiałem stoczyć walkę z samym sobą, by wejść na  szczyt. Były momenty, gdy myślałem, że nie dam rady i umrę. Poruszaliśmy się szybko, bo BBC płaciła za tę podróż i mieliśmy na nią wyznaczony czas.

Czy przeciętny turysta może wyruszyć w taką podróż?
Trasa, którą obrałem, to szlak turystyczny wokół masywu Annapurny. Spotykałem tam ludzi z całego świata, w większości znacznie młodszych ode mnie. Rządowi Nepalu bardzo zależy na tym, by turyści odwiedzali ten rejon – to ważne dla ich gospodarki. Na trasie znajdują się liczne hoteliki i domki wypoczynkowe. Jeśli jest się poszukiwaczem przygód, można się tam wybrać.

Jak powinniśmy się przygotować do takiej wyprawy?
Przede wszystkim nie powinniśmy się spieszyć, pokonując tę trasę. My  szliśmy z Katmandu, stolicy Nepalu, do Lhasy, czyli stolicy Tybetańskiego Regionu Autonomicznego, pięć dni i to było zdecydowanie za  szybko. Trzeba sobie zarezerwować więcej czasu zgodnie z zaleceniami lokalnych przewodników. Przed wyprawą należy zadbać o dobrą kondycję fizyczną. Zalecam bieganie, spacerowanie lub siłownię. W książce wspomina pan o problemach, które stwarzają turystom rządy poszczególnych państw blokujące dostęp do pewnych miejsc. Trzeba uważać, z kim i jak się rozmawia podczas podróży w te rejony. Jak wiadomo, Chiny nie uznają Tybetu za niepodległe państwo. Chińskie władze bardzo nie lubią, gdy rozmawia się z Tybetańczykami o ich kraju. Nie  życzą sobie oczywiście żadnego zaangażowania politycznego. Trzeba być bardzo ostrożnym, bo jeśli uznają kogoś za zwolennika wolnego Tybetu, mogą go zatrzymać na punkcie kontrolnym. Naszą podróż zaczęliśmy w  północno-zachodnim Pakistanie. Wtedy było tam dość bezpiecznie, ale  później dla tego regionu nastały złe czasy. W ciągu ostatnich dwóch lat dwa hotele, w których nocowaliśmy, stały się celem ataków terrorystów. W  Pakistanie bardzo aktywne są Al-Kaida i talibowie. Teraz może być trudno podróżować po tym kraju, ale warto spróbować, bo jest tam przepięknie.

Warto jeździć w miejsca powszechnie uznawane za niebezpieczne?
Ludzie mają obowiązek zobaczyć tak dużo świata, jak to możliwe. Często okazuje się, że miejsca, które uważa się za niebezpieczne, są tak naprawdę bardzo przyjazne, o ile oczywiście nie zaangażujemy się w  lokalne konflikty. Powinniśmy jeździć i rozmawiać z ludźmi, którzy mieszkają w tych krajach, zamiast ulegać strachowi sianemu przez media. Jeśli na miejscu mamy przewodnika, jakąś godną zaufania osobę, nie  trzeba się bać. Taka osoba zaopiekuje się nami i będzie wiedziała, dokąd nas nie prowadzić i jak uniknąć kłopotów. Przed podróżą trzeba oczywiście sprawdzić sytuację na miejscu właśnie dzięki takiemu lokalnemu kontaktowi. Po wyprawie w Himalaje odbył pan podróż po krajach Europy Środkowo-Wschodniej, co zaowocowało serią dokumentów telewizyjnych i  książką „New Europe" (Nowa Europa).

Co pan odkrył w naszej części Europy?
Miałem szczęście spędzić w waszym kraju sporo czasu, podróżując z  północy ku południowej granicy, w góry. Widziałem Warszawę, Kraków, Poznań. Byłem pod wrażeniem wielu rzeczy, szczególnie tego, jak udało wam się odbudować miasta po II wojnie światowej. W wielu z nich odkryłem ożywione życie kulturalne, zwłaszcza w Krakowie. Chciałbym tam jeszcze wrócić. Polsce jako jedynemu krajowi regionu poświęciłem oddzielny program. Moimi przewodnikami byli Monika Richardson i Kevin Aiston z  programu „Europa da się lubić". Monika świetnie oprowadziła mnie po  Warszawie, a Kevin zaskoczył mnie tym, że jest już prawie Polakiem i  opowiada kawały po polsku, a jednocześnie ciągle pozostaje prawdziwym londyńczykiem.

Coś pana u nas zafascynowało?
System kanałów i śluz w północnej części kraju. Podobała mi się wycieczka Kanałem Ostródzko-Elbląskim. Zafascynowało mnie, że łódź można nagle podnieść za pomocą maszyny na kilkanaście metrów. Poza tym miło odpoczywało mi się po Himalajach na całkowicie płaskim terenie. Pamiętam też bagna i wycieczkę wąskotorową kolejką parową z Poznania do  Wolsztyna. Dostałemszansę wcielenia się w rolę maszynisty i było to  niesamowite, bo tyle lat robiłem dokumenty o kolei w Anglii, a musiałem przyjechać do Polski, żeby poprowadzić pociąg. Myślałem wcześniej, że  Polska jest płaska i zupełnie niezróżnicowana. Podróżuję od bardzo dawna, widziałem już naprawdę wiele i za każdym razem przekonuję się, że  nic nie jest takie, jak to sobie wyobrażałem. Zawsze są różnice, detale, o których nigdy się nie dowiemy, o ile sami nie przyjedziemy. W Polsce chciałbym jeszcze zobaczyć tereny nieskażone cywilizacją, coś zupełnie dzikiego. Chciałbym więc pojechać na północny wschód.

Coś nas wyróżnia na tle innych krajów regionu?
Polska ma dłuższą historię niż inne kraje Europy Środkowo-Wschodniej. Zwróciłem uwagę na przywiązanie do Kościoła. Poza tym to duży kraj, który odzyskuje pewność siebie po dramatycznych wydarzeniach XX wieku. Miło patrzeć, jak rośnie w siłę i dumę. Pana najnowsze dzieło to wspomnienia „W połowie drogi do Hollywood".

Chciał pan robić karierę aktorską, ale ostatecznie został podróżnikiem. Żałuje pan?
Nie, absolutnie nie żałuję decyzji o robieniu dokumentów dla BBC. Zawsze chciałem poznawać innych ludzi, języki, religie, jedzenie i miejsca. To  przecież jedna z największych przyjemności łączących się z życiem na tej planecie. Chcę zobaczyć jak najwięcej. Lubię robić filmy fabularne, ale to zdecydowanie bardziej pracochłonny proces niż kręcenie dokumentów o podróżach. Na film trzeba zdobyć pieniądze, napisać do niego scenariusz, załatwić dystrybucję. Zaangażowanych jest w  to wiele ludzi. A program podróżniczy dla BBC przygotowuje ekipa siedmiu osób, które wszystko robią same. Pracujemy ciężko i szybko, ale jesteśmy cudownie niezależną grupką ludzi. Praca nad takim programem jest dla  mnie większą przyjemnością niż gra w filmie. Aktorstwo jest świetne, ale  sama gra trwa krótko, a reszta działań z nią związanych to już żadna przyjemność – przeróżne spotkania, użeranie się z producentami, dystrybutorami.


Którąś z hollywoodzkich gwiazd zabrałby pan w Himalaje?
Nie miałbym nic przeciwko podróży w towarzystwie Jamie Lee Curtis, z  którą poznaliśmy się na planie „Rybki zwanej Wandą". Bardzo ją lubię. Ma  oryginalny światopogląd, jest błyskotliwa i pełna życia. I lubi przygody. Mógłbym też zabrać Kevina Kline’a. Oboje daliby sobie radę w  Himalajach. Michael Palin – członek legendarnej grupy Monty Python, podróżnik, aktor, dokumentalista, krąży po świecie i zbiera nie tylko wrażenia o  miejscach.
Okładka tygodnika WPROST: 46/2009
Więcej możesz przeczytać w 46/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2009 (1399)

  • Na stronie - W łóżku z premierem 8 lis 2009, 19:00 Choćby cię żona przyłapała w łóżku z kochanką, mów, że to złudzenie optyczne, że nikogo pod kołdrą nie ma. Tę żelazną zasadę niewiernych mężów na potęgę stosuje rząd. Co ciekawe, im bezczelniej to robi (wcześniejsze rządy też od tego nie stroniły), tym więcej osób ma problemy... 5
  • Z życia koalicji 8 lis 2009, 19:00 Jak wiadomo, w Warszawie władze miasta wybudowały basen na Warszawiance. Miasto wybudowało, ale przejęła to fundacja PO i SLD, z którą związany jest Wielki Kąpielowy Andrzej Halicki. I teraz na tych basenach odbywają się co rusz jakieś... 6
  • Z życia opozycji 8 lis 2009, 19:00 Kalisz, Szmaja i Olejniczak chcą obalić Grześka Napieralskiego. Trzeba przyznać, że równie groteskowego triumwiratu historia dotychczas nie znała. Brak w nim Oktawianów Augustów i Marków Antoniuszów, jest za to nadmiar Lepidusów. Nie... 7
  • Wojny grypowe czyli kto co chce zyskać na epidemii 8 lis 2009, 19:00 Czy firmy farmaceutyczne chcą zarobić krocie na szczepionkach na świńską grypę? Czy nie łamie się reguł wolnego rynku, gdy to rządy kupują szczepionki? Czy polski rząd mówi, że nic nam nie grozi, by ukryć, że nie ma pieniędzy na szczepionki? Czy podając alarmistyczne dane o... 8
  • Skaner 8 lis 2009, 19:00 14
  • Biegunka ze szczypiorkiem 8 lis 2009, 19:00 Ustawa szczypiorkowa jest krótka (trzy zdania), ale treściwa: „Kto handluje (…) poza miejscami do tego wyznaczonymi, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny". Przewiduje też konfiskatę towaru. – Na... 14
  • Langusta charytatywna 8 lis 2009, 19:00 Kryzys nie wpłynął na naszą wielkoduszność. W 2008 r. już co czwarty dorosły Polak wsparł potrzebujących. Do 28,6 proc. wzrosła liczba tych, którzy przekazali pieniądze lub dary rzeczowe organizacjom charytatywnym (dane za... 14
  • Zmarł twórca TVN 8 lis 2009, 19:00 Przed tygodniem po długoletniej walce z białaczką zmarł Jan Wejchert, biznesmen, jeden z najbogatszych Polaków. Pierwsze firmy tworzył już w latach 70., ale prawdziwym strzałem w dziesiątkę okazało się zbudowane w 1984 r. z Mariuszem... 15
  • Przegląd prasy zagranicznej 8 lis 2009, 19:00 Traktat ocalony  Koniec koszmaru Podpisanie traktatu lizbońskiego przez Czechy oznacza koniec koszmaru towarzyszącego długim zabiegom o jego ratyfikację. Teraz przyjedzie czas na konsolidację i spokojne wdrażanie reform instytucjonalnych... 20
  • Puls gospodarki 8 lis 2009, 19:00 Dziwna sytuacja: daliśmy bankom miliardy, a gdy prezydent błaga je, by zaczęły udzielać kredytów, one odmawiają Joseph Stiglitz, laureat Nagrody Nobla z ekonomii Elektryzujący pomysł W Warszawie i czterech innych miastach Polski powstanie... 22
  • Kwaśne winogrona i słodkie cytryny 8 lis 2009, 19:00 Programy wyborcze, ideowe spory, podziały na partie? Nie warto sobie tym zawracać głowy. Tak naprawdę o wszystkim decydują frustracje, ambicje, lęki i żale. A to, co nazywamy polityką, często jest tylko wtórną racjonalizacją tej całej emocjonalności. „Wprost”... 24
  • Jak dostać się na Harvard 8 lis 2009, 19:00 Polskie uczelnie są beznadziejne i nie dają perspektyw, a ty nic nie możesz na to poradzić? Wręcz przeciwnie! Nie ma powodu, by Polacy studiowali byle gdzie, skoro można startować nawet na Harvard. I nie jest to szansa wyłącznie dla geniuszy. 26
  • Cenię straż pożarną i gospodynie wiejskie 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Jarosławem Gowinem, posłem Platformy Obywatelskiej 28
  • Zapytaj wprost - Jarząbek Wacław to nie ja 8 lis 2009, 19:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Sebastian Karpiniuk, poseł PO, były przewodniczący komisji ds. nacisków. 34
  • Plus ujemny - Krzyż fiński 8 lis 2009, 19:00 Współczesna Europa z uporem godnym lepszej sprawy promuje tych, którzy wymagają, żądają, postulują i domagają się, a ich biblią jest Karta Praw Podstawowych. To wzruszający zapis praw wszelakich społeczeństwa wysokich wymagań i roszczeń, bez jakichkolwiek obowiązków. Na... 35
  • Do czego służy polityka historyczna? 8 lis 2009, 19:00 Tworząc „nowe społeczeństwo”, komuniści starali się wyeliminować daty i wydarzenia, np. 11 listopada, które w jasny sposób stanowiły o polskości. A działacze opozycji niepodległościowej kultywowali te rocznice, żeby podkreślić obcość komunizmu wobec polskiej... 37
  • Urzędnik na miarę - Jerzy Miller 8 lis 2009, 19:00 W przestronnym, niezbyt nowoczesnym gabinecie do niedawna ważyły się losy najważniejszych ludzi w kraju. Tu zapadały decyzje o tajnych strategiach politycznych. O przekroczenie tego progu zabiegali wszyscy, którzy chcieli załatwić coś w Platformie lub instytucjach zależnych od... 44
  • Wieloryb na giełdzie 8 lis 2009, 19:00 Pożera giełdowe płotki i odstrasza od inwestowania rekiny. Wystarczy, że machnie ogonem, a indeksy zalewa fala spadków lub wzrostów. Mowa o mitycznym „grubasie”, który dysponuje środkami pozwalającymi manipulować notowaniami spółek na Warszawskiej Giełdzie Papierów... 48
  • Ściemniana zamiana 8 lis 2009, 19:00 Programy zamiany starych mieszkań na nowe, czym kuszą deweloperzy, to lep na naiwnych klientów. Tak wynika z analizy przeprowadzonej przez „Wprost”. – To się państwu nie opłaca – usłyszeliśmy od przedstawiciela jednego z deweloperów, kiedy zadzwoniliśmy... 50
  • Rządy cieszą się z kryzysu 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z prof. Jesúsem Huerta de Soto, jednym z najwybitniejszych przedstawicieli wolnorynkowej austriackiej szkoły ekonomii 52
  • Głos z Ameryki - Nowa normalność 8 lis 2009, 19:00 Coś musi być w powietrzu albo w wodzie. Rządzący demokraci doskonale wiedzą, że wprowadzane przez nich podwyżki podatków i programy olbrzymich wydatków budżetowych nie pobudziły procesu tworzenia miejsc pracy ani nie zmniejszyły bezrobocia. A mimo to chcą tę politykę kontynuować. 54
  • Piramida nałogów 8 lis 2009, 19:00 „Uzależnienie od seksu uratowało mnie przed uzależnieniem od alkoholu i narkotyków – twierdzi aktor Will Smith. Znany imprezowicz z Hollywood popełnia błąd. Tak naprawdę przeskakiwanie z jednego nałogu w drugi doprowadza do uzależnienia się od wszystkiego. 56
  • Ogień w stawach 8 lis 2009, 19:00 Obok nowotworów i chorób układu krążenia jedną z najczęstszych przyczyn przedwczesnych śmierci są choroby reumatoidalne. Zapadają na nie głównie kobiety, choć zdarza się, że dotyka to nawet kilkuletnich dzieci. Pacjenci zmagają się z ciągłym bólem, a cierpienie skraca ich... 60
  • Sercowe kłopoty kobiet 8 lis 2009, 19:00 Wbrew obiegowej opinii choroba wieńcowa występuje u kobiet równie często jak u mężczyzn. I wcale nie przebiega u nich łagodniej Panie mają takie same objawy zawału serca jak panowie. Są też tak samo na niego narażone. 62
  • Tajemnica pisma 8 lis 2009, 19:00 Odcyfrowanie egipskich hieroglifów pozwoliło odsłonić mroki prawie trzech tysięcy lat historii. Nadal nieodczytane pozostaje jedno z najstarszych pism świata, protoelamickie, używane w Iranie przez mniej więcej 150 lat, od około 3050 r. p.n.e. Jaka byłaby nasza wiedza o... 64
  • Maszyny Świętego Mikołaja 8 lis 2009, 19:00 Potrzebujesz nowego radia, telefonu komórkowego, zębatki do roweru lub zabawki dla dziecka? Wkrótce nie trzeba będzie kupować tych rzeczy w sklepie. Większość przedmiotów i brakujących części do różnych urządzeń będziemy mogli stworzyć samodzielnie. Drukując je na domowej... 66
  • Co tam, panie, w Ameryce - Sztuczka Obamy 8 lis 2009, 19:00 Jedno z najciekawszych wydarzeń ubiegłego tygodnia w USA przeszło niemal bez echa. Prezydent Obama podpisał budżet wojskowy na 2010 r. Opiewa on na 680 mld dolarów (26 mld USD więcej niż w 2009 r.), przy czym aż 130 mld USD zarezerwowano na potrzeby wojen w Iraku i Afganistanie. 84
  • Powrót Kohla 8 lis 2009, 19:00 Gdy jesienią 1989 r. Helmut Kohl był gościem premiera Tadeusza Mazowieckiego w Warszawie, wydarzenia w NRD toczyły się własnym impetem. Ostatnią wiadomość o tańcu radości na berlińskim murze kanclerz otrzymał podczas kolacji. Przerwał wizytę i udał się do Berlina, gdzie... 85
  • Komisja potakiwaczy 8 lis 2009, 19:00 Nowa Komisja Europejska będzie się składać z nieźle merytorycznie przygotowanych, lecz niespecjalnie barwnych polityków. A gwiazdami będą co najwyżej dwie osoby. Na tym tle najjaśniej świeci przewodniczący José Manuel Barroso. Sama komisja, niezbyt silna, będzie podatna na... 87
  • Zagazowani przez Rosję 8 lis 2009, 19:00 Kraje UE wkrótce będą mieć wspólnego prezydenta i szefa dyplomacji. Wspólnej polityki bezpieczeństwa energetycznego nie dochrapią się jednak jeszcze długo. W tej kwestii w Unii każdy sobie rzepkę skrobie, a… Rosja poszerza wpływy. 89
  • Sztuka pod murem 8 lis 2009, 19:00 To jedno z największych artystycznych wydarzeń obchodów 20. rocznicy obalenia muru berlińskiego. Jest oczywiste, że niemieccy twórcy z obu stron muru mieli wiele do powiedzenia na temat „Sztuka a zimna wojna”. Co zaskakujące, ich spojrzenie na tamtą rzeczywistość... 93
  • Skandynawska brzytwa 8 lis 2009, 19:00 Po ich przeczytaniu nawet Raymond Chandler bałby się zasnąć. Takie są skandynawskie kryminały. Jak to możliwe, że najmroczniejsze historie rodzą się w świadomości ludzi mieszkających w jednym z najbezpieczniejszych zakątków Europy? 95
  • Papież strukturalizmu 8 lis 2009, 19:00 Choć dożył niemal 101 lat, to nie sędziwy wiek sprawia, że mówi się o nim „papież” strukturalizmu. Claude Lévi-Strauss zmienił dwudziestowieczną humanistykę. Dowiódł, że można badać nie tylko gramatykę kultury, lecz także rządzące nią zasady myślenia. Urodzony 28... 99
  • Recenzje 8 lis 2009, 19:00 Film Miłość w czasach PRL „Rewers" to najdłużej wyczekiwana polska premiera tego roku. O filmie zrobiło się głośno już we wrześniu, kiedy zdobył Złote Lwy na Festiwalu Filmów Fabularnych w Gdyni. Wyróżnieni zostali też... 103
  • Nie tylko na weekend 8 lis 2009, 19:00 MuzykaGary Moore Wiele lat temu król bluesa B.B. King wyznaczył go na swojego następcę. Od tego czasu artysta wielokrotnie zmieniał stylistykę, zawsze jednak powracał do nastrojowych, bluesrockowych ballad. Warszawski koncert będzie jedną... 104
  • Cały ten (babski) jazz 8 lis 2009, 19:00 Gwiazdy gatunku przyprawiają brzmienie Nowego Orleanu funky, elektroniką, latynoskimi rytmami, folkiem, a nawet country. I sprzedają miliony płyt. Diana Krall, Cassandra Wilson, Basia, Norah Jones, Sade Adu, Candy Dulfer czy Natalie Cole wprowadziły jazz na szerokie wody... 105
  • Trzy klucze do Sztokholmu 8 lis 2009, 19:00 Szwedzka stolica kojarzyła się z Abbą i Nagrodą Nobla. Teraz to położone na 14 wyspach miasto można oglądać, podążając tropem bohaterów kultowej serii kryminałów – „Millennium” Stiega Larssona. Stockholms Stadsmuseum raz w tygodniu organizuje bowiem... 108
  • Tylko w Polsce mogłem poprowadzić pociąg 8 lis 2009, 19:00 Rozmowa z Michaelem Palinem, podróżnikiem, członkiem legendarnej grupy Monty Python 110
  • Francuskie kombinacje 8 lis 2009, 19:00 Weź zwykły samochód kompaktowy z małym silnikiem, nadmuchaj jego bagażnik, a pod maskę wsadź turbosprężarkę. Tak według Renault wygląda przepis na idealne auto rodzinne. 114
  • Skibą w mur - Krowa i odmowa 8 lis 2009, 19:00 Wielu ludzi ma wybitne umiejętności na polu komplikowania życia sobie i innym. Taki na przykład Mariusz Kamiński, do niedawna szef CBA, to prawdziwy mistrz komplikacji. Nie dosyć,że skomplikował życie Chlebowskiemu, premierowi, posłance Sawickiej i wielu, wielu innym, to... 116

ZKDP - Nakład kontrolowany