Gen niepodległości

Gen niepodległości

Wychodzący z PRL półinteligent nie potrzebował i nie rozumiał pojęcia niepodległości
Niepodległość pojawiła się na horyzoncie polskiej wyobraźni dopiero około 1733 r. – jako pojęcie odrębne od indywidualnej wolności. Caryca (Anna Iwanowna) pierwszy raz wybrała wtedy polskiego króla, wprowadzając go przy pomocy swojego wojska na tron. Carscy ambasadorowie jednak już wcześniej (od kilkunastu lat) gospodarowali w Warszawie, a na prowincji ich porządki wprowadzali sołdaci. Wtedy dopiero polska szlachta zaczęła pojmować, że jest taka wartość jak niepodległość, wcześniej nieznana, bo naturalna jak powietrze. Kiedy tego powietrza zaczęło brakować, kiedy z jego braku zaczęła się dusić obywatelska tożsamość, Stanisław Konarski począł upowszechniać nie tylko myśl o naprawie Rzeczypospolitej, ale i samo pojęcie niepodległości.
Nie od razu, ale w ciągu następnych kilkudziesięciu lat przyjęło się ono jako najważniejsze słowo w politycznym wokabularzu Polaków. Walczono o tę niepodległość zaciekle i uparcie przez następnych bez mała dwieście lat. Z wielkimi ofiarami w każdym kolejnym pokoleniu – wśród powstańców, konspiratorów, emigrantów, legionistów. Udział w tej sztafecie był największym powodem do dumy. „Niech o tem wie daleka potomność, że jeżeli Ojczyzny bronić nie umieliśmy, tedy umrzeć za nią umieliśmy" – pisał Kazimierz Pułaski w imieniu konfederatów barskich doświadczających niepowodzenia swoich starań o ratowanie Rzeczypospolitej. Etos niepodległościowy
Powstania niepodległości nie uratowały, ale pamięć o bohaterach walki o niepodległość była przekazywana – wbrew zaborcom. I ożywiała najlepszych. Dlaczego? Bo rozumiano, że chodzi o własny dom, o to, by czuć się w nim u siebie i urządzać go po swojemu, a nie po prusku czy po rusku. I że bez walki zbrojnej, bez osobistego poświęcenia tego wspólnego domu się nie odzyska, nie odbierze się go z rąk potężnych zaborców. Sporo było tych, którzy myśleli i postępowali inaczej, nie tak bohatersko. Ale tych, którzy walczyli o niepodległość, nikt nie wyśmiewał.
Następujące po kolejnych zrywach powstańczych represje to oczywisty koszt. Jego wielkość była na bieżąco krytykowana przez zwolenników – mówiąc anachronicznie – pracy organicznej i adaptacji do warunków suwerenności ograniczonej czy nawet jej braku, którzy uważali, że pokojową drogą pracy nad podniesieniem wewnętrznego poziomu Polski osiągnie się cel najważniejszy: modernizację, a wtedy niepodległość nie będzie już tak konieczna. Ten etos był najbliższy zdobycia przewagi w społecznej wyobraźni po wyjątkowo drastycznych prześladowaniach polskości wywołanych przegranym powstaniem styczniowym. W końcu jednak etos niepodległościowy odżył. Czy okazał się niepotrzebny?
Niepodległość przyniosła Polsce dopiero wielka wojna między zaborcami, a nie kolejne powstanie. Nie w listopadzie 1918 r., ale przede wszystkim w sierpniu 1920 r. Polacy pokazali, że nie są jednak „wyzwoleńcami", którzy przyjęli wolność z obcych rąk, ale że w swej wspólnocie rozumieją wartość niepodległości i są gotowi płacić za nią najwyższą cenę. Inaczej niż masy ludności Ukrainy, Białorusi, Rosji, nie poszli za głosem klasowej zemsty, ale stanęli do obrony zagrożonego bolszewickim najazdem kraju. Przywiązaniu do idei niepodległości dały dowód setki tysięcy ochotników i jeszcze więcej poborowych, którzy nie zdezerterowali, ale walczyli o Polskę i jej granice w latach 1918-1921. Nie tylko zresztą przeciw bolszewikom, ale także w powstaniach wielkopolskim i śląskich. Nie tylko przeciw spadkobiercom mocarstw zaborczych w Niemczech i (sowieckiej) Rosji, ale także wbrew woli mocarstw zachodnich, które chciały Polski małej i zależnej od ich łaski, powstała II Rzeczpospolita.

Radość z odzyskanego śmietnika
Tamta niepodległość nie przyniosła raju na ziemi, nie powstały szklane domy; gorzko komentują jej rzeczywiste spełnienie słowa, które padają w powieści „Generał Barcz" Juliusza Kadena-Bandrowskiego: „Radość z odzyskanego śmietnika". A jednak jakże ważne było to poczucie, konstytutywne dla całej świadomości międzywojnia, że sami odzyskaliśmy ten śmietnik własnego politycznego życia, że w związku z tym sami też możemy, a nawet więcej – mamy obowiązek – go porządkować, budować na jego miejscu coś lepszego. Tamto wyzwolenie należało jednak do naszych dziadów – tych, którzy wyszli z Oleandrów, walczyli pod Rokitną, szli z Francji z Hallerem, z Rosji z Dowborem, bronili Lwowa, stawili się na wezwanie do obrony kraju latem 1920 r. Po sierpniowej bitwie warszawskiej Polacy nie mieli wątpliwości, że sobie przede wszystkim, swojej ofierze zawdzięczają odzyskanie wolności dla kraju.
Ten rodzaj wyzwolenia nie zapewnił rozwiązania wszystkich politycznych problemów i społecznych bied, dał jednak coś więcej niż formalną, państwową niepodległość – dał Polakom poczucie rzeczywistej, suwerennej podmiotowości i w związku z tym odpowiedzialności za dobro wspólne. Spierano się o kształt wspólnego domu. Nikomu poza komunistami nie przychodziło jednak do głowy, by oddać komuś innemu jego urządzenie. Sam Piłsudski wystawiał gorzki rachunek na naradzie ze swoimi współpracownikami w kwietniu 1931 r. w Belwederze: „Zasadniczo złą cechą dotychczasowych stosunków w Polsce jest to, że dają one siłę wszystkim szujom, natomiast nie dają siły Państwu i wyrzucają poza nawias tych wszystkich, którzy bezsennie spędzali noce z myślą o Niepodległości lub dla Niej pracowali. Po prostu ci ludzie znaleźli się w Polsce w mniejszości, w myśl demokratycznych zasad zostali pokonani i przegłosowani przez wszystkich tych, którzy w tej pracy o Niepodległość nie brali żadnego udziału".
Nie tylko demokracja, ale też żmudne budowanie administracji, rozwijanie życia gospodarczego – z takimi ludźmi, jacy są – nie sprzyja imponderabiliom. O niepodległości jednak nie zapominano. Nie pozwalała o niej zapomnieć mimo wszystko cena, jaką za nią zapłacono, oraz państwowe i społeczne wychowanie: systematycznie przypominające tę wielką wartość. Były także autentyczne wzory poświęcenia, odwagi i skuteczności w budowaniu polskiej niepodległości. Nie chwilowe konstrukcje PR, ale prawdziwi budowniczowie i obrońcy Rzeczypospolitej. Było poczucie godności reprezentowane na arenie międzynarodowej przez władze RP. I o nim najdosadniej mówił Piłsudski na swej ostatniej wielkiej naradzie politycznej, w marcu 1934 r., kiedy powtarzał zgromadzonym na niej premierom, by w stosunkach z innymi państwami „nigdy nie zniżać głowy, tzn. przestrzegać godności", by – jak to ujął – „nie włazić Zachodowi w dupę", by szukać źródeł niezależności Polski przede wszystkim w aktywnej polityce wschodniej.

Jaruzelski jak Stalin
Między Rosją Stalina a Niemcami Hitlera nie było jednak miejsca dla niepodległego państwa. Przed żadnym z tych totalitarnych systemów II Rzeczpospolita głowy nie schyliła. Poległa w nierównym starciu. Mogła się utrzymać, jedynie wyrzekając się niepodległości. Nie zrobiła tego. To był jej polityczny i moralny testament. Podpisany przez żołnierzy września 1939 r., setki tysięcy obywateli Polski Podziemnej, żołnierzy PSZ, powstańców warszawskich.
Stalin wygrał. Na miejscu II RP wyrosła PRL. Budowali ten twór komuniści i ci, którzy uznali, że trzeba z nimi współpracować – bo taka jest „mądrość etapu" (copyright: Stanisław Stomma). Niepodległość w świecie po Jałcie wydawała się abstrakcyjnym pojęciem. Szkoły i propaganda pozaszkolna PRL robiły wszystko, by to pojęcie zafałszować. Jego duch jednak kołatał się jeszcze w domowych wspomnieniach o tych, którzy o niepodległość walczyli. I w kolejnych zrywach próbujących ją znowu przybliżyć: od czerwca 1956 r., przez poprowadzone przez prymasa Wyszyńskiego obchody milenijne 1966 r., wielkie spotkanie narodu z Janem Pawłem II w 1979 r., po „Solidarność". Odbudowywane na tej drodze poczucie podmiotowości społeczeństwa udało się jednak komunistom raz jeszcze złamać. Stan wojenny ma tu znaczenie porównywalne tylko ze stalinowską „pieriekowką dusz".

Nowa mądrość etapu
Kiedy niepodległość wreszcie przyszła, to jej odczucie było radykalnie odmienne, płytsze, bardziej ulotne niż 70 lat wcześniej. Nie było ofiar – na szczęście. Niestety, łatwo zapomniano o tych, które wcześniej torowały drogę do wolności. Bohaterami zostali ogłoszeni tylko ci, którzy umieli się porozumieć z dotychczasowymi panami, ci, którzy zrozumieli nową „mądrość etapu". Symboliczny pod tym względem był okrzyk Bronisława Geremka broniącego 5 czerwca 1989 r. kontraktu „okrągłego stołu" przed społeczeństwem, które dzień wcześniej odrzuciło ten kontrakt w głosowaniu, skreślając tzw. listę krajową PZPR. Okrzyk Pacta sunt servanda! oznaczał zastąpienie wizji zwycięstwa narodu po pięćdziesięcioletniej walce o odzyskanie politycznej podmiotowości paktem z władcami PRL, który nam tę podmiotowość darował. Symbolem nowej rzeczywistości było także przyjęcie przez nowego premiera Tadeusza Mazowieckiego szefa KGB Władimira Kriuczkowa jako pierwszego zagranicznego gościa. To nie były symbole odzyskiwanej niepodległości, tylko symbole przyjmowania statusu wyzwoleńców.
Uderzające były jednak nie te gesty, ale to, że nie wzbudziły one specjalnego oporu. Zostały społecznie zaakceptowane. Naturalnie, nie bez pomocy wspierających ich wymowę mediów (z Andrzejem Drawiczem i Lwem Rywinem na czele). Niepodległość okazała się jednak nie tylko niepotrzebnym balastem dla części elit nowej, III RP, ale również pojęciem niezrozumiałym dla wielkiej części jej obywateli. Dlaczego? No cóż, nie było powodu do żadnej walki o granice. Te były niezmienne od 1945 r. Państwo, acz w tak specyficznej formie jak PRL, traktowano jako dane i oczywiste.

Szkoła półinteligencji
Nie docierało jeszcze do skołatanych przez propagandę głów, że gospodarczy sukces i sukces modernizacji wiążą się z poczuciem obywatelskiej wspólnoty, zaufania we własnym państwie i we własne państwo, z ochroną przez to państwo interesów i swoistości wspólnoty narodowej. III RP tworzyły generacje wychowanych przez PRL półinteligentów. Istotę tego wychowania – bez historii, bez rzetelnej wiedzy o świecie, bez prawdy – i najgłębsze społeczne konsekwencje proroczo przewidział w swym „Dzienniku" Kisiel: „Wychowano ją [młodzież PRL-owską] bez jedzenia mięsa – bez znajomości najnowszej historii Polski i sytuacji świata, bez wiedzy o genezie wszystkiego, co nas otacza – wobec tego, nie wiedząc, że mięso istnieje, nie może go ona świadomie pragnąć. Pragnie za to strojów (zagranicznych), przegłupich radiowo-telewizyjnych piosenek, celebruje urlop i słońce, jakby tu była co najmniej Nicea, poza tym nic jej nie obchodzi. No i ten żargonik z telewizyjnych kabaretów: pseudodowcipny, nonszalancki, pusty. Polska Ludowa to wielka szkoła półinteligencji, wszyscy będą półinteligentami, nawet ci, co kończą wyższe uczelnie".
Inaczej niż chłop, który bronił II RP w sierpniu 1920 r. i wrześniu 1939 r., inaczej niż inteligent, który spierał się namiętnie o jej kształt i gotów był także złożyć dla niej ofiarę najwyższą (jak oficerowie z Katynia, jak warszawscy chłopcy z powstania), inaczej w końcu niż robotnik „Solidarności" – wychodzący z PRL półinteligent nie potrzebował i nie rozumiał pojęcia niepodległości. Był doskonałym tworzywem dla nowych „inżynierów dusz" wskazujących świetlaną przyszłość „transformacji" i organizujących nagonki na kolejnych jej wrogów. Szkoła i najważniejsze media III RP podtrzymywały i rozwijały ten gatunek. Niepodległość nie była już do niczego potrzebna. Nie mogła być zrozumiała, kiedy symbolem jej ofiarodawcy stawał się generał Jaruzelski, a jednocześnie w roli Piłsudskiego próbowano obsadzić Wałęsę.
Pozostawała tylko ucieczka – do Europy. To nawet zdrowy odruch. Zdrowy, bo ozdrowieńczy. Kiedy już Polska znalazła się we wspólnocie europejskiej, okazało się, że państwa w niej funkcjonujące nie zanikają tak ochoczo, że twardo bronią swoich interesów, często kosztem tych, którzy nie potrafią tego robić, którzy się nie szanują. Młody człowiek wychowany w poczuciu, że wystarczy pozbyć się balastu polskości, by odnaleźć się w roli Europejczyka, przekonuje się – kiedy już pracuje w Londynie – że jednak nadal jest z Polski. I tym m.in. różni się od innych, od swoich gospodarzy, sąsiadów, kolegów z pracy. I albo staje się to dla niego powodem do wstydu, albo pobudką do poszukania w tej swoistości czegoś wartościowego. To pierwszy krok do zrozumienia, że niepodległość może mieć swoje zalety. Że może warto pamiętać, a raczej przypomnieć sobie tych, którzy ją zbudowali. Bo tylko niepodległość – w jakiejś jej formie – pozwala wesprzeć tożsamość. I tylko pamięć pozwala ją przechować. A poczucie zobowiązania wobec niej – rozwinąć jej treść i zobaczyć swoją osobistą wartość w kontekście głębszym niż kufel w najbliższym pubie.

SUKCESY II RZECZPOSPOLITEJ

Stabilny złoty – przed II wojną światową złoty polski (wprowadzony do obiegu w 1924 r. w wyniku reformy Władysława Grabskiego) należał do najbardziej stabilnych walut. Był oparty na parytecie złota – pokrycie w złocie polskiej waluty nie mogło być niższe niż 30 proc. Wprowadzenie takiego rozwiązania gwarantowało niewielkie wahania cen oraz niską inflację. Ówczesny złoty był wart około 9,5 obecnego złotego.

Port w Gdyni – budowę nowego portu oraz miasta rozpoczęto w 1921 r. . Port dawał możliwość pełnego wykorzystania należącego do Polski odcinka wybrzeża, był także zapleczem dla marynarki wojennej. W ciągu kilkunastu lat Gdynia z rybackiej wioski zmieniła się w 120-tysięczne miasto. Równolegle rozpoczęto budowę kolejowej magistrali węglowej (o długości ok. 500 km), która pozwoliła ominąć niemieckie terytorium. Centralny Okręg

Przemysłowy – inwestycję w widłach Wisły i Sanu rozpoczęto pod koniec lat 30. W COP powstało ponad 100 zakładów, m.in. elektrownia w Rożnowie, huta i zakłady zbrojeniowe w Stalowej Woli. Kolejne fabryki powstały w Dębicy (syntetyczny kauczuk, opony i farby), w Mielcu (samoloty oraz części do nich), w Rzeszowie (silniki lotnicze) i w Dębie (amunicja).

Literacka Nagroda Nobla – w 1924 r. Władysław Reymont za powieść „Chłopi" otrzymał Nagrodę Nobla. Kontrkandydatami do tej nagrody byli Stefan Żeromski i Tomasz Mann. Autor „Chłopów" był drugim Polakiem, który otrzymał to wyróżnienie (w 1905 r. uhonorowano nim Henryka Sienkiewicza)

Lwowska szkoła matematyczna – jeden z najbardziej znanych w Europie ośrodków zajmujących się analizą funkcjonalną (dziedziną matematyki powstałą na początku XX wieku). Głównymi teoretykami szkoły byli Stefan Banach i Hugo Steinhaus. W 1929 r. matematycy założyli czasopismo „Studia Mathematica", które w krótkim czasie stało jednym z najbardziej znanych na świecie czasopism matematycznych.

Złamanie kodu Enigmy – w 1932 r. trzej polscy kryptolodzy Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski złamali kod maszyny szyfrującej Enigma, która była wykorzystywana przez Niemców m.in. do kodowania
meldunków wojskowych. W ciągu pięciu lat Polacy odkodowali kilka tysięcy tajnych dokumentów. Tuż przed wybuchem tajemnicę Enigmy przekazano Brytyjczykom, co bardzo pomogło aliantom w wygraniu wojny z Niemcami. Polska szkoła immunologiczna – jej twórcą był Ludwik Hirszfeld, który po odzyskaniu przez Polskę niepodległości współtworzył Państwowy Zakład Higieny w Warszawie. Prowadził badania nad grupami krwi, a wprowadzone przez niego oznaczenie (0, A, B oraz AB) jest stosowane do dziś.


SUKCESY III RZECZPOSPOLITEJ

Członkostwo w NATO – w 1999 r. Polska jako jedno z trzech pierwszych państw (obok Czech i Węgier) należących do dawnego Układu Warszawskiego przystąpiła do Paktu Północnoatlantyckiego.

Członkostwo w Unii Europejskiej – od 1 maja 2004 r. Polska jest członkiem UE. Staliśmy się największym odbiorcą dotacji unijnych, m.in. na budowę autostrad oraz rozwój przedsiębiorstw. Po przyjęciu do UE dla Polaków otwarto większość rynków pracy.

Wzrost gospodarczy – 16 lat hossy. Od 1992 r. Polska odnotowuje co roku wzrost gospodarczy. W 1995 r. przyrost PKB był największy i wyniósł 7 proc. W tym roku wyniesie prawdopodobnie około 5 proc.

Literac ka Nagroda Nobla – w 1996 r. Wisława Szymborska otrzymała
literacką Nagrodę Nobla. Była to czwarta Nagroda Nobla w dziedzinie literatury dla Polaków. W 1980 r. otrzymał ją Czesław Miłosz.

Niebieski laser – w 2001 r. zespół kierowany przez prof. Sylwestra Porowskiego opracował technologię produkcji lasera emitującego niebieskie światło (tradycyjnie światło w laserach było czerwone). Światło niebieskie pozwala na skupienie wiązki lasera na mniejszym polu. Tym samym można zwiększyć ilość zapisywanych informacji na płytach CD.

Odkrycie nowych planet – w 1992 r. prof. Aleksander Wolszczan odkrył trzy pierwsze planety poza Układem Słonecznym. Do tej pory sądzono, że nasz układ jest unikatowy w całym kosmosie. Przez cztery kolejne lata układ planet Wolszczana był jedynym znanym poza Układem Słonecznym. W 2008 r. zespół, w którego skład wchodzili także Polacy, m.in. prof. Andrzej Udalski, odkrył układ planetarny podobny do Słonecznego.

Okładka tygodnika WPROST: 46/2008
Więcej możesz przeczytać w 46/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 3
  • pulinteligent IP
    Wiekszego steku bzdur dawno tu nie czytalem
    • fritz IP
      Niezwykle interesujace naswietlenie rozwoju pojecia niepodleglosci w Polsce.

      Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2008 (1351)

      • Na stronie - Choroba sieroca 9 lis 2008, 22:00 W Ameryce rozgrywa się dziś mecz o przyszłość świata 3
      • Skaner 9 lis 2008, 22:00 6
      • Czas patriotów 9 lis 2008, 22:00 Patriotyzm jest jedną z ważniejszych cech przywódcy - wynika z badań. Między innymi dlatego w Polsce od kilku miesięcy trwa już kampania wyborcza, w której główną płaszczyzną walki jest właśnie patriotyzm. 6
      • Murdoch marnotrawny 9 lis 2008, 22:00 Leniami unikającymi ciężkiej pracy nazwał Australijczyków Rupert Murdoch, magnat medialny. Zdaniem właściciela koncernu News Corporation, który przed laty zrzekł się australijskiego obywatelstwa, państwo dobrobytu sprawia, że... 6
      • Obama boom 9 lis 2008, 22:00 Dzień po wyborach prezydenckich w USA szpitale w Kenii odnotowały rosnącą liczbę noworodków, które matki nazwały Barack lub Michelle. W ten sposób chciały uhonorować historyczne zwycięstwo Baracka Obamy, którego ojciec urodził się w... 6
      • Spod kosza na burmistrza 9 lis 2008, 22:00 Barack Obama nie jest jedynym Afroamerykaninem, który w ubiegłym tygodniu odniósł spektakularny sukces wyborczy w USA. Pierwszym czarnoskórym burmistrzem Sacramento, stolicy Kalifornii, został były koszykarz NBA Kevin Johnson. Podczas... 6
      • Dossier 9 lis 2008, 22:00 „Jeśli ktoś jeszcze wątpi, że Ameryka to miejsce, gdzie wszystko jest możliwe, dzisiaj macie odpowiedź"Barack Obama po wygraniu wyborów„Niech Bóg prowadzi człowieka, który był moim rywalem, a będzie moim... 8
      • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Martwię się o zbawienie Kurskiego 9 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Jarosławem Gowinem, posłem PO, byłym piłkarzem 8
      • Ludzie 9 lis 2008, 22:00 Spears kontra paparazziBritney Spears, przez lata nękana przez paparazzich, postanowiła przyznawać im nagrody. Co tydzień na swojej oficjalnej stronie internetowej będzie umieszczała nowy filmik z udziałem fotografów. Ośmieszające... 8
      • Moda na kolorowe dzieci 9 lis 2008, 22:00 „Gdy byłam w Afryce, chciałam zabrać z sobą wszystkie dzieci. Były takie słodkie" – tak Leona Lewis w rozmowie z dziennikarzami uzasadniła chęć adoptowania afrykańskiej sieroty. Wokalistka nie rozpoczęła jeszcze... 8
      • Nieznany Mazurek Dąbrowskiego 9 lis 2008, 22:00 Politycy mają kłopoty z poprawnym podaniem daty powstania, imienia i nazwiska autora oraz tytułu hymnu Polski (1797 r., Józef Wybicki, „Mazurek Dąbrowskiego") – wynika z sondażu przeprowadzonego przez „Wprost”.... 10
      • Wykrywacz kłamstw 9 lis 2008, 22:00 „Jeżeli ktoś mówi, że połowę pieniędzy przeznaczonych na rolników konsumuje się na urzędników, to kłamie" – powiedział Eugeniusz Kłopotek, komentując raport Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej... 10
      • Mniej państwa 9 lis 2008, 22:00 Na prezydenckie pytanie referendalne w sprawie szpitali większość przedsiębiorców i menedżerów odpowiada „tak". Chcą komercjalizacji szpitali i ich prywatyzacji. Bardziej spolaryzowane są opinie w sprawie emerytur pomostowych.... 12
      • Ogórek ocalony 9 lis 2008, 22:00 Unijni komisarze chcą przywrócić wolność w świecie warzyw i owoców. Mają doświadczenie, bo wcześniej uznali marchewkę za owoc. Krzywe ogórki, do niedawna dyskryminowane ze względu na kształt, będą mogły wrócić na półki... 12
      • ZAPYTAJ WPROST - Komorowski był moim kolegą 9 lis 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania tygodnika „Wprost” odpowiada Romuald Szeremietiew. 14
      • Poczta 9 lis 2008, 22:00 Sieć zakupówW związku z artykułem „Sieć zakupów" (nr 44) chcielibyśmy zwrócić uwagę na brak sklepu Komputronik.pl w rankingu najlepszych sklepów internetowych, który został przygotowany przez „Wprost” i Money.pl... 16
      • Playback 9 lis 2008, 22:00 Prezydent elekt USA Barack Obama i kandydat republikanów John McCain 16
      • Wprost Przeciwnie - Zawsze Nowak 9 lis 2008, 22:00 Czy z polityką kramarza, jaką nasz rząd prowadzi wobec Kremla, można mieć wpływy w Waszyngtonie? 17
      • Wydarzenia Tygodnia - Kraj 9 lis 2008, 22:00 Sejm uchwalił ustawę o emeryturach pomostowych. Zgodnie z nią prawo do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę utrzyma niecałe 250 tys. osób z około miliona, które obecnie mają taką możliwość. Prawo to straci m.in. większość... 18
      • Wydarzenia Tygodnia - Świat 9 lis 2008, 22:00 Barack Obama zwyciężył w wyborach prezydenckich w USA, zdobywając dwukrotnie więcej głosów elektorskich od Johna McCaina. Obama wygrał w stanach tradycyjnie uznawanych za bastiony demokratów, a także niemal we wszystkich tzw.... 20
      • Z życia koalicji 9 lis 2008, 22:00 „Wiedzą państwo, że Barack Obama ma polskie korzenie? Tak, jego dziadek zjadł polskiego misjonarza". A wiedzą państwo, kto publicznie opowiada tak fantastyczne dowcipy? Jego Ekscelencja Radosław Sikorski, minister spraw... 22
      • Z życia opozycji 9 lis 2008, 22:00 Zbigniew Ziobro nie przestaje intrygować. W wielu sensach tego słowa. Efektem jego intryg jest to, że to on, a nie Adam Bielan będzie numerem jeden na liście PiS w Małopolsce w wyborach do europarlamentu. Intrygujące jest natomiast to, czy... 23
      • Ile II RP w III RP 9 lis 2008, 22:00 To, że Polska nie przetrwała w 1939 r., zaważyło na tym, jak wykorzystaliśmy szansę jej odrodzenia w 1989 r. 26
      • Gen niepodległości 9 lis 2008, 22:00 Wychodzący z PRL półinteligent nie potrzebował i nie rozumiał pojęcia niepodległości 30
      • Młoda Rzeczpospolita 9 lis 2008, 22:00 Rola armii odróżnia II RP od współczesnej Polski znacznie bardziej niż łagodny autorytaryzm sanacyjnych rządów 34
      • Legenda wolnej Polski 9 lis 2008, 22:00 Nie wystarczy dostać niepodległość, trzeba jeszcze być niepodległym 36
      • Elity i elitki 9 lis 2008, 22:00 Budowniczowie II RP ukształtowali się we wrogiej, ale dającej świetny efekt szkole zaborczej. Twórcy III RP uczyli się w systematycznie psutym systemie szkolnym PRL 38
      • Doktryna Tuska 9 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Markiem Jurkiem, byłym marszałkiem Sejmu 42
      • Buldogi polityki 9 lis 2008, 22:00 Sławomir Nowak kontra Michał Kamiński 46
      • Sejm się śmieje 9 lis 2008, 22:00 Czy następne wybory prezydenckie w Polsce wygra kandydat z największym poczuciem humoru? 50
      • Wprost z Blogu 9 lis 2008, 22:00 Unia EuropejskaDlaczego trzeba odrzucić traktat lizbońskiWojciech Jakóbik www.kcmatrix.blogspot.comJak ogólnie wiadomo, naród irlandzki nie zgodził się na ratyfikację tego dokumentu. Powszechnie wiadomo też, że europejska administracja,... 54
      • Trójka bez sternika 9 lis 2008, 22:00 55
      • Niebezpieczny pomost 9 lis 2008, 22:00 Emerytury pomostowe zamieniają się w konflikt polityczny „kto kogo"To, że mamy najmłodszych emerytów świata i wydajemy na emerytury więcej, niż pozyskujemy ze składek, wiadomo od dawna. Od dawna wiadomo także, że trzeba tę... 55
      • Stocznie zwodowane 9 lis 2008, 22:00 Polska porażka w sprawie stoczni to sukces ich niemieckich konkurentów W sprawie polskich stoczni są wygrani. To Komisja Europejska, która osiągnęła cel: nakazała stoczniom zwrot pomocy publicznej (nominalnie około 8,6 mld zł). Zgodziła... 55
      • Oczy Putina 9 lis 2008, 22:00 Barack Obama jeszcze nie zaczął urzędowania, a już dostał pierwszą lekcję z Moskwy „To zły sygnał w nieodpowiednim czasie" – skrytykował oświadczenie prezydenta Miedwiediewa o rozmieszczeniu iskanderów w... 55
      • Ryba po polsku - Eurozbawienie 9 lis 2008, 22:00 Przeciwnikiem euro był wzorowy Europejczyk Gerhard Schröder 56
      • Ostatnia kiwka Bolka - Grzegorz Lato 9 lis 2008, 22:00 Wygrywał na boisku piłkarskim, przegrywał wiele poza nim 58
      • Giełda 9 lis 2008, 22:00 62
      • Wódczane nouveau 9 lis 2008, 22:00 Degustacja pierwszych butelek wódki z tegorocznych ziemniaków wzorowana na francuskim święcie młodego wina beaujolais nouveau? Na taki pomysł wpadł Tadeusz Dorda, prezes Podlaskiej Wytwórni Wódek Polmos. – Światowy rynek wódek... 62
      • Pogróżki fiskusa 9 lis 2008, 22:00 Nieprawidłowości podatkowe na kwotę 600 mln zł ujawniono podczas 5 tys. kontroli przeprowadzonych w pierwszej połowie 2008 r. Ministerstwo Finansów informuje, że chce sprawniej odzyskiwać należności od podatników, aby wyeliminować z... 62
      • Bez ukrytych opłat 9 lis 2008, 22:00 Koniec z biletami lotniczymi za złotówkę. W listopadzie 2008 r. weszło w życie unijne rozporządzenie nakazujące liniom lotniczym informować pasażera o pełnej cenie przelotu. Cena biletu musi zawierać wszystkie podatki i opłaty... 62
      • Ubranie kryzysowe 9 lis 2008, 22:00 W pierwszym półroczu 2008 r. wartość sprzedanej produkcji branży odzieżowej wyniosła 3,3 mld zł, co oznacza spadek o 3 proc. w porównaniu z 2007 r. – podaje Polski Związek Pracodawców Prywatnych Producentów Odzieży i Tkanin.... 62
      • Fotel po ambasadorze 9 lis 2008, 22:00 Budynek ambasady USA przy placu Grosvenor w londyńskiej dzielnicy Mayfair, tło niezliczonej liczby filmów szpiegowskich, idzie pod młotek. Nie jest to jednak efekt kryzysu finansowego. Amerykanie przeprowadzają się po prostu do nowego... 62
      • Zasiłek jak pensja 9 lis 2008, 22:00 Jeśli powracający z emigracji Polacy zarejestrują się jako bezrobotni, przyznany im zasiłek będzie wynosił tyle samo co w kraju, z którego przyjechali. Umożliwiają to unijne przepisy dotyczące „transferu zasiłku". Bezrobotny... 62
      • Mikrozawał 9 lis 2008, 22:00 Kryzys już uderza w małe i średnie polskie firmy 64
      • Podróż za jedno euro 9 lis 2008, 22:00 Traktat wspólnotowy pozwala, by przyjęcie do strefy euro odbyło się nawet wbrew zainteresowanemu 70
      • Domowe Słońce 9 lis 2008, 22:00 Budujmy słoneczne minielektrownie, bo zwracają się już po 4-6 latach 72
      • 2+2=4 - Jaśniej o katastrofie 9 lis 2008, 22:00 To nie pogrzeb neoliberalizmu i gospodarki rynkowej, lecz ich powtórne narodziny 74
      • Beckham Formuły 1 9 lis 2008, 22:00 Lewis Hamilton pobił już liczne rekordy w F1, ale najważniejszy wciąż przed nim – zarobienie miliarda dolarów 91
      • Tata opóźniony o lata 9 lis 2008, 22:00 Z daleka indikę można pomylić z oplem corsą poprzedniej generacji. Przy bliższym poznaniu czar pryska 94
      • Papierowy smok 9 lis 2008, 22:00 Wartość chińskich samochodów zmniejsza się po trzech latach aż o 70 proc. 96
      • Know - How 9 lis 2008, 22:00 98
      • Człowiek lodu jak mamut 9 lis 2008, 22:00 Człowiek lodu nie ma żadnych żyjących potomków. Badanie pobranego z jego zmumifikowanego ciała DNA i wykazało, że genetyczna grupa, do której należał, jest dziś niezwykle rzadka lub, co bardziej prawdopodobne, całkowicie wymarła.... 98
      • Zakaz wstępu 9 lis 2008, 22:00 Puchacze w Hiszpanii odstraszają intruzów, znacząc skały na swoim terytorium strugą ekskrementów. To ostrzeżenie stosują tylko w porze lęgów. Gdy zajmują się rodziną, każdy obcy ptak naraża się na bezpardonową walkę, która może... 98
      • Hawking na emeryturze 9 lis 2008, 22:00 Słynny kosmolog prof. Steven Hawking w 2009 r. ustąpi ze stanowiska profesora matematyki w katedrze Lucasa na Uniwersytecie Cambridge. 8 stycznia 2009 r. Hawking skończy 67 lat i zgodnie z panującym w Cambridge zwyczajem przejdzie na... 98
      • Fala alergii 9 lis 2008, 22:00 W 2007 r. w Stanach Zjednoczonych 3 mln dzieci poniżej 18. roku życia miało alergię pokarmową. To oznacza, że w ostatniej dekadzie liczba przypadków tego schorzenia wzrosła o 18 proc. Najbardziej uczulającymi produktami są mleko, jaja,... 98
      • Ciało z ciała 9 lis 2008, 22:00 „Jeśli nie oddasz komuś nerki, będziesz mordercą" – stwierdził Zell Kravinsky, milioner z Filadelfii. Kravinsky może sobie pozwolić na takie stwierdzenie, bo oddał nerkę Donell Reid, 29-letniej czarnoskórej kobiecie. Dla... 98
      • Men-o-pauza 9 lis 2008, 22:00 Kryzys wieku średniego? A cóż to takiego? 100
      • Twarz bez twarzy 9 lis 2008, 22:00 Coraz więcej osób uzależnia się od botoxu jak od pornografii i hazardu 106
      • Więźniowie czasu 9 lis 2008, 22:00 Rozmowa z prof. Philipem Zimbardo, psychologiem z Uniwersytetu Stanforda 110
      • Spa pod czerwoną latarnią 9 lis 2008, 22:00 Za kilka lat w Pompejach zniknie unikatowa kolekcja starożytnych erotyków 112
      • Żal po Austro-Węgrzech 9 lis 2008, 22:00 Korzenie dzisiejszych problemów Europy Środkowej tkwią w traktacie sprzed 90 lat 116
      • Górna półka - Polskość po polsku 9 lis 2008, 22:00 "Kinderszenen" Jarosława Marka Rymkiewicza i „Żywina" Rafała Ziemkiewicza, choć są dziełami odmiennymi literacko, powinny być czytane razem. W obu chodzi bowiem o określenie, co dla tożsamości narodu, który wyszedł... 119
      • Bez granic 9 lis 2008, 22:00   120
      • Krezus Blair 9 lis 2008, 22:00 Tony Blair, były premier Wielkiej Brytanii, jest najlepiej opłacanym mówcą na świecie. Jak ocenia brytyjska prasa, Blair, który wkrótce po odejściu z urzędu rozpoczął serię wykładów na całym świecie, w ciągu roku zarobił prawie... 120
      • Pałeczki z Obamą 9 lis 2008, 22:00 Wynik wyborów prezydenckich w USA szczególnie ucieszył mieszkańców japońskiego miasteczka rybackiego o nazwie Obama. Władze miejscowości dotychczas żyjącej głównie z rybołówstwa mają nadzieję, że dzięki amerykańskiemu... 120
      • Cytat Tygodnia 9 lis 2008, 22:00  „Moglibyśmy to puścić w obozie dla jeńców wojennych, ale byłoby to naruszenie konwencji genewskich" John McCain, komentując telewizyjny spot wyborczy Baracka Obamy.   120
      • Kurs na Europę 9 lis 2008, 22:00 Jakie jest nastawienie do Brukseli i zacieś-niania integracji najważniejszych graczy na unijnej scenie oraz wybranych krajów Europy Środkowej (Czechy i Słowacja)? Tego dotyczy seria analiz opracowana przez zespół ekspertów Polskiego... 120
      • Luksus po Saddamie 9 lis 2008, 22:00 „Ocean Breeze", 82-metrowy jacht należący wcześniej do Saddama Husajna, został wystawiony na sprzedaż przez iracki rząd. Luksusowy kolos dyktatora jest wyposażony m.in. w lądowisko dla helikoptera, kilka basenów, kino i tunel... 120
      • Spokojny wojownik 9 lis 2008, 22:00 Wyborcy Baracka Obamy chcą odpowiedzi na pytanie, co Ameryka może wreszcie zrobić dla nich 122
      • Czeski film w Brukseli 9 lis 2008, 22:00 Dlaczego Europa wątpi w zdolność Pragi do przewodniczenia unii 128
      • Złodzieje dzieci 9 lis 2008, 22:00 Niemieckie sądy i urzędy stosują swoisty apartheid wobec polskich rodziców urodzonych w Niemczech dzieci 130
      • Pasaż 9 lis 2008, 22:00 132
      • Na przekór kryzysowi 9 lis 2008, 22:00 Amerykanie coraz bardziej doceniają auta europejskie. Widać to m.in. w kultowym serialu „Gotowe na wszystko". W tej produkcji pojawiają się m.in. niemieckie BMW i audi oraz włoskie maserati. Globalny kryzys finansowy poważnie dał... 132
      • Order za postępy 9 lis 2008, 22:00  „Insignia" to z łacińskiego „odznaczenie". Opel rzeczywiście zasługuje na uznanie za to, jak dopracował następcę Vectry. Samochód w niczym nie przypomina swojego poprzednika – ani z wyglądu, ani pod... 132
      • Czeski żart na poważnie 9 lis 2008, 22:00 Škoda Octavia, najpopularniejszy samochód w Polsce, doczekała się wizyty u wizażystów. Zmienili jej reflektory, nieco pomajstrowali przy atrapie chłodnicy, zderzaku, lusterkach i kilku elementach we wnętrzu. Silnik 1.6 FSI zastąpiony... 132
      • Bangle na emeryturze 9 lis 2008, 22:00 Miłośnicy BMW, którzy poczuli się oburzeni tym, co Chris Bangle zrobił z poprzednią generacją serii 7, mogą odetchnąć z ulgą. Najnowsze wcielenie limuzyny z Monachium wreszcie wygląda jak luksusowe auto, a nie skrzyżowanie lokomotywy... 132
      • Bunkier samohamujący 9 lis 2008, 22:00 Volvo XC60, czyli gorąca nowość z zimnej Szwecji, zaskakuje finezją, z czym do tej pory potomkowie wikingów byli na bakier. Napęd na cztery koła da sobie radę podczas jazdy na przełaj i wtedy, gdy zima zaskoczy drogowców. Kto nie... 132
      • Szóstka po liftingu 9 lis 2008, 22:00 Audi A6 zyskało nową twarz. No, może nie nową, bo samochód przeszedł tylko przez ręce motoryzacyjnych „kosmetyczek". Zmieniono mu tylne lampy, nieco przestylizowano zderzaki i kilka innych elementów. Znacznie większą ewolucję... 132
      • Laser 9 lis 2008, 22:00 136
      • Wydarzenie: książka 9 lis 2008, 22:00 Piłsudski i jego Polacy Instytucja bohatera narodowego to głęboko skomplikowany mechanizm zbiorowej pamięci. Nie jest bowiem tak, że wystarczy być, żyć i czegoś wiekopomnego dokonać. Zadania bohatera narodowego w historii, a w polskiej... 136
      • Premiera: płyta 9 lis 2008, 22:00 Było cymbalistów wielu…Nagranie tego krążka zakrawało na absurd. Polski zespół Bracia chwycił za największe przeboje zespołu Queen, ale metodą „nuta po nucie". Po jasną cholerę, skoro istnieje wersja oryginalna i... 136
      • Glątwa III RP 9 lis 2008, 22:00 Krótka historia obciachu w polskiej prozie 138
      • Dobrze, że Wajda zrobił "Katyń" 9 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Nikitą Michałkowem, rosyjskim reżyserem, aktorem i producentem filmowym 144
      • Cyrkowcy kortu 9 lis 2008, 22:00 Ośmiu wspaniałych, czyli najbardziej barwni tenisiści świata 146
      • Wencel gordyjski - Bal przebierańców 9 lis 2008, 22:00 Kumple Baracka Obamy zaczynają dzień od modlitwy „Boże, przeklnij Amerykę” 152
      • Krótko po wolsku - Kameleon 9 lis 2008, 22:00 <!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:"Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4; mso-font-charset:128; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1 -369098753 63 0 4129023 0;}... 153
      • UEorgan Ludu 9 lis 2008, 22:00 Europa na kokainie, choć w Polsce szkodzi kawa, ale nie Kaczory. 153
      • Skibą w mur - Hurtownia młodzieży używanej 9 lis 2008, 22:00 Po lekkim wytarciu kolan polityk, podobnie jak gacie, nadaje się do ponownego użycia 154

      ZKDP - Nakład kontrolowany