Teoria strun w zupie

Teoria strun w zupie

Ostateczna teoria wszystkiego pozwoli poznać myśli Boga Astronomia osiąga kres swych możliwości - oświadczył pod koniec XIX wieku amerykański uczony Simon Newcomb. Ten sam błąd na początku wieku XX popełnił twórca termodynamiki lord Kelvin: w fizyce nie pozostało do odkrycia już nic nowego - można jedynie wykonywać coraz bardziej precyzyjne pomiary! Kilka lat później, wiosną 1905 r. 26-letni "wyrobnik patentowy", jak mówił o sobie Albert Einstein, opublikował kilka artykułów, w tym jeden całkowicie zmieniający naszą wizję świata. "Dla naukowca wyobraźnia jest ważniejsza od wiedzy" - stwierdził pod koniec życia twórca teorii względności. Dziś nikt już nie próbuje na poważnie stawiać tezy o końcu nauki. Wręcz przeciwnie - większość badaczy uważa, że najciekawsze odkrycia są dopiero przed nami. Uczeni przekonują, że będą w stanie odpowiedzieć na najbardziej nurtujące nas pytania.
Jak powstało życie?
Od czasów Darwina uczeni uważali, że pierwsza istota żywa mogła się narodzić "w jakimś ciepłym stawie" z prostych związków chemicznych. Liczne eksperymenty potwierdziły, że z ciepłej "pierwotnej zupy", czyli mieszaniny martwych związków chemicznych, samoistnie mogą powstać substancje organiczne, a z nich - twory przypominające istoty żywe. Życie preferuje temperatury dodatnie - ciepłota ludzkiego ciała wynosi ok. 37°C, bo w takiej temperaturze elementy składowe naszych komórek pracują najwydajniej. Z najnowszych odkryć wynika jednak, że w wypadku początków życia bardziej prawdopodobna jest koncepcja "zimnego wychowu".
Najstarsze szczątki istot żywych to pochodzące sprzed 3,5 mln lat skamieniałe sinice - jednokomórkowe glony spokrewnione z bakteriami. Ich komórki są jednak tak złożone, że wcześniej musiały występować prostsze organizmy. Mogły to być niedawno odkryte nanobakterie - mikroby, których komórki mają mniej niż 100 nanometrów i są mniejsze niż wiele wirusów! Większość badaczy uważała, że coś tak małego nie może istnieć. Uczeni z Penn State University wykryli nanobakterie na głębokości 3 km pod lodem Grenlandii, gdzie żyją one mimo przeraźliwego zimna, miażdżącego ciśnienia oraz niemal całkowitego braku tlenu i substancji odżywczych. Na młodej Ziemi, nękanej wybuchami gigantycznych wulkanów, zderzeniami z asteroidami i kometami oraz globalnymi zlodowaceniami, panowały bardzo podobne warunki. Skoro życie może w nich przetrwać, to równie dobrze mogło się w nich narodzić - dlatego uczeni mają nadzieję na znalezienie choćby prymitywnych bakterii na pustynnym Marsie czy Tytanie i Europie, mroźnych księżycach Saturna i Jowisza. - Przepisów na życie może być mnóstwo i musimy poznać ich jak najwięcej, aby wiedzieć, czego się spodziewać na innych planetach - komentuje dla "Wprost" prof. Jack Szostak z Howard Hughes Medical Institute, jeden z czołowych badaczy początków życia.

Jesteśmy sami w kosmosie?
Życie musi istnieć na innych planetach, skoro powstało na Ziemi - przekonywali starożytni filozofowie, co potwierdzają najnowsze odkrycia. Niezbędne do powstania znanych nam organizmów związki chemiczne można znaleźć w kometach i pyle międzygwiezdnym. Teleskop Spitzera wykrył je nawet w galaktyce odległej od nas o 3,25 mld lat świetlnych. Uczeni z University of New South Wales obliczyli, że aż 20 mld gwiazd w Drodze Mlecznej ogrzewa swym światłem planety, które mogłyby się stać kolebkami życia. Nawet jeśli przyjmiemy bardzo pesymistyczne założenia, liczbę planet zamieszkanych przez istoty inteligentne w naszym kosmicznym sąsiedztwie można szacować w tysiącach. Pytanie tylko - dlaczego jeszcze ich nie spotkaliśmy?
W latach 40. ubiegłego stulecia wybitny fizyk Enrico Fermi obliczył, że gdyby faktycznie inteligentne życie było tak powszechne, to przedstawiciele obcej cywilizacji powinni już dawno dotrzeć do Ziemi. Współcześni uczeni sądzą, że kosmici mogliby wysłać w naszym kierunku wiadomość w postaci wiązki fal radiowych czy statku kosmicznego, takiego jak nasze sondy Voyager (każda z nich zawiera złotą płytę z rysunkami i nagraniami stanowiącymi wizytówkę ludzkości). Dotychczas nie natrafiliśmy jednak na żaden wiarygodny ślad istnienia kosmitów - w ramach programu SETI uczeni przez 40 lat bezskutecznie starali się odebrać sztuczny sygnał radiowy pochodzący z innej planety.
Obce cywilizacje mogą istnieć we wszechświecie, ale prawdopodobnie są od nas zbyt daleko, abyśmy kiedykolwiek mogli się spotkać. Światło z odległych gwiazd dociera do nas po setkach i tysiącach lat, a zgodnie ze współczesną fizyką żaden statek kosmiczny nie jest w stanie poruszać się szybciej. Wygląda na to, że miał rację średniowieczny filozof Wilhelm z Conches, który twierdził, że "nikt z nas nie może się udać do nich i nikt z nich nie może przybyć do nas". Choć w naszej galaktyce może istnieć wiele istot inteligentnych, zapewne nigdy się nie dowiemy, czy czują i myślą tak samo jak my.

Czym różnimy się od małp?
Nie możemy porównać naszej cywilizacji z obcą, ale staramy się przynajmniej zrozumieć różnice między ludźmi a zwierzętami. Wiele cech uważanych do tej pory za ludzkie, takich jak inteligencja, można zaobserwować także u innych ssaków. Genomy szympansa i człowieka są identyczne w 99 proc. Z najnowszych odkryć wynika jednak, że nasze komórki nerwowe pracują wydajniej niż u innych zwierząt, a różnice genetyczne między małpami a człowiekiem dotyczą niemal wyłącznie kory mózgowej.
- Udało się nam znaleźć neurony, które decydują o tym, że jesteśmy ludźmi. Odpowiadają one za złożone emocje, takie jak miłość, współczucie, poczucie winy, oraz za naszą zdolność do współpracy i oszustwa - powiedział w rozmowie z "Wprost" prof. John Allman z California Institute of Technology. Komórki kryjące tajemnicę człowieczeństwa to neurony wrzecionowate znajdujące się u ludzi przede wszystkim w przednim zakręcie obręczy i korze czołowo-wyspowej. Prawdopodobnie pierwszy raz pojawiły się w mózgu odkrytego niedawno pierolapiteka, czyli wspólnego przodka małp naczelnych i ludzi. Orangutany mają tylko kilka neuronów wrzecionowatych, a ludzie - kilkaset tysięcy. Dlatego to Homo sapiens wykazuje tak złożone zachowania społeczne, które stały się fundamentem naszej cywilizacji.
Jak to jednak możliwe, by tak niewiele neuronów wpływało na skomplikowane emocje i umiejętności w mózgu liczącym miliardy komórek? Neurony wrzecionowate mają długie wypustki, dzięki czemu mogą kontrolować duże obszary kory mózgowej i mieć "ostatnie słowo" przy podejmowaniu decyzji. - Są zaangażowane w intuicyjną ocenę sytuacji czy osób w kontekście społecznym. Wysyłają do innych części mózgu komunikat typu: "to mi się podoba" albo "to mi się nie podoba". Dzięki temu wiemy, że kogoś kochamy bez zastanawiania się nad tym albo potrafimy instynktownie wyczuć oszustwo - opisuje prof. Allman. Neurony wrzecionowate są niszczone przez chorobę Alzheimera, dlatego u cierpiących na nią osób następuje zanik uczuć wyższych.

Koniec ewolucji człowieka?
Wielu uczonych zachwyconych złożonością ludzkiego mózgu uważa, że liczący zaledwie 100 tys. lat gatunek Homo sapiens już nie ewoluuje, bo jest swego rodzaju "ukoronowaniem ewolucji". Nic bardziej błędnego - odpowiadają ewolucjoniści. Ewolucja jest procesem, który nie ma żadnego celu poza tworzeniem jak największej rozmaitości istot żywych, a prawa nią rządzące dotyczą także człowieka - nawet w większym stopniu niż innych organizmów.
Siłą napędową ewolucji biologicznej jest zmienność genetyczna. Nasze DNA cały czas podlega zmianom i pojawiają się w nim nowe geny. Przykładem może być mutacja, która pozwoliła części Europejczyków przeżyć średniowieczną epidemię czarnej śmierci. Co więcej, ludzie powoli zaczynają sterować zmianami zachodzącymi w ich DNA - próbują stosować terapię genową czy selekcjonować zarodki przed wszczepieniem ich do macicy kobiety korzystającej z zapłodnienia in vitro. Do tego dochodzi globalizacja, wskutek której intensywnie mieszają się geny ludzi z różnych kontynentów. Jeszcze głębiej ingerujemy w drugi ważny mechanizm - selekcję naturalną. Zastąpiliśmy ją selekcją sztuczną, chroniąc przed śmiercią osoby chore i ułomne, co - wbrew pozorom - zwiększa potencjał naszego gatunku. Nawet ciężko chorzy mogą mieć całkowicie sprawny umysł, a to on stał się najważniejszy dla ewolucji człowieka.
Ludzki mózg gromadzi, przetwarza i przekazuje informacje znacznie sprawniej niż jakikolwiek inny twór natury. Kolejne osiągnięcia cywilizacji - mowa, pismo, druk, fale radiowe, komputery - sprawiły, że informacja oddzieliła się od swego biologicznego nośnika i ewoluuje w szybkim tempie. Zmiana jednej "litery" w naszym kodzie genetycznym zajmuje naturze rok. W tym czasie na całym świecie publikowane są setki tysięcy książek, a informacji pojawiających się w gazetach, zakodowanych w falach radiowych czy magazynowanych w komputerach praktycznie nie sposób policzyć. Dlatego u człowieka najszybciej ewoluuje dziś zasilany informacją umysł. - W naszej świadomości dokonują się istotne zmiany. Ludzkość powoli zaczyna odkrywać swój wspólny początek i równie wspólny cel - zbawienie w Stworzycielu. Stopniowo wszystkie religie, w tym również chrześcijaństwo, rezygnują z przeświadczenia, że ich droga jest jedynie słuszna - uważa ks. prof. Stanisław Obirek, kierownik Katedry Historii i Filozofii Kultury Wyższej Szkoły Filozoficzno-Pedagogicznej Ignatianum w Krakowie.

Teoria wszystkiego czy fatamorgana?
Rozwój nauki i cywilizacji zawdzięczamy ciekawości Homo sapiens, który od tysiącleci zadawał pytanie "dlaczego?" i nie zadowalał się odpowiedzią: "Bóg tak chciał". Uczeni pragnący zrozumieć, jak powstał wszechświat i dlaczego wygląda tak, a nie inaczej, doszli do wniosku, że i to można wytłumaczyć za pomocą prostej teorii - tak prostej, że zrozumieć mógłby ją każdy przeciętny człowiek, a opisujące ją wzory można by umieścić na koszulce podobnie jak logo zespołu rockowego. "Gdy znajdziemy ostateczną teorię wszystkiego, poznamy myśli Boga" - twierdzi prof. Stephen Hawking, znany brytyjski fizyk.
Główną kandydatką na teorię wszystkiego od trzech dziesięcioleci jest teoria strun. Według niej, podstawowymi składnikami materii nie są mikroskopijne punkty, takie jak atomy czy kwarki, ale krótkie odcinki supercienkich strun. Ich wibracje i interakcje fizycy obserwują pod postacią cząstek elementarnych i oddziaływań między nimi. Dwadzieścia lat temu dr John Schwarz i dr Michael Green przedstawili taką wersję teorii strun, która obejmowała wszystkie znane fizyce zjawiska i można ją było zawrzeć w jednym wzorze matematycznym. Mimo pracy tysięcy uczonych z całego świata do dziś nie wiadomo jednak, czy jest ona prawdziwa.
"Teoria strun to fizyka XXI wieku, która przypadkiem została odkryta w wieku XX" - stwierdził kiedyś włoski fizyk Daniele Amati. Wielu uczonych dodaje, że na ostateczne jej potwierdzenie trzeba będzie czekać do następnego stulecia, ponieważ dostępne dziś metody matematyczne są nadal zbyt prymitywne, by sprostać myślom Boga. Jedno jest pewne - ani w tym stuleciu, ani w następnym uczonym bezrobocie nie grozi.
Okładka tygodnika WPROST: 52/2004
Więcej możesz przeczytać w 52/2004 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • Feerrra   IP
    No no bardzo ciekawe i treściwe:) :/

    Spis treści tygodnika Wprost nr 52/2004 (1152)

    • Na stronie - System św. Aleksandra 31 gru 2004 Życzę wszystkim, aby nie znajdowali więcej pod choinką św. Aleksandra z furą niechcianych prezentów System św. Mikołaja tym mniej więcej różni się od systemu św. Aleksandra, czym rozdawanie prezentów od ich zabierania. Właśnie z powodu funkcjonowania u nas systemu św.... 3
    • Skaner 31 gru 2004 Warszawskie wigilie Mamy nową świecko-świętą tradycję - organizowanie wigilijnych spotkań od parlamentu, przez partie, po firmy i fundacje. Tylko w Warszawie od połowy grudnia zorganizowano ponad 200 wigilijnych spotkań. "Życzę nam... 8
    • Dossier 31 gru 2004 Komisja odwaliła kamień, który leżał przykryty od kilkunastu lat. Robaczki zaczynają atakować, ale nie zmienia to faktu, że światło zostało wpuszczone "Rzeczpospolita" ROMAN GIERTYCH wiceprzewodniczący komisji ds.... 9
    • Sawka 31 gru 2004 10
    • Kadry 31 gru 2004 11
    • Playback 31 gru 2004 15
    • M&M 31 gru 2004 CZAS DOBRYCH ŻYCZEŃ Politycy i Czytelnicy!!! Mniej patologii na lewicy, mniej socjalizmu na prawicy, mniej zakłamania na mównicy, a w sercach więcej "grubej kreski" życzy Wam z duszy: 15
    • Poczta 31 gru 2004 PUŁAPKI PO POLSKU W "Pułapkach po polsku" (nr 31) prof. Leszek Balcerowicz słusznie zauważył, że wypłacanie ogromnych sum w ramach socjalistycznego systemu emerytur jest ogromnym ciężarem dla budżetu. Uczciwy system polega na... 15
    • Nałęcz - Test przyzwoitości 31 gru 2004 Pretorianie Giertycha zapewne nie wiedzą, że Celiński egzamin z przyzwoitości zdał już w PRL Prawica z niezmordowanym posłem Romanem Giertychem nie posiada się z oburzenia, że Andrzej Celiński zna Jana Kulczyka i nawet jest z nim po imieniu. Ową znajomością LPR-owscy katoni... 16
    • Ryba po polsku - Grupa trzymająca prezenty 31 gru 2004 Zamiast prezentów pod choinką możemy znaleźć raport o wypadkach korupcji wśród Mikołajów Święta. To samo, co zawsze. Bóg się rodzi. Trzeba robić zakupy. "Gazeta Wyborcza" rozdaje siano. Antyklerykałowie dzielą się opłatkiem. Ateiści idą na pasterkę. Feministki dostają od... 17
    • Fotoplastykon 31 gru 2004 18
    • Układ Prezia 31 gru 2004 Wiele tropów w aferze Orlenu prowadzi do Pałacu Prezydenckiego Aleksander Kwaśniewski (przez współpracowników zwany Preziem) mógłby odgrywać rolę ojca chrzestnego nieformalnej grupy, która chciała oddać Rosjanom kontrolę nad polskim sektorem paliwowym. Taki wniosek nie wprost... 20
    • Tyrania postępu 31 gru 2004 Postępowa Europa robi z chrześcijan kozły ofiarne, gdy nie radzi sobie z problemami Właśnie jesteśmy świadkami powstawania nowych standardów w myśleniu lewicy o katolicyzmie. Są one nowe w stosunku do praktyk z ostatnich lat, ale korzeniami sięgają do najgorszych tradycji... 22
    • Biała flaga Belki 31 gru 2004 Czy fakty ujawnione przez "Wprost" uniemożliwią rządowi Belki oddanie Eureko kontroli nad PZU? Jesteście całkowicie otoczeni, poddajcie się!"- tymi słowami w 2003 r. iracki minister informacji Muhammad Said as-Sahaf straszył Amerykanów, gdy ich czołgi wjeżdżały do Bagdadu.... 24
    • Strzelanie pod Sejmem 31 gru 2004 Kodeks postępowania honorowego w życiu publicznym Z dumnego hasła Polaków "Bóg, honor, ojczyzna" nic nie zostało. Bóg został odesłany na emeryturę ze starego portfela: Bóg zrobił swoje, Bóg może odejść. Ojczyzna wyszła z mody i nie wiadomo, czy kiedyś wróci. Po epoce... 26
    • Telewizja rządzi! 31 gru 2004 50 najbardziej wpływowych Polaków Kto się często pokazuje, ten naprawdę istnieje - to prawda stara niczym cywilizacja. Potwierdzają to wyniki ankiety, która wyłoniła 50 Polaków mających największy wpływ na opinię publiczną, przeprowadzonej przez Instytut Badania Opinii i... 30
    • Polsko-Niemiecka Republika Federalna 31 gru 2004 Niemcy osiedlają się na wyspie Wolin i polskiej części Uznamu, Polacy prą na niemieckie wybrzeże Bałtyku Prezydent Szczecina Marian Jurczyk nie chce zagranicznych inwestorów. Zrobił wszystko, by omijali miasto z daleka. I omijają. Ale wbrew utrudnieniom polityków po obu... 46
    • Mazgaje Europy 31 gru 2004 Im bardziej się Polak biczuje, tym głośniej bywa obwoływany sumieniem narodu i potężnym umysłem Moi amerykańscy znajomi po dłuższym pobycie w Polsce byli wyraźnie zaskoczeni. Wcześniej mieli o naszym kraju nikłe wyobrażenie i - jak to zwykle bywa - mało pochlebne. Po pobycie... 52
    • Alfabet koalicji 31 gru 2004 Belka Marek - nieobecny premier. Cudowne dziecko Prezia, przepchnięte na siłę przez Sejm dzięki dietetykom i czerwonym. Obecnie zniknął i nie wiadomo, gdzie przebywa. Jego nieobecność ozdrowieńczo podziałała na gospodarkę, politykę,... 54
    • Alfabet opozycji 31 gru 2004 barbarzyńcy - zwani inaczej Samoobroną. Jedna z dwóch głównych sił, która wzięła udział w kolejnej polskiej wojnie na górze. Wojnę wygrali jednak złodzieje, czyli Platforma Obywatelska. Dom Ojczysty - formacja... 56
    • Wydarzenia 2004 - Polska 31 gru 2004 WYDARZENIA Niskie loty orła Adam Małysz przegrywa Puchar Świata. Wszyscy obrońcy Rywina Lew Rywin skazany przez sąd. Sejm przyjmuje raport posła Zbigniewa Ziobry. Jak przeżyć śmierć służby zdrowia? Trybunał Konstytucyjny uznaje... 60
    • Wydarzenia 2004 - Świat 31 gru 2004 WYDARZENIA ROKU 2004 Euro Big Brother Polacy po raz pierwszy wybierają posłów do europarlamentu. Car Władimir Prezydent Rosji wybrany na długo przed wyborami. Zdejmowanie białej flagi Europejska pseudokonstytucja. Gilotyna dżihadu... 64
    • Lista nieobecności 31 gru 2004 Zdzisław Ambroziak żył 60 lat Dziennikarz sportowy, były siatkarz. Przez wiele lat był komentatorem telewizyjnym i felietonistą. Od 1987 r. zatrudniony w redakcji sportowej TVP. W latach 1996-2001 - stały współpracownik Eurosportu,... 68
    • Lista nieobecności 31 gru 2004 Jaser Arafat żył 75 lat Przywódca Palestyńczyków, "ojciec narodu" i współtwórca Autonomii Palestyńskiej. Kapłan terroru, ale i laureat Pokojowej Nagrody Nobla - za podpisanie z Izraelem porozumienia... 70
    • Giełda 31 gru 2004 Hossa Świat Sprint Verizonu 40 mld USD może zapłacić Verizon, drugi operator komórkowy w USA, za przejęcie konkurencyjnej firmy Sprint. Połączone sieci z 65 mln abonentów prześcignęłyby lidera rynku Cingular Wireless. Na... 72
    • Wojna trzech światów 31 gru 2004 Europa nie pozwala się bogacić - dlatego przegrywa z nowoczesnym światem, jak przed wiekami Chiny mandarynów Jeszcze niedawno wierzyliśmy, że główna walka na świecie odbywa się między pierwszym światem - rozwiniętych krajów kapitalistycznych, rozrzuconych głównie po obu... 74
    • Liniowiec Millera 31 gru 2004 Ekipa premiera Millera rok temu wprowadziła w Polsce podatek quasi-liniowy To kuriozalny pomysł, naruszenie jednego z filarów socjaldemokratycznej tożsamości. Podatek liniowy pogłębia przecież społeczne nierówności" - grzmiał Tadeusz Iwiński, jeden z liderów SLD, gdy ku... 84
    • Czerwony Roma 31 gru 2004 Roman Abramowicz, najbogatszy człowiek Europy Środkowej i Wschodniej, jest już wart 5 proc. PKB Rosji Podmoskiewska dacza Romana Abramowicza była kiedyś przeznaczona dla marszałka Związku Radzieckiego Dmitrija Jazowa, byłego ministra obrony. - Nie można rozmawiać, nie wolno... 86
    • Bicz Pola 31 gru 2004 10 najgorszych pomysłów gospodarczych 2004 roku Inspektor skarbowy uzbrojony lepiej niż komandos, darmowe mieszkania od PiS, polski rekord do "Księgi rekordów Guinnessa" w kategorii budowania autostrad na terenach nizinnych - to tylko niektóre kandydatury do tegorocznej... 90
    • Indeks Krakusa 31 gru 2004 Jak bogaci się Polak - indeks siły nabywczej "The Big Mac Index" - sprzedawana w Wielkiej Brytanii książka, napisana przez Li Lian Onga, ekonomistę z Międzynarodowego Funduszu Walutowego, kosztuje 47,5 funta (około 290 zł). To jedna z najdroższych książek ekonomicznych świata... 94
    • Załatwione odmownie - Sacrum i ekonomia 31 gru 2004 Rozwinęły się te cywilizacje Zachodu, w których religie nie przeszkadzały w zajmowaniu się ziemskimi sprawami W XVIII-XIX wieku w podbitej przez carską Rosję Jakucji mieszkańcy często domagali się od miejscowych "czynowników", aby ci interweniowali w lokalne stosunki... 96
    • Balcerowicz wprost - Ukraina w przemianach 31 gru 2004 Walka Ukraińców o praworządność jest jednocześnie walką o zdrowy rozwój kraju Należę do milionów Polaków, którzy z napięciem, sympatią i podziwem śledzą pokojową walkę Ukraińców o uczciwość, demokrację i praworządność w ich państwie. Zdajemy sobie sprawę, jak wielkie... 100
    • 2 x 2 = 4 - Panem et circenses 31 gru 2004 Gospodarce potrzeba większej odporności na wygłupy polityków Władcy starożytnego Rzymu wiedzieli, że plebsowi trzeba dać tyle chleba i igrzysk, żeby był zadowolony, a przynajmniej siedział cicho. W tamtych niedemokratycznych czasach była to gwarancja spokoju panujących, ich... 101
    • Supersam 31 gru 2004 Piękno z morza Bogactwo morskiego świata wykorzystały laboratoria Phytomer do stworzenia kosmetyków do pielęgnacji twarzy. Zestaw regenerujący OgenAge z aktywnymi składnikami wody morskiej przeznaczony jest dla cery dojrzałej -... 102
    • Globalna Wigilia 31 gru 2004 Boże Narodzenie to najmocniejszy brand cywilizacji Zachodu "Pierwszym reklamodawcą nowożytnej Europy był Jezus, który polecił głosić 'dobrą nowinę' wszystkim narodom. Podczas tej kampanii reklamowej jej twórcy i wykonawcy popełnili wiele błędów, niekiedy wykazywali się... 104
    • Niezbędnik człowieka myślącego 31 gru 2004 Ośmiu myślicieli, których naprawdę warto czytać Jakich współczesnych autorów politycznych warto czytać w pierwszym rzędzie? Ano takich - brzmi moja odpowiedź - którzy nie mieszczą się w schematach, jakie narzuca nam dominujący folklor intelektualny. Schematy te - mówiąc... 112
    • Mieszańcy Europy 31 gru 2004 Kim są Polacy? Nigdzie indziej nie spotkałem tylu fascynujących typów twarzy" - stwierdził niedawno David Lynch, amerykański reżyser. Dlatego casting do jednego ze swoich nowych filmów postanowił zrobić w Polsce. Lynch zauważył to, co kaznodzieja Jakub Olszewski w połowie... 116
    • Biały raj 31 gru 2004 Wielu Amerykanów traktuje Alaskę jak zagranicę Na co dzień nie dochodzi tu do żadnych awantur, dlatego policja w ogóle tu nie zagląda. W ostatnich kilku dekadach święte prawo spokoju naruszono w Manley Hot Springs tylko raz. Jakiś szaleniec wyskoczył ze strzelbą z lasu i... 120
    • Niech będzie pokój! 31 gru 2004 Ludzie przychodzą na świat pod znakiem szalom i odchodzą z tego świata z modlitwą o szalom Słowo "szalom" ("pokój") wiele razy pojawia się w Starym Testamencie. Księga Ksiąg wręcz oddycha nadzieją na "szalom". W książce Szlomo Mandelkerna "Concordantiae Veteris Testamenti"... 123
    • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Dzień niejedzenia małych braci 31 gru 2004 Drogi Przyjacielu! Znowu Boże Narodzenie i znowu w mediach te same, jak zawsze w grudniu, opowieści o karpiu, kutii i kluskach z makiem. Kolejne wersje tej samej opowieści, skąd się wzięła choinka i kim był Święty Mikołaj. Tymczasem wciąż pozostaje wiele kwestii nie... 124
    • Druga płeć - Harpie 2004 31 gru 2004 Kobiety harpie to "drapieżne, żarłoczne ptaszyska, demony wichury i burzy, budzące wstręt i przerażenie" Z buddyjskiego punktu widzenia to, co żeńskie, kojarzone jest z mądrością i przestrzenią (patrz intuicja), to, co męskie, łączy się z radością i ze współczuciem. Kiedy... 126
    • Ekran osobisty - Zagraj mi, mamo! 31 gru 2004 Któregoś dnia Zygmunt wręczył mi grubą kopertę. "To ta lista, o którą prosiłeś. Z najlepszymi płytami" Przedświąteczne porządki to rytuał silniejszy niż będące zawsze w zasięgu myśli samousprawiedliwienia: jestem zmęczony, w pracy wszystko zwaliło mi się na głowę, może innym... 127
    • Bransoletka Zofii 31 gru 2004 Ciała córki gen. Sikorskiego nie znaleziono - może w czasie katastrofy gibraltarskiej nie było jej jednak w samolocie To był prawdopodobnie najdziwniejszy wypadek lotniczy w dziejach świata. 128
    • Dziadek Mróz kontra Święty Mikołaj 31 gru 2004 Świąt Bożego Narodzenia nie udało się zlikwidować nawet w okresie stalinizmu Choinki, które na przełomie roku 1949 i 1950 stanęły w urzędach, halach fabrycznych i szkolnych świetlicach, zupełnie nie przypominały bożonarodzeniowych drzewek, do których Polacy byli... 132
    • Know-how 31 gru 2004 Lodowa głodówka Dziesiątki tysięcy piskląt pingwinów na Antarktydzie mogą umrzeć z głodu. Ogromna góra lodowa o powierzchni 3 tys. km2 zablokowała dorosłym ptakom dostęp do wybrzeża, gdzie zdobywały pokarm dla... 136
    • Teoria strun w zupie 31 gru 2004 Ostateczna teoria wszystkiego pozwoli poznać myśli Boga Astronomia osiąga kres swych możliwości - oświadczył pod koniec XIX wieku amerykański uczony Simon Newcomb. Ten sam błąd na początku wieku XX popełnił twórca termodynamiki lord Kelvin: w fizyce nie pozostało do odkrycia... 138
    • Genialni odkrywcy odkrytego 31 gru 2004 Graham Bell nie wynalazł telefonu, Ludwik Pasteur nie był odkrywcą bakterii! Niech pan tu przyjdzie, panie Watson, jest mi pan potrzebny" - te słowa w grudniu 1876 r. powiedział przez telefon do swojego asystenta Alexander Graham Bell. Nie była to jednak pierwsza rozmowa za... 142
    • Sondowanie Tytana 31 gru 2004 Powrót do przeszłości Ziemi Nigdy dotychczas próbnik nie lądował tak daleko od Ziemi i nigdy jeszcze nie badał tak mało poznanego miejsca w Układzie Słonecznym. Pod koniec grudnia od krążącej przez ostatnie pół roku dookoła Saturna sondy Cassini odłączy się lądownik Huygens.... 146
    • Jad wyborczy 31 gru 2004 W 1936 r. NKWD otruło pisarza Maksyma Gorkiego w czasie jego procesu Gdyby ktoś chciał zabić Juszczenkę, powinien użyć cyjanku, który jest bardzo skuteczny. Stosowanie dioksyn, które dopiero za 20 lat mogą doprowadzić u otrutego do rozwoju nowotworu, nie jest zbyt mądre" -... 148
    • Bez granic 31 gru 2004 Polowanie na emira Hamad bin Khalifa al-Thani, emir Kataru, znany jest z nietypowych pasji. Pierwsza to zamiłowanie do demokracji i wprowadzanie jej w kraju, drugą są polowania na egzotyczne ptaki. Obie, jak się ostatnio przekonał, zwłaszcza... 150
    • Rozważny szeryf 31 gru 2004 Nie ma czegoś takiego jak jednolity świat islamu O polityce zagranicznej Stanów Zjednoczonych mogę dziś mówić wyłącznie w kontekście mojej nadziei, że Ameryka nie zaangażuje się w nowe wojny. Wojna jest niebezpieczna, niszcząca i kosztowna. Powinna być zawsze ostatnim z... 152
    • Wojna o pokój 31 gru 2004 Dzięki zwycięstwu Polaków komunizm na Węgrzech upadł w ciągu 10 miesięcy, w Czechosłowacji - w ciągu 10 dni, a w Rumunii - w ciągu 10 godzin Prezentowana przez George'a Busha wizja wolnego, demokratycznego Iraku - i jego potencjalnego znaczenia dla wprowadzenia historycznych... 156
    • Wolny rynek pomarańczy 31 gru 2004 Ukraińscy biznesmeni mają dość zbójeckiego państwa "Twij prezydent!" - krzyczy wielki plakat przed lotniskiem w Dniepropietrowsku. Nie chodzi jednak ani o kończącego drugą kadencję prezydenta Leonida Kuczmę, który pochodzi z tego przemysłowego miasta wschodniej Ukrainy, ani o... 158
    • Arystokracja wywiadu 31 gru 2004 Nigdy nie poznamy wszystkich tajemnic, które Jaser Arafat przekazał CIA Działają sami. Ich nazwisk nie ma na żadnej liście tajnych agentów. Dbają o anonimowość bardziej niż inni uczestnicy gry wywiadowczej. To agenci wpływu. Superszpiedzy. Mężczyźni, czasem kobiety, którzy z... 162
    • Murowana granica 31 gru 2004 Mur na granicy USA i Meksyku powstał, by powstrzymać falę nielegalnych imigrantów i przemytników To złowieszczy, rasistowski mur. Budujecie nowy apartheid" - groził Izraelczykom Saud al-Fajsal, saudyjski minister spraw zagranicznych. "Ten mur, powstający w czasie procesu... 166
    • Menu 31 gru 2004 Wydarzenia Krótko po Wolsku "Bydlęta klękają" Zamach na Świętą Rodzinę z wosku państwa Beckhamów uświadomił nam złożoność materii. Z jednej strony garstka nas, tradycjonalistów obchodzących Boże... 170
    • Personal TV 31 gru 2004 Telewizja XXI wieku jest mozaiką symultanicznie rozgrywanych atrakcji Przestajemy oglądać telewizję jak telewizję. Zaczynamy po niej surfować jak po Internecie i... wybierać sobie z niej tylko te kawałki (nie tylko programu, ale i ekranu), na które właśnie mamy ochotę. Szlag... 174
    • Seks pod ziemią 31 gru 2004 Superseriale przyszłością telewizji Czy twoja wagina jest w przewodnikach po Nowym Jorku? Powinna tam być - najgorętsze miejsce w mieście. Zawsze otwarte". Ten fragment dialogu z serialu "Seks w wielkim mieście" jest powtarzany niczym dialogi z "Misia" bądź "Rejsu". Podobnie... 178
    • Kod Czartoryskich 31 gru 2004 Gdzie jest zagrabiony przez hitlerowców "Portret młodzieńca" Rafaela - dziennikarskie śledztwo "Wprost" Jakie jest najcenniejsze dzieło sztuki w polskich zbiorach, którego nie udało się odnaleźć po wojnie? Takie pytanie zadano w 1945 r. amerykańskiemu żołnierzowi, który na... 180
    • Sława i chała 2004 31 gru 2004 Znacznie więcej chały niż sławy - to najkrótsza recenzja z tegorocznej produkcji kulturalnej. Po stronie chały były spektakularne porażki, nadęte do granic wytrzymałości balony, w których puste wnętrze ukryto za kolorową i nachalną machiną promocyjną. Przebijamy kilka tych... 182
    • Bestsellery 2004 31 gru 2004 Literatura Faktu, Kino, DVD, Beletrystyka, Muzyka, Komiksy 186
    • Kalendarz Sawki 2004 31 gru 2004 190
    • Skibą w mur - Do zatrzymania jeden krok 31 gru 2004 Rozwija nam się moda na zatrzymywanie ważnych osób. Wsadzanie do kicia jest dziś niesamowicie trendy. Gazety niemal codziennie informują o zatrzymaniu jakiegoś urzędnika państwowego czy przedsiębiorcy. Dzień bez zatrzymania wydaje się dniem straconym. Głód zatrzymań rośnie u... 194

    ZKDP - Nakład kontrolowany