Wyjście smoka

Wyjście smoka

Chiny przegrywają walkę o pozycję kulturalnego lidera na Dalekim Wschodzie
To Japończycy pół wieku temu przetarli swymi filmami - z "Rashomonem" Akiry Kurosawy na czele - kulturalny szlak wiodący z Dalekiego Wschodu na Zachód. W ich ślady jakiś czas później poszły inne tygrysy z tego regionu. Najpierw Hongkong ze swym kinem akcji kung-fu i policyjnymi thrillerami, potem Korea Południowa i Tajwan, a ostatnio Tajlandia. W 1982 r. niebotyczny sukces pierwszego wyprodukowanego w Chinach kontynentalnych po rewolucji kulturalnej eksportowego filmu "Klasztoru Shaolin" z Jetem Li zbiegł się w czasie z hasłem rzuconym przez Denga Xiaopinga: "Bogacenie się jest chwalebne". Wszystko wskazywało na to, że oto zza szczelnie zasuniętej bambusowej kurtyny wychynął już nie byle dalekowschodni tygrys, lecz ogromny tyranozaur, który wyleczył się z rewolucyjnej gorączki i zamierza zająć adekwatne do swego potencjału miejsce w kulturalnej hierarchii regionu. Nic takiego jednak nie nastąpiło.

Wzajemna infiltracja
Na przerzuconym przez Kurosawę moście łączącym Daleki Wschód z Zachodem panuje dziś ożywiony ruch. I to w obie strony, czego przykładami mogą być hollywoodzkie przeróbki japońskich horrorów czy amerykanizacja hongkońskiego thrillera "Infernal Affairs: Piekielna rozgrywka" dokonana przez Martina Scorsese i zatytułowana, nomen omen, "Infiltracja". To już nie jest dawna fascynacja Zachodu dalekowschodnią egzotyką; to minęło, bo różnice się coraz bardziej zacierają. Teraz jest partnerstwo. Amerykanie kręcą filmy o samurajach ("Ostatni samuraj") i gejszach ("Wyznania gejszy"), przy czym gejsze grają chińskie gwiazdy; Chińczycy z Hongkongu kręcą filmy w Hollywood i układają choreografie scen walki (choćby w trylogii "Matrix", kinowej wersji "Aniołków Charliego" czy "Kill Billu"). Hip-hopowy kolektyw Wu-Tang Clan odwołuje się do legend i rytuałów klasztoru Shaolin, a podziemna chińska punkrockowa grupa Brain Failure śpiewa hymn "Anarchy in the P.R.C." (P.R.C. - People's Republic of China). W Seulu kwitnie buntowniczy rap i mnożą się boysbandy, a w niezliczonych nocnych klubach chińskich miast zadomowili się didżeje z Wielkiej Brytanii i Paryża. Amatorzy komputerowych gier na całym świecie praktycznie na co dzień obcują z estetyką japońskich mang i anime, a kiedy w Japonii otwiera się kolejna restauracja McDonald's, w tym samym momencie gdzieś na świecie powstaje bar sushi. Ruch na tym kulturowym moście nie przebiega jednak całkiem płynnie. Wciąż tworzą się zatory przy rozjazdach opatrzonych drogowskazem "Chiny".

Maskotka, która kopie
Po połknięciu Hongkongu apetyt Chin na rolę politycznego i kulturalnego hegemona w regionie Pacyfiku mocno się zaostrzył. To drugie będzie jednak niewykonalne, dopóki ojczyzna Konfucjusza pozostaje hybrydą zastygłego w bezruchu politycznego komunizmu i żywiołowego ekonomicznego kapitalizmu. Oba wzajemnie wykluczające się oblicza Chin niejako symbolicznie pokazują dwa parki tematyczne. Jeden już istniejący, drugi w budowie. Ten pierwszy toBeijing World Park na przedmieściach stolicy kraju, gdzie wzniesiono 100 replik najsłynniejszych obiektów turystycznych z całego świata. W witającym przybyszów sloganie "Zobacz cały świat bez wyjeżdżania z Pekinu" pobrzmiewają echa starożytnej koncepcji Chin jako Państwa Środka (świata, rzecz jasna), komunistycznego izolacjonizmu i nowobogacka megalomania, gdzie Las Vegas spotyka się z Disneylandem.
Drugi park tematyczny powstaje w miejscowości Shunde oddalonej o dwie godziny rejsu promem od Hongkongu. Stąd pochodzi rodzina Bruce'a Lee. Choć sam gwiazdor urodził się w San Francisco, bliskość metropolii i już dziś ciągnące tu pielgrzymki fanów z całego świata gwarantują temu przedsięwzięciu finansowy sukces. Otwarcie parku, muzeum i odsłonięcie pomnika bohatera "Wejścia smoka" ma nastąpić tuż przed olimpiadą w Pekinie w 2008 r. Niewykluczone, że podobizna aktora i mistrza kung-fu stanie się oficjalną maskotką olimpiady. Trudno zresztą wyobrazić sobie bardziej zasłużoną dla chińskiej kultury postać. On to bowiem w pojedynkę w latach 70. obalił pokutujący od wieków na Zachodzie stereotyp Chińczyka jako kucharza, kelnera, pracza czy gangstera z Triad, wprowadził kino z Hongkongu do świadomości światowego widza, co z czasem - zwłaszcza za sprawą pokolenia Tarantino - zaowocowało ogromnymi zmianami we współczesnym kinie akcji.

Koreańczyk potrafił
Władze chińskie przykładają ogromną wagę do olimpiady. Ich uwadze nie uszedł fakt, że na międzynarodowy prestiż sąsiedniej Korei Południowej wielki wpływ miały igrzyska w Seulu w 1988 r. Bezbarwny, peryferyjny kraj, uważany za kiepską imitację Japonii, w ciągu zaledwie dekady przeobraził się w potęgę kulturalną z porywającą kinematografią stworzoną przez pokolenie Park Chan-wooka ("Oldboy", "Pani Zemsta") i Kim Ki-duka ("Wiosna, lato, jesień, zima i... znowu wiosna"), z najważniejszym w tym regionie festiwalem filmowym w Pusan, bijącymi rekordy oglądalności serialami telewizyjnymi (megahitem w całej Azji jest kostiumowy "Klejnot w pałacu") i największymi w tej części świata gwiazdami muzyki popularnej, wśród których prym wiedzie Rain, zwany koreańskim Robbie'em Williamsem. Aby jednak powtórzyć sukces koreański, chińskim komunistom pozostaje tylko jeden warunek do spełnienia. Muszą zaakceptować idącą wraz z bogactwem przemianę "ludu" w społeczeństwo konsumpcyjne, skończyć z promocją produkcji propagandowych ("Hero") oraz cepeliad kung-fu ("Przysięga") i pozwolić artystom swobodnie mówić o współczesności i historii. Inaczej Chiny kontynentalne (bo Hongkong to zupełnie inny świat) pozostaną raczej importerem niż eksporterem kultury. Jak jednak liczyć na zmiany, skoro nawet z tak niewinnych filmów z importu (jest ich ledwie 20 rocznie), jak choćby "Mission: Impossible III", reżimowa cenzura kazała wyciąć z epizodu rozgrywającego się w Szanghaju fragmenty z suszącą się bielizną i staruszkami grającymi w madżonga. Bo niby ukazują biedę w tej niby-amerykańskiej metropolii.

Spragnieni kultury
Paradoksalnie, nikt we współczesnym kinie nie potrafi tak wyraziście jak najbliżsi sąsiedzi kontynentalnych Chin (Koreańczycy, Tajwańczycy, a nawet filmowcy z Hongkongu, nie mówiąc już o Japończykach) ukazać skutków westernizacji Dalekiego Wschodu - alienacji w wysoce stechnicyzowanych metropoliach, rozpadu tradycyjnego modelu rodziny czy ekspansji zmysłowości. Na przełomie lat 80. i 90. wydawało się, że Chiny chcą pójść drogą wytyczoną pół wieku temu przez "Rashomona", wprowadzając do światowego krwiobiegu festiwalowego i art-house'owego ambitne filmy Zhanga Yimou ("Zawieście czerwone latarnie), ChenaKaige ("Żegnaj, moja konkubino") czy Zhuang Zhunga Tiana ("Błękitne latawce"). Szybko jednak ci twórcy przekonali się, że choć na Zachodzie zbierają nagrody, po powrocie do domu czekają na nich reprymendy, a nawet kary: skierowanie filmu na półkę albo okresowy zakaz pracy w zawodzie. Nic się nie zmieniło, jeśli chodzi o cenzurę. Nowa generacja filmowców, zwana pokoleniem placu Tiananmen, której reprezentantami są m.in. Dai Sijie ("Balzac i mała Chinka", "Córka botanika"), Jia Zhangke ("Xiao Wu", "Peron") i Lou Ye ("Rzeka Souzhu", "Letni pałac"), działa już w zupełnie innym świecie niż ich starsi koledzy. Albo kręci poza granicami Chin, albo za pieniądze zagraniczne. Ich filmy bywają zwykle zakazane w kraju, ale i tak trafiają na ulicę - do nielegalnego drugiego obiegu pirackich DVD, podobnie jak cała rygorystycznie reglamentowana zachodnia (a nawet sąsiedzka) produkcja, z zakazanymi płytami heavymetalowymi, punkrockowymi czy grami komputerowymi na czele. Jak na razie, jeśli chodzi o kulturę, tylko w tym Chiny są mocarstwem. Japończycy ze swymi mangami, anime, filmami samurajskimi, dynamiczną sceną rockową i klubową, a także Koreańczycy dumni ze swej, jak to się określa, "Korean Wave", mogą spać spokojnie. Chiński tyranozaur to atrapa. Jak londyński Big Ben w Beijing World Park.
Okładka tygodnika WPROST: 51/52/2006
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2006 (1253)

  • Na stronie - Na opak 1 sty 2007, 16:00 Święta to dobry czas, żeby sobie wszystko poprzestawiać w głowie 3
  • Skaner 1 sty 2007, 16:00 Merry Boże Narodzenie Choinki, renifery, Święty Mikołaj, prezenty, rozbawione dzieci, spadające płatki śniegu, zewsząd dochodzące dźwięki "White Christmas" czy "Jingle Bells" - tak wyglądają święta prawie na... 8
  • Sawka czatuje 1 sty 2007, 16:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
  • Playback 1 sty 2007, 16:00 Premier Jarosław Kaczyński © P. NOWAK/FOTORZEPA 18
  • Poczta 1 sty 2007, 16:00 POWRÓT KOBIETY Cieszę się, że w Polsce zaczyna się szerzej pisać na temat "nowego feminizmu", który uwzględnia naturalne różnice, jakie istnieją między kobietą a mężczyzną, i wynikające stąd role społeczne, nie... 18
  • Ryba po polsku - Rok 1984 1 sty 2007, 16:00 W Polsce rok orwellowski nie skończył się nawet w 1989 r., a jego odpryski trafiają się i dziś 19
  • Fotoplastykon 1 sty 2007, 16:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 20
  • Wprost przeciwnie - Ość w gardle 1 sty 2007, 16:00 Radość ze świąt psuje nam natrętne biadolenie dziennikarzy 22
  • Kutia po kulebiaku 1 sty 2007, 16:00 Rozmowa z Marią i Lechem Kaczyńskimi 24
  • Cenzor Lepper 1 sty 2007, 16:00 Zapiszmy w konstytucji - wzorem Amerykanów - zakaz uchwalania ustaw ograniczających wolność słowa 30
  • Co ty wiesz o IV Rzeczypospolitej? 1 sty 2007, 16:00 KWIZ "WPROST" 34
  • Marszałkowie Kościoła 1 sty 2007, 16:00 Ranking najbardziej wpływowych osobistości polskiego Kościoła: 1. Dziwisz, 2. Michalik, 3. Isakowicz-Zaleski 38
  • Alfabet koalicji 1 sty 2007, 16:00 Beata - czytaj Zyta. Proces inkarnacji Gilowskiej w TW Beatę śledziła z zapartym tchem cała Polska. Wicepremier mdlała na wezwanie i wywracała oczami niczym studenci podczas procesu w "Lalce". Ostatecznie sąd wydał wyrok... 44
  • Alfabet opozycji 1 sty 2007, 16:00 Bufetowa - tym sympatycznym mianem określają Hannę Gronkiewicz-Waltz jej koledzy z Platformy Obywatelskiej. Ponieważ platformą rządzi frakcja gdańsko-wrocławska, nic dziwnego, że postanowili pognębić stolicę. I z Bufetowej zrobili... 46
  • Wydarzenia - Polska 1 sty 2007, 16:00 WYDARZENIA POLSKA 28 STYCZNIA Śmiertelne przeciążenie Pod ciężarem śniegu zawaliła się hala wystawowa w Katowicach: zginęło 65 osób, a ponad 140 zostało rannych 5 MARCA Ptasi strach W Toruniu wykryto wirusa ptasiej grypy u łabędzia -... 48
  • Wydarzenia - Świat 1 sty 2007, 16:00 WYDARZENIA ŚWIAT 4 STYCZNIA Długi sen Szarona Premier Izraela zapada w śpiączkę. Po kilku miesiącach Kneset uznaje go za niezdolnego do pełnienia funkcji 14 MARCA Wiosenka Ludów Fala gwałtownych protestów studentów francuskich przeciw... 50
  • Lista nieobecności 1 sty 2007, 16:00 LISTA NIEOBECNOŚCI - POLSKA HANKA BIELICKA Żyła 91 lat Aktorka. W teatrze debiutowała tuż przed II wojną, ale widzowie pamiętają ją głównie z kabaretów. Postać Dziuni Pietrusińskiej, stworzona dla niej w latach 50., towarzyszyła jej... 52
  • Giełda 1 sty 2007, 16:00 GIEŁDA - BIZNES DZIESIĘCIU WSPANIAŁYCH       Udział PKB najbogatszych krajów świata w światowej gospodarce (w proc.) Nominalny produkt krajowy brutto Polski per capita wynosi 7946 USD. To dziesięć razy mniej niż PKB na... 54
  • Nowy Londyn 1 sty 2007, 16:00 Londyn wygrywa z Nowym Jorkiem w walce o miano stolicy świata 58
  • Lista Bernankego 1 sty 2007, 16:00 Ben Bernanke, szef amerykańskiej Rezerwy Federalnej, dla "Wprost" 62
  • Plan Aznara 1 sty 2007, 16:00 Sześć bardzo dobrych rad dla Europy 66
  • Miliarder w kasynie 1 sty 2007, 16:00 Sheldon Adelson to najszybciej bogacący się człowiek świata: w godzinę zarabia milion dolarów 70
  • Skrzydlaty maybach 1 sty 2007, 16:00 Biznesmeni przesiadają się z first class do własnych odrzutowców 74
  • 2x2=4 - Wolność czy dowolność? 1 sty 2007, 16:00 Siedemnaście lat to taki kawał czasu, że wielu Polaków zapomniało, o co walczyliśmy. Oczywiście, niemal każdy (?) bez wahania odpowie, że o wolność. Zawsze mieliśmy ją wypisaną na sztandarach i gotowi byliśmy oddawać za nią... 78
  • Supersam 1 sty 2007, 16:00 80
  • Pachnąca podróż 1 sty 2007, 16:00 Madonna, Sting, Cherie Blair, a w Polsce Kayah upodobali sobie aromaty Lorenzo Villoresiego. Villoresi zaczął tworzyć swoje zapachy 16 lat temu. Był wtedy studentem psychologii i filozofii. Podczas wyjazdu naukowego na Bliski Wschód... 80
  • Dzwoniące studio urody 1 sty 2007, 16:00 Nareszcie pojawiła się komórka stworzona z myślą o kobietach. Wśród gwiazdkowych propozycji firmy Samsung znajduje się model E500 - telefon wyjątkowo przyjazny płci pięknej. Kobietom spodoba się już jego design. Komórka, której... 80
  • Szorty na zimę 1 sty 2007, 16:00 Synoptycy wątpią, by w tym roku na święta spadł śnieg, dlatego duet projektantów Dolce & Gabbana postanowił wynagrodzić kaprysy pogody i na wybiegach w Mediolanie w prawdziwie zimowej scenografii pokazał śnieżnobiałą kolekcję... 80
  • Różowa skóra laptopa 1 sty 2007, 16:00 Nowoczesna technika nie musi się kojarzyć wyłącznie z chłodną stalą. Laptopy Asus z serii S6 to połączenie najnowszej technologii z rzemiosłem - ich aluminiowe obudowy zostały obszyte wysokogatunkową, ręcznie nakładaną skórą. Asus... 80
  • Patelnie od gwiazd 1 sty 2007, 16:00 Jamie Oliver i Nigella Lawson, czołowe telewizyjne gwiazdy kulinarne Wielkiej Brytanii, podbijają serca polskich amatorów gotowania. Program Jamiego Olivera to największy hit kanału Kuchnia.tv, a Nigella Lawson ustępuje popularnością tylko... 80
  • Kucyk do domu 1 sty 2007, 16:00 Interaktywny kucyk szetlandzki firmy FurReal Friends nie jest żywy, ale i tak trzeba mu poświęcać dużo uwagi. Należy go czyścić, karmić i obdarzać pieszczotami. Konik, jak na interaktywną zabawkę przystało, reaguje na wszystkie te... 80
  • Karp od Hindusa 1 sty 2007, 16:00 Polska Wigilia w Wielkiej Brytanii - reportaż "Wprost", TVP 2 i I Programu Polskiego Radia 82
  • Z archiwum paranoi 1 sty 2007, 16:00 Czy za wszystkim, co się dzieje, stoi spisek Coca-Coli, Watykanu i UE? 86
  • Skarb generałów 1 sty 2007, 16:00 Skarb ukryty przez nazistów na Dolnym Śląsku rozpalał wyobraźnię generałów Jaruzelskiego i Kiszczaka oraz premierów Kołodki i Oleksego 90
  • Butelka luksusu 1 sty 2007, 16:00 Poczet win, które choć raz w życiu powinien skosztować każdy miłośnik tego napoju 92
  • Establishment Jezusa 1 sty 2007, 16:00 Odzyskanie niepodległości w roku 1918 i 1989 nie byłoby możliwe bez polskiej religii obywatelskiej 96
  • Pazurem - Żłobek popkultury 1 sty 2007, 16:00 Obfotografowana, obtańczona i obśpiewana cicha szopka przestaje być cicha 100
  • Polska femme fatale 1 sty 2007, 16:00 Wdowę po Rydzu-Śmigłym zamordowano i okradziono z pamiętników jej męża, które mogłyby zmienić historiografię Polski 102
  • Know-how 1 sty 2007, 16:00 Tlen z choinki Kupując żywą choinkę, nie szkodzimy przyrodzie. Eksperci z Francuskiego Stowarzyszenia Naturalnych Choinek przekonują, że choinki hodowane na plantacjach służą środowisku naturalnemu. Na plantacjach drzewko rośnie... 106
  • Mania sukcesu 1 sty 2007, 16:00 Ameryka wygrywa, bo emigrują do niej głównie ludzie ambitni, wytrwali i skłonni do rywalizacji 108
  • Projekt Chrystusa 1 sty 2007, 16:00 Krew na chuście z Manoppello ma taką samą grupę co krew z całunu turyńskiego 112
  • Mądre giganty 1 sty 2007, 16:00 Dinozaury były ruchliwymi i inteligentnymi istotami, a nie głupimi i niedostosowanymi do życia olbrzymami 115
  • Kapitał rodziny 1 sty 2007, 16:00 Osoby pielęgnujące więzi i tradycje rodzinne cieszą się lepszym zdrowiem niż inni i częściej osiągają sukcesy 118
  • Żywica w cenie złota 1 sty 2007, 16:00 Kadzidłowiec nadal rośnie tylko w tych miejscach, które sam wybierze 122
  • Bez granic 1 sty 2007, 16:00 Frustracja Mikołaja Praca Mikołajów w USA urąga wszelkim standardom socjalnym. Klienci Mikołajów, najczęściej kilkuletnie dzieci, bezlitośnie i często wbrew prawu wykorzystują swoją uprzywilejowaną pozycję. Według badań... 124
  • Świat bez pilota 1 sty 2007, 16:00 Zachód nie może się zdecydować, czy chce przetrwać, czy nie 126
  • Drugie zderzenie cywilizacji 1 sty 2007, 16:00 Rozmowa z Samuelem P. Huntingtonem, amerykańskim politologiem 132
  • Nieznośnie bliska zagranica 1 sty 2007, 16:00 Rosyjski imperializm żywi się kompleksami i poczuciem braku bezpieczeństwa 134
  • Listonosz śmierci 1 sty 2007, 16:00 Wiktor But potrafi dostarczyć każdy rodzaj broni w dowolne miejsce na świecie 138
  • Wyspa pod choinkę 1 sty 2007, 16:00 Prywatny raj na oceanie kosztuje mniej niż kawalerka w Warszawie 142
  • Grzaniec z gwiazdami 1 sty 2007, 16:00 "Wprost" ujawnia, kto w 2006 r. wywołał największy ferment w kulturze (po nazwisku) 148
  • Apokalipsa według Mela Gibsona 1 sty 2007, 16:00 Imperium Majów - jak wcześniej rzymskie, a później sowieckie - rozpadło się pod ciężarem własnej nieprawości 152
  • Wyjście smoka 1 sty 2007, 16:00 Chiny przegrywają walkę o pozycję kulturalnego lidera na Dalekim Wschodzie 156
  • Hitu narodzenie 1 sty 2007, 16:00 Im mniej świąt, tym lepiej - to prosty przepis na gwiazdkowy przebój 160
  • Wykształciuchowszczyzna 1 sty 2007, 16:00 Rafał Ziemkiewicz "Michnikowszczyzna. Zapis choroby" Red Horse, Lublin 2006 Partie miewają swoje organy prasowe, ale tylko "Gazeta Wyborcza" ma swoją partię - mawiano w czasach, gdy istniały ścisłe związki między... 164
  • Wencel gordyjski - Andersen miał rację 1 sty 2007, 16:00 Czescy copywrighterzy i katoliccy skrupulanci - ręce precz od św. Mikołaja! 165
  • Ueorgan Ludu 1 sty 2007, 16:00 POLECAMY MIŁE PREZENTY ŚWIĄTECZNO-NOWOROCZNE CD CHOPIN PEŁNĄ PIERSIĄ Subtelność (Doda) i seksapil (Blechacz)- murowany hit! ZAPROSZENIE DO NOWEGO KABARETU Zaproszenia na inaugurację nowego kabaretu Jana Pietrzaka. Prezent dla tych,... 166
  • Wprost plus 1 sty 2007, 16:00 Miś ratunkowy - Widzę pędzący na mnie samochód. I trach. I koniec - tak swój wypadek opisuje 13-letni Krzyś. Co roku 12 tys. dzieci ulega wypadkom. W 2007 r. w Dźwirzynie koło Kołobrzegu rozpocznie się budowa ośrodka terapeutycznego... 167
  • Kalendarz Sawki 2006 1 sty 2007, 16:00 168
  • Skibą w mur - Nagły Brak 1 sty 2007, 16:00 Bez Nadmiaru święta nie są świętami. Ma być bogato, by nikt sobie przypadkiem nie pomyślał, że nas nie stać 170

ZKDP - Nakład kontrolowany