Giganty oceanów

Giganty oceanów

Dodano:   /  Zmieniono: 2
Ważąca kilkanaście ton kałamarnica potrafi zatopić duży jacht Ocean bez potworów jest jak spanie bez snów - twierdził amerykański pisarz John Steinbeck. W dawnych czasach żeglarze opowiadali mrożące krew w żyłach historie o strasznych stworzeniach z morskich głębin, wciągających statki pod wodę i porywających ludzi. Te legendy nie są pozbawione ziarna prawdy. Coraz częściej z morza wyławiane są kałamarnice olbrzymy. - W ostatnim dziesięcioleciu kutry rybackie muszą wypływać w poszukiwaniu ryb na coraz głębsze wody. Co roku w sieci wplątuje się kilkanaście ogromnych kałamarnic. Do tej pory wyłowiono ich ponad 300. Te nadzwyczaj wyrośnięte kalmary osiągają długość nawet dwudziestu kilku metrów! - powiedział "Wprost" dr Steve O'Shea z nowozelandzkiego Auckland University of Technology, światowej sławy specjalista badający kałamarnice.
Królowe głębin
Pierwszy opis wielkiej kałamarnicy pojawił się 400 lat temu, a w 1856 r. duński naukowiec Japetus Streenstrup nazwał 13-metrowy okaz tego zwierzęcia kałamarnicą olbrzymią. Współcześni mu badacze nie wierzyli jednak, że kałamarnica może osiągnąć takie rozmiary. Nic dziwnego - ważące wiele ton stwory wyrzucane przez morze na brzeg okazywały się najczęściej szczątkami wielorybów. Niedawno na chilijskim wybrzeżu znaleziono górę galaretowatej tkanki o długości 12 m. Po przebadaniu DNA okazało się, że był to wielorybi tłuszcz. Podobne wyniki dały badania genetyczne wszystkich zachowanych od 1896 r. tkanek olbrzymów, uznawanych dotychczas za tajemnicze morskie potwory.
Kałamarnice olbrzymie żyją na głębokości około tysiąca metrów. W styczniową noc 2003 r. jedna z nich oplotła dziesięcioma ramionami jacht Oliviera de Kersausona, który chciał opłynąć kulę ziemską w rekordowym czasie. Ciała kałamarnic olbrzymich znajdowano w w Pacyfiku u wybrzeży Kalifornii, w Atlantyku w okolicach Nowej Fundlandii i Norwegii oraz w Oceanie Indyjskim na południe od Afryki. Żywe osobniki wyławiane są najczęściej w wodach Nowej Zelandii, gdzie tropikalne prądy morskie spotykają się z arktycznymi, tworząc "zagłębie" pokarmu dla morskich gigantów.

Pogoda dla kolosów
Kałamarnice olbrzymie oprócz ośmiu pokrytych przyssawkami ramion mają parę macek, które często są dłuższe niż miejski autobus. Mają też dziób przypominający kształtem dziób papugi i oczy wielkości głowy człowieka. Ważą do 900 kg i osiągają długość 18 m. Żywią się głównie rybami, larwami krabów i mniejszymi kalmarami. Zaobserwowano też, że atakują osobniki własnego gatunku.
W 1925 r. na podstawie badań ramion kałamarnic znalezionych w przewodzie pokarmowym kaszalota uznano, że istnieją okazy jeszcze większe od olbrzymów. Nazwano je kałamarnicami kolosalnymi. Żyją najczęściej w antarktycznych wodach. Ich ramiona, oprócz przyssawek, są wyposażone w haczyki. O istnieniu tych ogromnych okazów świadczą odciski wielkich macek i ślady uderzeń ostrego dzioba pozostawione na skórze kaszalotów podczas walki. Do takich gigantów należała ważąca 25 ton kałamarnica, którą niedawno wyłowiono w okolicach Tasmanii.
Z powodu ocieplania się klimatu kałamarnice osiągają coraz większe rozmiary. Normalnie żyją w temperaturze 7-10 °C. Kiedy jednak woda staje się cieplejsza, ich metabolizm przyspiesza i żarłoczne głowonogi pochłaniają więcej pokarmu niż zwykle. - W stadium larwalnym podwyższenie temperatury wody o 1 proc. powoduje podwojenie wagi ciała tych zwierząt - mówi biolog i oceanograf Andrzej Koronkiewicz, który przez 25 lat prowadził badania nad kałamarnicami. Dr George Jackson z Institute of Antarctic and Southern Ocean Studies postanowił ustalić, jak szybko te zwierzęta rosną. Na podstawie liczby pierścieni odkładających się na statolitach (grudkach będących częścią narządu równowagi) odkrył, że do osiągnięcia kilkunastu metrów długości potrzeba kałamarnicom około dwóch lat.


Hodowanie potwora?
W ostatnich latach rośnie liczba monstrualnych kałamarnic - wynika z danych Organizacji ds. Żywienia i Rolnictwa. Ich łączna masa przewyższa wagę ludzi na Ziemi! Głowonogi zajmują siedliska opuszczone przez ryby, których z powodu intensywnych połowów jest coraz mniej. Z winy człowieka wyginęło też prawie 80 proc. światowego stada kaszalotów, które żywią się kałamarnicami. W normalnych warunkach samica może złożyć kilka tysięcy jaj (robi to najczęściej raz w roku w kilku pakietach o kształcie przypominającym banana, którego średnica sięga dwóch metrów). W cieplejszej wodzie jaja dojrzewają szybciej, więc samica składa ich więcej.
Ogromne kałamarnice nie zachowują się agresywnie - najczęściej spokojnie dryfują w wodzie. Ich ciało jest galaretowate, po wyjęciu z wody rozrywa się pod własnym ciężarem, a ramiona i macki są wiotkie jak wodorosty. Głowonogi stają do walki z 20-metrowymi kaszalotami, ale mimo ostrego dzioba, którym mogą rozerwać stalowy kabel, rzadko wygrywają z naturalnymi rywalami. Zwierzęta te wciąż są dla biologów zbyt rzadkim obiektem badań, by można było w pełni poznać ich zwyczaje. - Więcej wiemy o dinozaurach niż o nich - stwierdza dr Clyde Roper ze Smithsonian National Museum of Natural History w Waszyngtonie. Jeszcze żaden naukowiec nie obserwował olbrzyma na wolności. Kamery mocowane do ciał kaszalotów zarejestrowały jedynie ruchome cienie.
Dr O'Shea już nie szuka olbrzymich kałamarnic pod wodą. Teraz przemierza ocean w poszukiwaniu ich larw, które mają wielkość świerszcza i mogą się rozwijać w warunkach laboratoryjnych. Być może morskie potwory będą wkrótce zwierzętami hodowlanymi.

Jak to robią kałamarnice
Jedno z mierzących półtora metra ramion samców, zwane hektokotylem, pełni funkcję penisa. Za jego pomocą kałamarnica przenosi plemniki pod płaszcz samicy, gdzie są magazynowane i uwalniane dopiero w chwili składania jaj. Podczas spółkowania olbrzymie samice zachowują się jak w amoku i zdarza się, że zjadają partnerów. Nie są zbyt wierne - najczęściej kopulują z kilkoma samcami.
Więcej możesz przeczytać w 33/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 2

Spis treści tygodnika Wprost nr 33/2004 (1133)

  • Wprost od czytelników 15 sie 2004 Kompleks Kotańskiego Model terapii wymyślony przez Marka Kotańskiego być może nie jest doskonały, ale trudno jest wskazać skuteczniejsze metody leczenia narkomanów ("Kompleks Kotańskiego", nr 25). Według mnie, jedyną... 3
  • Na stronie - Drogopol 15 sie 2004 Jeśli można coś kupić tanio, dlaczego nie kupić tego drożej albo nawet jeszcze drożej? Nie ma takiej usługi, która nie mogłaby być jeszcze tańsza - mawia Grek Stelios Haji-Ioannou, szef koncernu easyGroup (właściciela taniej linii lotniczej easyJet), i bez przerwy wymyśla... 3
  • Skaner 15 sie 2004 Gra hańby Dokładnie w 65. rocznicę rozpoczęcia II wojny światowej niemiecki producent gier komputerowych zaplanował premierę gry "Codename: Panzers". Zaczyna się ona od napaści... Polski na hitlerowskie Niemcy. A obrońcy... 6
  • Dossier 15 sie 2004 ANDRZEJ KAJETAN WRÓBLEWSKI fizyk "Nasi politycy wciąż od głowy wyżej cenią sobie muskuły. Nauka, ich zdaniem, to luksus" "Gazeta Wyborcza" AGATA WRÓBEL sztangistka "Chciałabym mieć dwoje dzieci.... 7
  • Kadry 15 sie 2004 8
  • Sawka 15 sie 2004 8
  • Licznik 15 sie 2004 1 cel mają letnie pielgrzymki - Jasną Górę 8 grup przybiegło w tym roku na Jasną Górę 19 dni trwa najdłuższa pielgrzymka piesza (koszalińsko-kołobrzeska) 49 grup przyjechało na Jasną Górę na rowerach 50... 9
  • Playback 15 sie 2004 11
  • M&M 15 sie 2004  KRAJOBRAZ PO ROCZNICY Pytano po rocznicy człowieka młodego, czy zna datę powstania. Rzekł, zezując bacznie: - O powstaniu warszawskim nie wiem nic pewnego. Lecz jak tak będą rządzić, to wkrótce się zacznie. 11
  • Poczta 15 sie 2004 Sitwokracja W ramce "Sitwokracja", zamieszczonej w artykule "Ruch Oporu Obywatelskiego" (nr 24), pojawiła się nieprawdziwa informacja - której źródłem była "Gazeta w Opolu" - o tym, iż w... 11
  • Ryba po polsku - Czy kosmos jest lewicowy 15 sie 2004 Lewicowy analfabeta po lewicowej szkole to ideał współczesności Żyjemy w dziwnym świecie rozpadającym się na część lewicową i prawicową. Wszystko, co tylko istnieje, jest albo lewicowe, albo prawicowe. Nawet skłonności seksualne. Prowadzi to czasem do ideologicznego... 13
  • Z życia koalicji 15 sie 2004 Oburzył się Piaskowy Dziadek za posądzenia, że Leszek Miller kupił jego zeznania przed rywinową komisją śledczą za specjalną emeryturę 1600 zł miesięcznie. W jednym się z Bolesławem Sulikiem zgadzamy - kwota jest nieodpowiednia.... 14
  • Z życia opozycji 15 sie 2004 Jakiś czas temu pisaliśmy, że Jan Krzysztof Bielecki wraca do polityki i kręci się koło Platformy Obywatelskiej. Tymczasem prezes Pekao SA wcale się nie kręci, tylko jest przez środowisko Donalda Tuska najnormalniej w świecie lansowany... 15
  • Fotoplastykon 15 sie 2004 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Polnisch verboten! 15 sie 2004 Cóż to byłby za skandal, gdyby Niemcom na Śląsku zabroniono rozmawiać z dziećmi po niemiecku Prawo do "swobodnego posługiwania się językiem ojczystym w życiu prywatnym i publicznym", zapisane w traktacie polsko-niemieckim z 1991 r., jest w Republice Federalnej Niemiec - w... 18
  • Gest Schrödera 15 sie 2004 Przeprosiny Niemców będą coś warte dopiero wtedy, gdy RFN zapłaci odszkodowania swoim uciekinierom Zdumiewający jest optymizm, z jakim polscy politycy i komentatorzy powitali zapewnienia Gerharda Schrödera o sprzeciwie jego rządu wobec roszczeń odszkodowawczych wypędzonych i... 22
  • Unia Sprawiedliwości 15 sie 2004 Prawo i Sprawiedliwość stało się Unią Wolności bis Te same wady i te same zalety, ten sam elektorat, te same metody uprawiania polityki, podobnie nieomylni liderzy - Prawo i Sprawiedliwość stało się nieoczekiwanie Unią Wolności bis. I... 26
  • Wiadomości kontra Informacje 15 sie 2004 SLD przegrywa wojnę o telewizję Szykuje się wielka wojna między stacjami telewizyjnymi. Ale tym razem nie będzie to młócka na "Bary" i "Big Brothery" - telewizja publiczna, Polsat i TVN powalczą o widza publicystyką i informacją. Konkurencja wymusi kres telewizji lizusowskich... 28
  • Nałęcz - Trzy sierpnie 15 sie 2004 Powstańcy warszawscy mieli swych poprzedników w sierpniu 1914 r. i naśladowców w sierpniu 1980 r. Sześćdziesiąta rocznica wybuchu powstania warszawskiego obchodzona była z takim rozmachem, że zupełnie przesłoniła dziewięćdziesiątą rocznicę niepodległościowego czynu Józefa... 31
  • Giełda 15 sie 2004 Hossa Świat Globalna fuzja UFJ Holdings Inc., czwarty co do wielkości bank Japonii, stoi przed wyborem partnera, z którym przeprowadzi fuzję. Konkurentami do połączenia są Sumitomo Mitsui oraz Mitsubishi Tokyo. Niezależnie od tego,... 32
  • Petroharacz 15 sie 2004 300 zł dopłacił każdy polski kierowca do firmy dwóch Ukraińców z Cypru 34
  • Orlen wzięty! 15 sie 2004 Minister skarbu Jacek Socha odzyskał kontrolę nad samym sobą Zmieniając 5 sierpnia cały skład rady nadzorczej PKN Orlen, przedstawiciele Ministerstwa Skarbu Państwa triumfalnie obwieścili, że skarb państwa "odzyskał kontrolę na Orlenem". Dość dziwne to oświadczenie, bo... 40
  • Zielona książeczka czekowa 15 sie 2004 Największy kapitał na wojnie w Iraku zbija Muammar Kaddafi Wściekły pies pustyni" - jak nazwał Kaddafiego były prezydent USA Ronald Reagan - nie mógł wybrać lepszego momentu, by dokonać wolty i ogłosić, że zrywa z awanturniczą polityką wspierania międzynarodowego terroryzmu.... 42
  • Akcja Sochy 15 sie 2004 Ministerstwo Skarbu przygotowuje zamach na wolny rynek Władza lubi ciasteczka, którymi są dla niej agencje, fundusze, spółki skarbu państwa, środki budżetowe wydawane na zamówienia publiczne, czyli wszelkie możliwości pozyskiwania dochodów i przywilejów. Władza... 46
  • Balcerowicz wprost - Antyrodzinne pułapki 15 sie 2004 Rozbudowane systemy świadczeń socjalnych grożą ubożeniem społeczeństwa Na rzeczywistość społeczną warto patrzeć z punktu widzenia występujących w niej bodźców, w tym bodźców patologicznych. Bodźce patologiczne powodują, że zachowania mało produktywne lub wręcz szkodliwe są w... 48
  • 2 x 2 = 4 - Skutki upływu krwi 15 sie 2004 Komunizm zdegradował inteligencję do "inteligencji pracującej" Obchody rocznicy powstania warszawskiego przywołują tragizm tego narodowego zrywu, zdradę i cynizm Stalina, zimne wyrachowanie Zachodu, bezbrzeżną głupotę Franklina (nie Theodore'a) Roosevelta, okrucieństwo... 49
  • Supersam 15 sie 2004 Opiekuńcze volvo Nowe kombi volvo V50 jest nie tylko przestronne, ale i szybkie. W modelu T5 silnik ma pojemność 2521 cm3, osiąga moc 220 KM i pozwala na rozpędzenie auta do 240 km/h; przyspieszenie do 100 km/h zabiera mu jedynie 6,9 s. W... 50
  • Igrzyska megagwiazd 15 sie 2004 Amerykańscy sportowcy jadą do Aten po sukces, polscy - by wziąć udział Michael Phelps ma tylko 19 lat, a już jest milionerem i kandydatem na gwiazdę igrzysk olimpijskich w Atenach. Jako jedyny pływak w historii pobił pięć rekordów świata podczas tej samej imprezy - na... 52
  • Kasa na medal 15 sie 2004 Café Wprost - czat "Wprost", Polsatu i radiowej Trójki 58
  • Mity greckie 15 sie 2004 Szlachetna rywalizacja antycznych olimpijczyków to wyłącznie złudzenie barona de Coubertina Pięć kół olimpijskich, starożytne rzekomo graffiti "odkryte" na kamiennym bloku w Delfach przez Lynn i Graya Poole'ów, w rzeczywistości wyryto dopiero w 1936 r. na potrzeby słynnego... 60
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Pizza po kaszubsku 15 sie 2004 Piotrusiu! Jeżdżę właśnie po Polsce wzdłuż i wszerz, wypatrując lokalnych zakorzenionych w historii specjałów. Słowa te kreślę akurat z Kaszub. Nie znad morza, a z jezior i lasów. Szyldów kaszubskich, nawet dwujęzycznych (bo chyba zgodzisz się, że kaszubski to nie gwara, lecz... 63
  • Piłka w koronie 15 sie 2004 Futbol totalny Realu Madryt Real Madryt, najsłynniejszy klub świata, a może raczej największy piłkarsko-medialno-popkulturowy cyrk kontynentu, zawita w tym tygodniu do Polski, by w meczu o awans do Ligi Mistrzów zmierzyć się z Wisłą Kraków. Do Krakowa przyjadą wielkie... 64
  • Druga płeć - Dziwna książka w słusznej sprawie 15 sie 2004 Za aborcją prawie zawsze stoi mężczyzna W sporze o aborcję jestem po stronie kobiet - pisze w "Milczeniu owieczek" Kazimiera Szczuka, aby za chwilę postawić pytanie: kto jest naszym adwersarzem? I bez wahania odpowiedzieć - patriarchat. Przyznam, że bardzo pojemne i... 66
  • Know-how 15 sie 2004 Ultradźwiękowe gryzonie Nie tylko nietoperze i delfiny posługują się ultradźwiękami. Badania kanadyjskich zoologów z University of Manitoba w Winnipeg wykazały, że potrafią to także wiewiórki ziemne (Spermophilus... 67
  • Leczenie lekarza rynkiem 15 sie 2004 Najwyżej 5 proc. polskich lekarzy ma szansę na pracę za granicą Absolwenci polskich akademii medycznych i ich starsi koledzy po fachu muszą się wyleczyć z mitu profesjonalizmu zdobytego względnie tanim kosztem. - Niestety, większość z nich, nawet na skalę europejską, potrafi... 68
  • Apetyt na człowieka 15 sie 2004 Kanibalizm zakodowany w ludzkich genach? W Niemczech mieszka dziś ponad 800 kanibali porozumiewających się przez Internet - zapewnił policję Armin Meiwes, technik komputerowy z Rotenburga pod Fuldą, który zamordował i częściowo zjadł 42-letniego berlińczyka Bernda Jurgena... 72
  • Giganty oceanów 15 sie 2004 Ważąca kilkanaście ton kałamarnica potrafi zatopić duży jacht Ocean bez potworów jest jak spanie bez snów - twierdził amerykański pisarz John Steinbeck. W dawnych czasach żeglarze opowiadali mrożące krew w żyłach historie o strasznych stworzeniach z morskich głębin,... 74
  • Bez granic 15 sie 2004 Twierdza Wolności Nowojorczykom zwrócono symbol ich miasta - Statuę Wolności. Od ubiegłego tygodnia pierwszy raz od zamachów 11 września 2001 r. mogą ją zwiedzać. Wysoki na 107 m posąg, wzniesiony z okazji setnej rocznicy... 76
  • Amnezja Putina 15 sie 2004 Dlaczego Rosjanie mordują pamięć o zbrodni katyńskiej Wielki bal zdobywców Kremla mógłby być imprezą ciekawą, ale na pewno nie masową. Zaproszenia trafiłyby do przedstawicieli zaledwie trzech narodów - Francuzów, Tatarów i Polaków. Nikomu innemu nie udało się zdobyć twierdzy... 78
  • Upokorzenie w kłamstwie 15 sie 2004 Silni nie obawiają się prawdy, nawet gdy świadczy o ich winie Zachodzę w głowę, co przeszkodziło Rosji dać Polakom należną satysfakcję w sprawie tak bolesnej i znamiennej jak zbrodnia katyńska. Łatwe do przewidzenia umorzenie sprawy przez moskiewski sąd uznane będzie... 80
  • Góra nienawiści 15 sie 2004 Wzgórze Świątynne w Jerozolimie przypomina wulkan przed wybuchem Cachi Hanegbi, minister bezpieczeństwa wewnętrznego Izraela, długo ociągał się z udzieleniem wywiadu telewizyjnej Dwójce. Słusznie podejrzewał, że dziennikarze dowiedzieli się już o nocnych aresztowaniach... 83
  • Allah pod kościołem 15 sie 2004 Liczba muzułmanów w Europie będzie coraz szybciej rosnąć Żołnierze Allaha, powstańcie i walczcie! Nadchodzą trudne czasy, bądźcie więc twardzi. I wiedzcie, że wasza solidarność i współpraca zmierzające do wyzwolenia świętości islamskich stanowią słuszny krok na drodze ku... 84
  • Menu 15 sie 2004 Europa Architektura 2 kwietnia - 29 sierpnia. Retrospektywa Jorna Utzona, Kopenhaga (Dania). Wystawa szkiców i makiet oraz fotografii prezentujących zrealizowane projekty (m.in. słynny gmach opery w Sydney) światowej sławy architekta.... 86
  • 10 tysięcy w jednym 15 sie 2004 Umarł walkman, niech żyje iPod! Christina ma 21 lat i studiuje na Uniwersytecie Stanforda, co w oczywisty sposób czyni ją miłośniczką iPodów. iPody podbijają bowiem całe Stany Zjednoczone, ale najpierw szturmem wzięły uniwersyteckie kampusy. - Mając iPod, możesz nosić z sobą... 88
  • Medytacje na trąbce 15 sie 2004 Stańko uwodzi jazzową Amerykę Gdyby Tomasz Stańko był Amerykaninem i miał ciemny kolor skóry, to z pewnością on, a nie Wynton Marsalis prowadziłby od lat w corocznych prestiżowych ankietach "Down Beatu" czy "Playboya" na najlepszego trębacza świata. W przeciwieństwie do wielu... 92
  • Morderca obrazów 15 sie 2004 Jest większy niż Dali i Picasso razem wzięci - mówią Hiszpanie o Joanie Miró Zapowiadał, że zamorduje malarstwo, a stał się jednym z największych XX-wiecznych odnowicieli tej dziedziny sztuki. Joan Miró (1893-1983) połączył surrealizm z malarstwem starych mistrzów... 93
  • Bóg fotografii 15 sie 2004 Bresson uczynił więcej dla fotografii niż Andy Warhol dla popkultury Bóg Ojciec, Syn i Duch Święty" - napisał o Henri Cartier-Bressonie wydawca i krytyk fotografii Roger Therond. Tuż po zakończeniu II wojny światowej, w obozie dla tzw. dipisów w Dessau, ofiara nazizmu nagle... 94
  • Sława i chała 15 sie 2004 Film Osada z puentą Mija już pięć lat od momentu, gdy urodzony w Indiach scenarzysta i reżyser M. Night Shyamalan wstrząsnął światowym kinem. Wystarczyło niewiele - nakręcić dobry horror ("Szósty zmysł") z... 96
  • Ueorgan Ludu 15 sie 2004 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 33 (98) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 9 sierpnia 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Warszawski Sierpień W tym trudnym dla Warszawy czasie Rosjanie nie przeprawiają się przez Wisłę - na... 97
  • Skibą w mur - Zaparcie Czarneckiego 15 sie 2004 Pisarze do śmietników! Politycy do pamiętników! W przyrodzie funkcjonują różne sposoby czytania książek. Jedne powieści czyta się z zapartym tchem, inne z zatkanym nosem. Są takie, które czyta się z wypiekami na twarzy lub z kobietą na plecach. Bywają lektury, które czyta się... 98