Drodzy będą tanimi

Drodzy będą tanimi

Przeczołgasz się nago po zbitym szkle, byle tanio kupić bilet na samolot – mówił jeszcze niedawno Michael O’Leary, szef linii lotniczych Ryanair, zapowiadając, że będzie jeszcze taniej. Teraz wycofuje się z dalszych obniżek, bo już nie ma na czym oszczędzać.
W ciągu najbliższych kilku lat musimy zrezygnować z obsesji oferowania najniższych cen na rynku – tą wypowiedzią uwielbiający szokować Michael O’Leary znów zwrócił na siebie uwagę. Niskie ceny to źródło sukcesu jego firmy, a on sam jeszcze przed dwoma laty twierdził, że ludzie wieszczący koniec tanich lotów są niespełna rozumu.

Jego przepis jest prosty: oszczędzaj, na czym się da – na załodze, administracji i komforcie lotu. Pasażerów upychaj w samolocie niczym sardynki, by po lądowaniu szybko wygonić ich z pokładu i, nim ostygną silniki, znów się oderwać od ziemi. Im więcej kursów wykonasz jednego dnia, tym lepiej.

O’Leary potrafi kombinować jak mało kto. Był doradcą podatkowym, zanim Tony Ryan, założyciel Ryanair, powierzył mu zadanie wyprowadzenia firmy na prostą. Jak O’Leary uczynił z Ryanair największą niskokosztową linię lotniczą w Europie? Sprawił, że na ponad tysiącu tras kursuje 250 boeingów 737-800 z logo tej firmy. Ponad połowę z nich kupił po atakach terrorystycznych z 11 września 2001 r. Wykorzystał fakt, że lotnictwo przeżywało kryzys i ceny nowych maszyn poszły w dół. Zamówił najprostsze wersje, ale z większą niż w standardzie liczbą siedzeń.

Choć już samo to zmniejszyło znacznie wygodę lotu, ciasnota może być jeszcze większa. Gdyby nie to, że zabraniają tego przepisy, O’Leary już dawno pozwoliłby pasażerom latać na stojąco. Nikt nie wierzył w jego deklaracje, że tak się stanie, do momentu, gdy włoska firma Aviointeriors zaprezentowała model siedziska podobnego do końskiego siodła, w którym pasażer znajduje się w pozycji półstojącej. Zmniejsza to dystans między fotelami nawet o 20 centymetrów, zwiększając przestrzeń dla dodatkowych osób. Wcześniej chciał wprowadzić opłaty za korzystanie z pokładowej toalety, a jeden z ostatnich jego rewolucyjnych pomysłów to wyeliminowanie z pokładu drugiego pilota. Samolotami na bardzo krótkich dystansach miałby sterować tylko jeden pilot i, jak to ujął Irlandczyk, „ten cholerny komputer". – Ten pomysł jest śmieszny i sprzeczny ze zdrowym rozsądkiem. Na takie rozwiązanie nikt się nie zgodzi – twierdzi Łukasz Szudrowicz, ekspert rynku lotniczego z portalu Pasażer.com.

O’Leary oszczędza na wszystkim. Nawet instrukcje bezpieczeństwa nakleja na tyły foteli, bo standardowe książeczki są za drogie i za szybko się niszczą. W internecie roi się od stron, na których pasażerowie wylewają swoje żale. Ihateryanair.co.uk (Nienawidzę Ryanair) czy Ryan-be-fair.com (Ryanie, bądź uczciwy!) to tylko niektóre z nich. Pasażerowie skarżą się m.in., że Ryanair nie zwrócił pieniędzy za uszkodzony bagaż ani nie zapewnił noclegu i posiłku w trakcie ośmiogodzinnego opóźnienia.

Daleko pada jabłko…

Chociaż na niewygodę i przedmiotowe traktowanie godzi się już ponad 70 mln klientów Ryanair rocznie, ostatnio widać spadek zainteresowania „tanimi" lotami. Firmie dobrze to nie wróży, bo w zeszłym roku zanotowała pierwszą od 20 lat stratę, którą chciałaby teraz odrobić. Tymczasem np. z danych z portalu Fru.pl wynika, że w Polsce od początku września udział biletów tanich linii lotniczych w ogólnej liczbie sprzedanych biletów wynosi zaledwie 11,6 proc. W latach 2008-2009 sięgał on 30 proc. Podobny spadek zainteresowania widać w wypadku innych tanich linii. Ryanair, EasyJet, Germanwings, Norwegian czy Wizzair zamierzają zlikwidować jesienią aż 31 polskich połączeń. To dużo, zważywszy, że tanie linie obsługują połowę polskich pasażerów.

Marketingowcy Ryanair przekonują, że polski rynek jest nieistotny dla ich wyniku. O’Leary zaś twierdzi, że pracowników agencji pośrednictwa, takich jak Fru.pl, „najlepiej rozstrzelać, bo dla pasażerów nigdy nic dobrego nie zrobili". Woli, by jego bilety były rezerwowane na stronie internetowej Ryanair bądź za pośrednictwem płatnej infolinii. Lotniskowe stoiska z biletami dla oszczędności zlikwidował.

Stewardesy w szortach

Twórca pierwszych na świecie tanich linii Southwest Airlines, Herb Kelleher, też postawił na szokowanie. Bo jego propozycje w 1967 r. musiały szokować. Żeby w ogóle móc wejść na amerykański rynek, musiał oferować coś ekstra. Zaoferował niskie ceny, przepiękne stewardesy w szortach, darmowe koktajle i punktualne połączenia. On również wymyślił, że o wiele taniej niż z głównych lotnisk, które zazwyczaj windują opłaty za lądowanie i postój, jest korzystać z lotnisk lokalnych. Te porty z chęcią dopłacą nawet, by zwiększyć natężenie ruchu. Choć europejskie tanie linie twierdzą, że Southwest, obecnie największy przewoźnik pod względem liczby pasażerów na świecie, jest dla nich wzorem, skorzystały tak naprawdę jedynie z części rozwiązań.

Tanie linie podobnie do Southwest wybierają najtańsze porty lotnicze, oddalone od miast przeznaczenia. Ryanair czy Wizzair również w Polsce chętniej niż drogie Okęcie wybierają małe porty, jednak małe lotniska też podnoszą opłaty i przestają dotować połączenia. Wtedy – i tej taktyki również nie pochwaliłby Kelleher – europejscy przewoźnicy szantażują ich władze obcięciem połączeń.

Punktów, w których europejskie tanie linie różnią się od swojego amerykańskiego protoplasty, jest więcej. Southwest oferuje swoim pracownikom jedne z najwyższych płac, podczas gdy w Europie na płacach się oszczędza. Southwest jest lubiany przez pasażerów (w badaniach jedynie ok. 20 proc. z nich wyraża niezadowolenie z usług), linie europejskie niekoniecznie (liczba niezadowolonych przekracza czasem nawet 50 proc.). Southwest wyróżnia się również językiem reklamy: nikogo nie atakuje.

Zabawne, że seria spotów reklamowych, w których linie Southwest Airlines wykpiwają masę dodatkowy opłat, które pasażer musi uiszczać u konkurencji, pokazuje największą wadę europejskich przewoźników. Bohaterowie reklam irytują się, że muszą płacić za możliwość zmiany pozycji fotela, otworzenia schowka na bagaż podręczny czy spuszczenia zasłonki na okno. Tanie linie w Europie nie poszły wprawdzie jeszcze tak daleko, ale to tylko kwestia czasu.

Już teraz dodatkowe opłaty wydają się kuriozalne. Np. Ryanair wymaga opłat za odprawę online, pierwszeństwo wejścia na pokład, każdy pojedynczy bagaż, a nawet samą możliwość uiszczenia należności za bilet. W planach jest nawet wprowadzenie opłat dla ludzi z nadwagą i za korzystanie z pokładowej toalety. Wszystkie obecne opłaty wraz z podatkami i kosztującym średnio 33 euro biletem dają ok. 400 zł. Oczywiście ubezpieczenie od uszkodzenia bagażu to opcja dodatkowa (ok. 120 zł), nie mówiąc już o płatnym cateringu na pokładzie (ceny wyższe średnio o 250 proc. niż w sklepie). Podobnie jest u innych „tanich" europejskich przewoźników. – Nie ma darmowych obiadów – cytuje Miltona Friedmana na swojej stronie internetowej największy konkurent Ryanaira firma EasyJet.

Granica cięcia

Tymczasem to, co było bardzo tanie jeszcze kilka lat temu, już wcale takie tanie nie jest. Tanie linie oferują dziś ceny często niewiele niższe od linii tradycyjnych. Różnica to z reguły 100-150 zł. Dla porównania: podróż linią Ryanair z Łodzi do Mediolanu kosztuje 99 zł plus opłaty, a naszym rodzimym LOT-em można tam dolecieć już za 150 zł. Średnie ceny u tanich przewoźników wciąż rosną. Według Fru.pl średni koszt lotu tanimi liniami we wrześniu 2010 r. wynosi aż 840 zł, a dwa lata temu było to jeszcze 518 zł. W 2004 r. bilety przewoźników niskokosztowych były tańsze od tradycyjnych nawet o 500-600 zł.

Kiedy gospodarka wyjdzie z kryzysu, ludzie przestaną oszczędzać i w lepszej sytuacji będą tradycyjni przewoźnicy. – Będą oferować niższe ceny, co w połączeniu z wyższym komfortem podróży zwabi klientów. Tanie linie wyczerpały możliwości cięcia kosztów, nie mogą już tak agresywnie obniżać cen. O znacznym zwiększeniu komfortu nie ma mowy. Niedługo cenowy podział na linie tanie i tradycyjne przestanie obowiązywać. Gdy tradycyjne linie będą odrobinę tańsze, a tanie odrobinę droższe, rynek znajdzie punkt równowagi – twierdzi Adrian Furgalski, ekspert rynku transportu z Zespołu Doradców Gospodarczych „Tor".

Tanie linie mają co prawda ponad 35-procentowy udział w europejskim rynku lotniczym, ale wiele z nich w 2009 r. odnotowały straty. Niektóre funkcjonują na granicy opłacalności. Być może jedynym wyjściem europejskich tanich linii będzie wykorzystanie doświadczeń Southwest Airlines i próba pozyskania sympatii klienta prostszymi procedurami i mniejszą liczbą opłat. Dlaczego znów ten przykład? Bo Southwest Airlines od 37 lat ani razu nie przyniosły straty.

Okładka tygodnika WPROST: 39/2010
Więcej możesz przeczytać w 39/2010 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:

Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2010 (1442)

  • Tyłki do całowania 19 wrz 2010, 12:00 Polska byłaby całkiem sprawnie rządzonym państwem, gdyby politycy i partie poświęcili państwu 10 procent energii, czasu i pasji, które poświęcają sobie. 4
  • Na skróty 19 wrz 2010, 12:00 Tusk namaścił zastępców Grzegorz Schetyna, Hanna Gronkiewicz-Waltz i Ewa Kopacz będą nowymi wiceprzewodniczącymi Platformy Obywatelskiej – dowiaduje się „Wprost". Jak wynika z naszych informacji, Donald Tusk ogłosił tę... 8
  • Dymisja moralna 19 wrz 2010, 12:00 Mecenas Marcin Dubieniecki, mąż Marty Kaczyńskiej, w czasie gdy jej ojciec Lech był prezydentem, przygotował wniosek o ułaskawienie przestępcy skazanego na 11 lat więzienia. Jak donosi "Super Express", wziął za to ponad 26... 11
  • Trąba i flet 19 wrz 2010, 12:00 Agnieszka Orzechowska, czyli polska Andżelina, założyła wideobloga, no i mamy megagwiazdę. YouTube'owa relacja z przebywania Agnieszki nad Wisłą to już zjawisko kulturowe. „A co do operacji, robiłam się i będę się robiła,... 12
  • Nasza wielka stabilizacja - rozmowa z Donaldem Tuskiem 19 wrz 2010, 12:00 Premier Donald Tusk jest pewny swego: Polaków nie stać na naszą przegraną. 14
  • Wojna i POkój 19 wrz 2010, 12:00 O konflikcie Tusk – Schetyna jedni mówią: decydujące starcie. Inni – gra pozorów służąca skupieniu uwagi na PO, bo przez ostatnie tygodnie pierwszoplanową rolę grało PiS. Tymczasem zaczął się wyborczy wyścig i Platforma także potrzebuje widowni. 20
  • Czas powrotów 19 wrz 2010, 12:00 Mirosław Drzewiecki, Zbigniew Chlebowski i Tomasz Misiak, zesłani na margines platformy za swe hazardowo-biznesowe ekscesy, chcą wrócić do gry. I to wkrótce. I wrócą, jeśli tylko pozwoli im na to Donald Tusk. 24
  • Jego Nieistotność 19 wrz 2010, 12:00 Półtora miesiąca po inauguracji trudno powiedzieć, dlaczego tak naprawdę Bronisław Komorowski chciał zostać prezydentem. Nie widać ani pomysłu, ani wizji. 28
  • Pięć lat ciemności 19 wrz 2010, 12:00 To prawda: pił, i to dużo. Miał depresję. Ale z Europejskiego Centrum Solidarności odchodzi – jak twierdzi – z innych powodów. Ojciec Maciej Zięba mówi, że padł ofiarą rozgrywek politycznych. 32
  • Jeśli nie Ziobro, to kto? 19 wrz 2010, 12:00 Ma temperament i charakter. Popularność. Energię i potencjał. I szansę na nowe rozdanie w PiS. Numer dwa partii Jarosława Kaczyńskiego może być delfinem. Albo Brutusem. 36
  • Karolak, na rany Chrystusa! 19 wrz 2010, 12:00 Jeśli jest szatan, to go bawi gwiazda polskiego kina. Jeśli jest Bóg, to mu wybacza. Jeśli to przeczytasz, zrozumiesz, dlaczego o Karolaku jest tyle na Pudelku. 40
  • O moich błędach i kwalifikacjach moralnych 19 wrz 2010, 12:00 Panowie senatorowie z PiS, zapraszam na moje zajęcia z etyki. Przez kilka pierwszych godzin analizujemy tam znaczenie pojęć „moralność”, „moralny”. Przyda się. 46
  • Rewolucja moralna i kanalie 19 wrz 2010, 12:00 Nie ma symbolicznego wieszania, jest tylko prawdziwe. 48
  • Lekarz do bicia 19 wrz 2010, 12:00 Są popychani, szarpani i bici. Obrzucani wyzwiskami i groźbami przez pacjentów i ich rodziny. Zdesperowani lekarze postanowili się bronić. 50
  • Bestia i piękna 19 wrz 2010, 12:00 To nie może być Ania – sapnął Andrzej Lepper, kiedy wiosną zobaczył odmienioną Annę Kalatę. Chudsza o kilkadziesiąt kilogramów, świetnie uczesana i modnie ubrana była minister pracy bryluje i tańczy z gwiazdami. 54
  • Liga Krezusów 19 wrz 2010, 12:00 Nawet prezesi wielkich klubów, które 17 lat temu zmusiły UEFA do powołania ligi mistrzów, nie mogli przypuszczać, że to będzie kura znosząca złote jaja. 56
  • Wulkaniczna Carla Bruni 19 wrz 2010, 12:00 Jej wizerunek skromnej pierwszej damy to oszustwo. Naprawdę jest wybuchowa, kocha pieniądze i samą siebie. Tak wynika z biografii Carli Bruni, która właśnie się ukazała. Już jest skandal. 60
  • Wielka niedźwiedzica i jej dzieci 19 wrz 2010, 12:00 Sarah Palin, „mama grizzly” amerykańskiej polityki, coraz wyraźniej zapowiada, że powalczy z Barackiem Obamą o prezydenturę. Na razie dogląda rosnącej pod jej bokiem gromadki „grizzly girls” – równie jak ona radykalnych aktywistek prawicowych. 62
  • 3096 dni piekła 19 wrz 2010, 12:00 Natascha Kampusch właśnie wydała wspomnienia z ośmiu lat udręki – porwana jako mała dziewczynka była więziona w podziemnej klatce. To rozrachunek z przeszłością i oskarżenie: nie tak wyobrażała sobie powrót na wolność. 64
  • Pętla 19 wrz 2010, 12:00 Nie sypiają po nocach, mają samobójcze myśli, boją się pukania do drzwi. Już blisko dwa miliony Polaków mają problemy ze spłatą swoich długów – wynika z najnowszych danych. Wiele osób nie ma żadnych szans na to, by wyrwać się ze spirali zadłużenia. 66
  • Grubasy w Warszawie 19 wrz 2010, 12:00 Już niemal połowa pieniędzy krążących na warszawskiej giełdzie to kapitał zagraniczny. A ekspansję w Polsce rozpoczęli najwięksi gracze międzynarodowych finansów, m.in. banki inwestycyjne Morgan Stanley, UBS, Goldman Sachs i Merrill Lynch. 70
  • Drodzy będą tanimi 19 wrz 2010, 12:00 Przeczołgasz się nago po zbitym szkle, byle tanio kupić bilet na samolot – mówił jeszcze niedawno Michael O’Leary, szef linii lotniczych Ryanair, zapowiadając, że będzie jeszcze taniej. Teraz wycofuje się z dalszych obniżek, bo już nie ma na czym oszczędzać. 72
  • Warlikowski szuka nowego 19 wrz 2010, 12:00 Teatr Krzysztofa Warlikowskiego staje się coraz bardziej bezkompromisowy. Kolejnym dowodem ma być „Koniec”, najbliższa premiera w warszawskim Nowym Teatrze. 74
  • Ja. Vincent Gallo 19 wrz 2010, 12:00 Jest reżyserem, muzykiem, aktorem, malarzem. Ściga się na motocyklach, oferuje swoją spermę w internecie, uprawia seks na ekranie. Wariat czy geniusz? Vincent Gallo. 78
  • Ucieczka z mainstreamu 19 wrz 2010, 12:00 Była laureatką „Idola” i pieszczoszką mediów, w wieku 17 lat zrobiła błyskawiczną karierę, nagrała dwie płyty i zniknęła. Dziś Monika Brodka wraca ze świetną płytą „Granda”, która ma być początkiem zmian. 80
  • Sting jak Wodecki 19 wrz 2010, 12:00 Nigdzie na świecie nie kochają Stinga tak jak w Polsce. W poniedziałek kolejna atrakcja dla tych, którzy wychowali się na „Fragile” – artysta gra w Poznaniu. 82
  • Recenzje - Książki 19 wrz 2010, 12:00 Daniel Tammet - „Urodziłem się pewnego błękitnego dnia”, Alain Mabanckou - „Black bazar”, Jerzy Franczak - „Da capo”. 84
  • Recenzje - Film 19 wrz 2010, 12:00 Obowiązkowa premiera tego weekendu to kontynuacja kultowego „Wall Street” Oliviera Stone’a z Michaelem Douglasem. 84
  • Recenzje - Muzyka 19 wrz 2010, 12:00 Miles Davis - „Bitches Brew – Legacy Edition", Deerhunter - „Halcyon Digest", Robert Plant - „Band of Joy". 85
  • Wyborcza lista przebojów 19 wrz 2010, 12:00 Nazywanie wyborów w Polsce „demokratycznymi” jest ponurym żartem z rzeczywistej demokracji. Czterech facetów przygotowuje nam wszystko od parteru po dach. 86
  • Pożegnanie ze schabowym 19 wrz 2010, 12:00 Każdy z nas dla zdrowia jest w stanie zrobić więcej niż najlepszy lekarz, który jedynie może wystawić receptę na kolejne opakowanie tabletek – chociażby zmienić dietę. To właśnie dzięki zmianie przyzwyczajeń kulinarnych kilkadziesiąt tysięcy Polaków nie umiera na zawał. 88
  • Seryjny zabójca kobiet 19 wrz 2010, 12:00 Zawał i inne choroby układu krążenia – wbrew obiegowym opiniom – nie są męskimi „specjalnościami”. Co więcej, choroba wieńcowa częściej zabija kobiety (przyczyna 56 proc. zgonów) niż mężczyzn (43 proc.) – wynika z badań przeprowadzonych w kilku... 90
  • Serce sportowca 19 wrz 2010, 12:00 Regularna aktywność fizyczna to oprócz właściwej diety najlepszy sposób na zachowanie zdrowia i utrzymanie serca w dobrej kondycji. To fakt, którego nie podważają argumenty o tym, że co jakiś czas sportowiec umiera nagle z powodu problemów z sercem. 92
  • Sztuka smakowania chwil 19 wrz 2010, 12:00 Ze stresem walczymy za późno, zwykle wtedy, gdy zaczynamy chorować – mówi Bronisław Świątkowski, trener z Instytutu Psychoimmunologii w Warszawie. 94
  • Wenecja na talerzu 19 wrz 2010, 12:00 Kuchnia włoska jest niesamowita. Ma w sobie magię, która sprawia, że każdy jej element, nawet pozornie najmniej istotny, sprawia, że czujemy się dobrze i błogo. 96
  • Gdzie jest książę? 19 wrz 2010, 12:00 Opowieść poniższa może się komuś wydawać zmyślona. Jego problem. 97
  • Jak Donald Tusk historię próbował fałszować 19 wrz 2010, 12:00 Opis: Donald Tusk ogląda wywiad w „Kropce nad i”, włączając pauzę na swoich co ciekawszych minach. Zabawę pilotem przerywa niezapowiedziane wejście. Premier w ostatniej chwili przełącza na Discovery. 97
  • Czas odjazdu 19 wrz 2010, 12:00 W największej partii opozycyjnej trzeźwo myślący nie mają szans, bo sam prezes jest bardziej poetą niż politykiem i stoi na czele frakcji odjazdowej. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany