Mikrozawał

Mikrozawał

Kryzys już uderza w małe i średnie polskie firmy
Władysław Frasyniuk twierdzi, że zerowy bilans jego firmy po trzech kwartałach 2008 r. to świetny rezultat. – Wielu kolegów staje przed wyborem: zatankować paliwo i pojechać w trasę czy zapłacić ratę leasingową za ciężarówkę. Cokolwiek zrobią, i tak ryzykują, bo zdarza się, że zanim transport dojedzie do celu, zleceniodawca zbankrutuje albo po powrocie bank odbierze ciężarówkę za opóźnienie w płatnościach rat – mówi Frasyniuk, były lider Partii Demokratycznej, współwłaściciel wrocławskiego spedytora F-F-Fracht. Firmy transportowe (których jest w Polsce około 20 tys. i które mają 120 tys. tirów) to swoisty barometr gospodarki. Dobija je coraz mniejsza liczba zleceń przewozu zarówno w kraju, jak i za granicą, czyli coraz gorsza sytuacja innych firm.Jeden z dziesięciu
Transportowy barometr wskazuje, że mamy do czynienia już nie tylko z nieco abstrakcyjnym kryzysem bankowym, lecz z rzeczywistym spowolnieniem gospodarczym. Najmocniej uderza ono w małe i średnie firmy (tylko małych, zatrudniających od jednej do dziewięciu osób, jest w Polsce 1,7 mln), dla których utrata kilku kontraktów czy opóźnienia w ściąganiu należności to kwestia życia i śmierci. Największe obawy budzi właśnie groźba powrotu chronicznego problemu z odzyskaniem należności. Według Biura Informacji Gospodarczej InfoMonitor, już tylko co dziesiąty przedsiębiorca otrzymuje zapłatę w terminie. Dotyczy to zwłaszcza eksporterów niemogących odzyskać pieniędzy od odbiorców w Niemczech, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, których gospodarki są w faktycznej recesji, lub Rosji, gdzie nastąpiło potężne tąpnięcie rynku.
– Poczułem kryzys, kiedy przestały przychodzić płatności ze Wschodu. Nasi odbiorcy rozkładają ręce, tłumacząc, że sami nie mogą odzyskać swoich pieniędzy albo że stracili dostęp do pożyczek – mówi szef mazowieckiej firmy produkującej wycieraczki samochodowe (chce pozostać anonimowy, bojąc się reakcji kontrahentów). Dostarcza wyroby m.in. kilku producentom samochodów w Rosji i na Ukrainie (jak AvtoZAZ, Łada).
Problemy wielkich firm uruchamiają lawinę, wpędzając w tarapaty podwykonawców. – Widać to zwłaszcza w branży motoryzacyjnej, gdzie Opel, Daimler, BMW czy Škoda ogłaszają przestoje w produkcji. Tymczasem w Polsce działa około 1,5 tys. firm produkujących na potrzeby takich koncernów – mówi Alfred Franke, szef Stowarzyszenia Dystrybutorów Części Motoryzacyjnych. Jeśli pominąć zlokalizowane u nas oddziały międzynarodowych producentów części jak Valeo czy Gates, okaże się, że mali i średni rodzimi wytwórcy eksportują części za 700 mln zł rocznie. I to oni dostaną najmocniej po kieszeni.

Aaaby sprzedać
Potężnym rozsadnikiem kryzysu jest też rynek nieruchomości, na który weszło w ostatnich latach mnóstwo małych firm. – Spodziewaliśmy się niewielkiego spowolnienia, a mamy prawdziwy kryzys. Niczym w sklepie z odzieżą organizujemy wyprzedaż „końcówki letniej kolekcji", sprzedając mieszkania po kosztach – twierdzi Piotr Hirny, doradca inwestycyjny i bankowiec, szef niewielkiego dewelopera Hirny BD. Stumetrowe mieszkania w podwarszawskim Międzylesiu Hirny sprzedaje po 4999 zł za m², w Szczecinie – po 4480 zł za m², w Łodzi – po 3800 zł za m². Przecena sięga 20 proc., ale chętnych brakuje, bo banki zaostrzyły politykę kredytową. Hirny jest gotów nawet pożyczyć klientowi pieniądze na 20-procentowy wkład własny, byle ten otrzymał kredyt i kupił mieszkanie. Nowe inwestycje wstrzymał, porzucił też plan wejścia na giełdę.
Kłopoty mają deweloperzy, więc i pracujące dla nich ekipy budowlane. Małe firmy, które wydały sporo pieniędzy na sprzęt i pracowników, aby zrealizować zlecenia, dziś oferują coraz niższe ceny za swe usługi, byle tylko ci ostatni nie wstrzymali projektów. Co prawda Jarosław Zastawny, szef warszawskiej firmy budowlanej Por-Bud, uważa, że daleko jeszcze do sytuacji z 2001 r., kiedy zapaść w budownictwie była na tyle duża, że firmy standardowo kalkulowały w biznesplanach niezapłacone faktury. – Zanim jednak podpisałem dwa ostatnie kontrakty, upewniłem się, że inwestorzy mogą liczyć na kredyty w bankach. Jeśli wszystko pójdzie dobrze, będę miał zajęcie do końca 2009 r. – mówi Zastawny.

Jak się da najtaniej
Zastój na rynku budowlanym prędzej czy później przełoży się na producentów materiałów budowlanych oraz wyposażenia domów. – Liczba nowych zapytań od klientów spadła o jedną piątą. Kiedyś zdarzały się budżety po 200 tys. zł na wyposażenie i wystrój, teraz wszyscy chcą się urządzić jak najtaniej – mówi architekt, właściciel niewielkiego biura w Warszawie.
– Jest jeszcze za wcześnie, aby oceniać wpływ kryzysu na rynek meblowy. Od momentu złożenia zamówienia do jego realizacji mija zazwyczaj 8-12 tygodni, więc sklepy mają jeszcze zapasy towaru – mówi Aleksander Czarny, właściciel centrum Arka Studio Meblowe z Krakowa. Jednak eksporterzy mebli już mają kłopoty. – Nie chodzi o powtarzany argument o silnej złotówce. Problemem jest kryzys na rynku nieruchomości we Włoszech, w Hiszpanii, Francji, Wielkiej Brytanii. Polskie firmy sprzedawały tam m.in. glazurę i armaturę. Nawet krach w Stanach Zjednoczonych nie jest obojętny, bo część polskich firm eksportowała tam elementy domów z drewna – mówi Tomasz Starus, dyrektor biura oceny ryzyka w firmie ubezpieczającej należności Euler Hermes.
Gdy upadł największy w Europie producent mebli Schieder Möbel, pociągnął za sobą firmę meblarską Mazurskie Meble (zatrudniała 4 tys. osób). Za nią na dno poszło kilkanaście innych firm z Warmińsko-Mazurskiego: tartaków, producentów płyt meblowych, listew, szkła, okuć.
– Sprzedawaliśmy do Niemiec drewniane łóżka. Kiedy ceny desek wzrosły z 500 zł do 800 zł za m³, a kurs euro spadł, produkcja stała się nieopłacalna – mówi Kazimierz Małek, szef Meblarskiej Spółdzielni Pracy w Nowym Mieście Lubawskim. W obliczu problemów jego firma związała się z Mazurskimi Meblami. Kłopoty zaczęły się od jednej niezapłaconej faktury na 260 tys. zł.16 października 2008 r. jego firma ogłosiła upadłość.

Lepiej już było
– Na razie wszystko toczy się jeszcze siłą rozpędu. Klienci planują inwestycje z wyprzedzeniem i są one finansowane z budżetów tworzonych pod koniec 2007 r. Co będzie jednak wiosną? – zastanawia się Janusz Filipiak, właściciel i szef krakowskiej firmy informatycznej Comarch. W wypadku mniejszych firm wydatki na sprzęt komputerowy i oprogramowanie są często jednymi z pierwszych obcinanych w czasie kryzysu. Na wszelki wypadek Comarch wstrzymał kosztowne projekty.
Według danych Euler Hermes, po trzech kwartałach 2008 r. w Polsce zanotowano 319 bankructw, w analogicznym okresie roku poprzedniego – 353. – Optymizm jest nieuzasadniony. Takie informacje pokazujące trendy sprzed kilkunastu miesięcy, biorąc pod uwagę okres postępowania upadłościowego, świadczą tylko o dobrej koniunkturze w tamtym okresie – mówi Tomasz Starus. Analitycy Biura Inwestycji i Cykli Ekonomicznych (BIEC) już ostrzegają, że od kilku miesięcy obserwują rosnące zapasy towaru w magazynach producentów. Z relacji menedżerów wynika, że portfel zamówień w polskich firmach szybko się kurczy. Opracowywany przez BIEC tzw. wskaźnik wyprzedzający koniunktury, informujący o przyszłych trendach w gospodarce, przeżywa najgłębsze załamanie od 1992 r.
– Właściwie nie mam już odbiorców, którzy płacą w terminie. Biznes dobijają też zawirowania walutowe. Rozliczający się w dolarach importerzy ryb znacznie podnieśli ceny. Niedawno filety z mintaja kosztowały w hurcie około 7 zł za kilogram. Teraz dostałam ofertę z ceną 10,5 zł. Kiedy doliczę swoją marżę, a sklep dołoży własną, klienci przestaną kupować ryby – mówi właścicielka mazurskiej hurtowni ryb. Chce się skupić wyłącznie na handlu owocami morza, kalkulując, że kupują je zamożniejsi klienci, a ci nie rezygnują łatwo z przyzwyczajeń nawet w czasie kryzysu.


WIELKIE CIĘCIE

W dobie kryzysu przedsiębiorcy powinni myśleć głównie o redukcji kosztów. Polskie firmy zachłysnęły się wcześniej tanimi kredytami. Dzięki nim odnotowywały ogromne wzrosty, ale rosło także ich zadłużenie. Niestety, niezależnie od popytu wewnętrznego i rozwoju naszej gospodarki koszt pieniędzy i wycena ryzyka są takie same na całym świecie. Banki w sytuacji niepewności zachowują się asekuracyjnie, co prowadzi do zmniejszenia ilości gotówki w gospodarce i spowolnienia wzrostu. Ma to bezpośrednie przełożenie na firmy. Brakuje nam rodzimych, niezależnych marek o zasięgu światowym. To byłaby recepta na uniezależnienie polskich firm od zagranicznych koncernów, dla których są one często poddostawcami i wraz z nimi wpadają w kłopoty.

Thomas Kolaja, partner zarządzający w firmie doradczej Kolaja and Partners


Budowlana zapaść
W lipcu 2007 r. średnie opóźnienia w płatnościach w sektorze budownictwa wynosiły 18 dni. W sierpniu tego roku – już 30 dni.

Upadłości firm związanych z budownictwem w pierwszych trzech kwartałach 2008 r.

55 firm budowlanych
6 firm zajmujących się obsługą inwestycji budowlanych
10 hurtowni materiałów budowlanych
7 firm instalacyjnych
13 producentów materiałów budowlanych

Źródło: Euler Hermes

Barometr niepokoju
Siłą napędową polskiej gospodarki – w większym stopniu niż eksport – była ostatnio krajowa konsumpcja. Ale nastroje konsumentów również się pogarszają, co może oznaczać ograniczenie przez nich wydatków. Pokazuje to opracowywany przez GUS tzw. wskaźnik ufności konsumenckiej. Respondenci oceniają zmiany ogólnej sytuacji gospodarczej kraju i kondycję finansową swoich rodzin. Wypowiadają się o planowanych zakupach oraz oceniają możliwość oszczędzania. Wskaźnik ten może przyjmować wartości od -100 do +100. Wartość dodatnia oznacza przewagę konsumentów nastawionych optymistycznie, wskaźnik ujemny – przewagę pesymistów.

Brukselski parasol
Komisja Europejska przygotowuje Small Business Act for Europe (SBAE), czyli specjalny pakiet przepisów mających chronić małe i średnie firmy przed skutkami recesji. Przewiduje on m.in. ułatwienie dostępu do wsparcia finansowego, zwłaszcza na badania i rozwój, oraz obniżenie stawek VAT na usługi świadczone lokalnie. Jeszcze dalej idzie premier Wielkiej Brytanii Gordon Brown, który zaproponował stworzenie specjalnego unijnego funduszu pomocy dla małego biznesu, którego wartość wynosiłaby 15,3 mld euro. W Unii Europejskiej działa 23 mln małych i średnich firm (o obrotach do 50 mln euro rocznie i zatrudnieniu nieprzekraczającym 250 osób).




Okładka tygodnika WPROST: 46/2008
Więcej możesz przeczytać w 46/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • emigrant IP
    Dlaczego nikt w Polsce nie wierzy Tuskowi? Przeciez on mowi, ze kryzysu nie ma. Ma program pomocy - dla duzych firm i koncernow zagranicznych. A malym co pozostaje? Czekac na cuda lub zwinac interes...

    Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2008 (1351)

    • Na stronie - Choroba sieroca 9 lis 2008, 22:00 W Ameryce rozgrywa się dziś mecz o przyszłość świata 3
    • Skaner 9 lis 2008, 22:00 6
    • Czas patriotów 9 lis 2008, 22:00 Patriotyzm jest jedną z ważniejszych cech przywódcy - wynika z badań. Między innymi dlatego w Polsce od kilku miesięcy trwa już kampania wyborcza, w której główną płaszczyzną walki jest właśnie patriotyzm. 6
    • Murdoch marnotrawny 9 lis 2008, 22:00 Leniami unikającymi ciężkiej pracy nazwał Australijczyków Rupert Murdoch, magnat medialny. Zdaniem właściciela koncernu News Corporation, który przed laty zrzekł się australijskiego obywatelstwa, państwo dobrobytu sprawia, że... 6
    • Obama boom 9 lis 2008, 22:00 Dzień po wyborach prezydenckich w USA szpitale w Kenii odnotowały rosnącą liczbę noworodków, które matki nazwały Barack lub Michelle. W ten sposób chciały uhonorować historyczne zwycięstwo Baracka Obamy, którego ojciec urodził się w... 6
    • Spod kosza na burmistrza 9 lis 2008, 22:00 Barack Obama nie jest jedynym Afroamerykaninem, który w ubiegłym tygodniu odniósł spektakularny sukces wyborczy w USA. Pierwszym czarnoskórym burmistrzem Sacramento, stolicy Kalifornii, został były koszykarz NBA Kevin Johnson. Podczas... 6
    • Dossier 9 lis 2008, 22:00 „Jeśli ktoś jeszcze wątpi, że Ameryka to miejsce, gdzie wszystko jest możliwe, dzisiaj macie odpowiedź"Barack Obama po wygraniu wyborów„Niech Bóg prowadzi człowieka, który był moim rywalem, a będzie moim... 8
    • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Martwię się o zbawienie Kurskiego 9 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Jarosławem Gowinem, posłem PO, byłym piłkarzem 8
    • Ludzie 9 lis 2008, 22:00 Spears kontra paparazziBritney Spears, przez lata nękana przez paparazzich, postanowiła przyznawać im nagrody. Co tydzień na swojej oficjalnej stronie internetowej będzie umieszczała nowy filmik z udziałem fotografów. Ośmieszające... 8
    • Moda na kolorowe dzieci 9 lis 2008, 22:00 „Gdy byłam w Afryce, chciałam zabrać z sobą wszystkie dzieci. Były takie słodkie" – tak Leona Lewis w rozmowie z dziennikarzami uzasadniła chęć adoptowania afrykańskiej sieroty. Wokalistka nie rozpoczęła jeszcze... 8
    • Nieznany Mazurek Dąbrowskiego 9 lis 2008, 22:00 Politycy mają kłopoty z poprawnym podaniem daty powstania, imienia i nazwiska autora oraz tytułu hymnu Polski (1797 r., Józef Wybicki, „Mazurek Dąbrowskiego") – wynika z sondażu przeprowadzonego przez „Wprost”.... 10
    • Wykrywacz kłamstw 9 lis 2008, 22:00 „Jeżeli ktoś mówi, że połowę pieniędzy przeznaczonych na rolników konsumuje się na urzędników, to kłamie" – powiedział Eugeniusz Kłopotek, komentując raport Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej... 10
    • Mniej państwa 9 lis 2008, 22:00 Na prezydenckie pytanie referendalne w sprawie szpitali większość przedsiębiorców i menedżerów odpowiada „tak". Chcą komercjalizacji szpitali i ich prywatyzacji. Bardziej spolaryzowane są opinie w sprawie emerytur pomostowych.... 12
    • Ogórek ocalony 9 lis 2008, 22:00 Unijni komisarze chcą przywrócić wolność w świecie warzyw i owoców. Mają doświadczenie, bo wcześniej uznali marchewkę za owoc. Krzywe ogórki, do niedawna dyskryminowane ze względu na kształt, będą mogły wrócić na półki... 12
    • ZAPYTAJ WPROST - Komorowski był moim kolegą 9 lis 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania tygodnika „Wprost” odpowiada Romuald Szeremietiew. 14
    • Poczta 9 lis 2008, 22:00 Sieć zakupówW związku z artykułem „Sieć zakupów" (nr 44) chcielibyśmy zwrócić uwagę na brak sklepu Komputronik.pl w rankingu najlepszych sklepów internetowych, który został przygotowany przez „Wprost” i Money.pl... 16
    • Playback 9 lis 2008, 22:00 Prezydent elekt USA Barack Obama i kandydat republikanów John McCain 16
    • Wprost Przeciwnie - Zawsze Nowak 9 lis 2008, 22:00 Czy z polityką kramarza, jaką nasz rząd prowadzi wobec Kremla, można mieć wpływy w Waszyngtonie? 17
    • Wydarzenia Tygodnia - Kraj 9 lis 2008, 22:00 Sejm uchwalił ustawę o emeryturach pomostowych. Zgodnie z nią prawo do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę utrzyma niecałe 250 tys. osób z około miliona, które obecnie mają taką możliwość. Prawo to straci m.in. większość... 18
    • Wydarzenia Tygodnia - Świat 9 lis 2008, 22:00 Barack Obama zwyciężył w wyborach prezydenckich w USA, zdobywając dwukrotnie więcej głosów elektorskich od Johna McCaina. Obama wygrał w stanach tradycyjnie uznawanych za bastiony demokratów, a także niemal we wszystkich tzw.... 20
    • Z życia koalicji 9 lis 2008, 22:00 „Wiedzą państwo, że Barack Obama ma polskie korzenie? Tak, jego dziadek zjadł polskiego misjonarza". A wiedzą państwo, kto publicznie opowiada tak fantastyczne dowcipy? Jego Ekscelencja Radosław Sikorski, minister spraw... 22
    • Z życia opozycji 9 lis 2008, 22:00 Zbigniew Ziobro nie przestaje intrygować. W wielu sensach tego słowa. Efektem jego intryg jest to, że to on, a nie Adam Bielan będzie numerem jeden na liście PiS w Małopolsce w wyborach do europarlamentu. Intrygujące jest natomiast to, czy... 23
    • Ile II RP w III RP 9 lis 2008, 22:00 To, że Polska nie przetrwała w 1939 r., zaważyło na tym, jak wykorzystaliśmy szansę jej odrodzenia w 1989 r. 26
    • Gen niepodległości 9 lis 2008, 22:00 Wychodzący z PRL półinteligent nie potrzebował i nie rozumiał pojęcia niepodległości 30
    • Młoda Rzeczpospolita 9 lis 2008, 22:00 Rola armii odróżnia II RP od współczesnej Polski znacznie bardziej niż łagodny autorytaryzm sanacyjnych rządów 34
    • Legenda wolnej Polski 9 lis 2008, 22:00 Nie wystarczy dostać niepodległość, trzeba jeszcze być niepodległym 36
    • Elity i elitki 9 lis 2008, 22:00 Budowniczowie II RP ukształtowali się we wrogiej, ale dającej świetny efekt szkole zaborczej. Twórcy III RP uczyli się w systematycznie psutym systemie szkolnym PRL 38
    • Doktryna Tuska 9 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Markiem Jurkiem, byłym marszałkiem Sejmu 42
    • Buldogi polityki 9 lis 2008, 22:00 Sławomir Nowak kontra Michał Kamiński 46
    • Sejm się śmieje 9 lis 2008, 22:00 Czy następne wybory prezydenckie w Polsce wygra kandydat z największym poczuciem humoru? 50
    • Wprost z Blogu 9 lis 2008, 22:00 Unia EuropejskaDlaczego trzeba odrzucić traktat lizbońskiWojciech Jakóbik www.kcmatrix.blogspot.comJak ogólnie wiadomo, naród irlandzki nie zgodził się na ratyfikację tego dokumentu. Powszechnie wiadomo też, że europejska administracja,... 54
    • Trójka bez sternika 9 lis 2008, 22:00 55
    • Niebezpieczny pomost 9 lis 2008, 22:00 Emerytury pomostowe zamieniają się w konflikt polityczny „kto kogo"To, że mamy najmłodszych emerytów świata i wydajemy na emerytury więcej, niż pozyskujemy ze składek, wiadomo od dawna. Od dawna wiadomo także, że trzeba tę... 55
    • Stocznie zwodowane 9 lis 2008, 22:00 Polska porażka w sprawie stoczni to sukces ich niemieckich konkurentów W sprawie polskich stoczni są wygrani. To Komisja Europejska, która osiągnęła cel: nakazała stoczniom zwrot pomocy publicznej (nominalnie około 8,6 mld zł). Zgodziła... 55
    • Oczy Putina 9 lis 2008, 22:00 Barack Obama jeszcze nie zaczął urzędowania, a już dostał pierwszą lekcję z Moskwy „To zły sygnał w nieodpowiednim czasie" – skrytykował oświadczenie prezydenta Miedwiediewa o rozmieszczeniu iskanderów w... 55
    • Ryba po polsku - Eurozbawienie 9 lis 2008, 22:00 Przeciwnikiem euro był wzorowy Europejczyk Gerhard Schröder 56
    • Ostatnia kiwka Bolka - Grzegorz Lato 9 lis 2008, 22:00 Wygrywał na boisku piłkarskim, przegrywał wiele poza nim 58
    • Giełda 9 lis 2008, 22:00 62
    • Wódczane nouveau 9 lis 2008, 22:00 Degustacja pierwszych butelek wódki z tegorocznych ziemniaków wzorowana na francuskim święcie młodego wina beaujolais nouveau? Na taki pomysł wpadł Tadeusz Dorda, prezes Podlaskiej Wytwórni Wódek Polmos. – Światowy rynek wódek... 62
    • Pogróżki fiskusa 9 lis 2008, 22:00 Nieprawidłowości podatkowe na kwotę 600 mln zł ujawniono podczas 5 tys. kontroli przeprowadzonych w pierwszej połowie 2008 r. Ministerstwo Finansów informuje, że chce sprawniej odzyskiwać należności od podatników, aby wyeliminować z... 62
    • Bez ukrytych opłat 9 lis 2008, 22:00 Koniec z biletami lotniczymi za złotówkę. W listopadzie 2008 r. weszło w życie unijne rozporządzenie nakazujące liniom lotniczym informować pasażera o pełnej cenie przelotu. Cena biletu musi zawierać wszystkie podatki i opłaty... 62
    • Ubranie kryzysowe 9 lis 2008, 22:00 W pierwszym półroczu 2008 r. wartość sprzedanej produkcji branży odzieżowej wyniosła 3,3 mld zł, co oznacza spadek o 3 proc. w porównaniu z 2007 r. – podaje Polski Związek Pracodawców Prywatnych Producentów Odzieży i Tkanin.... 62
    • Fotel po ambasadorze 9 lis 2008, 22:00 Budynek ambasady USA przy placu Grosvenor w londyńskiej dzielnicy Mayfair, tło niezliczonej liczby filmów szpiegowskich, idzie pod młotek. Nie jest to jednak efekt kryzysu finansowego. Amerykanie przeprowadzają się po prostu do nowego... 62
    • Zasiłek jak pensja 9 lis 2008, 22:00 Jeśli powracający z emigracji Polacy zarejestrują się jako bezrobotni, przyznany im zasiłek będzie wynosił tyle samo co w kraju, z którego przyjechali. Umożliwiają to unijne przepisy dotyczące „transferu zasiłku". Bezrobotny... 62
    • Mikrozawał 9 lis 2008, 22:00 Kryzys już uderza w małe i średnie polskie firmy 64
    • Podróż za jedno euro 9 lis 2008, 22:00 Traktat wspólnotowy pozwala, by przyjęcie do strefy euro odbyło się nawet wbrew zainteresowanemu 70
    • Domowe Słońce 9 lis 2008, 22:00 Budujmy słoneczne minielektrownie, bo zwracają się już po 4-6 latach 72
    • 2+2=4 - Jaśniej o katastrofie 9 lis 2008, 22:00 To nie pogrzeb neoliberalizmu i gospodarki rynkowej, lecz ich powtórne narodziny 74
    • Beckham Formuły 1 9 lis 2008, 22:00 Lewis Hamilton pobił już liczne rekordy w F1, ale najważniejszy wciąż przed nim – zarobienie miliarda dolarów 91
    • Tata opóźniony o lata 9 lis 2008, 22:00 Z daleka indikę można pomylić z oplem corsą poprzedniej generacji. Przy bliższym poznaniu czar pryska 94
    • Papierowy smok 9 lis 2008, 22:00 Wartość chińskich samochodów zmniejsza się po trzech latach aż o 70 proc. 96
    • Know - How 9 lis 2008, 22:00 98
    • Człowiek lodu jak mamut 9 lis 2008, 22:00 Człowiek lodu nie ma żadnych żyjących potomków. Badanie pobranego z jego zmumifikowanego ciała DNA i wykazało, że genetyczna grupa, do której należał, jest dziś niezwykle rzadka lub, co bardziej prawdopodobne, całkowicie wymarła.... 98
    • Zakaz wstępu 9 lis 2008, 22:00 Puchacze w Hiszpanii odstraszają intruzów, znacząc skały na swoim terytorium strugą ekskrementów. To ostrzeżenie stosują tylko w porze lęgów. Gdy zajmują się rodziną, każdy obcy ptak naraża się na bezpardonową walkę, która może... 98
    • Hawking na emeryturze 9 lis 2008, 22:00 Słynny kosmolog prof. Steven Hawking w 2009 r. ustąpi ze stanowiska profesora matematyki w katedrze Lucasa na Uniwersytecie Cambridge. 8 stycznia 2009 r. Hawking skończy 67 lat i zgodnie z panującym w Cambridge zwyczajem przejdzie na... 98
    • Fala alergii 9 lis 2008, 22:00 W 2007 r. w Stanach Zjednoczonych 3 mln dzieci poniżej 18. roku życia miało alergię pokarmową. To oznacza, że w ostatniej dekadzie liczba przypadków tego schorzenia wzrosła o 18 proc. Najbardziej uczulającymi produktami są mleko, jaja,... 98
    • Ciało z ciała 9 lis 2008, 22:00 „Jeśli nie oddasz komuś nerki, będziesz mordercą" – stwierdził Zell Kravinsky, milioner z Filadelfii. Kravinsky może sobie pozwolić na takie stwierdzenie, bo oddał nerkę Donell Reid, 29-letniej czarnoskórej kobiecie. Dla... 98
    • Men-o-pauza 9 lis 2008, 22:00 Kryzys wieku średniego? A cóż to takiego? 100
    • Twarz bez twarzy 9 lis 2008, 22:00 Coraz więcej osób uzależnia się od botoxu jak od pornografii i hazardu 106
    • Więźniowie czasu 9 lis 2008, 22:00 Rozmowa z prof. Philipem Zimbardo, psychologiem z Uniwersytetu Stanforda 110
    • Spa pod czerwoną latarnią 9 lis 2008, 22:00 Za kilka lat w Pompejach zniknie unikatowa kolekcja starożytnych erotyków 112
    • Żal po Austro-Węgrzech 9 lis 2008, 22:00 Korzenie dzisiejszych problemów Europy Środkowej tkwią w traktacie sprzed 90 lat 116
    • Górna półka - Polskość po polsku 9 lis 2008, 22:00 "Kinderszenen" Jarosława Marka Rymkiewicza i „Żywina" Rafała Ziemkiewicza, choć są dziełami odmiennymi literacko, powinny być czytane razem. W obu chodzi bowiem o określenie, co dla tożsamości narodu, który wyszedł... 119
    • Bez granic 9 lis 2008, 22:00   120
    • Krezus Blair 9 lis 2008, 22:00 Tony Blair, były premier Wielkiej Brytanii, jest najlepiej opłacanym mówcą na świecie. Jak ocenia brytyjska prasa, Blair, który wkrótce po odejściu z urzędu rozpoczął serię wykładów na całym świecie, w ciągu roku zarobił prawie... 120
    • Pałeczki z Obamą 9 lis 2008, 22:00 Wynik wyborów prezydenckich w USA szczególnie ucieszył mieszkańców japońskiego miasteczka rybackiego o nazwie Obama. Władze miejscowości dotychczas żyjącej głównie z rybołówstwa mają nadzieję, że dzięki amerykańskiemu... 120
    • Cytat Tygodnia 9 lis 2008, 22:00  „Moglibyśmy to puścić w obozie dla jeńców wojennych, ale byłoby to naruszenie konwencji genewskich" John McCain, komentując telewizyjny spot wyborczy Baracka Obamy.   120
    • Kurs na Europę 9 lis 2008, 22:00 Jakie jest nastawienie do Brukseli i zacieś-niania integracji najważniejszych graczy na unijnej scenie oraz wybranych krajów Europy Środkowej (Czechy i Słowacja)? Tego dotyczy seria analiz opracowana przez zespół ekspertów Polskiego... 120
    • Luksus po Saddamie 9 lis 2008, 22:00 „Ocean Breeze", 82-metrowy jacht należący wcześniej do Saddama Husajna, został wystawiony na sprzedaż przez iracki rząd. Luksusowy kolos dyktatora jest wyposażony m.in. w lądowisko dla helikoptera, kilka basenów, kino i tunel... 120
    • Spokojny wojownik 9 lis 2008, 22:00 Wyborcy Baracka Obamy chcą odpowiedzi na pytanie, co Ameryka może wreszcie zrobić dla nich 122
    • Czeski film w Brukseli 9 lis 2008, 22:00 Dlaczego Europa wątpi w zdolność Pragi do przewodniczenia unii 128
    • Złodzieje dzieci 9 lis 2008, 22:00 Niemieckie sądy i urzędy stosują swoisty apartheid wobec polskich rodziców urodzonych w Niemczech dzieci 130
    • Pasaż 9 lis 2008, 22:00 132
    • Na przekór kryzysowi 9 lis 2008, 22:00 Amerykanie coraz bardziej doceniają auta europejskie. Widać to m.in. w kultowym serialu „Gotowe na wszystko". W tej produkcji pojawiają się m.in. niemieckie BMW i audi oraz włoskie maserati. Globalny kryzys finansowy poważnie dał... 132
    • Order za postępy 9 lis 2008, 22:00  „Insignia" to z łacińskiego „odznaczenie". Opel rzeczywiście zasługuje na uznanie za to, jak dopracował następcę Vectry. Samochód w niczym nie przypomina swojego poprzednika – ani z wyglądu, ani pod... 132
    • Czeski żart na poważnie 9 lis 2008, 22:00 Škoda Octavia, najpopularniejszy samochód w Polsce, doczekała się wizyty u wizażystów. Zmienili jej reflektory, nieco pomajstrowali przy atrapie chłodnicy, zderzaku, lusterkach i kilku elementach we wnętrzu. Silnik 1.6 FSI zastąpiony... 132
    • Bangle na emeryturze 9 lis 2008, 22:00 Miłośnicy BMW, którzy poczuli się oburzeni tym, co Chris Bangle zrobił z poprzednią generacją serii 7, mogą odetchnąć z ulgą. Najnowsze wcielenie limuzyny z Monachium wreszcie wygląda jak luksusowe auto, a nie skrzyżowanie lokomotywy... 132
    • Bunkier samohamujący 9 lis 2008, 22:00 Volvo XC60, czyli gorąca nowość z zimnej Szwecji, zaskakuje finezją, z czym do tej pory potomkowie wikingów byli na bakier. Napęd na cztery koła da sobie radę podczas jazdy na przełaj i wtedy, gdy zima zaskoczy drogowców. Kto nie... 132
    • Szóstka po liftingu 9 lis 2008, 22:00 Audi A6 zyskało nową twarz. No, może nie nową, bo samochód przeszedł tylko przez ręce motoryzacyjnych „kosmetyczek". Zmieniono mu tylne lampy, nieco przestylizowano zderzaki i kilka innych elementów. Znacznie większą ewolucję... 132
    • Laser 9 lis 2008, 22:00 136
    • Wydarzenie: książka 9 lis 2008, 22:00 Piłsudski i jego Polacy Instytucja bohatera narodowego to głęboko skomplikowany mechanizm zbiorowej pamięci. Nie jest bowiem tak, że wystarczy być, żyć i czegoś wiekopomnego dokonać. Zadania bohatera narodowego w historii, a w polskiej... 136
    • Premiera: płyta 9 lis 2008, 22:00 Było cymbalistów wielu…Nagranie tego krążka zakrawało na absurd. Polski zespół Bracia chwycił za największe przeboje zespołu Queen, ale metodą „nuta po nucie". Po jasną cholerę, skoro istnieje wersja oryginalna i... 136
    • Glątwa III RP 9 lis 2008, 22:00 Krótka historia obciachu w polskiej prozie 138
    • Dobrze, że Wajda zrobił "Katyń" 9 lis 2008, 22:00 Rozmowa z Nikitą Michałkowem, rosyjskim reżyserem, aktorem i producentem filmowym 144
    • Cyrkowcy kortu 9 lis 2008, 22:00 Ośmiu wspaniałych, czyli najbardziej barwni tenisiści świata 146
    • Wencel gordyjski - Bal przebierańców 9 lis 2008, 22:00 Kumple Baracka Obamy zaczynają dzień od modlitwy „Boże, przeklnij Amerykę” 152
    • Krótko po wolsku - Kameleon 9 lis 2008, 22:00 <!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:"Arial Unicode MS"; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4; mso-font-charset:128; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-1 -369098753 63 0 4129023 0;}... 153
    • UEorgan Ludu 9 lis 2008, 22:00 Europa na kokainie, choć w Polsce szkodzi kawa, ale nie Kaczory. 153
    • Skibą w mur - Hurtownia młodzieży używanej 9 lis 2008, 22:00 Po lekkim wytarciu kolan polityk, podobnie jak gacie, nadaje się do ponownego użycia 154

    ZKDP - Nakład kontrolowany