Sława i chała 2004

Sława i chała 2004

Znacznie więcej chały niż sławy - to najkrótsza recenzja z tegorocznej produkcji kulturalnej. Po stronie chały były spektakularne porażki, nadęte do granic wytrzymałości balony, w których puste wnętrze ukryto za kolorową i nachalną machiną promocyjną. Przebijamy kilka tych balonów, nie zapominając dla równowagi o rzeczach i zjawiskach godnych uwagi. Literatura, Film, Muzyka, Plastyka, Teatr,
Literatura
  • Powrót opowieści
    Sfrustrowani szamani ponowoczesności wieścili swego czasu zmierzch wielkich narracji, także na gruncie literatury. Na szczęście nie była to jedyna pusta jak wydmuszka teza piewców postmodernizmu. Tegoroczna Nagroda Goncourtów, najbardziej prestiżowa z francuskich nagród literackich, dla sagi "Słońce Scortów" Laurenta Gaudé czy amerykański medal National Book Award dla Elli Lynch, za nakreślony z epickim rozmachem obraz XIX-wiecznego Paragwaju, potwierdzają wielki powrót panoramicznych powieści. Dowodzą też, że wielostronicowa saga może być bogata nie tylko w wątki fabularne, ale też literackie wartości. Właśnie tradycyjną formę wypowiedzi wybierają dziś zachodni pisarze, jak popularny Jeffrey Eugenides czy okrzyknięta debiutantką roku Susanna Clarke.
  • Szwedzka lewizna
    Jelinek złą pisarką nie jest. Sprawdzić może to każdy, kto zaopatrzył się w wydaną właśnie przez W.A.B. "Pianistkę". Ale Jelinek, autorka, jakich mamy na pęczki, nie zasługuje na Nobla. Tegoroczny wybór szwedzkiej akademii ostatecznie potwierdził dotychczasowe przypuszczenia: najbardziej prestiżowa nagroda w świecie książek przyznawana jest z klucza politycznego, a jakości literackie są dla jury kwestią drugorzędną. Kolejka do Nobla jest długa, a stoją w niej tak znamienici autorzy jak Milan Kundera czy Mario Vargas Llosa, którzy na koncie mają znacznie więcej niż nieznana dotąd na świecie Jelinek. Sama autorka, zagorzała komunistka, feministka i przeciwniczka polityki Busha, na wieść o Noblu przeżyła ciężki szok i zabarykadowała się w swym wiedeńskim mieszkaniu.
  • Powracająca pamięć
    Polakom wróciła pamięć. Wprawdzie głównie za sprawą zachodnich autorów - jak Norman Davies czy Lynne Olson i Stanley Cloud ("Sprawa honoru"), ale i tak zmiana jest warta odnotowania. Zainteresowanie książką historyczną było sprzężone z obchodami 60. rocznicy powstania warszawskiego i związanymi z tym publikacjami (od "Powstania'44" Daviesa po polemizującą z tą pracą książkę Tomasza Łubieńskiego "Ani tryumf, ani zgon"). Pojawiły się też książki poświęconym księdzu Popiełuszce, prace o Stalinie czy publikacje rzucające światło na rozpad komunistycznej dyktatury jak "Reglamentowana rewolucja" Antoniego Dudka.
  • Plaga debiutantów
    W tym roku prawdziwą plagą były prozatorskie debiuty nowych grup zawodowych. Po pierwsze, nauczycieli, którzy ze szkół zostali usunięci za demoralizujący charakter swej pisaniny. Zarówno "Joint" Janusza Paliwody, jak i "Zakazane po legalu" Doroty Szczepańskiej są tak żenujące, że ich autorów powinno się chłostać na miejskich placach. Po drugie, dziennikarzy, którzy z kolei za sprawą literatury pracę chcieli odzyskać. Niestety, żałosny krzyk iguany czy raczej Moniki Luft zasłużył jedynie na miano kuriozum dekady. I wreszcie ostatnia zmora - piszący aktorzy. Na szczęście ci ostatni, jak Krystyna Janda i Joanna Szczepkowska, zwalczają się sami.


Film
  • Jackson superstar
    Nie chodzi o Michaela Jacksona i jego problemy sądowe, ale o reżysera Petera Jacksona. Po niewyobrażalnym sukcesie trylogii "Władca pierścieni" Hollywood sądził, że łatwo da się to powtórzyć. Niestety, ani "Troja" Wolfganga Petersena, ani "Aleksander" Olivera Stone'a nie miały w sobie filmowej magii, jaką w książki Tolkiena wtłoczył reżyser z Nowej Zelandii. Tegoroczne epickie widowiska dysponowały wielkimi budżetami, imponowały skomplikowanymi efektami specjalnymi i gwiazdorską obsadę, ale nie powtórzyły nawet w połowie wyniku "Władcy". Z czasem staną się idealnymi przykładami, jak odróżnić dzieło mistrza od prac rzemieślników.
  • Pierwszy raz w życiu
    Wreszcie w Polsce powstał film od początku do końca zaplanowany perfekcyjnie. Twórcy określili potencjalnego widza i specjalnie pod jego preferencje przygotowali swoją produkcję. Efekt - przez wiele tygodni krajowa produkcja gościła w czołówce kinowych rankingów. Lekka romantyczna komedia "Nigdy w życiu!", oparta na popularnej powieści, ze znanymi aktorami w rolach głównych, okazała się hitem roku. Niestety, inni polscy reżyserzy nie wynieśli z tej lekcji żadnej nauki (no, może z wyjątkiem Juliusza Machulskiego z jego "Vincim"). Nadal powstają albo nieśmieszne komedie, albo przeintelektualizowane knoty.
  • Imperializm animowany
    Komputerowe animacje zdominowały współczesny show-biznes. "Shrek 2" stał się najpopularniejszym filmem roku, a w pierwszej dziesiątce znalazły się "Iniemamocni" oraz "Rybki z ferajny". Najświeższa premiera z tego gatunku - "Ekspres polarny" jest już najlepiej sprzedającym się filmem w historii kin Imax, na zwykłych ekranach też sobie świetnie radzi. Elementy komputerowych animacji w obrazach typu "Sky Kapitan i świat jutra" są wręcz ważniejsze od aktorów. Przed laty obawiano się, że kino z komputera wyprze tradycyjne filmy - tak już się dzieje, tyle że ta zmiana jest (z punktu widzenia widza) zmianą na lepsze.
  • Towarzystwo wzajemnej adoracji
    Tegoroczny festiwal w Gdyni był kolejnym sympatycznym i bezkonfliktowym spotkaniem zadowolonych ze swojej pracy polskich filmowców i zachwyconych ich produktami dziennikarzy (?). Jeszcze raz okazało się, że nie powstają (poza nielicznymi wyjątkami) filmy dla widzów, a jedynie dla kolegów filmowców i krytyków, którzy lubią "się pochylić nad problemem". Po raz kolejny odtrąbiono koniec kryzysu polskiego kina i narodziny nowych talentów. Tymczasem wyniki kasowe tego nie potwierdzają. A pojawienie się w konkursie dwóch czy trzech niezłych filmów nie może być pretekstem to pełnych zachwytu relacji i podsumowań imprezy.


Muzyka
  • Powrót The Pixies
    Gdy w 2003 r., podczas trasy koncertowej po Europie, spłukany, bezdomny wokalista i gitarzysta Frank Black napomknął o możliwości reaktywowania The Pixies, nie spodziewał się nawet, że jego małe kłamstewko wywoła taką burzę. A że pozostałym członkom The Pixies nie wiodło się najlepiej, plotka zamieniła się w najbardziej sensacyjny rockowy comeback 2004 r. Zespół, który zrewolucjonizował niezależny rock, łącząc melodyjny pop z anarchicznym punkrockowym atakiem dziś gra w wyprzedanych do ostatniego miejsca salach koncertowych, mieszczących nawet dziesięciokrotnie liczniejszą publiczność niż za dawnych lat 1986-1992. A dziwne, pełne czarnego humoru i makabry teksty The Pixies tylko zyskały na aktualności w kontekście wydarzeń po 11 września.
  • Przenoszona ciąża
    Weteran zespołu The Beach Boys, Brian Wilson, wraz z autorem tekstów Van Dyke Parksem wreszcie dokończyli swoją wielowątkową "nastoletnią symfonię do Boga", nad którą pracę rozpoczęli w 1967 r., zaraz po ukazaniu się "Pet Sounds". Po ponad 80 sesjach Wilson odpłynął na ćwierć wieku z realnego świata w nierzeczywistość narkotycznej nirwany, bo tylko tam mógł znaleźć ucieczkę od trapiącej go chronicznie depresj. Projekt "Smile" obrósł legendą i stosownie do niej, gdy się wreszcie urodził się w 2004 r., powitany został na kolanach. Problemem jest to, że jest to arcydzieło tylko dla tych, którzy uparli się, by widzieć w nim arcydzieło. I lepiej wierzyć im na słowo, niż ryzykować śmierć z nudów podczas słuchania albumu.
  • Był kiedyś rock
    Wwyjątkowo bezbarwnym roku, jedynym punktem pozytywnym jest to, że uczymy się szanować wspomnienia. Od niedawna z coraz wiekszą starannością wydawane są reedycje archiwalnych płyt legend polskiego rocka. W tym roku otrzymaliśmy więc pełny zestaw nagrań solowych Grzegorza Ciechowskiego, antologię SBB, od dawna wyczekiwane trzy studyjne albumy TSA, a nadto retrospektywy Armii i Proletaryatu i jeszcze boks z nagraniami Jacka Kaczmarskiego. Różne są to nagrania, ale łączy je to, że dla ich autorów adresatem była publiczność, a nie matołkowate focusy decydujące o radiowych playlistach.
  • Król kiczu
    Publiczność, która wychowała się na disco polo, nie umarła. Dziś słucha Krzysztofa Krawczyka. Inaczej nie da się wytłumaczyć nieprzerwanego pasma sukcesów dawnego lidera Trubadurów, który jest przeciętnym wokalistą. Dziś jego długa, lecz pozbawiona szczególnych osiągnięć kariera estradowa, jawi się jako legenda polskiej muzyki pop, on sam zaś chadza w aurze co najmniej polskiego Toma Jonesa czy Roda Stewarta, z których czerpie pomysły. Ucząc się od starzejących się gwiazd z Zachodu, jak przetrwać, polewając wszystko gęstym sosem sentymentalizmu, Krawczyk znalazł drogę do serc złaknionej wzruszeń polskiej publiczności. Mieczysław Fogg byłby z niego dumny.


Plastyka
  • London Calling
    Izabella Kay powinna dostać order za sukcesy rynkowe w promowaniu polskiej sztuki współczesnej na Wyspach Brytyjskich. Dzięki jej przedsiębiorczości młodzi twórcy znad Wisły mogli pokazać swoje prace nad Tamizą. Monika Solorz, Kaja Solecka, Martta Węg, Paweł Mendrek, Robert Motelski i Artur Przebindowski sprzedali prawie wszystkie swoje prace w prestiżowej londyńskiej Bloxham Galleries, a Anglikom Polska nie kojarzy się już jedynie z emigrantami przy Central Station.
  • Krzyk po Dalim
    Jedną wspólną chałę za obalenie mitu o bezpiecznej i kryształowo czystej Skandynawii otrzymują dwie instytucje. Po pierwsze, muzeum Muncha w Oslo. To stamtąd rabusie na oczach zwiedzających wynieśli "Krzyk" i "Madonnę" Edwarda Muncha. Zrabowane perły światowego malarstwa nie były chronione przez żadne alarmy - obrazy wisiały na zwykłych drutach. Po drugie, helsińska firma Artco Scandinavia - za zorganizowanie wystawy poświęconej setnej rocznicy urodzin hiszpańskiego surrealisty Salvadora Dalego. Większość z 400 pokazywanych i sprzedawanych na wystawie prac okazała się falsyfikatami. Wystawę w oparach skandalu zamknęła policja.
  • Sopot rządzi
    Dyrekcja i pracownicy BWA w Sopocie mają doskonałe pomysły i realizują ciekawe wystawy, m.in. "Pejzaż malarzy polskich ze zbiorów Lwowskiej Galerii Sztuki" czy "Norblin Czartoryskich ze zbiorów Muzeum Sztuki w Winnicy (Ukraina)". Dzięki międzynarodowym kontaktom sopockich galerników udało się sprowadzić z zagranicy dzieła niedostępne dla innych. Najciekawsze z nich objechały też kraj.
  • Maczuga Rajkowskiej
    Koło Zieloni 2004 przeszło do historii w związku z ratowaniem plastikowego drzewa bez liści, zwanego palmą, na warszawskim rondzie de Gaulle'a. Nie po raz pierwszy Zieloni okazali się bardziej zieloni niż trawa i zamiast się przypinać kajdanami do dębów w Rogalinie, postanowili ratować sztuczne drzewo. Palma po roku wyliniała, tracąc liście, a nowe trzeba sprowadzić z Chin. Postulujemy pozostawienie drzewa bez liści. Teraz przypomina wielką pałę do lania po łbach.


Teatr
  • Diabeł w światłach
    Zarekomendację londyńskiego "Black Ridera" powinny wystarczyć cztery nazwiska. Stworzyli go bowiem słynny reżyser Robert Wilson, pisarz William S. Burroughs, balladzista Tom Waits i charyzmatyczna pieśniarka Marianne Faithfull. Tekst Burroughsa jest współcześnie przetworzoną ludową przypowieścią o diabelskich nabojach, dzięki którym młody Wilhelm może się popisać myśliwskimi umiejętnościami i zdobyć Kasię. Historię tę wykorzystał dwieście lat temu Carl Maria von Weber w popularnej operze "Wolny strzelec". Tu arie zastąpiły songi. Wilson myśli obrazami, przede wszystkim światłem, kolorowym i ostrym. Wobec feerii barw, kształtów i pomysłów informacja, że chodzi o ponadczasową przypowieść o dobru i złu, trąci banałem.
  • Wypłakane w Edynburgu
    Międzynarodowy Festiwal w Edynburgu uchodzi za jedną z najbardziej prestiżowych imprez teatralnych świata. W 58. już konkursie na najlepsze przedstawienie "offowe" główną nagrodę (i wyróżnienie dziennikarzy) zdobył spektakl "Kroniki - obyczaj lamentacyjny" teatru Pieśń Kozła. Z sukcesu Polaków wypadałoby się cieszyć. Cóż, kiedy przedstawienie pokazane potem na warszawskim Festiwalu Festiwali potwierdza tylko, że czas hermetycznych misteriów dawno już się skończył, a nawiedzone obrazy opowieści o królu Gilgameszu są puste jak bańka mydlana.
  • Taśma Zapasiewicza
    Trzy sceniczne miniatury - "Katastrofa", "Impromptu Ohio" i "Ostatnia taśma Krappa" - nie należą do sztuk lekkich, łatwych i przyjemnych. To teatr skupiony, egzystencjalny. Można się z nim zgadzać lub nie, ale trudno przejść obojętnie. Zwłaszcza że w Teatrze Powszechnym jesteśmy świadkami aktorskiego mistrzostwa Zbigniewa Zapasiewicza, który w tych trzech rolach święci swój podwójny jubileusz - siedemdziesiąte urodziny i pół wieku pracy. W "Ostatniej taśmie Krappa" gra on starego człowieka i siebie sprzed kilkudziesięciu lat. Ci, którzy pamiętają kreację Tadeusza Łomnickiego, muszą przyznać, że może i legendy nie umierają, ale z pewnością na naszych oczach powstają nowe. I całkiem inne.
  • Nie-wina Szekspira
    Wybór teatralnych chał 2004 jest tak duży, że trudno się zdecydować na jedną, zapominając o innych. Nagrodzone przez szacowny miesięcznik "Teatr" za reżyserię przedstawienie "Nie-winy" Dei Loher (Teatr Stary w Krakowie) jest fatalnie zagrane, a autorka krzyczy na nas oskarżycielskim tonem jak prowincjonalna nauczycielka. Na tle tej współczesnej pseudofilozoficznej miazgi walczą z sobą dwa potwory klasyczne, czyli szekspirowski "Makbet" (Kraków) z "Ryszardem II" (Warszawa). Pierwszy - dzieło mistrza Wajdy - nie wiadomo, o czym mówi, choć świetny przekład Barańczaka jest bardzo czytelny (podobno, zamiast opowiadać anegdotę, miał być o "wnętrzu"). Drugi - przygotowany z pompą przez Andrzeja Seweryna - to śmiertelnie nudna akademia, zadeklamowana ku czci przybitych i zasypiających widzów.


Przygotowali: Marta Sawicka, Jacek Mielchior, Łukasz Radwan, Jerzy Rzewuski, Kamil Śmiałkowski
Okładka tygodnika WPROST: 52/2004
Więcej możesz przeczytać w 52/2004 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 52/2004 (1152)

  • Na stronie - System św. Aleksandra 31 gru 2004 Życzę wszystkim, aby nie znajdowali więcej pod choinką św. Aleksandra z furą niechcianych prezentów System św. Mikołaja tym mniej więcej różni się od systemu św. Aleksandra, czym rozdawanie prezentów od ich zabierania. Właśnie z powodu funkcjonowania u nas systemu św.... 3
  • Skaner 31 gru 2004 Warszawskie wigilie Mamy nową świecko-świętą tradycję - organizowanie wigilijnych spotkań od parlamentu, przez partie, po firmy i fundacje. Tylko w Warszawie od połowy grudnia zorganizowano ponad 200 wigilijnych spotkań. "Życzę nam... 8
  • Dossier 31 gru 2004 Komisja odwaliła kamień, który leżał przykryty od kilkunastu lat. Robaczki zaczynają atakować, ale nie zmienia to faktu, że światło zostało wpuszczone "Rzeczpospolita" ROMAN GIERTYCH wiceprzewodniczący komisji ds.... 9
  • Sawka 31 gru 2004 10
  • Kadry 31 gru 2004 11
  • Playback 31 gru 2004 15
  • M&M 31 gru 2004 CZAS DOBRYCH ŻYCZEŃ Politycy i Czytelnicy!!! Mniej patologii na lewicy, mniej socjalizmu na prawicy, mniej zakłamania na mównicy, a w sercach więcej "grubej kreski" życzy Wam z duszy: 15
  • Poczta 31 gru 2004 PUŁAPKI PO POLSKU W "Pułapkach po polsku" (nr 31) prof. Leszek Balcerowicz słusznie zauważył, że wypłacanie ogromnych sum w ramach socjalistycznego systemu emerytur jest ogromnym ciężarem dla budżetu. Uczciwy system polega na... 15
  • Nałęcz - Test przyzwoitości 31 gru 2004 Pretorianie Giertycha zapewne nie wiedzą, że Celiński egzamin z przyzwoitości zdał już w PRL Prawica z niezmordowanym posłem Romanem Giertychem nie posiada się z oburzenia, że Andrzej Celiński zna Jana Kulczyka i nawet jest z nim po imieniu. Ową znajomością LPR-owscy katoni... 16
  • Ryba po polsku - Grupa trzymająca prezenty 31 gru 2004 Zamiast prezentów pod choinką możemy znaleźć raport o wypadkach korupcji wśród Mikołajów Święta. To samo, co zawsze. Bóg się rodzi. Trzeba robić zakupy. "Gazeta Wyborcza" rozdaje siano. Antyklerykałowie dzielą się opłatkiem. Ateiści idą na pasterkę. Feministki dostają od... 17
  • Fotoplastykon 31 gru 2004 18
  • Układ Prezia 31 gru 2004 Wiele tropów w aferze Orlenu prowadzi do Pałacu Prezydenckiego Aleksander Kwaśniewski (przez współpracowników zwany Preziem) mógłby odgrywać rolę ojca chrzestnego nieformalnej grupy, która chciała oddać Rosjanom kontrolę nad polskim sektorem paliwowym. Taki wniosek nie wprost... 20
  • Tyrania postępu 31 gru 2004 Postępowa Europa robi z chrześcijan kozły ofiarne, gdy nie radzi sobie z problemami Właśnie jesteśmy świadkami powstawania nowych standardów w myśleniu lewicy o katolicyzmie. Są one nowe w stosunku do praktyk z ostatnich lat, ale korzeniami sięgają do najgorszych tradycji... 22
  • Biała flaga Belki 31 gru 2004 Czy fakty ujawnione przez "Wprost" uniemożliwią rządowi Belki oddanie Eureko kontroli nad PZU? Jesteście całkowicie otoczeni, poddajcie się!"- tymi słowami w 2003 r. iracki minister informacji Muhammad Said as-Sahaf straszył Amerykanów, gdy ich czołgi wjeżdżały do Bagdadu.... 24
  • Strzelanie pod Sejmem 31 gru 2004 Kodeks postępowania honorowego w życiu publicznym Z dumnego hasła Polaków "Bóg, honor, ojczyzna" nic nie zostało. Bóg został odesłany na emeryturę ze starego portfela: Bóg zrobił swoje, Bóg może odejść. Ojczyzna wyszła z mody i nie wiadomo, czy kiedyś wróci. Po epoce... 26
  • Telewizja rządzi! 31 gru 2004 50 najbardziej wpływowych Polaków Kto się często pokazuje, ten naprawdę istnieje - to prawda stara niczym cywilizacja. Potwierdzają to wyniki ankiety, która wyłoniła 50 Polaków mających największy wpływ na opinię publiczną, przeprowadzonej przez Instytut Badania Opinii i... 30
  • Polsko-Niemiecka Republika Federalna 31 gru 2004 Niemcy osiedlają się na wyspie Wolin i polskiej części Uznamu, Polacy prą na niemieckie wybrzeże Bałtyku Prezydent Szczecina Marian Jurczyk nie chce zagranicznych inwestorów. Zrobił wszystko, by omijali miasto z daleka. I omijają. Ale wbrew utrudnieniom polityków po obu... 46
  • Mazgaje Europy 31 gru 2004 Im bardziej się Polak biczuje, tym głośniej bywa obwoływany sumieniem narodu i potężnym umysłem Moi amerykańscy znajomi po dłuższym pobycie w Polsce byli wyraźnie zaskoczeni. Wcześniej mieli o naszym kraju nikłe wyobrażenie i - jak to zwykle bywa - mało pochlebne. Po pobycie... 52
  • Alfabet koalicji 31 gru 2004 Belka Marek - nieobecny premier. Cudowne dziecko Prezia, przepchnięte na siłę przez Sejm dzięki dietetykom i czerwonym. Obecnie zniknął i nie wiadomo, gdzie przebywa. Jego nieobecność ozdrowieńczo podziałała na gospodarkę, politykę,... 54
  • Alfabet opozycji 31 gru 2004 barbarzyńcy - zwani inaczej Samoobroną. Jedna z dwóch głównych sił, która wzięła udział w kolejnej polskiej wojnie na górze. Wojnę wygrali jednak złodzieje, czyli Platforma Obywatelska. Dom Ojczysty - formacja... 56
  • Wydarzenia 2004 - Polska 31 gru 2004 WYDARZENIA Niskie loty orła Adam Małysz przegrywa Puchar Świata. Wszyscy obrońcy Rywina Lew Rywin skazany przez sąd. Sejm przyjmuje raport posła Zbigniewa Ziobry. Jak przeżyć śmierć służby zdrowia? Trybunał Konstytucyjny uznaje... 60
  • Wydarzenia 2004 - Świat 31 gru 2004 WYDARZENIA ROKU 2004 Euro Big Brother Polacy po raz pierwszy wybierają posłów do europarlamentu. Car Władimir Prezydent Rosji wybrany na długo przed wyborami. Zdejmowanie białej flagi Europejska pseudokonstytucja. Gilotyna dżihadu... 64
  • Lista nieobecności 31 gru 2004 Zdzisław Ambroziak żył 60 lat Dziennikarz sportowy, były siatkarz. Przez wiele lat był komentatorem telewizyjnym i felietonistą. Od 1987 r. zatrudniony w redakcji sportowej TVP. W latach 1996-2001 - stały współpracownik Eurosportu,... 68
  • Lista nieobecności 31 gru 2004 Jaser Arafat żył 75 lat Przywódca Palestyńczyków, "ojciec narodu" i współtwórca Autonomii Palestyńskiej. Kapłan terroru, ale i laureat Pokojowej Nagrody Nobla - za podpisanie z Izraelem porozumienia... 70
  • Giełda 31 gru 2004 Hossa Świat Sprint Verizonu 40 mld USD może zapłacić Verizon, drugi operator komórkowy w USA, za przejęcie konkurencyjnej firmy Sprint. Połączone sieci z 65 mln abonentów prześcignęłyby lidera rynku Cingular Wireless. Na... 72
  • Wojna trzech światów 31 gru 2004 Europa nie pozwala się bogacić - dlatego przegrywa z nowoczesnym światem, jak przed wiekami Chiny mandarynów Jeszcze niedawno wierzyliśmy, że główna walka na świecie odbywa się między pierwszym światem - rozwiniętych krajów kapitalistycznych, rozrzuconych głównie po obu... 74
  • Liniowiec Millera 31 gru 2004 Ekipa premiera Millera rok temu wprowadziła w Polsce podatek quasi-liniowy To kuriozalny pomysł, naruszenie jednego z filarów socjaldemokratycznej tożsamości. Podatek liniowy pogłębia przecież społeczne nierówności" - grzmiał Tadeusz Iwiński, jeden z liderów SLD, gdy ku... 84
  • Czerwony Roma 31 gru 2004 Roman Abramowicz, najbogatszy człowiek Europy Środkowej i Wschodniej, jest już wart 5 proc. PKB Rosji Podmoskiewska dacza Romana Abramowicza była kiedyś przeznaczona dla marszałka Związku Radzieckiego Dmitrija Jazowa, byłego ministra obrony. - Nie można rozmawiać, nie wolno... 86
  • Bicz Pola 31 gru 2004 10 najgorszych pomysłów gospodarczych 2004 roku Inspektor skarbowy uzbrojony lepiej niż komandos, darmowe mieszkania od PiS, polski rekord do "Księgi rekordów Guinnessa" w kategorii budowania autostrad na terenach nizinnych - to tylko niektóre kandydatury do tegorocznej... 90
  • Indeks Krakusa 31 gru 2004 Jak bogaci się Polak - indeks siły nabywczej "The Big Mac Index" - sprzedawana w Wielkiej Brytanii książka, napisana przez Li Lian Onga, ekonomistę z Międzynarodowego Funduszu Walutowego, kosztuje 47,5 funta (około 290 zł). To jedna z najdroższych książek ekonomicznych świata... 94
  • Załatwione odmownie - Sacrum i ekonomia 31 gru 2004 Rozwinęły się te cywilizacje Zachodu, w których religie nie przeszkadzały w zajmowaniu się ziemskimi sprawami W XVIII-XIX wieku w podbitej przez carską Rosję Jakucji mieszkańcy często domagali się od miejscowych "czynowników", aby ci interweniowali w lokalne stosunki... 96
  • Balcerowicz wprost - Ukraina w przemianach 31 gru 2004 Walka Ukraińców o praworządność jest jednocześnie walką o zdrowy rozwój kraju Należę do milionów Polaków, którzy z napięciem, sympatią i podziwem śledzą pokojową walkę Ukraińców o uczciwość, demokrację i praworządność w ich państwie. Zdajemy sobie sprawę, jak wielkie... 100
  • 2 x 2 = 4 - Panem et circenses 31 gru 2004 Gospodarce potrzeba większej odporności na wygłupy polityków Władcy starożytnego Rzymu wiedzieli, że plebsowi trzeba dać tyle chleba i igrzysk, żeby był zadowolony, a przynajmniej siedział cicho. W tamtych niedemokratycznych czasach była to gwarancja spokoju panujących, ich... 101
  • Supersam 31 gru 2004 Piękno z morza Bogactwo morskiego świata wykorzystały laboratoria Phytomer do stworzenia kosmetyków do pielęgnacji twarzy. Zestaw regenerujący OgenAge z aktywnymi składnikami wody morskiej przeznaczony jest dla cery dojrzałej -... 102
  • Globalna Wigilia 31 gru 2004 Boże Narodzenie to najmocniejszy brand cywilizacji Zachodu "Pierwszym reklamodawcą nowożytnej Europy był Jezus, który polecił głosić 'dobrą nowinę' wszystkim narodom. Podczas tej kampanii reklamowej jej twórcy i wykonawcy popełnili wiele błędów, niekiedy wykazywali się... 104
  • Niezbędnik człowieka myślącego 31 gru 2004 Ośmiu myślicieli, których naprawdę warto czytać Jakich współczesnych autorów politycznych warto czytać w pierwszym rzędzie? Ano takich - brzmi moja odpowiedź - którzy nie mieszczą się w schematach, jakie narzuca nam dominujący folklor intelektualny. Schematy te - mówiąc... 112
  • Mieszańcy Europy 31 gru 2004 Kim są Polacy? Nigdzie indziej nie spotkałem tylu fascynujących typów twarzy" - stwierdził niedawno David Lynch, amerykański reżyser. Dlatego casting do jednego ze swoich nowych filmów postanowił zrobić w Polsce. Lynch zauważył to, co kaznodzieja Jakub Olszewski w połowie... 116
  • Biały raj 31 gru 2004 Wielu Amerykanów traktuje Alaskę jak zagranicę Na co dzień nie dochodzi tu do żadnych awantur, dlatego policja w ogóle tu nie zagląda. W ostatnich kilku dekadach święte prawo spokoju naruszono w Manley Hot Springs tylko raz. Jakiś szaleniec wyskoczył ze strzelbą z lasu i... 120
  • Niech będzie pokój! 31 gru 2004 Ludzie przychodzą na świat pod znakiem szalom i odchodzą z tego świata z modlitwą o szalom Słowo "szalom" ("pokój") wiele razy pojawia się w Starym Testamencie. Księga Ksiąg wręcz oddycha nadzieją na "szalom". W książce Szlomo Mandelkerna "Concordantiae Veteris Testamenti"... 123
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Dzień niejedzenia małych braci 31 gru 2004 Drogi Przyjacielu! Znowu Boże Narodzenie i znowu w mediach te same, jak zawsze w grudniu, opowieści o karpiu, kutii i kluskach z makiem. Kolejne wersje tej samej opowieści, skąd się wzięła choinka i kim był Święty Mikołaj. Tymczasem wciąż pozostaje wiele kwestii nie... 124
  • Druga płeć - Harpie 2004 31 gru 2004 Kobiety harpie to "drapieżne, żarłoczne ptaszyska, demony wichury i burzy, budzące wstręt i przerażenie" Z buddyjskiego punktu widzenia to, co żeńskie, kojarzone jest z mądrością i przestrzenią (patrz intuicja), to, co męskie, łączy się z radością i ze współczuciem. Kiedy... 126
  • Ekran osobisty - Zagraj mi, mamo! 31 gru 2004 Któregoś dnia Zygmunt wręczył mi grubą kopertę. "To ta lista, o którą prosiłeś. Z najlepszymi płytami" Przedświąteczne porządki to rytuał silniejszy niż będące zawsze w zasięgu myśli samousprawiedliwienia: jestem zmęczony, w pracy wszystko zwaliło mi się na głowę, może innym... 127
  • Bransoletka Zofii 31 gru 2004 Ciała córki gen. Sikorskiego nie znaleziono - może w czasie katastrofy gibraltarskiej nie było jej jednak w samolocie To był prawdopodobnie najdziwniejszy wypadek lotniczy w dziejach świata. 128
  • Dziadek Mróz kontra Święty Mikołaj 31 gru 2004 Świąt Bożego Narodzenia nie udało się zlikwidować nawet w okresie stalinizmu Choinki, które na przełomie roku 1949 i 1950 stanęły w urzędach, halach fabrycznych i szkolnych świetlicach, zupełnie nie przypominały bożonarodzeniowych drzewek, do których Polacy byli... 132
  • Know-how 31 gru 2004 Lodowa głodówka Dziesiątki tysięcy piskląt pingwinów na Antarktydzie mogą umrzeć z głodu. Ogromna góra lodowa o powierzchni 3 tys. km2 zablokowała dorosłym ptakom dostęp do wybrzeża, gdzie zdobywały pokarm dla... 136
  • Teoria strun w zupie 31 gru 2004 Ostateczna teoria wszystkiego pozwoli poznać myśli Boga Astronomia osiąga kres swych możliwości - oświadczył pod koniec XIX wieku amerykański uczony Simon Newcomb. Ten sam błąd na początku wieku XX popełnił twórca termodynamiki lord Kelvin: w fizyce nie pozostało do odkrycia... 138
  • Genialni odkrywcy odkrytego 31 gru 2004 Graham Bell nie wynalazł telefonu, Ludwik Pasteur nie był odkrywcą bakterii! Niech pan tu przyjdzie, panie Watson, jest mi pan potrzebny" - te słowa w grudniu 1876 r. powiedział przez telefon do swojego asystenta Alexander Graham Bell. Nie była to jednak pierwsza rozmowa za... 142
  • Sondowanie Tytana 31 gru 2004 Powrót do przeszłości Ziemi Nigdy dotychczas próbnik nie lądował tak daleko od Ziemi i nigdy jeszcze nie badał tak mało poznanego miejsca w Układzie Słonecznym. Pod koniec grudnia od krążącej przez ostatnie pół roku dookoła Saturna sondy Cassini odłączy się lądownik Huygens.... 146
  • Jad wyborczy 31 gru 2004 W 1936 r. NKWD otruło pisarza Maksyma Gorkiego w czasie jego procesu Gdyby ktoś chciał zabić Juszczenkę, powinien użyć cyjanku, który jest bardzo skuteczny. Stosowanie dioksyn, które dopiero za 20 lat mogą doprowadzić u otrutego do rozwoju nowotworu, nie jest zbyt mądre" -... 148
  • Bez granic 31 gru 2004 Polowanie na emira Hamad bin Khalifa al-Thani, emir Kataru, znany jest z nietypowych pasji. Pierwsza to zamiłowanie do demokracji i wprowadzanie jej w kraju, drugą są polowania na egzotyczne ptaki. Obie, jak się ostatnio przekonał, zwłaszcza... 150
  • Rozważny szeryf 31 gru 2004 Nie ma czegoś takiego jak jednolity świat islamu O polityce zagranicznej Stanów Zjednoczonych mogę dziś mówić wyłącznie w kontekście mojej nadziei, że Ameryka nie zaangażuje się w nowe wojny. Wojna jest niebezpieczna, niszcząca i kosztowna. Powinna być zawsze ostatnim z... 152
  • Wojna o pokój 31 gru 2004 Dzięki zwycięstwu Polaków komunizm na Węgrzech upadł w ciągu 10 miesięcy, w Czechosłowacji - w ciągu 10 dni, a w Rumunii - w ciągu 10 godzin Prezentowana przez George'a Busha wizja wolnego, demokratycznego Iraku - i jego potencjalnego znaczenia dla wprowadzenia historycznych... 156
  • Wolny rynek pomarańczy 31 gru 2004 Ukraińscy biznesmeni mają dość zbójeckiego państwa "Twij prezydent!" - krzyczy wielki plakat przed lotniskiem w Dniepropietrowsku. Nie chodzi jednak ani o kończącego drugą kadencję prezydenta Leonida Kuczmę, który pochodzi z tego przemysłowego miasta wschodniej Ukrainy, ani o... 158
  • Arystokracja wywiadu 31 gru 2004 Nigdy nie poznamy wszystkich tajemnic, które Jaser Arafat przekazał CIA Działają sami. Ich nazwisk nie ma na żadnej liście tajnych agentów. Dbają o anonimowość bardziej niż inni uczestnicy gry wywiadowczej. To agenci wpływu. Superszpiedzy. Mężczyźni, czasem kobiety, którzy z... 162
  • Murowana granica 31 gru 2004 Mur na granicy USA i Meksyku powstał, by powstrzymać falę nielegalnych imigrantów i przemytników To złowieszczy, rasistowski mur. Budujecie nowy apartheid" - groził Izraelczykom Saud al-Fajsal, saudyjski minister spraw zagranicznych. "Ten mur, powstający w czasie procesu... 166
  • Menu 31 gru 2004 Wydarzenia Krótko po Wolsku "Bydlęta klękają" Zamach na Świętą Rodzinę z wosku państwa Beckhamów uświadomił nam złożoność materii. Z jednej strony garstka nas, tradycjonalistów obchodzących Boże... 170
  • Personal TV 31 gru 2004 Telewizja XXI wieku jest mozaiką symultanicznie rozgrywanych atrakcji Przestajemy oglądać telewizję jak telewizję. Zaczynamy po niej surfować jak po Internecie i... wybierać sobie z niej tylko te kawałki (nie tylko programu, ale i ekranu), na które właśnie mamy ochotę. Szlag... 174
  • Seks pod ziemią 31 gru 2004 Superseriale przyszłością telewizji Czy twoja wagina jest w przewodnikach po Nowym Jorku? Powinna tam być - najgorętsze miejsce w mieście. Zawsze otwarte". Ten fragment dialogu z serialu "Seks w wielkim mieście" jest powtarzany niczym dialogi z "Misia" bądź "Rejsu". Podobnie... 178
  • Kod Czartoryskich 31 gru 2004 Gdzie jest zagrabiony przez hitlerowców "Portret młodzieńca" Rafaela - dziennikarskie śledztwo "Wprost" Jakie jest najcenniejsze dzieło sztuki w polskich zbiorach, którego nie udało się odnaleźć po wojnie? Takie pytanie zadano w 1945 r. amerykańskiemu żołnierzowi, który na... 180
  • Sława i chała 2004 31 gru 2004 Znacznie więcej chały niż sławy - to najkrótsza recenzja z tegorocznej produkcji kulturalnej. Po stronie chały były spektakularne porażki, nadęte do granic wytrzymałości balony, w których puste wnętrze ukryto za kolorową i nachalną machiną promocyjną. Przebijamy kilka tych... 182
  • Bestsellery 2004 31 gru 2004 Literatura Faktu, Kino, DVD, Beletrystyka, Muzyka, Komiksy 186
  • Kalendarz Sawki 2004 31 gru 2004 190
  • Skibą w mur - Do zatrzymania jeden krok 31 gru 2004 Rozwija nam się moda na zatrzymywanie ważnych osób. Wsadzanie do kicia jest dziś niesamowicie trendy. Gazety niemal codziennie informują o zatrzymaniu jakiegoś urzędnika państwowego czy przedsiębiorcy. Dzień bez zatrzymania wydaje się dniem straconym. Głód zatrzymań rośnie u... 194

ZKDP - Nakład kontrolowany