Serce sportowca

Serce sportowca

Regularna aktywność fizyczna to oprócz właściwej diety najlepszy sposób na zachowanie zdrowia i utrzymanie serca w dobrej kondycji. To fakt, którego nie podważają argumenty o tym, że co jakiś czas sportowiec umiera nagle z powodu problemów z sercem.
Brak ruchu jest jednym z największych zagrożeń dla naszego zdrowia – mówili kardiolodzy z Sekcji Kardiologii Sportowej Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego podczas II Olimpijskiego Dnia Kardiologii pod hasłem „Ruch lekiem XXI wieku".Serce to mięsień – jeśli ma być sprawne, potrzebuje regularnego wysiłku. Podczas aktywności wywołującej lekkie zmęczenie, przyspieszony oddech (ale nie kołatanie serca czy zawroty głowy) trening jest najefektywniejszy: serce otrzymuje więcej krwi i składników odżywczych, staje się bardziej wytrzymałe, silniejsze, naczynia krwionośne uelastyczniają się, co zmniejsza ryzyko ich zatkania. Obniża się też tętno. U przeciętnego człowieka serce w czasie spoczynku uderza 70 razy na minutę, czyli 100 tys. razy na dobę. Obniżenie tego tempa do 60 uderzeń na minutę to oszczędność, która może dać sercu kilka dodatkowych lat pracy. Poza tym po 20 minutach wysiłku glukoza krążąca we krwi zostaje zużyta i organizm sięga po zapasy energetyczne zgromadzone w tłuszczu (tym na brzuchu, biodrach czy udach). A zrzucanie wagi odciąża serce. Nawet osoby z nadciśnieniem zachęca się do uprawiania sportu. Jeśli choroba jest zaawansowana, trzeba się wcześniej porozumieć z lekarzem. Osoby z nadciśnieniem mogą uprawiać na przykład marsze, nordic walking i pływanie. Lepiej, by unikały wioślarstwa i sprintu, a także sportów górskich, bo rozrzedzone powietrze i niskie temperatury w górach podnoszą ciśnienie krwi.

Wybór: bieganie czy spacery warto skonsultować z lekarzem. Choroba niedokrwienna, nieleczona cukrzyca, niepoddające się leczeniu nadciśnienie to niektóre bezwzględne przeciwwskazania do biegania. Jeśli lekarz wykluczy je wszystkie, to osoby, które nie odczuwają dolegliwości podczas biegania, mogą wybrać ten rodzaj ruchu.

Przedawkowanie sportu

Choć określenie „serce sportowca" teoretycznie powinno być używane do nazywania wyjątkowo wydolnego narządu, to jest ono potoczną nazwą fizjologicznych zmian występujących u osób wyczynowo uprawiających biegi, kolarstwo i inne dyscypliny wytrzymałościowe. Te zmiany to powiększenie lewej komory serca, a także przerost całego mięśnia oraz zwolnienie tętna. U sportowców zwykle uznaje się je za normę, ale jeśli występują u osób, które nie uprawiają sportu wyczynowo, są patologią. Podobnie jest bowiem w świecie zwierząt – takie same różnice obserwuje się między zwierzętami bytującymi na wolności i w niewoli, na przykład żyjącym w wiecznym stresie i biegu zającem a niepodejmującym znacznego wysiłku królikiem.

Niestety, czasem trudno jest precyzyjnie ustalić granice między zmianami fizjologicznymi a patologicznymi, tym bardziej u osób z zespołem serca sportowca. Niemożliwe jest też badanie wszystkich zawodników specjalistycznym sprzętem pod kątem wszystkich schorzeń. Dlatego przeprowadza się badania uznane za podstawowe dla danej dyscypliny i te, do których wskazaniami są objawy występujące u poszczególnych sportowców. A diagnoza często decyduje o życiu lub śmierci. 27-letni Reggie Lewis, kapitan Boston Celtics, w 1993 r. zasłabł podczas treningu. Przewieziono go do szpitala i przeprowadzono badania kardiologiczne, które nie wykazały zmian wykluczających koszykarza z udziału w rozgrywkach. Kilka miesięcy potem Lewis zmarł podczas meczu. Dopiero autopsja pozwoliła zdiagnozować powiększenie całego serca oraz liczne blizny w mięśniu sercowym.

Przerost lewej komory serca występuje u jednej na pięćset osób. Jest on uznawany za główną przyczynę nagłych zgonów młodych sportowców (do 20. roku życia). Zwykle jednak nie jest tak zaawansowany, by zagrażać życiu. U większości z nas nie wynika ze zbyt aktywnego trybu życia, ale wręcz przeciwnie – jest związany z otyłością lub nadciśnieniem.

U osób, u których ciśnienie krwi jest podwyższone, występuje tzw. przeciążenie oporowe – serce jest przeciążone zwiększonym oporem, który musi pokonać. Aby wykonać tę dodatkową pracę, potrzebuje więcej tlenu i składników energetycznych. Musi być silniejsze, dlatego wzrasta liczba komórek mięśniowych. Z natury grubsze ściany lewej komory serca (tłoczącej krew do najdalszych organów, prawa komora pompuje krew tylko do pobliskich płuc) stają się przerośnięte, a naczynia doprowadzające do nich krew nie dostarczają im wystarczającej ilości składników odżywczych. Niedobór tych składników jest szczególnie odczuwalny podczas wysiłku – to dlatego sportowcy umierają w czasie treningu lub zawodów; kiedy niedożywiona część ich serca obumiera, dochodzi do zawału. I dlatego osoby z nieustabilizowanym nadciśnieniem powinny unikać nadmiernego wysiłku.

Tak właśnie było w wypadku Frederico da Costy Pinheiro, brazylijskiego piłkarza, który w maju zmarł na zawał serca w trakcie meczu. Niestety, zanim zaczęto udzielać mu pierwszej pomocy… otrzymał żółtą kartkę, bo sędzia uznał, że piłkarz symuluje. Takie pomyłki nie mogą się powtarzać, gdyż w przypadku zawału liczy się każda sekunda – obumieranie kolejnych komórek serca należy zatrzymać jak najszybciej. Przerost lewej komory doprowadził także do zawału i śmierci kameruńskiego piłkarza Marca-Viviena Foégo. 26 czerwca 2003 r., podczas półfinałowego meczu FIFA Kamerunu z Kolumbią, Foé zasłabł. Zmarł wkrótce po przewiezieniu do szpitala.

Bomba w żyłach

Wyczynowe uprawianie sportów wymagających krótkotrwałego wysiłku nie prowadzi jednak do przerostu serca. Mimo to przypadki nagłych śmierci zdarzają się u sprinterów, gimnastyków czy miotaczy. Trzeba pamiętać o tym, że sportowcy to nie superherosi ulepieni z innej niż my gliny, tak samo jak my bywają obciążeni genetycznie. Kamila Skolimowska, mistrzyni olimpijska z Sydney, zmarła nagle podczas zgrupowania reprezentacji w Portugalii. Przyczyną jej śmierci był zator tętnicy płucnej – w jej naczyniach krwionośnych powstał skrzep, który zablokował dopływ krwi do serca. Niedotleniony narząd przestał pracować. Skrzep powstaje najczęściej z powodu zbyt dużego zagęszczenia krwi. Robert Skolimowski, ojciec Kamili, po konsultacji z lekarzami powiedział, że najprawdopodobniej do śmierci jego córki doprowadziło nagromadzenie czynników zagęszczających krew: uwarunkowania genetyczne (spowodowały one śmierć wujka Kamili Edwarda Wenty, który zmarł niemal w taki sam sposób jak Kamila we wrześniu 2008 r.), przyjmowanie leków antykoncepcyjnych, odwodnienie. O tym, że decydujące znaczenie miały geny, jest przekonany kuzyn Kamili, strongmen Sebastian Wenta, wicemistrz świata, także obciążony skłonnością do zatorowości. On na szczęście w porę podjął leczenie.

Zator spowodował śmierć łyżwiarza Siergieja Grinkowa. W 1995 r. Grinkow zasłabł podczas treningu. Autopsja wykazała, że światło jego tętnicy płucnej było porównywalne z łebkiem szpilki, a także że Grinkow cierpiał na genetyczną wadę PLA-2 predysponującą do zatorowości i przedwczesnych zawałów, od śmierci łyżwiarza nazywaną także czynnikiem podwyższonego ryzyka Grinkowa.

Nagłe zgony sportowców poruszają opinię publiczną. Lekarze szukają przyczyn tych tragicznych wydarzeń już od 490 r. p.n.e., kiedy Filippides przybiegł z Maratonu do Aten z wiadomością o zwycięstwie nad Persami. Po pokonaniu 42,195 km dzielących miasta nagle zmarł. Mimo to biegi maratońskie wciąż zyskują na popularności.

To dobrze, bo jak mówił Wojciech Oczko, nadworny lekarz Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy, ruch może zastąpić niemal każdy lek, ale żaden lek nie zastąpi ruchu. Trenując amatorsko i po konsultacji z lekarzem, możemy tylko zyskać. – Na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi od ponad 30 lat prowadzona jest obserwacja kilkuset osób. Aktywni fizycznie w wieku średnim i starszym wiekiem biologicznym są młodsi o 20-30 lat od rówieśników, mają wysokie wskaźniki wydolności fizycznej, wyglądają młodziej. Są wśród nich 85-letni mężczyźni, którzy startują w zawodach sportowych – zachęca prof. Wojciech Drygas z Instytutu Kardiologii w Warszawie.

Okładka tygodnika WPROST: 39/2010
Więcej możesz przeczytać w 39/2010 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Karina HICKS, W-wa IP
    SPORTOWIEC UMIERA, bo brak MU energii i wiedzy nt biologicznie wzorcowego odżywiania (mąka i cukier spożywczy to błąd człowieka powielany przez wieki).

    Nasi piłkarze także przegrali mistrzostwa ponieważ brakowało IM ENERGII !! *****

    P. S. Gdyby wykluczyli tzw. WYSOKIE WĘGLOWODANY, TJ. OD 26,01% WZROSTU. to wówczas realia byłyby INNE. No ale nie wykluczyli.

    Adres do tej wiedzy: INSTYTUTIRL

    Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2010 (1442)

    • Tyłki do całowania 19 wrz 2010, 12:00 Polska byłaby całkiem sprawnie rządzonym państwem, gdyby politycy i partie poświęcili państwu 10 procent energii, czasu i pasji, które poświęcają sobie. 4
    • Na skróty 19 wrz 2010, 12:00 Tusk namaścił zastępców Grzegorz Schetyna, Hanna Gronkiewicz-Waltz i Ewa Kopacz będą nowymi wiceprzewodniczącymi Platformy Obywatelskiej – dowiaduje się „Wprost". Jak wynika z naszych informacji, Donald Tusk ogłosił tę... 8
    • Dymisja moralna 19 wrz 2010, 12:00 Mecenas Marcin Dubieniecki, mąż Marty Kaczyńskiej, w czasie gdy jej ojciec Lech był prezydentem, przygotował wniosek o ułaskawienie przestępcy skazanego na 11 lat więzienia. Jak donosi "Super Express", wziął za to ponad 26... 11
    • Trąba i flet 19 wrz 2010, 12:00 Agnieszka Orzechowska, czyli polska Andżelina, założyła wideobloga, no i mamy megagwiazdę. YouTube'owa relacja z przebywania Agnieszki nad Wisłą to już zjawisko kulturowe. „A co do operacji, robiłam się i będę się robiła,... 12
    • Nasza wielka stabilizacja - rozmowa z Donaldem Tuskiem 19 wrz 2010, 12:00 Premier Donald Tusk jest pewny swego: Polaków nie stać na naszą przegraną. 14
    • Wojna i POkój 19 wrz 2010, 12:00 O konflikcie Tusk – Schetyna jedni mówią: decydujące starcie. Inni – gra pozorów służąca skupieniu uwagi na PO, bo przez ostatnie tygodnie pierwszoplanową rolę grało PiS. Tymczasem zaczął się wyborczy wyścig i Platforma także potrzebuje widowni. 20
    • Czas powrotów 19 wrz 2010, 12:00 Mirosław Drzewiecki, Zbigniew Chlebowski i Tomasz Misiak, zesłani na margines platformy za swe hazardowo-biznesowe ekscesy, chcą wrócić do gry. I to wkrótce. I wrócą, jeśli tylko pozwoli im na to Donald Tusk. 24
    • Jego Nieistotność 19 wrz 2010, 12:00 Półtora miesiąca po inauguracji trudno powiedzieć, dlaczego tak naprawdę Bronisław Komorowski chciał zostać prezydentem. Nie widać ani pomysłu, ani wizji. 28
    • Pięć lat ciemności 19 wrz 2010, 12:00 To prawda: pił, i to dużo. Miał depresję. Ale z Europejskiego Centrum Solidarności odchodzi – jak twierdzi – z innych powodów. Ojciec Maciej Zięba mówi, że padł ofiarą rozgrywek politycznych. 32
    • Jeśli nie Ziobro, to kto? 19 wrz 2010, 12:00 Ma temperament i charakter. Popularność. Energię i potencjał. I szansę na nowe rozdanie w PiS. Numer dwa partii Jarosława Kaczyńskiego może być delfinem. Albo Brutusem. 36
    • Karolak, na rany Chrystusa! 19 wrz 2010, 12:00 Jeśli jest szatan, to go bawi gwiazda polskiego kina. Jeśli jest Bóg, to mu wybacza. Jeśli to przeczytasz, zrozumiesz, dlaczego o Karolaku jest tyle na Pudelku. 40
    • O moich błędach i kwalifikacjach moralnych 19 wrz 2010, 12:00 Panowie senatorowie z PiS, zapraszam na moje zajęcia z etyki. Przez kilka pierwszych godzin analizujemy tam znaczenie pojęć „moralność”, „moralny”. Przyda się. 46
    • Rewolucja moralna i kanalie 19 wrz 2010, 12:00 Nie ma symbolicznego wieszania, jest tylko prawdziwe. 48
    • Lekarz do bicia 19 wrz 2010, 12:00 Są popychani, szarpani i bici. Obrzucani wyzwiskami i groźbami przez pacjentów i ich rodziny. Zdesperowani lekarze postanowili się bronić. 50
    • Bestia i piękna 19 wrz 2010, 12:00 To nie może być Ania – sapnął Andrzej Lepper, kiedy wiosną zobaczył odmienioną Annę Kalatę. Chudsza o kilkadziesiąt kilogramów, świetnie uczesana i modnie ubrana była minister pracy bryluje i tańczy z gwiazdami. 54
    • Liga Krezusów 19 wrz 2010, 12:00 Nawet prezesi wielkich klubów, które 17 lat temu zmusiły UEFA do powołania ligi mistrzów, nie mogli przypuszczać, że to będzie kura znosząca złote jaja. 56
    • Wulkaniczna Carla Bruni 19 wrz 2010, 12:00 Jej wizerunek skromnej pierwszej damy to oszustwo. Naprawdę jest wybuchowa, kocha pieniądze i samą siebie. Tak wynika z biografii Carli Bruni, która właśnie się ukazała. Już jest skandal. 60
    • Wielka niedźwiedzica i jej dzieci 19 wrz 2010, 12:00 Sarah Palin, „mama grizzly” amerykańskiej polityki, coraz wyraźniej zapowiada, że powalczy z Barackiem Obamą o prezydenturę. Na razie dogląda rosnącej pod jej bokiem gromadki „grizzly girls” – równie jak ona radykalnych aktywistek prawicowych. 62
    • 3096 dni piekła 19 wrz 2010, 12:00 Natascha Kampusch właśnie wydała wspomnienia z ośmiu lat udręki – porwana jako mała dziewczynka była więziona w podziemnej klatce. To rozrachunek z przeszłością i oskarżenie: nie tak wyobrażała sobie powrót na wolność. 64
    • Pętla 19 wrz 2010, 12:00 Nie sypiają po nocach, mają samobójcze myśli, boją się pukania do drzwi. Już blisko dwa miliony Polaków mają problemy ze spłatą swoich długów – wynika z najnowszych danych. Wiele osób nie ma żadnych szans na to, by wyrwać się ze spirali zadłużenia. 66
    • Grubasy w Warszawie 19 wrz 2010, 12:00 Już niemal połowa pieniędzy krążących na warszawskiej giełdzie to kapitał zagraniczny. A ekspansję w Polsce rozpoczęli najwięksi gracze międzynarodowych finansów, m.in. banki inwestycyjne Morgan Stanley, UBS, Goldman Sachs i Merrill Lynch. 70
    • Drodzy będą tanimi 19 wrz 2010, 12:00 Przeczołgasz się nago po zbitym szkle, byle tanio kupić bilet na samolot – mówił jeszcze niedawno Michael O’Leary, szef linii lotniczych Ryanair, zapowiadając, że będzie jeszcze taniej. Teraz wycofuje się z dalszych obniżek, bo już nie ma na czym oszczędzać. 72
    • Warlikowski szuka nowego 19 wrz 2010, 12:00 Teatr Krzysztofa Warlikowskiego staje się coraz bardziej bezkompromisowy. Kolejnym dowodem ma być „Koniec”, najbliższa premiera w warszawskim Nowym Teatrze. 74
    • Ja. Vincent Gallo 19 wrz 2010, 12:00 Jest reżyserem, muzykiem, aktorem, malarzem. Ściga się na motocyklach, oferuje swoją spermę w internecie, uprawia seks na ekranie. Wariat czy geniusz? Vincent Gallo. 78
    • Ucieczka z mainstreamu 19 wrz 2010, 12:00 Była laureatką „Idola” i pieszczoszką mediów, w wieku 17 lat zrobiła błyskawiczną karierę, nagrała dwie płyty i zniknęła. Dziś Monika Brodka wraca ze świetną płytą „Granda”, która ma być początkiem zmian. 80
    • Sting jak Wodecki 19 wrz 2010, 12:00 Nigdzie na świecie nie kochają Stinga tak jak w Polsce. W poniedziałek kolejna atrakcja dla tych, którzy wychowali się na „Fragile” – artysta gra w Poznaniu. 82
    • Recenzje - Książki 19 wrz 2010, 12:00 Daniel Tammet - „Urodziłem się pewnego błękitnego dnia”, Alain Mabanckou - „Black bazar”, Jerzy Franczak - „Da capo”. 84
    • Recenzje - Film 19 wrz 2010, 12:00 Obowiązkowa premiera tego weekendu to kontynuacja kultowego „Wall Street” Oliviera Stone’a z Michaelem Douglasem. 84
    • Recenzje - Muzyka 19 wrz 2010, 12:00 Miles Davis - „Bitches Brew – Legacy Edition", Deerhunter - „Halcyon Digest", Robert Plant - „Band of Joy". 85
    • Wyborcza lista przebojów 19 wrz 2010, 12:00 Nazywanie wyborów w Polsce „demokratycznymi” jest ponurym żartem z rzeczywistej demokracji. Czterech facetów przygotowuje nam wszystko od parteru po dach. 86
    • Pożegnanie ze schabowym 19 wrz 2010, 12:00 Każdy z nas dla zdrowia jest w stanie zrobić więcej niż najlepszy lekarz, który jedynie może wystawić receptę na kolejne opakowanie tabletek – chociażby zmienić dietę. To właśnie dzięki zmianie przyzwyczajeń kulinarnych kilkadziesiąt tysięcy Polaków nie umiera na zawał. 88
    • Seryjny zabójca kobiet 19 wrz 2010, 12:00 Zawał i inne choroby układu krążenia – wbrew obiegowym opiniom – nie są męskimi „specjalnościami”. Co więcej, choroba wieńcowa częściej zabija kobiety (przyczyna 56 proc. zgonów) niż mężczyzn (43 proc.) – wynika z badań przeprowadzonych w kilku... 90
    • Serce sportowca 19 wrz 2010, 12:00 Regularna aktywność fizyczna to oprócz właściwej diety najlepszy sposób na zachowanie zdrowia i utrzymanie serca w dobrej kondycji. To fakt, którego nie podważają argumenty o tym, że co jakiś czas sportowiec umiera nagle z powodu problemów z sercem. 92
    • Sztuka smakowania chwil 19 wrz 2010, 12:00 Ze stresem walczymy za późno, zwykle wtedy, gdy zaczynamy chorować – mówi Bronisław Świątkowski, trener z Instytutu Psychoimmunologii w Warszawie. 94
    • Wenecja na talerzu 19 wrz 2010, 12:00 Kuchnia włoska jest niesamowita. Ma w sobie magię, która sprawia, że każdy jej element, nawet pozornie najmniej istotny, sprawia, że czujemy się dobrze i błogo. 96
    • Gdzie jest książę? 19 wrz 2010, 12:00 Opowieść poniższa może się komuś wydawać zmyślona. Jego problem. 97
    • Jak Donald Tusk historię próbował fałszować 19 wrz 2010, 12:00 Opis: Donald Tusk ogląda wywiad w „Kropce nad i”, włączając pauzę na swoich co ciekawszych minach. Zabawę pilotem przerywa niezapowiedziane wejście. Premier w ostatniej chwili przełącza na Discovery. 97
    • Czas odjazdu 19 wrz 2010, 12:00 W największej partii opozycyjnej trzeźwo myślący nie mają szans, bo sam prezes jest bardziej poetą niż politykiem i stoi na czele frakcji odjazdowej. 98

    ZKDP - Nakład kontrolowany