Balcerowicz wprost - Sprawdzian z Lizbony

Balcerowicz wprost - Sprawdzian z Lizbony

Dodano:   /  Zmieniono: 
Zamiast doganiać Stany Zjednoczone, Unia Europejska ciągle rozwija się wolniej niż amerykański olbrzym W 2000 r. w Lizbonie przywódcy Unii Europejskiej postawili przed nią ambitny cel: sprawić, by gospodarka unii stała się najbardziej konkurencyjna i dynamiczna na świecie, zdolna do rozwoju zarówno zgodnego z normami ekologii, jak i zapewniającego większą liczbę i wyższą jakość miejsc pracy oraz zwiększoną spójność społeczną. W Lizbonie i na kolejnych szczytach te ogólne cele starano się przełożyć na cele cząstkowe. Na przykład stopa zatrudnienia (odsetek zatrudnionych wśród ludności w wieku 15-64 lata) ma wzrosnąć do 70 proc., a efektywny wiek emerytalny o 5 lat.
Socjalistyczny europejski kapitalizm
Po czterech latach od podjęcia zobowiązań nastał czas rozliczeń, a te nie wypadają najlepiej. Potwierdzają to m.in. niedawno opublikowane raporty Komisji Europejskiej i Komitetu Polityki Ekonomicznej (EPC). Owszem, unijny wskaźnik zatrudnienia wzrósł z 62,5 proc. w 1999 r. do 64,3 proc. w 2002 r. Zaczynają też dawać efekty reformy rynku pracy przeprowadzone w niektórych krajach, na przykład w Hiszpanii (to pokazuje, że Polska nie jest skazana na niskie zatrudnienie i wysokie bezrobocie). W wielu państwach UE otworzono na konkurencję sektory wcześ-niej zmonopolizowane: telekomunikację, energetykę, usługi pocztowe, transport kolejowy. Spowodowało to poważną obniżkę kosztów i cen. Przeważają jednak opóźnienia w realizacji najważniejszych spraw, a wyniki są dużo gorsze od zamierzonych. Zamiast doganiać Stany Zjednoczone, unia rozwijała się w latach 2001-2003 wolniej niż amerykański olbrzym. Wydajność pracy była w latach 70. w UE równa amerykańskiej, ale w połowie lat 90. spadła do 87 proc., a w 2003 r. do 82 proc. poziomu USA. Jednocześnie w Ameryce pracuje dużo więcej ludzi zdolnych do pracy (około 80 proc. w porównaniu z 64,3 proc. w UE) i mniej jest bezrobotnych. Jak to pogodzić z obrazem amerykańskiego "wilczego" kapitalizmu, przedstawianym w socjalistycznych komiksach i na socjalistycznych zlotach?

Niemiecko-włosko--francuski żółw
Omawiając realizację strategii lizbońskiej, nie da się uciec od porównań UE z USA; są one zresztą pouczające. Na przykład w latach 1994-2003 Amerykę doganiały pod względem poziomu PKB na mieszkańca tylko trzy kraje unii: Irlandia (prawie 8 proc. wzrostu rocznie!), a potem - z dużym odstępem - Luksemburg i Finlandia. Najbardziej pod względem tempa wzrostu odstawały Niemcy, Włochy i Francja, tworzące większość produktu narodowego unii. W tych krajach reformy są najbardziej opóźnione. Przeciętne amerykańskie gospodarstwa domowe były lepiej wyposażone w sprzęt trwałego użytku niż gospodarstwa we wszystkich niemal krajach UE, a biedne amerykańskie rodziny miały więcej powierzchni mieszkalnej niż przeciętne rodziny w krajach piętnastki. To też jest przyczynek do "wilczego" kapitalizmu w Ameryce. Choć średnie bezrobocie w UE (8,1 proc.) było w 2003 r. wyższe niż w USA (6 proc.), to niektóre kraje unii (Holandia, Irlandia, Wielka Brytania, Szwecja, Dania i Austria) pod tym względem były w lepszej sytuacji niż USA. Wyższy niż amerykański wskaźnik bezrobocia wyróżniał m.in. Niemcy, Włochy, Francję, Hiszpanię (choć ta, jak wspomniałem, zrobiła w ostatnich latach ogromne postępy). W USA wydatki budżetu stanowiły w 2003 r. 35,7 proc. PKB, a w UE aż 48,5 proc. PKB. Spośród krajów piętnastki tylko Irlandia miała mniejsze obciążenie (35,2 proc. PKB) i dzięki temu - podobnie jak brat zza Atlantyku - mogła mieć stosunkowo niskie podatki.
W Polsce obciążenie PKB wydatkami bud-żetu sięgało 47 proc., a podatkami - 42 proc. Z nawiązką realizujemy europejski model państwa dobrobytu, tyle że daleko nam jeszcze do europejskiego dobrobytu i z takimi obciążeniami trudno nam będzie szybko go osiągnąć. Wreszcie, USA wydają na badania i rozwój więcej niż przeciętnie UE (2,8 proc. PKB w porównaniu z 2 proc. PKB), ale Niemcy i Francja przeznaczają na ten cel niewiele mniejszy odsetek PKB. Nie usunie się więc innowacyjnej luki na niekorzyść unii przez mechaniczne zwiększanie nakładów na ten cel, czego domaga się wielu naukowców. Trzeba w unii usunąć bariery wolności gospodarczej i konkurencji, a także zreformować ospałe uniwersytety. Innowacyjność zależy głównie od zmian w instytucjach, a nie od prostego zwiększania wydatków.

Egzamin z Lizbony
Dobrze, że unijne instancje krytycznie rozliczają kraje z realizacji strategii lizbońskiej. Taka mobilizacja powinna sprzyjać przyspieszaniu reform niezbędnych do osiągania jej celów. Nowi członkowie UE, w tym oczywiście Polska, szczególnie potrzebują szybkiego, długofalowego rozwoju, bo tak wiele mają do nadrobienia w stosunku do piętnastki. Dlatego właśnie te kraje powinny stanąć w unii na czele ruchu na rzecz strategii lizbońskiej, a zwłaszcza jej celów gospodarczych. Jej realizacja jest niezbędną podstawą wspólnego gospodarczego sukcesu nowych i starych członków UE.
Warto zaznaczyć, że samo rozszerzenie unii wzmocniło bodźce do reformowania się starych członków UE. Łatwość przeniesienia produkcji do nowych państw członkowskich pomaga w zmniejszaniu nadmiernej presji płacowej i w wydłużaniu - znacznie skróconego wcześniej - czasu pracy. Wygląda na to, że nawet we Francji może dojść do wyeliminowania piramidy socjalistycznego absurdu, a mianowicie skróconego do 35 godzin tygodnia pracy. Nawiasem mówiąc, tylko grą pod francuską publikę można wyjaśniać (choć nie usprawiedliwiać) ostatnie żądania niektórych francuskich polityków, by nowe kraje unii podwyższyły podatki od przedsiębiorstw. Tego na szczęście nie da się przeforsować. Legalizacja zwiększonej migracji zarobkowej z nowych do starych krajów członkowskich pomaga tym drugim uelastycznić rynek pracy. Wreszcie, niektórzy nowi członkowie dają piętnastce dobry przykład w przeprowadzaniu reform. Na czele plasują się tu państwa nadbałtyckie i Słowacja, która - dzięki przemianom ostatnich lat - przeszła z pozycji marudera do światowej elity krajów o najlepszym klimacie inwestycyjnym. U nas przeważają (udawane) nadzieje, że chorobę finansów publicznych da się zwyczajnie przespać, a czujność przedstawicieli narodu skupia się na tym, by po trzech latach dramatycznego spowolnienia prywatyzacji rząd jej przypadkiem nie przyspieszył.
Więcej możesz przeczytać w 39/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2004 (1139)

  • Wprost od czytelników26 wrz 2004Lawina Steinbach W artykule "Lawina Steinbach" (nr 38) dotyczącym wypędzenia Polaków z ich gospodarstw na Wileńszczyźnie autor pisze: "(...)jesienią 1942, gdy współpracująca z Niemcami administracja litewska...3
  • Na stronie - Afekt w efekcie26 wrz 2004Działanie w afekcie może spowodować złagodzenie kary w sądzie, w polityce podwaja karę dla przyszłych pokoleń Mój pies biega za wszystkimi samochodami - skarżył się pewien właściciel czworonoga weterynarzowi. - Ależ nie ma w tym nic...3
  • Skaner26 wrz 2004GŁOSY NA WAGĘ WIZ Pierwszy raz od czasów Ronalda Reagana Polska pojawiła się w prezydenckiej kampanii wyborczej w USA. George Bush i John Kerry odpowiedzieli publicznie na listę pytań sformułowanych przez organizacje polonijne. Obaj...6
  • Wydawca Roku 200426 wrz 2004"WPROST" górą! Zostaliśmy Wydawcą Roku! Ten prestiżowy tytuł przyznało Agencji Wydawniczo-Reklamowej "Wprost" pismo "Media & Marketing". Zrobiliśmy wrażenie przede wszystkim rozmiarami naszych inwestycji - podczas gdy na rynku medialnym panuje...6
  • Dossier26 wrz 2004"Nigdy nie tankowałam" na przesłuchaniu przed komisją ds. Orlenu BARBARA PIWNIK, była minister sprawiedliwości "Kiedyś bardzo chciałam być chłopcem, najlepiej Indianinem. Teraz cieszę się, że jestem kobietą"...9
  • Kadry26 wrz 200411
  • Playback26 wrz 200413
  • M&M26 wrz 2004JEDNOSTKA AMNEZJI Można do pani sędzi mieć pytanie bystre, czy w ogóle pamięta, że była ministrem. Lecz członkowie komisji nie są tak naiwni, wszak jednostka amnezji to jest jeden Piwnik.13
  • Poczta - Wariant grecki26 wrz 2004Robicie wiele szumu o nic. W Grecji, w której mieszkam od 16 lat, nie ma problemu ze ściągnięciem należności za korzystanie z radia i telewizora, bo rząd grecki uważa, że kto ma dostęp do energii elektrycznej, ten musi mieć radio...13
  • Nałęcz - Dorabianie gęby26 wrz 2004Komisja śledcza chce upolować żonę prezydenta, więc sugeruje, że jest ona zamieszana w nieczyste interesy Sejmowa komisja śledcza ds. Orlenu postanowiła skontrolować przepływy finansowe w fundacji Jolanty Kwaśniewskiej. Fundację Porozumienie bez...14
  • Ryba po polsku - Kościół z wyszynkiem26 wrz 2004Ciekawe, czy biznesmeni bawiący w salonach Pałacu Prezydenckiego wrzucali do kapelusza karty kredytowe Fundacja to jest bardzo dobry pomysł na życie. Można się wyżywić i jeszcze chodzić w glorii dobroczyńcy. Nic dziwnego, że zakładanie i...15
  • Z życia koalicji26 wrz 2004Żadnych reparacji od Niemców nie chcemy, żadnych odszkodowań, niczego i pokornie prosimy, coby się na nas nie obrażali za awanturnictwo tych oszołomów z Sejmu - ogłosił minister Cimoszewicz. Biorąc pod uwagę, że Sejm...16
  • Z życia opozycji26 wrz 2004Przestroga dla tych, którzy chcą zdobyć łatwą popularność. Ledwo Janusz Wojciechowski wezwał do zabrania polskich żołnierzy z Iraku, a już PSL zniknęło. Chłopy jakby wyparowały, jeden Witos został na placu Trzech Krzyży. A...17
  • Fotoplastykon26 wrz 200418
  • Lawirynt polityczny26 wrz 2004Ranking polityków: Kwaśniewski przegrał z Religą Gdyby wyborcy głosowali tak, jak zapowiadają wrześniowe wyniki sondaży, Sejm będzie podzielony i niezdolny do wyłonienia mocnej, programowo klarownej większości. Każdy możliwy rząd byłby tworem...20
  • Wojna obronna 200426 wrz 2004Polski Sejm nie godzi się na rewizję historii korzystną dla katów i zbrodniarzy Politycznym awanturnictwem nazwał polski minister spraw zagranicznych uchwałę Sejmu w sprawie reparacji wojennych od Niemiec. Grzechem polskiego parlamentu ma być...26
  • Stolice energii26 wrz 2004Mieszkańcy stolic nowej Europy wybierają sobie lepszych zarządców niż w starej Europie Gigantyczne zadłużenie, wielokilometrowe korki, niesprawna administracja - taka jest rzeczywistość stolic starej Europy. Na ich tle Warszawa, mimo ogromnej...32
  • Zakon patriotyczny26 wrz 2004Korzenie polskiej inteligencji od ponad stu lat tkwią w Zecie Znak "Z" dla młodzieży, jeszcze tej po sześćdziesiątce, oznacza Zorro, obrońcę uciśnionych, i jego przygody. Przygody polskiego Zetu pozostają niemal całkowitą tajemnicą historyczną,...36
  • Marsz pojednania26 wrz 2004Im głębiej demokracja w Polsce zapuszcza korzenie, tym bliższe stają się sobie narody polski i żydowski Przez lata większość Izraelczyków nie miała możliwości odwiedzić Polski. PRL nie tylko bojkotowała państwo żydowskie po wojnie sześciodniowej,...40
  • Giełda26 wrz 2004Hossa Świat Miasto w podróży 1,1-1,7 mld euro będzie kosztowała przeprowadzka szwedzkiego miasta Kiruna. Górnicza osada ma zostać zburzona i odbudowana w innym miejscu, ponieważ eksperci obliczyli, że szkody górnicze w...42
  • Drugi skok tygrysa?26 wrz 2004Możemy dogonić Hiszpanię lub dać się dogonić Ukrainie "Sunny prospects", czyli "Świetlana przyszłość" - tak korespondencję z Polski zatytułował "The Economist". Brytyjskich dziennikarzy wprawiły w podziw wskaźniki naszej gospodarki: 6,9 proc....44
  • Marka ze skazą26 wrz 2004XIV Forum Ekonomiczne w Krynicy: sukces półgębkiem Przestańmy mówić o sukcesie półgębkiem - nawoływał w Krynicy premier Marek Belka. Nie bez powodu. W sali Starego Domu Zdrojowego, w której zebrali się laureaci "Pereł polskiej gospodarki" (i w...50
  • 20 lat do Ameryki26 wrz 2004Al Gore: Chcecie technorewolucji? Rozbijcie monopol telekomunikacyjny! Analitycy, zaślepieni znakomitymi wynikami spółek internetowych, twierdzili pod koniec lat 90., że dzięki globalnej sieci powstanie zupełnie nowa ekonomia. Nie powstała, a...52
  • Balcerowicz wprost - Sprawdzian z Lizbony26 wrz 2004Zamiast doganiać Stany Zjednoczone, Unia Europejska ciągle rozwija się wolniej niż amerykański olbrzym W 2000 r. w Lizbonie przywódcy Unii Europejskiej postawili przed nią ambitny cel: sprawić, by gospodarka unii stała się najbardziej...54
  • 2 x 2 = 4 - Prywatyzacja26 wrz 2004Wraca kult państwowej własności zakładów pracy Obrona państwowej własności zakładów pracy (na miano przedsiębiorstw zwykle nie zasługują) staje się znowu modna. By ją uzasadnić, używa się najbardziej karkołomnych argumentów. Jednym z nich -...56
  • Supersam26 wrz 2004Oskary Mody 2004 Niezwykle kobiece i stylowe stroje z białych i różowych jedwabiów zdobyły Grand Prix drugiej edycji konkursu Oskary Mody New Look. Nagrodzone stroje zaprojektowała Agata Makowska, (z lewej) absolwentka...58
  • Co Bóg rozłączy?26 wrz 2004Zbyt łatwo można unieważnić ślub kościelny - skarży się papież Jan Paweł II  Tylko Amerykanie i Włosi wyprzedzają Polaków pod względem liczby unieważnionych ślubów kościelnych. W 2001 r. złożono 3947 wniosków o unieważnienie małżeństwa. To...60
  • Korzeniada26 wrz 2004Robert Korzeniowski chce wychodzić wielkie pieniądze telewizji publicznej i polskiemu sportowi Korzeniowski na prezydenta!" - krzyknął w Atenach po ostatnim występie mistrza chodu Jacek Gmoch, attaché polskiej misji olimpijskiej. I przez chwilę w...66
  • Jawna tajność26 wrz 2004Ochrona prywatności zwyczajnych obywateli, ale nie osobistości publicznych, jest standardem w Europie Czy można publikować każde zdjęcie księżniczki Karoliny z Monako, mimo że jest ona osobą publiczną? Czy Naomi Campbell ma rację, pozywając do...68
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza26 wrz 2004Lepszy rydz niż nic Piotrusiu Zupełnie nie wiem, co u Ciebie i w kraju słychać, bo od prawie dwóch tygodni przemierzam różne zakątki Węgier w poszukiwaniu dań i trunków, których sam widok spłoszyłby marsa z Twego oblicza, jeśli oczywiście takowy...70
  • Druga płeć - Własna legenda26 wrz 2004Wiele feministek nie ma wątpliwości, że gdyby Marilyn Monroe przyszła na świat nieco później, zasiliłaby ich szeregi Kobieta, która nie ma swoich ulubionych perfum, to kobieta bez przyszłości. Autorstwo tego efektownego, a i w swej przewrotności...72
  • Światło z Zachodu26 wrz 2004Audycje Radia Wolna Europa przełamały wszechwładzę bezpieki Pogłoski krążące po kraju jesienią 1954 r. przedstawiały rozmaite wersje wydarzenia. Szeptano, że na Zachód uciekł minister obrony; że zabrał "walizkę złota" i "wszystkie tajne dokumenty...74
  • Know-how26 wrz 2004Robot na muchy Brytyjscy uczeni pracują nad pierwszym w pełni autonomicznym robotem, który ma się żywić... muchami. Owady są trawione i zamieniane na energię elektryczną w miniaturowych ogniwach paliwowych. Maszyna zwana EcoBot II...78
  • Zwierzaki leczą26 wrz 2004Tłuszcz wołu, kozła czy gazeli jest najlepszym środkiem przyspieszającym gojenie się ran, a na zakażenia należy stosować miód pszczeli - przekonywał urodzony w 2650 r. p.n.e starożytny medyk egipski Imhoteb. Od tamtej pory minęło prawie 5 tys....80
  • Terapia złudzeń26 wrz 2004Optymizm i wiara w wyzdrowienie są równie skuteczne jak placebo Ponad 30 proc. Amerykanów regularnie modli się w intencji swego zdrowia, a wśród chorych ten odsetek rośnie do 85 proc. Także 80 proc. Polaków uważa, że modlitwa pomaga w walce z...86
  • Kosmoloty26 wrz 2004Wakacje na orbicie okołoziemskiej za 100 000 dolarów? W 1927 r. Karol Lindbergh przeleciał samolotem z Nowego Jorku do Paryża bez międzylądowania i wygrał 25 tys. dolarów nagrody Orteiga. Niewiele osób myślało wtedy o lotach pasażerskich przez...90
  • Bez granic26 wrz 2004Iwan mniej groźny Floryda ma w tym roku pecha, ale i odrobinę szczęścia. Iwan, trzeci huragan, który w ostatnim miesiącu przeszedł nad tym stanem, a wcześniej na Karaibach zabił 70 osób, nagle wytracił impet. Siła wiatru...92
  • Aleksander II Gnuśny26 wrz 2004Prezydent Kwaśniewski ponosi odpowiedzialność za większość błędów polskiej polityki zagranicznej Prawdziwego mężczyznę poznaje się nie po tym, jak zaczyna, ale jak kończy" - brzmiała dewiza byłego premiera. Jego finał już znamy. Teraz obserwujemy...94
  • Cień wysadzonej góry26 wrz 2004Obie Koree prężą atomowe muskuły To nie był grzyb nuklearny. - Na razie... To był zaledwie test, jaki Phenian przeprowadził na reszcie świata - uważa Robert Gallucci, który 10 lat temu był szefem negocjatorów starających się zapobiec budowie...98
  • Triumwirat dezerterów26 wrz 2004Hiszpanie za zdradę sojuszników w Iraku nie dostali niczego poza protekcjonalnym klepaniem po plecach Dezerterzy moralni - to określenie autorstwa Giuliano Ferrary, włoskiego publicysty, jak ulał pasuje do uczestników poniedziałkowego (13 IX)...102
  • Menu26 wrz 2004Krótko po Wolsku Propa-granda Czytam sobie tomiszcze "Dwór czerwonego cara". To o Stalinie, a nie o wnuczku jego kucharza Włodzimierzu P. Pewne różnice między nimi jednak są. Stalin na przykład miał lepszą...104
  • Traktor do Hollywood26 wrz 2004W Gdyni zobaczyliśmy kino wewnętrznego obiegu, któremu widz w ogóle nie jest potrzebny Pomiędzy budynkami, gdzie odbywał się tegoroczny festiwal filmowy w Gdyni, krążyła kolejka. Napis na wagonikach głosił: "Pociąg do Hollywood". Po bliższym...106
  • Oko Gajosa26 wrz 2004Gajos fotograf narodził się podczas przygotowywania ról: wnikliwie obserwując ludzi i przyrodę Większość z nas w kieszeni nosi telefony komórkowe, Janusz Gajos zawsze ma przy sobie aparat fotograficzny. Kiedyś był z żoną i Magdą Umer na urlopie...110
  • Kalekie piękno26 wrz 2004Andrzej Wróblewski zginął opętany myślą o śmierci i winie Pozostawił po sobie tylko dzieła młodzieńcze, a mimo to przeszedł do historii jako jeden z najbardziej znaczących polskich malarzy po wojnie. Dla kolejnych pokoleń Andrzej Wróblewski był...112
  • Homo Hitler26 wrz 2004Film "Upadek" pokazuje naród niemiecki do końca tkwiący w hitlerowskim obłędzie Kręcenie w Niemczech fabularnego filmu o Adolfie Hitlerze odkładano latami, by nie być posądzonym o apoteozę Führera. Gdy reżyser Olivier Hirschbiegel się na to...114
  • Nadzwyczajny zbrodniarz26 wrz 2004Rozmowa z Olivierem Hirschbieglem, reżyserem filmu "Upadek"114
  • Sława i chała26 wrz 2004Nie ma dymu bez nikotyny W tym filmie rzuca się w oczy przede wszystkim mocno zadymiona fabuła. Zaczyna się od gangsterskiej wymiany: dane z kont w bankach szwajcarskich za dwadzieścia diamentów. Hakerowi Lolo bardziej niż na kasie i...120
  • Ueorgan Ludu26 wrz 2004Tow. Red. Stanisław Klawe Przeciw prawicowym zagrożeniom Szansą - AWS W obliczu prawicowych zagrożeń dla Partii i społeczeństwa, co wykazał ostatni sondaż (zwyciężyła PO), tow. przewodniczący Janik zaproponował utworzenie Akcji...121
  • Skibą w mur - Koguty, bażanty i pawie26 wrz 2004Jak ktoś zdobędzie władzę, od razu nabiera pewności, że mu słońce z tyłka świeci W Brunei odbył się ślub syna władcy, księcia Al-Muhtadi Billaha Bolkiaha. Wszystko, jak to w Azji, urządzone było z przepychem (w złocie tonęli nie tylko państwo...122