Imperium dobra

Imperium dobra

Stany Zjednoczone powinny przewodzić, ale nie dominować w dzisiejszym świecie
Z powodu dominacji politycznej, ekonomicznej i wojskowej w świecie Stany Zjednoczone przeżywają dziś wyjątkowy moment w dziejach, ale w ciągu 30 lat chińska gospodarka może się stać równie potężna jak nasza lub nawet potężniejsza. Również Indie mogą się w tym okresie doskonale rozwinąć, jeśli zaprzestaną walki z Pakistanem i nie będą tracić pieniędzy na zbrojenia. Jeśli ponadto Unia Europejska zintensyfikuje proces integracji politycznej i ekonomicznej, to stanie się bardziej wpływowa na obu tych polach. We współzależnym świecie Stany Zjednoczone mogą przewodzić, lecz nie dominować.

Siła życzliwości
To, jak Stany Zjednoczone zostaną kiedyś osądzone, zależy od tego, jak my, Amerykanie, wykorzystamy ów "magiczny moment". Czy staraliśmy się wprowadzić świat w XXI wiek? Czy próbowaliśmy wymusić na ludziach, by żyli zgodnie z naszą wizją świata? A może raczej usiłowaliśmy dzięki naszemu przywództwu, przykładowi i sile perswazji stworzyć świat, w którym w przyszłości ludzie będą nas traktować w sposób, jaki nam odpowiada?
Mój mentor, senator J. William Ful-bright, powiedział kiedyś, że najlepszą rzeczą, jaką Ameryka mogłaby zrobić, byłoby "danie światu inteligentnego przykładu i udzielenie pomocy materialnej, której nie towarzyszy arogancja w sferze moralnej", dlatego "powinniśmy uczynić nasze społeczeństwo wzorem ludzkiego szczęścia, sprzyjać rewolucji społecznej i wykraczać poza prostą wzajemność w wysiłku godzenia wrogich światów". Wyznał, że wolałby widzieć w nas "życzliwego przyjaciela ludzkości niż jej surowego i zadufanego nauczyciela".
Co dziś oznaczają te słowa? Czy to, że Ameryka nie powinna mieć silnej armii? Nie. Czy znaczą, że nigdy nie powinna jej użyć, nawet wtedy, gdy do uratowania życia olbrzymich rzesz ludzi jest wymagana siła? Też nie. Z pewnością znaczą jednak, że powinniśmy mieć wystarczająco dużo pokory, by pamiętać, iż w sprawach dotyczących ludzi rzadko istnieją rozwiązania bezdyskusyjne. Toteż często sposób, w jaki coś robimy, jest równie ważny, jak to, co robimy.
Musimy uznać, że we współczesnym świecie współzależność dla wielu jest wątpliwym błogosławieństwem, niezależnie od tego, jak wspaniałe efekty przynosi tym z nas, którzy znajdują się w położeniu bardziej sprzyjającym wykorzystaniu szans. Wzajemna otwartość w świecie pełnym podziałów politycznych, religijnych, ekonomicznych i społecznych w większym stopniu naraża nas także na zjawiska negatywne i przyczynia się do wzrostu cierpienia oraz do wyobcowania tych, którzy czują się odcięci od błogosławieństw wzajemnej zależności. 11 września al Kaida skorzystała z otwartych granic, łatwości podróżowania i dostępu do informacji oraz techniki, by zabić 3100 osób z 70 krajów, w tym ponad 200 muzułmanów.

Więcej partnerów - mniej terrorystów
Uważam, że dominując, Ameryka jest odpowiedzialna za stworzenie świata wykraczającego poza wzajemną zależność w kierunku zintegrowanej społeczności, w której wspólna jest odpowiedzialność, wspólne są korzyści i wartości. Amerykanie muszą wspierać instytucje społeczności międzynarodowej, zaczynając od ONZ, która na pewno jest niedoskonała, ale lepszej organizacji o zasięgu globalnym nie mamy. Skoro żyjemy w świecie wzajemnych zależności, to ONZ musi mieć nasze pełne poparcie w budowie zintegrowanej społeczności globalnej. Musimy też mieć zdrową strategię bezpieczeństwa, umożliwiającą wykorzystanie potęgi Ameryki do zapobiegania działaniom tych, którzy chcą nam szkodzić i do ich karania.
Ponadto musimy pamiętać o takich przykładach działania, jak plan Marshalla oraz program senatora Fulbrighta, i zbudować świat, w którym będzie więcej przyjaciół i partnerów, a mniej terrorystów. Taki jest cel udzielania pomocy zagranicznej i umarzania długów, zwalczania AIDS i kształcenia dzieci na całym świecie. Nie powinniśmy być utopistami w naszych oczekiwaniach, ale powinniśmy nimi być, jeśli chodzi o wyznawane przez nas wartości i naszą wizję świata. (�)
Ludzkie dzieje można postrzegać jako nieustanną walkę o poszerzenie definicji tych, którzy są "nami", i zawężenie definicji tych, którzy są "nimi". Do czasu upadku muru berlińskiego w 1989 r. nie było możliwe stworzenie światowej społeczności państw współpracujących z sobą, w której celebruje się - a nie zaledwie toleruje - ludzką różnorodność na podstawie prostej teorii, że różnorodność czyni życie interesującym, a jeszcze bardziej liczy się to, że jesteśmy jedną ludzką rodziną.

Żyć razem
W czasie, gdy powstała ONZ, z powodu zimnej wojny stworzenie społeczności światowej nie było możliwe. W latach 70. Chiny zaczęły się jednak otwierać na świat, a w 1989 r. upadł mur berliński. Mieliśmy 13 lat na to, by wcielić w życie marzenie o stworzeniu zintegrowanej społeczności narodów. Chcąc wesprzeć ten cel, Stany Zjednoczone powinny współpracować z innymi krajami nad wprowadzeniem zakazu prowadzenia prób z bronią jądrową, sposobem zmniejszenia globalnego ocieplenia, powołaniem Międzynarodowego Trybunału Karnego i wzmocnieniem konwencji dotyczącej zakazu stosowania broni biologicznej. Jestem rozczarowany tym, że obecna administracja wycofała się z uzgodnień w tych dziedzinach. To zły sygnał wysłany w świat właśnie wtedy, kiedy potrzebujemy silnych sojuszy, by wzmocnić naszą walkę z terrorystami i obronić naród.
Mimo tych komplikacji jestem optymistą. W minionych 13 latach Unia Europejska powiększyła się, ONZ dowiodła, że potrafi lepiej, niż sądzono, radzić sobie z problemami na Bałkanach i nie tylko tam. Rosja i Chiny zbliżyły się do Zachodu, w Irlandii Północnej zawarto porozumienie. Ponadto przez siedem lat trwał postęp w negocjacjach pokojowych na Bliskim Wschodzie, do czasu gdy Jaser Arafat odrzucił moją ostatnią propozycję, na którą teraz się godzi. Bogate państwa zaczęły robić więcej w sprawie umorzenia długów krajów biednych i zwiększenia funduszy na walkę z AIDS.
Nie mamy wyboru, musimy się nauczyć żyć razem, wybierać współpracę zamiast konfliktu. Musimy dawać wyraz naszemu człowieczeństwu, przestrzegając prostych zasad: każdy zasługuje na to, by dać mu szansę; każdy ma do odegrania jakąś rolę; działamy skuteczniej, jeśli współpracujemy z sobą; nie różnimy się tak bardzo, jak sądzimy. Nie dysponujemy jeszcze instytucjami potrzebnymi do rządzenia tego rodzaju światem. Jest to dzieło polityki, w której
zawsze będą istniały różni-
ce zdań, konflikty interesów i wartości, nawet w prostej ocenie dowodów, jak to się dzieje dzisiaj. Po namyśle uważam jednak, że świat zmierza we właściwym kierunku - jest nie do pomyślenia, byśmy mogli rozwiązywać światowe problemy, nie czyniąc tego razem. Wszyscy powinniśmy robić to, co możemy, by działo się to jak najszybciej.

© Global Viewpoint,
Tribune Media Services
International
Okładka tygodnika WPROST: 1/2003
Więcej możesz przeczytać w 1/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2003 (1049)

  • 2003! 5 sty 2003 O roku 2003 dla Wprost: Leszek Balcerowicz, Bill Clinton, Jan Winiecki i James Woolsey (b. dyrektor CIA). Co wydarzy się w Polsce w ostatnim roku przed akcesją do Unii Europejskiej? Co zmieni? Czy słaby wzrost gospodarczy to rezultat, czy przyczyna problemów Europy i świata?... 1
  • Stwórz się! 5 sty 2003 Tuż za granicą zachodniej cywilizacji rozpościera się kraj pogrążony w gospodarczym i politycznym chaosie. 3
  • Peryskop 5 sty 2003 Wszystkie drzwi wiodą do Sejmu 107 funkcjonariuszy straży marszałkowskiej wspieranych przez grupę pirotechników z BOR nie jest w stanie uchronić posłów przed niepożądanymi gośćmi. Do parlamentu prowadzi kilkanaście... 8
  • Barometr wprost 5 sty 2003 Pesymistyczni optymiści 8
  • Dossier 5 sty 2003 ANDRZEJ LEPPER przewodniczący Samoobrony "Pan przywiózł z Kopenhagi millerowskie euro dla prezydenta Kwaśniewskiego, 50 euro pan mu wręczył. Czy za tyle kazał panu prezydent sprzedać Polskę i Polaków?" W Sejmie do... 9
  • 5 stycznia 2003 5 sty 2003 Kilka dni przed terminem (ach, to zamiłowanie do przekraczania planów!) państwo Aleksandra i Leszek Millerowie podjęli na wieczerzy wigilijnej Gerharda Schrödera i Güntera Verheugena. Była choinka, prezenty, a na stole - jak w... 10
  • 5 stycznia 2003 5 sty 2003 Prawicowe sieroty po AWS skrzyknęły się jeszcze raz i wespół poparły Europę. Kogóż tam nie było! I premier Buzek, i Krzysztof Piesiewicz, a nawet Andrzej Anusz. Notowania unii w Polsce natychmiast poprawiły się o 0,000004... 11
  • O prowadzeniu w trzeźwości 5 sty 2003   Cztery i pół procent alkoholu w paliwie! Że prezydent się waha, ja się wcale nie dziwię, bo już słyszę rozmowę całkiem prawdopodobną: - Proszę biopaliwo. - Zmieszać? - Nie, nie. Osobno. 12
  • Playback 5 sty 2003 12
  • Scenariusz "Wprost" 5 sty 2003 KGB zatrzymało polskiego obywatela Tadeusza S., oskarżając go o próbę wręczenia łapówki pogranicznikom. 12
  • Fotoplastykon 5 sty 2003 14
  • Poczta 5 sty 2003 Skazani na siebie W numerze 50. tygodnika "Wprost" przeczytaliśmy dwa różne artykuły dwóch członków izraelskiej partii pracy ("Skazani na siebie", "Dawid i Goliat przy murze" nr 50). Jednym z... 16
  • Kadry 5 sty 2003 17
  • Unia negocjatorów 5 sty 2003 W Unii Europejskiej nie ma przyjaźni, jest tylko gra interesów 18
  • Bomba w teczce 5 sty 2003 Kto się boi Instytutu Pamięci Narodowej? 24
  • Szok przyszłości 5 sty 2003 Dziesięć dylematów XXI wieku 26
  • Ryby na lekarstwo 5 sty 2003 Połowa ryb morskich łowionych w 2020 r. będzie pochodziła z hodowli 28
  • Rzeczpospolita Góralska 5 sty 2003 Czy górale to Polacy? 30
  • Zimowe uderzenie 5 sty 2003 Ostra zima może nas kosztować dodatkowe pięć miliardów złotych 34
  • Śledziennicy 5 sty 2003 Stosownie do apelu Piłsudskiego lepiej się wsłuchać w śmiech naszych dzieci niż w narzekania i kwasy 35
  • Giełda i wektory 5 sty 2003 Hossa Świat Prodi zredukuje Kalinowskiego? Komisja Europejska wezwała do szerszego otwarcia w światowym handlu produktami rolnymi, ograniczenia dotacji eksportowych i wprowadzenia nowych koncesji wobec krajów rozwijających się.... 36
  • Urwanie głowy 5 sty 2003 Problemem roku 2003 nie jest - jak uważa wielu komentatorów - niskie tempo wzrostu gospodarczego. 38
  • Dyktator z Woronicza 5 sty 2003 Zaniżając ceny reklam, TVP zabija prywatne media 42
  • Dezinflacja i dezinformacja 5 sty 2003 Nie mamy deflacji, mamy cudownie niską inflację! 48
  • Kopenhaga 5 sty 2003 Już przygotowanie się do wejścia do strefy euro może przyspieszyć nasz rozwój 50
  • Mrzonki i życzenia 5 sty 2003 W nowym roku życzmy sobie jak najszybszego odejścia od socjalistycznych iluzji 51
  • Supersam 5 sty 2003 Romantyczna uwodzicielka Kobieta w bieliźnie "Atlantic Elite" ma - według projektantów firmy Atlantic - czarować i kokietować. Uwodzicielski efekt pozwalają osiągnąć odpinane ramiączka biustonoszy oraz romantyczne... 52
  • Uśmiech na sprzedaż 5 sty 2003 Kryzys zmusił Polaków do częstszego 54
  • Paparazzi show 5 sty 2003 200 tysięcy dolarów można dostać za zdjęcie gwiazdy w nietypowej sytuacji 58
  • Nieostre zdjęcia 5 sty 2003 Zawód paparazzi w Polsce się nie przyjął 58
  • Cafe Wprost 5 sty 2003 Spotkanie z PAWŁEM JANASEM, selekcjonerem piłkarskiej reprezentacji Polski 61
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Kolacja z wampirem 5 sty 2003 Drogi Robercie! Prawda, Że pierogi z kaszankĄ zakrawają na kulinarną perwersję? A już zwłaszcza na stole wytwornej restauracji! I wcale nie brzmi dobrze, trochę jak "rosół z ziemniakami" albo nawet "pączki z... 62
  • Ciekawe życie 5 sty 2003 Książki i ludzie, ogniwa w łańcuchu przemian, tworzą historię naszego życia wewnętrznego 63
  • Kanibal z Bundeswehry 5 sty 2003 Armin M. zabił i zjadł partnera na jego życzenie 64
  • 5 stycznia 2003 5 sty 2003 Uroki Kazimierza www.kazimierz.com W witrynie poświęconej krakowskiemu Kazimierzowi znajdziemy informacje o zabytkach (m.in. o słynnej Synagodze Wysokiej) i ludziach, którzy tu niegdyś żyli (mieszkańcami Kazimierza byli m.in. Esterka,... 66
  • Wieczorki zapoznawcze 5 sty 2003 Nie wystarczy troska o dopłaty do mleka i o wpływy do budżetu. Trzeba będzie się zatroszczyć o własne marzenia i ambicje 67
  • Wszystkie stany Szkocji 5 sty 2003 Osiemnastowieczni Szkoci stali się wzorem modernizacji Starego Kontynentu 68
  • Know-how 5 sty 2003 Prąd z wodoru Jeden z pierwszych na świecie wodorowych systemów zasilania opracowano na Politechnice Warszawskiej. Inżynierowie z Instytutu Elektroenergetyki pod kierunkiem prof. Antoniego Dmowskiego skonstruowali tzw. ogniwo paliwowe... 71
  • Drugi akt stworzenia 5 sty 2003 Największe spodziewane sensacje naukowe 2003 roku 72
  • Morfeusz na drodze 5 sty 2003 Milion wypadków rocznie powodują w USA śpiący kierowcy 78
  • Mózg na talerzu 5 sty 2003 Jak jeść z głową 80
  • Bez granic 5 sty 2003 Sanktuarium WTC Amerykanie chcą zapełnić lukę po wieżach World Trade Center. Nowe budowle mają olśniewać rozmachem, udowadaniając wrogom wolnego świata, że nie da się zniszczyć jego ducha. Do konkursu stanęli najwięksi... 82
  • Chłop ze złotym zębem 5 sty 2003 Face lifting III RP za 150 mln dolarów rocznie to wyrzucanie pieniędzy w błoto 84
  • Nago, ale w muszce 5 sty 2003 Rozmowa z WALLYM OLINSEM,światowej sławy kreatorem marek 86
  • Imperium dobra 5 sty 2003 Stany Zjednoczone powinny przewodzić, ale nie dominować w dzisiejszym świecie 89
  • Strusia polityka 5 sty 2003 Saddam robi z nas idiotów! 90
  • Licencja na zabijanie 5 sty 2003 Na kogo polują agenci CIA? 92
  • Nowy rok bieży 5 sty 2003 "Żaden młody człowiek nie wierzy, że kiedyś umrze" Vaclav Havel 95
  • Menu 5 sty 2003 Polska Olbiński na fali Syndrom van Gogha, czyli pośmiertna sława, nie dotyczy Rafała Olbińskiego, jednego z największych polskich grafików i malarzy. Ceny jego plakatów i obrazów sięgają w Nowym Jorku kilkudziesięciu... 96
  • Czeski film 5 sty 2003 Czego możemy się nauczyć od naszych południowych sąsiadów? 100
  • Kino Tomasza Raczka 5 sty 2003 Śnięty Mikołaj 2 - *** Reżyseria: Michael Lembeck W rolach głównych:Tim Allen, Judge Reinhold, Wendy Crewson, Elizabeth Mitchell USA 2002 Scott Calvin, pełniący od ośmiu lat rolę świętego Mikołaja, dowiaduje się, że... 103
  • Bar Kiepskich 5 sty 2003 10 lat telewizji Polsat 104
  • Płyty 2002 Kuby Wojewódzkiego 5 sty 2003 RED HOT CHILI PEPPERS By The Way Tych młodzieńców przedstawiać nie trzeba. Obłęd i szaleństwo w modelowym wydaniu. Muzyczni chuligani spod znaku pieprznego funku-punku. Milionerzy w nakładach płyt i honorariach nie wyrastają z... 105
  • Pokój emocji i desperacji 5 sty 2003 "Pokój syna" Nanni Morettiego to poruszający dramat rodzinny opowiedziany w konwencji serialu telewizyjnego 106
  • Zaświadcza się 5 sty 2003 Opublikowany ostatnio raport OECD o polskiej szkole nie zostawia na niej suchej nitki. Główny wniosek jest taki, że nasza szkoła wprawdzie nie uczy, ale za to stawia surowe wymagania, a ponadto panuje w niej surowa dyscyplina. 108
  • Karp na diecie 5 sty 2003 Jedzcie dorsze, gówno gorsze" - tak społeczeństwo po wojnie reklamowało owoce naszego morza, chociaż jednocześnie akceptowało śledzie jako symbol narodowej zagrychy. 108
  • Organ Ludu 5 sty 2003 Od 2003 r. na wieki z bratnią UE Kaszanka dla wszystkich! TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 14 (14) Rok wyd. 1 WARSZAWA, poniedziałek 30 grudnia 2002 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Przemówienie noworoczne I sekr. Partii i... 109
  • Mikołaj jest czerwony 5 sty 2003 Skoro Mikołaj może być zielony, a tenisista ubrany na czarno, to znaczy, że tysiącletni porządek w świecie kolorów już nie istnieje 110

ZKDP - Nakład kontrolowany