2x2=4 - Wolność czy dowolność?

2x2=4 - Wolność czy dowolność?

Siedemnaście lat to taki kawał czasu, że wielu Polaków zapomniało, o co walczyliśmy. Oczywiście, niemal każdy (?) bez wahania odpowie, że o wolność. Zawsze mieliśmy ją wypisaną na sztandarach i gotowi byliśmy oddawać za nią życie, także za cudzą. Gorzej było jednak - i to od dawna - z programowaniem działań i zachowań po zdobyciu wolności, a jeszcze gorzej - z interpretowaniem i praktyczną wykładnią tego pojęcia. Polacy mieli niestety zawsze skłonność do nadinterpretacji wolności osobistej. Tylko w chwilach wielkich zagrożeń, jak przed agresją niemiecką w roku 1939, gotowi byliśmy poświęcać osobisty majątek dla obrony Rzeczypospolitej. Ale nasza historia pełna jest pospiesznych, efekciarskich, ale niedostatecznie przemyślanych reakcji na przemoc zaborców. Nie wykazywaliśmy się zdolnością do trzeźwych kalkulacji politycznych i woleliśmy machać szabelką.

Polskie szarże
Gdy angielscy admirałowie spokojnie czekali na stosowną okazję do aresztowania Napoleona, my angażowaliśmy się po jego stronie w brudnawą wojnę w Hiszpanii i w skazany na niepowodzenie atak na carat. Mieliśmy w latach 1815-1830 ogromną szansę na sukces ekonomiczny, ale nasi podchorążowie wygrali ze Staszicem i Ksawerym Druckim-Lubeckim. Powstawał w latach 60. XIX wieku pierwszy nowoczesny uniwersytet polski - Szkoła Główna, ale ta droga do wolności nam nie odpowiadała. Woleliśmy wzniecić powstanie styczniowe, wiedząc, że nie ma ono żadnych szans, że umocni jedynie antypolski sojusz niemiecko-rosyjski. I to piramidalne liczenie na idiotycznego Napoleona III, który dał się nabrać Bismarckowi na słynną "emską depeszę"!
Bogu jedynie dziękować, że w przededniu I wojny światowej pojawili się dwaj trzeźwo myślący politycy - Józef Piłsudski i Roman Dmowski, którym zawdzięczamy II Rzeczpospolitą. Ale żeby od razu coś zepsuć, na wszelki wypadek zamordowano pierwszego prezydenta RP, człowieka, który poświęcił dla Polski swą wspaniałą karierę naukową. Jeszcze dziś zapomina się o tym, że ten mord przekreślił szansę integracji społecznej w wielonarodowym państwie, jakim była ówczesna Polska. Wystarczyło znowu tylko 20 lat, byśmy wbrew rozkazom i miarodajnym opiniom wywołali powstanie w Warszawie, mając w stolicy mniej broni niż którakolwiek jednostka Armii Krajowej na Kielecczyźnie. Jako oficer Armii Krajowej mogę coś o tym powiedzieć. Ale jest też faktem, że przez niemal półwiecze komunistycznej dyktatury nie utraciliśmy pragnienia wolności, byliśmy najweselszym barakiem w obozie i ciągłym kłopotem Kremla. Nie ulegliśmy indoktrynacji w takim stopniu jak ten i ów z naszych sąsiadów.

Państwo - obce
Ale powiedzmy sobie szczerze: Traciliśmy elementarne cnoty obywatelskie szybciej niż nasi południowi czy zachodni sąsiedzi. Zaowocowało to anarchizacją totalitarnego ustroju, ale nie sprzyjało tworzeniu się zdrowej podziemnej infrastruktury politycznej i społecznej. Co by to było, gdyby wtedy nie integrował nas Kościół! Byliśmy przecież słabo przygotowani do zbudowania nowego ustroju po upadku komunizmu. Każdy inaczej rozumiał społeczną gospodarkę rynkową. W roku 1981 "Solidarność" zafascynowana była jeszcze "socjalizmem z ludzką twarzą", a nie kapitalizmem zohydzanym przez 40 lat przez komunistyczną propagandę. "Okrągły stół", który politycznie był niewątpliwie sukcesem, ukazał przecież światopoglądową i programową słabość antykomunistycznej opozycji. Rząd Tadeusza Mazowieckiego i Leszka Balcerowicza objął władzę w warunkach chaosu koncepcyjnego i potężnej społecznej luki edukacyjnej. Ogromny sukces programu Balcerowicza był dla znacznej części społeczeństwa niezrozumiały, a przez przeciwników - deprecjonowany i zwalczany. Słabość edukacji ekonomicznej, a raczej jej brak, niezwykle utrudniała docieranie oczywistych prawd do mentalności ludzi, zwichniętej przez 40 lat agitacji komunistycznej. Z niezwykłym trudem dochodziło do świadomości społeczeństwa, że to już własne państwo, że nie wolno go oszukiwać i okradać, że trzeba się z nim utożsamiać, że na poprawę stopy życiowej trzeba trochę poczekać, choćby w obliczu zacofania i ruiny odziedziczonej gospodarki "socjalistycznej". Niecierpliwość społeczna powodowała, że wolność gospodarczą traktowano często nie jako nowy porządek prawny, ustrojowy i gospodarczy, lecz jako uprawnienie do naruszania wszelkich norm. Wykształcił się syndrom "wrogiego państwa opiekuńczego", pojmowanego nie jako własne dobro wspólne, wymagające troski i ochrony, lecz jako jakaś instytucja obca, zewnętrzna. Pasywizacja znacznej części społeczeństwa ułatwiała życie z jednej strony aferzystom wykorzystującym ludzką niewiedzę i słabość państwa, a z drugiej strony otwierała drogę demagogom operującym nośnymi hasłami i żerującym na ludzkiej niewiedzy. Niebezpodstawne wydają się obawy, że w latach 90. zagnieździły się w Polsce ugrupowania o koneksjach agenturalnych, służące obcym interesom.

Ekonomia nie jest nauką
W rezultacie przeżywamy pod koniec 2006 r. swoisty paradoks. Mamy dobrze funkcjonującą gospodarkę i równocześnie nadmiernie - jak na nasze możliwości - zadłużone państwo. Korzystamy z sukcesów gospodarki rynkowej i monetarystycznej polityki pieniężnej i równocześnie ją krytykujemy, ulegając presji sił antyrynkowych na wydawanie cudzych pieniędzy. Z pozycji lidera rynkowych i wolnościowych przemian zjeżdżamy na coraz dalsze miejsce, bo nie chcemy uznać miarodajności reguł, jakimi rządzi się ustrój oparty na wolności gospodarczej. Znaczny wpływ na opinię społeczną, także "wykształciuchów", wywierają dziennikarze twierdzący, że ekonomia nie jest nauką, nie rozumiejący konsekwencji 640-procentowej inflacji w roku 1989 dla polityki stóp procentowych i wyrzucający Miltona Friedmana do lamusa.
Nie chcemy uznawać autorytetów, bo nam się wydaje, że wolność to brak zobowiązań, a nie ustrój stwarzający ogromne szanse, ale wymagający porządku i dobrej roboty. W rezultacie nie zmniejsza się luka edukacyjna między najlepszymi a najgorszymi, a podwyższa się płace minimalne, zapominając oczywiście o pielęgniarkach i innych nie strajkujących fachowcach.

Wolności i prawa
Czego więc sobie życzyć na przełomie lat? Najogólniej powrotu do logiki ekonomicznej i moralności rozumianej tak, jak rozumie ją Bartoszewski. Ale to wymaga nauczenia się czegoś z dorobku nauk ekonomicznych, a zwłaszcza uznania, że nierówność materialna jest najsilniejszym bodźcem postępu, że indywidualny sukces ekonomiczny jest warunkiem miłosierdzia i skutecznej walki z nędzą tych najsłabszych. Życzmy więc sobie, by do tak powszechnego pragnienia wolności dołączyło się zrozumienie, że bez wolności gospodarczej i twardego prawa nie osiągniemy tych sukcesów, o których marzą Polacy.
Okładka tygodnika WPROST: 51/52/2006
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2006 (1253)

  • Na stronie - Na opak 1 sty 2007, 16:00 Święta to dobry czas, żeby sobie wszystko poprzestawiać w głowie 3
  • Skaner 1 sty 2007, 16:00 Merry Boże Narodzenie Choinki, renifery, Święty Mikołaj, prezenty, rozbawione dzieci, spadające płatki śniegu, zewsząd dochodzące dźwięki "White Christmas" czy "Jingle Bells" - tak wyglądają święta prawie na... 8
  • Sawka czatuje 1 sty 2007, 16:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
  • Playback 1 sty 2007, 16:00 Premier Jarosław Kaczyński © P. NOWAK/FOTORZEPA 18
  • Poczta 1 sty 2007, 16:00 POWRÓT KOBIETY Cieszę się, że w Polsce zaczyna się szerzej pisać na temat "nowego feminizmu", który uwzględnia naturalne różnice, jakie istnieją między kobietą a mężczyzną, i wynikające stąd role społeczne, nie... 18
  • Ryba po polsku - Rok 1984 1 sty 2007, 16:00 W Polsce rok orwellowski nie skończył się nawet w 1989 r., a jego odpryski trafiają się i dziś 19
  • Fotoplastykon 1 sty 2007, 16:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 20
  • Wprost przeciwnie - Ość w gardle 1 sty 2007, 16:00 Radość ze świąt psuje nam natrętne biadolenie dziennikarzy 22
  • Kutia po kulebiaku 1 sty 2007, 16:00 Rozmowa z Marią i Lechem Kaczyńskimi 24
  • Cenzor Lepper 1 sty 2007, 16:00 Zapiszmy w konstytucji - wzorem Amerykanów - zakaz uchwalania ustaw ograniczających wolność słowa 30
  • Co ty wiesz o IV Rzeczypospolitej? 1 sty 2007, 16:00 KWIZ "WPROST" 34
  • Marszałkowie Kościoła 1 sty 2007, 16:00 Ranking najbardziej wpływowych osobistości polskiego Kościoła: 1. Dziwisz, 2. Michalik, 3. Isakowicz-Zaleski 38
  • Alfabet koalicji 1 sty 2007, 16:00 Beata - czytaj Zyta. Proces inkarnacji Gilowskiej w TW Beatę śledziła z zapartym tchem cała Polska. Wicepremier mdlała na wezwanie i wywracała oczami niczym studenci podczas procesu w "Lalce". Ostatecznie sąd wydał wyrok... 44
  • Alfabet opozycji 1 sty 2007, 16:00 Bufetowa - tym sympatycznym mianem określają Hannę Gronkiewicz-Waltz jej koledzy z Platformy Obywatelskiej. Ponieważ platformą rządzi frakcja gdańsko-wrocławska, nic dziwnego, że postanowili pognębić stolicę. I z Bufetowej zrobili... 46
  • Wydarzenia - Polska 1 sty 2007, 16:00 WYDARZENIA POLSKA 28 STYCZNIA Śmiertelne przeciążenie Pod ciężarem śniegu zawaliła się hala wystawowa w Katowicach: zginęło 65 osób, a ponad 140 zostało rannych 5 MARCA Ptasi strach W Toruniu wykryto wirusa ptasiej grypy u łabędzia -... 48
  • Wydarzenia - Świat 1 sty 2007, 16:00 WYDARZENIA ŚWIAT 4 STYCZNIA Długi sen Szarona Premier Izraela zapada w śpiączkę. Po kilku miesiącach Kneset uznaje go za niezdolnego do pełnienia funkcji 14 MARCA Wiosenka Ludów Fala gwałtownych protestów studentów francuskich przeciw... 50
  • Lista nieobecności 1 sty 2007, 16:00 LISTA NIEOBECNOŚCI - POLSKA HANKA BIELICKA Żyła 91 lat Aktorka. W teatrze debiutowała tuż przed II wojną, ale widzowie pamiętają ją głównie z kabaretów. Postać Dziuni Pietrusińskiej, stworzona dla niej w latach 50., towarzyszyła jej... 52
  • Giełda 1 sty 2007, 16:00 GIEŁDA - BIZNES DZIESIĘCIU WSPANIAŁYCH       Udział PKB najbogatszych krajów świata w światowej gospodarce (w proc.) Nominalny produkt krajowy brutto Polski per capita wynosi 7946 USD. To dziesięć razy mniej niż PKB na... 54
  • Nowy Londyn 1 sty 2007, 16:00 Londyn wygrywa z Nowym Jorkiem w walce o miano stolicy świata 58
  • Lista Bernankego 1 sty 2007, 16:00 Ben Bernanke, szef amerykańskiej Rezerwy Federalnej, dla "Wprost" 62
  • Plan Aznara 1 sty 2007, 16:00 Sześć bardzo dobrych rad dla Europy 66
  • Miliarder w kasynie 1 sty 2007, 16:00 Sheldon Adelson to najszybciej bogacący się człowiek świata: w godzinę zarabia milion dolarów 70
  • Skrzydlaty maybach 1 sty 2007, 16:00 Biznesmeni przesiadają się z first class do własnych odrzutowców 74
  • 2x2=4 - Wolność czy dowolność? 1 sty 2007, 16:00 Siedemnaście lat to taki kawał czasu, że wielu Polaków zapomniało, o co walczyliśmy. Oczywiście, niemal każdy (?) bez wahania odpowie, że o wolność. Zawsze mieliśmy ją wypisaną na sztandarach i gotowi byliśmy oddawać za nią... 78
  • Supersam 1 sty 2007, 16:00 80
  • Pachnąca podróż 1 sty 2007, 16:00 Madonna, Sting, Cherie Blair, a w Polsce Kayah upodobali sobie aromaty Lorenzo Villoresiego. Villoresi zaczął tworzyć swoje zapachy 16 lat temu. Był wtedy studentem psychologii i filozofii. Podczas wyjazdu naukowego na Bliski Wschód... 80
  • Dzwoniące studio urody 1 sty 2007, 16:00 Nareszcie pojawiła się komórka stworzona z myślą o kobietach. Wśród gwiazdkowych propozycji firmy Samsung znajduje się model E500 - telefon wyjątkowo przyjazny płci pięknej. Kobietom spodoba się już jego design. Komórka, której... 80
  • Szorty na zimę 1 sty 2007, 16:00 Synoptycy wątpią, by w tym roku na święta spadł śnieg, dlatego duet projektantów Dolce & Gabbana postanowił wynagrodzić kaprysy pogody i na wybiegach w Mediolanie w prawdziwie zimowej scenografii pokazał śnieżnobiałą kolekcję... 80
  • Różowa skóra laptopa 1 sty 2007, 16:00 Nowoczesna technika nie musi się kojarzyć wyłącznie z chłodną stalą. Laptopy Asus z serii S6 to połączenie najnowszej technologii z rzemiosłem - ich aluminiowe obudowy zostały obszyte wysokogatunkową, ręcznie nakładaną skórą. Asus... 80
  • Patelnie od gwiazd 1 sty 2007, 16:00 Jamie Oliver i Nigella Lawson, czołowe telewizyjne gwiazdy kulinarne Wielkiej Brytanii, podbijają serca polskich amatorów gotowania. Program Jamiego Olivera to największy hit kanału Kuchnia.tv, a Nigella Lawson ustępuje popularnością tylko... 80
  • Kucyk do domu 1 sty 2007, 16:00 Interaktywny kucyk szetlandzki firmy FurReal Friends nie jest żywy, ale i tak trzeba mu poświęcać dużo uwagi. Należy go czyścić, karmić i obdarzać pieszczotami. Konik, jak na interaktywną zabawkę przystało, reaguje na wszystkie te... 80
  • Karp od Hindusa 1 sty 2007, 16:00 Polska Wigilia w Wielkiej Brytanii - reportaż "Wprost", TVP 2 i I Programu Polskiego Radia 82
  • Z archiwum paranoi 1 sty 2007, 16:00 Czy za wszystkim, co się dzieje, stoi spisek Coca-Coli, Watykanu i UE? 86
  • Skarb generałów 1 sty 2007, 16:00 Skarb ukryty przez nazistów na Dolnym Śląsku rozpalał wyobraźnię generałów Jaruzelskiego i Kiszczaka oraz premierów Kołodki i Oleksego 90
  • Butelka luksusu 1 sty 2007, 16:00 Poczet win, które choć raz w życiu powinien skosztować każdy miłośnik tego napoju 92
  • Establishment Jezusa 1 sty 2007, 16:00 Odzyskanie niepodległości w roku 1918 i 1989 nie byłoby możliwe bez polskiej religii obywatelskiej 96
  • Pazurem - Żłobek popkultury 1 sty 2007, 16:00 Obfotografowana, obtańczona i obśpiewana cicha szopka przestaje być cicha 100
  • Polska femme fatale 1 sty 2007, 16:00 Wdowę po Rydzu-Śmigłym zamordowano i okradziono z pamiętników jej męża, które mogłyby zmienić historiografię Polski 102
  • Know-how 1 sty 2007, 16:00 Tlen z choinki Kupując żywą choinkę, nie szkodzimy przyrodzie. Eksperci z Francuskiego Stowarzyszenia Naturalnych Choinek przekonują, że choinki hodowane na plantacjach służą środowisku naturalnemu. Na plantacjach drzewko rośnie... 106
  • Mania sukcesu 1 sty 2007, 16:00 Ameryka wygrywa, bo emigrują do niej głównie ludzie ambitni, wytrwali i skłonni do rywalizacji 108
  • Projekt Chrystusa 1 sty 2007, 16:00 Krew na chuście z Manoppello ma taką samą grupę co krew z całunu turyńskiego 112
  • Mądre giganty 1 sty 2007, 16:00 Dinozaury były ruchliwymi i inteligentnymi istotami, a nie głupimi i niedostosowanymi do życia olbrzymami 115
  • Kapitał rodziny 1 sty 2007, 16:00 Osoby pielęgnujące więzi i tradycje rodzinne cieszą się lepszym zdrowiem niż inni i częściej osiągają sukcesy 118
  • Żywica w cenie złota 1 sty 2007, 16:00 Kadzidłowiec nadal rośnie tylko w tych miejscach, które sam wybierze 122
  • Bez granic 1 sty 2007, 16:00 Frustracja Mikołaja Praca Mikołajów w USA urąga wszelkim standardom socjalnym. Klienci Mikołajów, najczęściej kilkuletnie dzieci, bezlitośnie i często wbrew prawu wykorzystują swoją uprzywilejowaną pozycję. Według badań... 124
  • Świat bez pilota 1 sty 2007, 16:00 Zachód nie może się zdecydować, czy chce przetrwać, czy nie 126
  • Drugie zderzenie cywilizacji 1 sty 2007, 16:00 Rozmowa z Samuelem P. Huntingtonem, amerykańskim politologiem 132
  • Nieznośnie bliska zagranica 1 sty 2007, 16:00 Rosyjski imperializm żywi się kompleksami i poczuciem braku bezpieczeństwa 134
  • Listonosz śmierci 1 sty 2007, 16:00 Wiktor But potrafi dostarczyć każdy rodzaj broni w dowolne miejsce na świecie 138
  • Wyspa pod choinkę 1 sty 2007, 16:00 Prywatny raj na oceanie kosztuje mniej niż kawalerka w Warszawie 142
  • Grzaniec z gwiazdami 1 sty 2007, 16:00 "Wprost" ujawnia, kto w 2006 r. wywołał największy ferment w kulturze (po nazwisku) 148
  • Apokalipsa według Mela Gibsona 1 sty 2007, 16:00 Imperium Majów - jak wcześniej rzymskie, a później sowieckie - rozpadło się pod ciężarem własnej nieprawości 152
  • Wyjście smoka 1 sty 2007, 16:00 Chiny przegrywają walkę o pozycję kulturalnego lidera na Dalekim Wschodzie 156
  • Hitu narodzenie 1 sty 2007, 16:00 Im mniej świąt, tym lepiej - to prosty przepis na gwiazdkowy przebój 160
  • Wykształciuchowszczyzna 1 sty 2007, 16:00 Rafał Ziemkiewicz "Michnikowszczyzna. Zapis choroby" Red Horse, Lublin 2006 Partie miewają swoje organy prasowe, ale tylko "Gazeta Wyborcza" ma swoją partię - mawiano w czasach, gdy istniały ścisłe związki między... 164
  • Wencel gordyjski - Andersen miał rację 1 sty 2007, 16:00 Czescy copywrighterzy i katoliccy skrupulanci - ręce precz od św. Mikołaja! 165
  • Ueorgan Ludu 1 sty 2007, 16:00 POLECAMY MIŁE PREZENTY ŚWIĄTECZNO-NOWOROCZNE CD CHOPIN PEŁNĄ PIERSIĄ Subtelność (Doda) i seksapil (Blechacz)- murowany hit! ZAPROSZENIE DO NOWEGO KABARETU Zaproszenia na inaugurację nowego kabaretu Jana Pietrzaka. Prezent dla tych,... 166
  • Wprost plus 1 sty 2007, 16:00 Miś ratunkowy - Widzę pędzący na mnie samochód. I trach. I koniec - tak swój wypadek opisuje 13-letni Krzyś. Co roku 12 tys. dzieci ulega wypadkom. W 2007 r. w Dźwirzynie koło Kołobrzegu rozpocznie się budowa ośrodka terapeutycznego... 167
  • Kalendarz Sawki 2006 1 sty 2007, 16:00 168
  • Skibą w mur - Nagły Brak 1 sty 2007, 16:00 Bez Nadmiaru święta nie są świętami. Ma być bogato, by nikt sobie przypadkiem nie pomyślał, że nas nie stać 170

ZKDP - Nakład kontrolowany