Perły do lamusa?

Perły do lamusa?

Stolica nie jest już ośmiornicą pożerającą przyjezdnych, to raczej oni chcą ją wykorzystać "jak dziwkę"
Rozmawiają ZYGMUNT KAŁUŻYŃSKITOMASZ RACZEK

Tomasz Raczek: Panie Zygmuncie, mamy okazję zweryfikować werdykt jury festiwalu gdyńskiego. Na ekrany wchodzi obsypany nagrodami film Dariusza Gajewskiego "Warszawa".
Zygmunt Kałużyński: Otóż, panie Tomaszu, mnie uderza w tym filmie anachroniczne założenie, pochodzące wręcz z XIX wieku. Różnica między prowincją a stolicą, miastem a wsią była wtedy uderzająca.
TR: Tytuł jest nieprzypadkowy. Mamy tutaj rozgrywającą się w Warszawie historię kilkorga ludzi, którzy przyjeżdżają do stolicy załatwić różne sprawy. Dla nich Warszawa jest miejscem trochę mitycznym: niebezpiecznym, tajemniczym, w którym mają się zdecydować ich losy.
ZK: Podobnie zachowywali się bohaterowie powieści Reymonta "Ziemia obiecana" - przyjeżdżali do Łodzi i przeżywali szok cywilizacyjny. Ale teraz? Ojciec szuka córki, która nie daje znaku życia. Dziewczyna przyjeżdża do mężczyzny, ale on już jej nie chce. Młody człowiek szuka pracy i spodziewa się, że znajdzie ją w wielkim mieście.
TR: Co w tym jest XIX-wiecznego, panie Zygmuncie? Te historie brzmią prawdopodobnie. Dlaczego miałoby to być niemożliwe?
ZK: Kiedyś takie przejście z prowincji do miasta było wielkim ryzykiem życiowym: albo się wygrywało i robiło karierę, albo też wpadało się w nieszczęście�
TR: Bo miasto zabijało?
ZK: Tak! Dzisiaj to zupełny anachronizm! Różnice między stolicą a krajem zatarły się do tego stopnia, że podobna sytuacja i uczuciowość wręcz nie może się trafić. Warszawa stała się miastem przede wszystkim urzędniczym, ośrodkiem administracji politycznej i bankowej. Nie jest już ową ośmiornicą cywilizacyjną.
TR: Bo dzisiaj nie wiadomo, co nazwać ośmiornicą. Być może wcale nie Warszawę, lecz ludzi z innych miast przyjeżdżających tu "za karierą", którzy stolicę chcą wykorzystać "jak dziwkę". Łatwiej tu dostać pracę, szybciej można zarobić pieniądze, ale ponieważ życie jest drogie, najlepiej te pieniądze wydawać u siebie, na prowincji. Oni nie są i wcale nie chcą się stać warszawiakami.
ZK: Czyli psują Warszawę! Niech pan zobaczy - Sejm składa się z prowincjuszy, którzy się nieprawdopodobnie panoszą. Dziewczyny z prowincji, które tu przyjeżdżają, a które już wcześniej w życiu okazały luz, demoralizują stolicę. Dla mnie to jest szczególnie odczuwalne, bo spędziłem młode lata na prowincji i pamiętam, że wtedy to był zupełnie inny świat. Nawet istniało pojęcie "głębokiej prowincji", to znaczy takiej, z której nie było żadnego kontaktu ze światem. Nikt nie przyjeżdżał z wielkiego świata i nikt nie odjeżdżał, a jeśli odjeżdżał, to była to ryzykowna podróż, taka jak do Afryki, by przeżyć niespodziewane przygody, zdobyć złoto albo stracić życie. Tymczasem teraz w kraju dzieje się więcej - na przykład w kulturze - niż w stolicy! Przecież teatry prowincjonalne często uważane są za pionierskie, wydawcy książek ze Szczecina czy Radomia proponują pozycje brane później pod uwagę przez kolegium Nike. Tym bardziej film, który ma taką mentalność jak "Warszawa", robi na mnie zdumiewające wrażenie, jakby myślenie z XIX wieku zostało umieszczone w dekoracjach roku 2003. Nagroda dla tego filmu wydaje mi się wręcz symptomatyczna dla stanu naszej kinematografii.
TR: Chce pan powiedzieć, że polska kinematografia jest myślowo XIX-wieczna?
ZK: Coś z tego jest, panie Tomaszu. Wystarczy popatrzeć na te wszystkie adaptacje literatury z XIX wieku�
TR: Ale przecież przewodniczącym jury w Gdyni był Marek Koterski, artysta zawsze dystansujący się wobec takiej postawy. Dowodem tego był chociażby jego ubiegłoroczny "Dzień świra".
ZK: O nagrodzie decydował nie tylko Koterski, lecz cały zespół, który podejrzewam o zastarzałą mentalność. Widnieje ona nie tylko w "Warszawie", ale w całym pakiecie, który był demonstrowany w Gdyni. Wszystkie tematy tam poruszane są ciągami sposobów myślenia i sztamp pochodzących nie z naszych czasów. Reżyserzy z trudem starają się nam je wpakować. Tak jak inscenizatorzy "Ogniem i mieczem", "Quo vadis" czy "Starej baśni", którzy próbowali coś jeszcze pozmieniać, by było nowocześnie, ale im się nie udało. W dodatku to kino, jeśli chodzi o styl, cechuje się "mentalnością telewizyjną". Kino wielkoekranowe ma zupełnie inne środki wyrazu niż film telewizyjny, który operuje ograniczoną liczbą postaci i opowiada historię w sposób powolny, by widzowie, którzy w trakcie siedzenia przed telewizorem mają ochotę wyjść do toalety, gdy wrócą, mogli wszystko uchwycić. Całą tę twórczość można nazwać niezbyt udaną "postkieślowszczyzną".
Okładka tygodnika WPROST: 45/2003
Więcej możesz przeczytać w 45/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2003 (1093)

  • Wprost od czytelników 9 lis 2003 Gilotyna budżetowa Poprzeczytaniu artykułu "Gilotyna budżetowa" (nr 42) i przyjrzeniu się prognozom rządowym dotyczącym relacji długu publicznego do PKB oraz zamieszczonemu wyciągowi z "Procedur ostrożnościowych i... 3
  • Na stronie - MonoPol 9 lis 2003 Markowi Polowi pomyliły się... pedały. 3
  • Peryskop 9 lis 2003 Miller w Iraku Leszek Miller będzie pierwszym zagranicznym szefem rządu, który przyjedzie do Iraku po zakończeniu działań wojennych. Polski premier ma się tam pojawić 8 listopada. Podczas kilkugodzinnej wizyty odwiedzi m.in. bazę... 6
  • Dossier 9 lis 2003 Krzysztof JANIK minister MSWiA "Palę wciąż tyle samo, do dwóch paczek dziennie. Piję mniej, niestety. Nie lubię pić w celach bezideowych" "Super Express" Andrzej LEPPER przewodniczący Samoobrony "Ja jestem... 7
  • Nałęcz - Napinanie cięciwy 9 lis 2003 Nie można bogatych niszczyć podatkami, bo uciekną do życzliwszych krajów 8
  • Poczta 9 lis 2003 KONKURS na reportaż Wydział Filologiczny Uniwersytetu Śląskiego i Studenckie Koło Naukowe Językoznawców ogłaszają konkurs na najlepszy reportaż prasowy, radiowy i telewizyjny "Reportaż na staż". Konkurs przeznaczony... 9
  • Kadry 9 lis 2003 "To jest inny Janik. Janik, który podejmuje decyzje, który nie boi się podjąć decyzji" - Jerzy Dziewulski o ministrze spraw wewnętrznych i administracji w "Wiadomościach" TVP 9
  • M&M 9 lis 2003   NIE-CZYSTKA W POLICJI Dla tych, co śmią sprawdzać z SLD władze i podszyty mafią ich tknąć proceder, stworzy Leszek Szreder jak kanclerz Schröder Centrum Wypędzonych... Z Policji. W Hadze. 10
  • Playback 9 lis 2003 Lech Kaczyński, prezydent Warszawy, lider PiS, i Jolanta Kwaśniewska, żona prezydenta RP 10
  • Wojna o Puchatka 9 lis 2003 Prawa autorskie do postaci z książki A.A. Milne'a - Kubusia Puchatka, Prosiaczka, Tygryska, Kłapouchego, spopularyzowanych na całym świecie przez wytwórnię Walta Disneya - stały się powodem sporu między spadkobiercami autora oraz... 10
  • Z życia koalicji 9 lis 2003 Zaiste, pełne filantropów jest SLD. Ta znana prawda znajduje potwierdzenie w kolejnych numerach "Trybuny", która dopytuje postkomunistów o ich prywatne wyrzeczenia w związku z programem Hausnera. Taki poseł Marek... 12
  • Z życia opozycji 9 lis 2003  O dziwo, to nie Jerzy Kropiwnicki został przewodniczącym ChRS (Chrześcijański Ruch Samorządowy). Zamiast prezydenta Łodzi z ZChN został nim prezydent Białegostoku z ZChN, niejaki Ryszard Tur. Ale zagrywka! Już sobie wyobrażamy, jak... 13
  • Fotoplastykon 9 lis 2003 14
  • Układ z Rywinem 9 lis 2003 Grzegorz Kurczuk rozpiął parasol ochronny nad Rywinem i jego mocodawcami. 16
  • Odstrzelony 9 lis 2003 Kto się boi generała Adama Rapackiego? 20
  • Niemiecki nie-pokój 9 lis 2003 Niemcy - kim byli, kim są, kim chcą być 22
  • Telekom przyjaciół 9 lis 2003 Wiesław Kaczmarek buduje własne zaplecze biznesowe 26
  • Zabójcze nianie 9 lis 2003 Przyjmując opiekunkę do dziecka, możesz wpuścić do domu sadystkę. 30
  • Poczta 9 lis 2003 W 42. numerze "Wprost" opublikowaliśmy list, który do naszej redakcji przysłał Herbert Frankenstein, prezes zarządu BASF Polska. Na ten kuriozalny list odpowiedzieli nasi czytelnicy, odpowiedziały też instytucje i... 34
  • Giełda i wektory 9 lis 2003 Hossa Świat Jałmużna z bankomatu Muzułmanie w Singapurze mogą używać bankomatów, by przekazać jałmużnę zwyczajowo dawaną biednym podczas ramadanu, islamskiego miesiąca postu. Bankomaty z opcją dokonywania przekazów... 36
  • Gazoholicy 9 lis 2003 Kupujemy od Rosjan najdroższy w Europie gaz, którego na dodatek brakuje 38
  • Krach socjalkapitalizmu 9 lis 2003 Widmo krąży po Europie - widmo recesji 44
  • Konkurencja na całe zło 9 lis 2003 Korporacje zawodowe znów głębiej sięgają do naszych kieszeni 48
  • Żaglowa łódź podwodna 9 lis 2003 Czekamy na gospodarczy POPiS opozycji 52
  • Balcerowicz wprost - Niewydolnie i niesprawiedliwie 9 lis 2003 Tysiąc dni czeka się w Polsce na orzeczenie sądowe. Gorzej jest tylko w Słowenii, Serbii i Czarnogórze oraz w Gwatemalii 54
  • 2 x 2 = 4 Niewesoła perspektywa 9 lis 2003 Dzisiejsze kłopoty polskiej gospodarki to efekt błędów polityki ustrojowej 55
  • Supersam 9 lis 2003 "Wprost" dla Ladies Tygodnik "Wprost" patronuje akcji Ladies związanej z programem "Możesz zdążyć przed rakiem" Fundacji Porozumienie bez Barier Jolanty Kwaśniewskiej. W ramach akcji wydano płytę z utworami w... 56
  • Nowa Rosja 9 lis 2003 Piękne, seksowne Rosjanki zmieniają wizerunek brudnego, zacofanego kraju 58
  • Miłość wam wszystko wybaczy 9 lis 2003 Pedofilia i zoofilia mogą być wkrótce uznane za taką samą odmienność jak homoseksualizm. 62
  • Autokreacja 9 lis 2003 Auta zwyciężające w konkursie na samochód roku sprzedają się o 20 procent lepiej 64
  • Pamięć cmentarzy 9 lis 2003 W Izraelu, kiedy robotnicy natkną się na stare groby, zaprzestają robót: grodzą teren i zmieniają plany budowlane 66
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta 9 lis 2003 Bobeczku Drogi! Nadal większość czasu spędzam w Katowicach i tak będzie także przez cały następny miesiąc, ale nie jest to bynajmniej powód do jakichkolwiek narzekań. Między próbami w Teatrze Śląskim grasuję po mieście z olbrzymią przyjemnością. 70
  • Druga płeć - Gadu-gadu i biju-biju 9 lis 2003 Jedno jest pewne: umiejętność mediacji bliższa jest mózgom "sfeminizowanym" niż "zmaskulinizowanym" 71
  • Demon upokorzenia i odwetu 9 lis 2003 Jak w XX wieku Niemcy zaszczepili sobie poczucie historycznej krzywdy 72
  • Know-how 9 lis 2003 Krew w proszku Szpitale nie będą już mieć kłopotów spowodowanych brakiem krwi, zwłaszcza rzadkich grup. Naukowcy z Karolinska Institutet w Sztokholmie po raz pierwszy zastosowali w transfuzji rozpuszczoną sproszkowaną krew ludzką.... 76
  • Wdychanie śmierci 9 lis 2003 Jak skutecznie wywołać ślepotę, śpiączkę albo raka 78
  • Od kogo pochodzi Darwin 9 lis 2003 To szkocki przyrodnik James Hutton był twórcą teorii doboru naturalnego 82
  • Kliniki przemienienia - gdzie się leczyć (3) 9 lis 2003 Cierpisz na poważną chorobę przewodu pokarmowego? Musisz się poddać operacji żołądka, trzustki lub dwunastnicy? Takie zabiegi najlepiej w Polsce wykonuje się w Klinice Chirurgii Przewodu Pokarmowego Centralnego Szpitala Klinicznego Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach. To... 84
  • Bez granic 9 lis 2003 Popioły Kalifornii Staraliśmy się ocalić cokolwiek, ale nawet cegły rozsypywały się w popiół - opowiadała przerażona mieszkanka miasteczka Cuyamaca w Kalifornii, które pochłonął ogień. Szalejące od tygodnia pożary... 90
  • Europa Trzeciego Świata 9 lis 2003 Europa bez Ameryki, czyli pogrzeb Unii Europejskiej 92
  • Szejk Putin 9 lis 2003 Michaił Chodorkowski popełnił błąd, bo uwierzył w siłę pieniądza i demokracji 96
  • Więzień z wyboru 9 lis 2003 Jukos daje nam pracę i pomaga żyć" - głoszą billboardy reklamowe na całym terytorium Rosji. I w Moskwie, i w Nieftiejugansku na Syberii, stolicy Jukosu. 98
  • Ostatni pociąg do Palestyny 9 lis 2003 Jeśli Arafat przestanie być Arafatem, Izrael da mu jeszcze jedną szansę 100
  • Menu 9 lis 2003 kraj Miasto w mieście W Poznaniu tworzy się nowy styl miejskiego życia. Stary Browar to pierwszy w Polsce projekt łączący pod jednym dachem sztukę, handel i biznes. A wszystko to w odrestaurowanym budynku starego browaru w centrum miasta.... 104
  • McMuzyka 9 lis 2003 MTV stała się dla młodzieży tym, czym viagra dla impotentów 106
  • Festiwal życia 9 lis 2003 Żydowska kultura jest kulturą radości życia - dowodzą festiwale filmu, muzyki i książki żydowskiej 110
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 9 lis 2003 CASSANDRA WILSON Glamoured - **** Pani Cassandra ma dla niektórych słabszych smakoszy zmysłowy męski głos w zdecydowanie damskim ciele. Tak można się oszukać okrutnie na pierwszy rzut ucha. Rzuty oka rozwiewają wątpliwości.... 111
  • Sexy Rod 9 lis 2003 Brytyjczycy lubią Roda Stewarta bardziej niż The Beatles 112
  • Kino Tomasza Raczka 9 lis 2003  Kill Bill - ***** Reżyseria: Quentin Tarantino W rolach głównych: Uma Thurman, Lucy Liu, Daryl Hannah USA 2003 Czysty filmowy spirytus. Wszystko jedno, z czego Quentin Tarantino go produkuje: czy z banalnych kryminałów... 113
  • Sława i chała 9 lis 2003 teatr Perfumowane ciastko Słynny siedmiotomowy cykl powieści Marcela Prousta "W poszukiwaniu straconego czasu" znajduje się na każdej liście arcydzieł, choć mało kto go w całości przeczytał. Na kilometrowych zdaniach, wątłej... 114
  • Perły do lamusa? 9 lis 2003 Stolica nie jest już ośmiornicą pożerającą przyjezdnych, to raczej oni chcą ją wykorzystać "jak dziwkę" 115
  • Co media - Jak się oczyścić bez zamaczania? 9 lis 2003 Kluby naszej piłkarskiej ekstraklasy (co za myląca nazwa!) kupują sobie sędziów. Ale nie dorywczo, na jeden mecz, tylko na stałe. Prezesi nareszcie zaczęli liczyć - abonament zawsze wychodzi taniej. Poza tym lepiej przepłacić... 116
  • Szkiełko w oku 9 lis 2003 Wtym słowie szeleści modlitwa za duszki naszych zmarłych. Dzień Zaduszny nie jest jednak za duszny, jest raczej za wilgotny. 116
  • Organ Ludu 9 lis 2003 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 45 (58) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 3 listopada 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Przed nadchodzącym świętem państwowym Aktualne portrety przywódców W związku ze... 117
  • Skibą w mur 9 lis 2003 Czyż to nie piękny widok: murarze albo kombajniści chlejący w swym miejscu pracy martini z limonką zamiast jaboli? 118
  • Ranking szpitali - treść ankiet 9 lis 2003 Poniżej prezentujemy treść ankiet, które zostały rozesłane do szpitali 200

ZKDP - Nakład kontrolowany