Brama do tajemnic

Brama do tajemnic

Śledztwo "Wprost"i "Życia Warszawy":Ministerstwo Spraw Zagranicznych kupiło szyfratory, przez które tajne informacje mogły wyciekać za granicę
  Czy tajemnice naszej polityki zagranicznej są należycie chronione przed wywiadami obcych państw? Ministerstwo Spraw Zagranicznych, jak ustalili dziennikarze "Wprost" i "Życia Warszawy", kupiło urządzenia do szyfrowania elektronicznej łączności między placówkami dyplomatycznymi od szwajcarskiej firmy, która była oskarżana o związki z niemieckimi służbami wywiadowczymi (Bundesnachrichtendienst - BND). - Zawsze istnieje ryzyko, że takie urządzenia, szczególnie gdy kupowane są za granicą, mogą mieć tzw. bramki umożliwiające służbom specjalnym obcych państw dostęp do tajnych informacji - mówią specjaliści od ochrony informacji niejawnych z Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Urządzenia kupiono bez przetargu, wbrew rekomendacjom ABW, która polecała MSZ wielokrotnie tańsze urządzenia sprawdzonych polskich firm.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych rozpoczęło zakup próbnej partii urządzeń do szyfrowania elektronicznej łączności między placówkami dyplomatycznymi i centralą w grudniu 2000 r. Właściwego zakupu - za ponad 1,6 mln franków szwajcarskich (około 4 mln zł) - dokonano w 2002 r. - Aktualnie w systemie [niejawnej łączności z placówkami zagranicznymi RP] pracuje 49 aktywnych użytkowników, kolejne stanowiska są instalowane zarówno w placówkach zagranicznych RP, jak i w centrali MSZ - poinformował "Wprost" Tomasz Szeratics z Departamentu Systemu Informacji MSZ.

DOBRE, BO POLSKIE
ABW współpracuje od kilku lat z polskimi firmami zajmującymi się kryptografią. Dzięki temu administracja dostaje sprawdzone narzędzia do szyfrowania. Przykładem może być program Pem Heart firmy Enigma. Ten system bezpiecznej poczty internetowej. był testowany podczas ćwiczeń zarządzania kryzysowego NATO. Uznano wówczas, że się sprawdził. W 2005 r. rząd podjął decyzję o wdrożeniu systemu niejawnej poczty internetowej (przy wykorzystaniu programu Pem Heart) w ministerstwach i urzędach centralnych.
Tajne jawne kody
Szyfratory dla MSZ kupiono od szwajcarskiej spółki Crypto AG, dobrze znanej w świecie tajnych służb. W marcu 1992 r. irański kontrwywiad zatrzymał po zarzutem szpiegostwa i korupcji 51-letniego obywatela Szwajcarii Hansa Buehlera, przedstawiciela spółki Crypto. Buehler spędził 9,5 miesiąca w irańskim areszcie wojskowym, gdzie był przesłuchiwany. Śledczy żądali, by przyznał się, że kupił od irańskich urzędników tajne kody używane przez miejscowe władze do szyfrowania informacji. W styczniu 1993 r., po wpłaceniu przez Crypto 1 mln USD kaucji, Buehler został zwolniony z więzienia i wyjechał do Szwajcarii. Sąd wojskowy w Teheranie skazał go zaocznie na 3 lata więzienia. Po kilku miesiącach Buehler przestał być pracownikiem Crypto AG.
Z akt procesu (dotarli do nich dziennikarze "Wprost" i "Życia Warszawy"), który w 1994 r. Crypto wytoczyło swemu byłemu pracownikowi przed sądem w Zurychu, wynika, że po odejściu z pracy Buehler opowiadał dziennikarzom, iż część sprzedanych za granicę przez Crypto urządzeń została tak przestrojona przez tajne służby RFN i USA, aby można było odczytywać zakodowane meldunki. Crypto - według Buehlera - pomagało niemieckiej służbie wywiadowczej BND i National Security Agency (NSA), czyli agencji wywiadu i kontrwywiadu elektronicznego USA, dostarczając im klucze do szyfrów. Zuryski sąd na wniosek Crypto zabronił Buehlerowi rozpowszechniania informacji o związkach tej firmy ze służbami wywiadowczymi. Ostatecznie w listopadzie 1995 r. strony zawarły ugodę. Buehler zobowiązał się zaprzestać rozpowszechniania informacji, jakoby Crypto pomagało służbom wywiadowczym - pod rygorem kary w wysokości 100 tys. franków szwajcarskich za każdorazowe złamanie postanowień ugody. Odrębne śledztwo dotyczące domniemanych powiązań Crypto prowadziła szwajcarska policja federalna. Jej śledztwo nie potwierdziło wersji Buehlera.
Afera ta zapoczątkowała jednak serię dziennikarskich śledztw, bowiem Crypto (której głównym akcjonariuszem jest fundacja AEH z Liechtensteinu) należy do czołowych producentów urządzeń szyfrujących. Technologii szwajcarskiej firmy od wielu lat używają ministerstwa, ambasady, siły zbrojne i służby specjalne m.in. Libii, Iraku, Iranu i Watykanu. Dziennikarze niemieckiego tygodnika "Der Spiegel", prześwietlając w 1996 r. powiązania Crypto, stwierdzili, że chociaż oskarżenia, jakoby za szyldem Crypto skrywała się niemiecka służba wywiadowcza BND, są przez kierownictwo firmy odrzucane, to BND dziwnie zależało na powodzeniu szwajcarskiej spółki. "Spiegel" cytuje byłego pracownika Crypto Ernsta Polzera, który z "ludźmi z Bad Godesberg" (siedziba biura szyfrów i dekryptażu BND) "musiał" uzgadniać swoje projekty. Także pracownicy amerykańskiej NSA, na przykład kryptolog Nora Mackebee, bywali w Crypto.

Zakup niekontrolowany
Równie interesujące jak powiązania firmy Crypto AG są kulisy zakupu jej urządzeń dla polskiego MSZ. - Decyzji w sprawie zakupu szyfratorów MSZ nie podejmuje samodzielnie, ale we współpracy ze służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo państwa - tłumaczy "Wprost" Tomasz Szeratics. Z dokumentów, do których dotarliśmy, wynika jednak, że MSZ nie zamierzało konsultować zakupu szyfratorów z ABW. A według prawa tak być powinno, bo to agencja ma kontrolować obrót z zagranicą towarami strategicznymi dla bezpieczeństwa państwa. Jak wynika z pisma Departamentu Bezpieczeństwa Teleinformatycznego ABW do dyrektora generalnego MSZ, agencja została poinformowana o planach kupna szyfratorów nie przez MSZ, lecz przez Departament Kontroli Eksportu Ministerstwa Gospodarki. Ponieważ urządzenia miały być przeznaczone do kryptograficznej ochrony informacji niejawnych stanowiących tajemnicę służbową (do klauzuli "poufne" włącznie), w styczniu 2003 r. ABW zażądała opisu planu wdrożenia i wykorzystania urządzeń. W odpowiedzi dyrektor Biura Informatyki i Łączności MSZ Stefan Caliński, odpowiedzialny za zakup szyfratorów, napisał: "Urządzenia firmy Crypto AG będą służyły do budowy bezpiecznych kanałów łączności, którymi odbywać się będzie wymiana służbowa informacji jawnej. (....) We wniosku do Ministerstwa Gospodarki o wydanie zezwolenia importowego niefortunnie podaliśmy, że urządzenia będą wykorzystywane do ochrony informacji niejawnych stanowiących tajemnicę służbową. (...) Na obecnym etapie nie planujemy budowy sieci w oparciu o te urządzenia do przesyłania informacji niejawnych".
Jeśli urządzenia kupione przez MSZ miały służyć przesyłaniu jawnych informacji, to po co kupowano szyfratory, w dodatku szwajcarskie? Dlaczego wbrew informacjom wysyłanym do ABW urządzenia te są instalowane w systemie niejawnej łączności MSZ? Sprawa zakupu szyfratorów szwajcarskiej firmy jest dodatkowo zastanawiająca dlatego, że można było kupić wielokrotnie tańsze polskie urządzenia do szyfrowania. W grudniu 2002 r. certyfikat ABW otrzymały urządzenia szyfrujące firmy Optimus SA. To polska spółka, tym samym łatwiejsza do kontrolowania przez polskie służby. ABW w piśmie do MSZ rekomendującym ofertę Optimusa zwracała uwagę, że jej urządzenia są wydajne i funkcjonalne. "Dodatkowym atutem urządzenia jest jego cena. Producent zapewnia, iż koszt jednego egzemplarza nie powinien przekroczyć 5 tys. zł. Istotny jest również fakt zainteresowania producenta współpracą z DBTI ABW w celu opracowania kolejnych wersji urządzenia" - czytamy w piśmie ABW do MSZ z lutego 2003 r.
Historia zakupu i instalacji szyfratorów rodzi także pytania o gospodarność urzędników MSZ. Kupiony za kilka milionów sprzęt elektroniczny trafił na kilka lat do magazynów, gdzie starzał się, tracąc na wartości. Do tej pory nie zakończyła się budowa systemu łączności opartego na szwajcarskich szyfratorach, choć od ich zakupu minęły cztery lata. - Niestety, instalacja szyfratorów w 2003 r. i pierwszej połowie 2004 r. musiała utracić priorytet ze względu na konieczność dostosowania konsulatów na wschodzie do tzw. nowej polityki wizowej - informuje Tomasz Szeratics. Nie wyjaśnia, co ma polityka wizowa do systemu niejawnej łączności.
Dlaczego MSZ kupiło szyfratory od zagranicznej firmy, choć ABW polecała tańsze produkty polskich firm? Dlaczego zdecydowano się na zwiększone ryzyko wycieku informacji? Dlaczego pozwolono, by sprzęt komputerowy przez lata starzał się w magazynach?Wszystkie drażliwe kwestie dotyczące zakupu szyfratorów zbiegają się w Biurze Informatyki i Łączności MSZ (obecnie Biuro Łączności). To specyficzna komórka, dysponująca dużym budżetem. Takie biuro było wygodnym narzędziem dla tajnych służb, oficjalnie odpowiedzialnych za ochronę polskich placówek, a nieoficjalnie mogących prowadzić specjalne operacje.

Ilustracja: D. Krupa
Okładka tygodnika WPROST: 31/2006
Więcej możesz przeczytać w 31/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 31/2006 (1234)

  • Na stronie - Artyści przeciwpolityki 6 sie 2006 Prawdziwi artyści przeciwpolityki potrafią za jednym zamachem osiągnąć nawet kilka przeciwcelów! 5
  • Wprost od czytelników 6 sie 2006 ZAPOMNIANA ROCZNICA Doceniając wkład "Wprost" w publicystykę historyczną, wnoszę o podjęcie tematu: pierwszy "kontakt" stolicy z hitlerowskim obozem zagłady Auschwitz. 14 sierpnia 1940 r. wysłano tam z Pawiaka 513... 5
  • Skaner 6 sie 2006 62. ROCZNICA WYBUCHU POWSTANIA WARSZAWSKIEGO Skrzydła Warszawy Bombowiec Liberator B-24J-45-CF o numerze seryjnym 44-10395 wyprodukowano w Fort Worth w Teksasie. Samolot przydzielono do polskiej jednostki na początku lipca 1944 r. Do ostatniego... 10
  • Sawka czatuje 6 sie 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
  • Playback 6 sie 2006 Kazimierz Marcinkiewicz, pełniący obowiązki prezydenta Warszawy © A. JAGIELAK 16
  • Poczta 6 sie 2006 WOJSKOWE SŁUŻBY HAKOWE Artykuł "Wojskowe Służby Hakowe" (nr 30) miał "ujawnić" sekrety WSI. Nie mam nic do tego, bo z WSI nic mnie nie łączy, gdyż powstały długo po moim kontakcie szkoleniowym z wojskiem. W sprawie... 16
  • Ryba po polsku - Rozdziobią nas kruki, wrony 6 sie 2006 Lepper z Giertychem czują się właścicielami TVP. Tylko patrzeć, jak uznają się za właścicieli IV RP 17
  • Z życia koalicji 6 sie 2006 KAZIMIERZ MARCINKIEWICZ WZIĄŁ SIĘ ZA KACZORY! Wychodzącemu z TVN 24 byłemu premierowi dziennikarze wręczyli właśnie znalezioną słabowitą kaczkę z prośbą, by się nią zaopiekował. I jak myślicie państwo, co Kazimierz z nią... 18
  • Z życia opozycji 6 sie 2006 19
  • Wprost przeciwnie - Izrael walczy za Zachód 6 sie 2006 Mylą się ci, którzy ostro krytykują Izrael za nadużycie siły w Libanie 20
  • Fotoplastykon 6 sie 2006 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Widzą nas! 6 sie 2006 Powstaje centralny rejestr obywateli - superbaza danych o naszym majątku, dochodach, chorobach czy wyjazdach 22
  • Brama do tajemnic 6 sie 2006 Śledztwo "Wprost"i "Życia Warszawy":Ministerstwo Spraw Zagranicznych kupiło szyfratory, przez które tajne informacje mogły wyciekać za granicę 28
  • Twins of Poland 6 sie 2006 Gdy już o braciach Kaczyńskich zrobiło się głośno, trzeba z prezydenta i premiera uczynić atut Polski 30
  • Nowa germanizacja 6 sie 2006 Niemieckie sądy i urzędy sankcjonują germanizację dzieci z rozbitych polsko-niemieckich małżeństw 34
  • Giełda 6 sie 2006 Hossa Świat Metallica odpuszcza Zespół Metallica wyraził zgodę na udostępnienie wszystkich swoich utworów internautom - oczywiście w e-sklepach z płatną muzyką. Muzycy Metalliki zasłynęli jako jedni z głównych sprzymierzeńców RIAA... 38
  • Woda z wody 6 sie 2006 Kropla Beskidu wygrała w badaniu "Wprost" na najwyżej ocenianą wodę mineralną 40
  • Państwołapka 6 sie 2006 Nie wystarczy, że nie podoba nam się inwestor albo kraj, z którego on pochodzi, by nacjonalizować 46
  • Rozrywka City 6 sie 2006 Ponad tysiąc parków rozrywki na całym świecie odwiedza w tym roku ponad 600 milionów osób 48
  • 2 x 2 = 4 - Czas socjotechniki 6 sie 2006 Można zostać człowiekiem "z układu", wcale się o to nie starając i nie mając podejrzanej metryki 51
  • Supersam 6 sie 2006 52
  • Bojówki Jaggera 6 sie 2006 Zderzenie brytyjskiej elegancji z grunge'owym stylem rodem z Seattle to najnowsza - jesienno-zimowa - propozycja hiszpańskiej firmy Pepe Jeans. Szczególnie interesujące wydają się propozycje łączące elementy angielskiego stroju do... 52
  • Asymetryczna porcelana 6 sie 2006 Królująca na wybiegach mody i w salonach fryzjerskich asymetria trafiła właśnie do świata porcelany. Najnowszą kolekcję serwisu stołowego Innova firmy Villeroy & Boch charakteryzują geometryczne, asymetryczne kształty i ascetyczne... 52
  • Najcieńszy telefon 6 sie 2006 Niecałe 7 mm grubości i masę 66 g ma najcieńszy telefon komórkowy świata Samsung X820, który jeszcze w tym miesiącu trafi do polskich sklepów. Jest lekki i wytrzymały dzięki połączeniu sztucznego tworzywa z włóknem szklanym.... 52
  • Miniodrzutowiec 6 sie 2006 Honda, która do tej pory specjalizowała się w silnikach lotniczych, opracowała własną wersję miniodrzutowca pasażerskiego. Pierwszy samolot ma opuścić taśmy montażowe za cztery lata, ale zamówienia na niego można składać już od... 52
  • Kino w ogrodzie 6 sie 2006 Nową generację telewizorów ciekłokrystalicznych opracował Sharp. Odbiornik LC-20SD4E z serii Aquos jest lekki, poręczny i wyposażony w matrycę odbijającą promienie słoneczne. Dzięki temu można oglądać telewizję na świeżym... 52
  • Powrót do przeszłości 6 sie 2006 Skrzyżowaniem Diablo z Doomem okrzyknięto grę Elder Scrolls. Oryginalne połączenie zalet gry fabularnej ze zwykłymi strzelankami uczyniły z Elder Scrolls obiekt westchnień rzesz graczy na całym świecie. Do sklepów właśnie trafiła... 52
  • Pies na władzę 6 sie 2006 Polityk z psem zyskuje ludzkie oblicze 54
  • Ostatni taki krawiec 6 sie 2006 Kończący 70 lat Yves Saint-Laurent przestał kobiety przebierać, a zaczął je ubierać 58
  • Klaret Jamesa Bonda 6 sie 2006 Wina różowego można wypić bez przykrych konsekwencji dużo więcej niż czerwonego 61
  • Piłka przekręcona 6 sie 2006 PZPN był i jest osią i zwornikiem korupcyjnego układuw polskim futbolu 64
  • Cudotwórca don Leo 6 sie 2006 Odznaczenie państwowe i milion dolarów dostał Leo Beenhakker za awans Trynidadu do mundialu 66
  • Zrzuty nadziei 6 sie 2006 Waszym celem jest Warszawa. Zapadła martwa cisza. Później dało się słyszeć z tyłu sali pojedynczy okrzyk: "Dobry Boże!" 68
  • Know-how 6 sie 2006 Pranie mózgu Podczas wojny koreańskiej aż 70 proc. spośród 7 tys. amerykańskich jeńców przetrzymywanych w Korei Północnej przyznało się do zbrodni, których nie popełnili, przejęło poglądy niezgodne z ich wcześniejszymi... 72
  • Epidemia paranoi 6 sie 2006 Co trzeci Europejczyk jest przekonany, że inni ludzie chcą mu dokuczyć, a co piąty twierdzi, że jest śledzony 74
  • Metamorfoza zwierząt 6 sie 2006 Antylopom w czasie suszy zmniejsza się wątroba i serce, a ptakom wędrownym podczas przelotów skracają się jelita 78
  • Udomowienie łowcy 6 sie 2006 Przed wprowadzeniem rolnictwa ludzie żyli dłużej, nie odczuwali głodu i nękało ich mniej chorób 80
  • Bez granic 6 sie 2006 Kwaśne Bordeaux Prezenty od Jacques'a Chiraca nie są mile widziane na Downing Street 10. W ubiegłym roku premier Tony Blair czterokrotnie odmówił przyjęcia wina, które przesłał mu francuski prezydent. Sekretariat brytyjskiego rządu... 82
  • Pokój z głodu 6 sie 2006 Kongo, niemal dwukrotnie większe niż Europa Zachodnia, powinno być jednym z najbogatszych państw Afryki 84
  • Bliźniak Łukaszenki 6 sie 2006 Prezydent Białorusi znalazł egzotycznego sojusznika w Wenezueli 87
  • Pijana Rosja 6 sie 2006 Rosja szuka w piwie lekarstwa na wódkę 90
  • Menu 6 sie 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Dwa lata jak dla brata W mało eksponowanym dotychczas przez historię Skarżysku-Kamiennej sensacja - pewien bliźniak zgłosił się za brata do aresztu. I ma z tego powodu kłopoty. Nie rozumiem małoduszności tamtejszych... 94
  • Recenzje 6 sie 2006 96
  • Ballady o miłości 6 sie 2006 Dwa lata minęły od czasu, gdy wokalistka Lou Rhodes rozstała się ze swym muzycznym partnerem Andrew Barlowem, z którym współtworzyła drumand-bassową grupę Lamb - inspirowaną twórczością Björk, Massive Attack i Portishead. Albumem... 96
  • Nie ma Lema? 6 sie 2006 Nie tylko zna perfekcyjnie 30 języków, ale także w każdym z nich ma coś do powiedzenia. Oto Robert Stiller, tłumacz kultowej powieści Anthony'ego Burgessa "Nakręcana pomarańcza" czy "Lolity" Nabokova, tym razem... 96
  • Nowa fala historii 6 sie 2006 Jean-Luc Godard, papież francuskiej Nowej Fali, jest wciąż jednym z najbardziej frapujących twórców filmowych. "Four short films" stanowi komentarz do dziejów ludzkości. Kadry z II wojny światowej, ekshumacji grobów etiudy... 96
  • Konspira 6 sie 2006 GÓRNA PÓŁKA W czerwcu 1986 r. do Polski wjechał tir wyładowany 11 tonami sprzętu dla struktur podziemnej "Solidarności". Samochód, kierowany przez Szweda Lenarta Joerna i pilotowany przez późniejszego premiera Jana Krzysztofa... 96
  • Wszechświat Odojewskiego 6 sie 2006 Włodzimierz Odojewski od początku swojej twórczości pisze o historii stosunków polsko-ukraińskich w czasie II wojny światowej. Opowiadania zebrane w tomie "... i poniosły konie" dzieli nawet kilkudziesięcioletni dystans czasowy,... 96
  • McGuggenheim 6 sie 2006 Nie chcesz przyjść do Guggenheima? On przyjdzie do ciebie! 98
  • Szlachetny snobizm Salzburga 6 sie 2006 W europejskim jadłospisie kulturalnym Festiwal w Salzburgu jest luksusowym deserem 101
  • Porno artistico 6 sie 2006 Filmy erotyczne więcej mają wspólnego z twardą pornografią niż kinem artystycznym, pod które się podszywają 102
  • Pazurem - Personel Europy 6 sie 2006 Dlaczego ci Europejczycy, co tacy są uporządkowani i akuratni, świecą tym Che Guevarą gdzie popadnie? 104
  • Ueorgan Ludu 6 sie 2006 Nr 31 (198) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 31 lipca 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza RASIZM CZY WRĘCZ PRZECIWNIE? Węgajty - testem W Węgajtach (woj. warmińsko-mazurskie), po spektaklu z udziałem cudzoziemców, napadnięto w nocy na... 105
  • Skibą w mur - Jesień trwa 6 sie 2006 Urzędnicy z kraju wierzby płaczącej są bardziej łasi na świecidełka niż szamani z kraju bananowca 106

ZKDP - Nakład kontrolowany