Słodkie idee PJN

Słodkie idee PJN

Deklaracja PJN to dokument nadzwyczaj sympatyczny, tylko kompletnie niemożliwy do zrealizowania w polityce.
Pamiętam początek deklaracji zjazdu „Solidarności" z wczesnej jesieni 1981 r. Pamiętam, gdyż zadziwiło mnie, zachwyciło i zarazem jako zawodowego filozofa polityki zdumiało niefrasobliwe połączenie wszystkich dobrych idei i wartości: demokracji, chrześcijaństwa, socjalizmu, wolności, równości i wielu innych, które – jak wiemy – wcale tak łatwo z sobą nie idą i raczej bywają sprzeczne w życiu. Ale „Solidarność” chciała wszystkiego, co dobre, i tak to wyraziła, nie bacząc na realia życia politycznego, demokracji, która jest sztuką rozwiązywania konfliktów, a nie realizowania wszystkiego, co dobre, i to bez sporów.

Podobne mam wrażenia, słysząc i czytając deklarację ideową stowarzyszenia Polska Jest Najważniejsza. Ze wszystkim się zgadzam, tyle że niemal wszystkie zaprezentowane idee są w sprzeczności z sobą. Jest to dokument nadzwyczaj sympatyczny, tylko z książek (w dodatku różnych autorów, którzy wcale nie pozostają w zgodzie) wzięty i dlatego kompletnie niemożliwy do zrealizowania w polityce. Powtarzam: nie krytykuję samej deklaracji, bo budzi ona sympatię, ale jej wewnętrzną niespójność i szanse na wcielenie w życie, które uważam za żadne.

Najbardziej zaskakujące dla polskiego czytelnika jest odwołanie do „tradycji republikańskich". Zaraz o tym, ale najpierw przytoczmy inne odwołania do wartości czy wzorów: wolność, wolny rynek, dążenie do szczęścia, ciągłość kultury, chrześcijaństwo, „Solidarność”, więcej demokracji, patriotyzm wolnych ludzi, walka z nierównością, odpowiedź na kryzys demograficzny, bezpieczeństwo, dostatek, roztropność, nowoczesność, Polska równych ludzi. Wspaniale! Już nic dobrego nie da się dodać, może poza miłością wszystkich do wszystkich.

Co zaś za diabeł ta tradycja republikańska? Już bracia Kaczyńscy o niej wspominali w czasach polityki historycznej, inspirowani lekcjami Marka Cichockiego czy Dariusza Gawina, którzy kiedyś byli moimi uczniami, co tym bardziej skłania mnie do wyjaśnienia i oceny, jaki sens ma „tradycja republikańska". Wówczas odwoływano się do tradycji polskiego republikanizmu szlacheckiego (XVII w.) i do republikanizmu amerykańskiego, szczególnie w dobie ojców założycieli. Oba odwołania dziś nie mają praktycznego sensu, a i teoretyczny jest wątpliwy.

Czymże jest republikanizm jako prąd ideowy i polityczny? Wizja polityczności republikanizmu wynika z dwóch prostych założeń: po pierwsze, jeżeli chcemy mieć takie państwo i takie społeczeństwo, jakie nam odpowiada, musimy wziąć na siebie odpowiedzialność za współrządzenie, a to – po drugie – wymaga zarówno czynnej i świadomej postawy ze strony obywateli, jak i takiej formy ustrojowej, kiedy to nikt nie jest uprawniony do podejmowania decyzji za obywateli. Republika, od res publica, czyli rzeczy publicznej, a zarazem wspólnej, nie zakłada, że jakikolwiek ustrój jest najlepszy dla spełnienia tych postulatów.

W sposób oczywisty narzuca się pogląd, że ustrojem takim jest demokracja, jednak republikanie nie przywiązywali do demokracji wielkiej wagi. Współcześnie wobec faktu, że demokracja jest ustrojem dominującym w świecie zachodnim, republikanie muszą swoje koncepcje odnosić do demokracji, ale dalecy są od podziwu dla niej czy jednoznacznej aprobaty.

Konsekwentna filozofia republikańska wprawdzie nie musi operować wyobrażeniem „dobra wspólnego", ale zakłada, że dobre państwo i dobre społeczeństwo to takie, w którym obywatele z własnej nieskrępowanej woli uczestniczą w działaniach w sferze politycznej. Z tego zaś wynika określona wizja człowieka i wymagania stawiane jednostce, która jest obywatelem, czyli uczestnikiem działań toczących się w sferze politycznej. Odpowiedź republikanów na pytanie, czym jest polityczność, jest zatem podobna do odpowiedzi katolików na pytanie, czym jest Kościół – Kościół to my, my, wszyscy wierni, natomiast polityczność to my – my, wszyscy obywatele. Obywatele wspólnym działaniem ustanawiają sferę polityczności, która bez ich udziału po prostu nie istnieje. Co to znaczy? Tylko tyle i aż tyle, że bez czynnego udziału obywateli w życiu politycznym republiki, czyli zbiorowego i swobodnego uczestnictwa w życiu publicznym, po prostu nie ma.

Republikanizm zatem jest antyliberalny, jest przeciwko stawianiu wolności jednostki na pierwszym miejscu i jest wspaniałą wizją „dobrego społeczeństwa" dobrych ludzi, które jednak nigdy zaistnieć nie może. Najwybitniejszym myślicielem republikańskim był Machiavelli, ale i on wiedział, że tylko marzy. W sferze marzeń zatem należy umieścić sympatyczny konglomerat zawarty w deklaracji PJN, marzeń, które chętnie bym podzielał, gdyby można było mieć wszystko naraz i umieć to zrealizować. Zupełnie inne to marzenia niż chore rojenia PiS, ale jednak marzenia.

Okładka tygodnika WPROST: 51/2010
Więcej możesz przeczytać w 51/2010 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/2010 (1454)

  • Sojusznik czy protegowany 12 gru 2010, 12:00 Na świecie zastanawiają się, jakie będą dalekosiężne skutki przecieków z WikiLeaks. U nas zastanawiać się nie trzeba. Już wiadomo. Wskutek wycieku nastąpiła zmiana filozofii naszej polityki zagranicznej. 4
  • Na skróty 12 gru 2010, 12:00 Prezydent na łowach – Jeśli mamy razem iść na wielkie polowanie, to najpierw musimy mieć pewność, że nasz dom, nasze kobiety, nasze dzieci są bezpieczne – powiedział Bronisław Komorowski po spotkaniu z Barackiem Obamą.... 6
  • Wielkie Polowanie 12 gru 2010, 12:00 Bronisław Komorowski odniósł pierwszy dyplomatyczny sukces. Podczas wizyty w Waszyngtonie umówił się na polowanie z Barackiem Obamą. Polski prezydent postawił warunek. „Jeśli mamy iść na wielkie polowanie, to musimy mieć... 9
  • Breakdance w Ostrołęce 12 gru 2010, 12:00 Gdy zobaczyłem okładkę płyty „Tomasz Szymuś Orkiestra", myślałem, że to projekt charytatywny, a Szymuś to taki studencki Owsiak, który walczy o zniżki w barach mlecznych dla swoich kamratów z uniwerku. Okazało się, ze... 10
  • Bez znieczulenia 12 gru 2010, 12:00 Czas taryfy ulgowej się skończył. Leszek Balcerowicz nie jest już adwokatem rządu. Jest jego wybitnie surowym krytykiem. 16
  • Skok pulsu 12 gru 2010, 12:00 Cztery miesiące letargu i nagłe ożywienie – to najkrótsze podsumowanie prezydentury Bronisława Komorowskiego. Ale niewiele wskazuje na to, że po spotkaniach z Dmitrijem Miedwiediewem i Barackiem Obamą prezydent utrzyma tempo. 22
  • Zachód jest fikcją 12 gru 2010, 12:00 Wojna polsko-polska to okres wymiotów – ocenia wybitny historyk Norman Davies. 26
  • Sami swoi 12 gru 2010, 12:00 PiS i PJN są niczym potiomkinowskie wsie. Nieźle wyglądają oglądane z większej odległości. Jednak w rzeczywistości jedna z tych formacji właśnie została boleśnie upokorzona, a druga dostaje kosza za koszem. 32
  • Oświadczenie 12 gru 2010, 12:00 Agencja Wydawniczo-Reklamowa „Wprost" Spółka z o.o. w Warszawie, wydawca tygodnika „Wprost", oświadcza, że opublikowane w tygodniku „Wprost" w grudniu 2007 r. nr 51/52 w artykule „Taśmy Krauzego"... 35
  • Dyzma w mieście Zulusów 12 gru 2010, 12:00 W Wałbrzychu od dawna nikt już nie udaje. Wybory się kupuje, stołki obsadza swoimi. Działacze wymieszali się z lokalnymi mediami tak bardzo, że już nikt nie wie, kto z kim gra. I o co. 36
  • Obywatel Bałtroczyk 12 gru 2010, 12:00 Rolnik z Warmii nagrał się i puścił w radiu apel o niewybieranie skompromitowanego byłego prezydenta Olsztyna. Tak się zdarzyło po raz pierwszy w Polsce. I po raz pierwszy Bałtroczyk nie żartował. 40
  • Prezydencki komiks 12 gru 2010, 12:00 Wizyta pana prezydenta w USA dostarczyła materiału na kolejny rozdział komiksu „Sarmata prezydentem”. 46
  • Słodkie idee PJN 12 gru 2010, 12:00 Deklaracja PJN to dokument nadzwyczaj sympatyczny, tylko kompletnie niemożliwy do zrealizowania w polityce. 48
  • Atak Świętego Mikołaja 12 gru 2010, 12:00 Rozpylany w powietrzu aromat pieczonego ciasta, zapach igliwia oraz nastrojowa muzyka – to triki handlowców, którzy już od listopada starają się przekonać nas, że czas ruszyć na świąteczne zakupy. Siła marketingowej manipulacji jest tak wielka, że nawet połowę... 52
  • Swietłany, Ludmiły, Iriny 12 gru 2010, 12:00 Sprzątają nasze domy od świtu do nocy, nie dojadają i nie dosypiają, każdy uciułany grosz wysyłają do domu na Ukrainę. Choć teraz przed świętami słaniają się ze zmęczenia, nie narzekają na harówkę ani na wygórowane wymagania pracodawców. Socjologom, którzy zbadali, jak żyje im... 56
  • Szczęki 2010 12 gru 2010, 12:00 Po atakach rekinów w Szarm el-Szejk lekka panika. Ale winni są raczej ludzie, a nie rekiny. 60
  • Uśmiech, optymizm, praca, praca, praca 12 gru 2010, 12:00 "Wielki sukces książki Krzysztofa Ibisza! Widać, że jak pisze się z pasji, czytelnicy to doceniają. Oby tak dalej, a będziemy wszyscy zdrowi, szczęśliwi i wysportowani" – ogłosił prezenter na swojej stronie internetowej,... 62
  • Car futbolu 12 gru 2010, 12:00 To będzie opowieść o jednym z najpotężniejszych ludzi na świecie. O korupcji i wielkich pieniądzach. Szef FIFA Sepp Blatter rządzi futbolem niczym wschodni satrapa – jego wola jest prawem. Organizacja, którą włada, to dziś prawdziwe mocarstwo. 66
  • Baron germański 12 gru 2010, 12:00 Młody, przystojny, bogaty, arystokrata, z piękną żoną. Niemcy za nim szaleją. Jeśli nie nastąpi polityczny kataklizm, baron Karl-Theodor zu Guttenberg będzie kolejnym kanclerzem. 70
  • Murdoch kontra Obama 12 gru 2010, 12:00 Tym razem odpowiedź będzie bez niuansów. Nie przesadziła. Prawda jest bowiem taka, że to nie Biały Dom zdecydował się wypowiedzieć wojnę kanałowi Ruperta Murdocha za to, że kanał ów wykazał się dziennikarską dociekliwością. Nie:... 72
  • Lew podnosi głowę 12 gru 2010, 12:00 Nawet przywódcy państw arabskich namawiali USA na zbombardowanie Iranu, by „uciąć głowę węża”. Świat się boi, że Teheran chce wyprodukować broń nuklearną. 74
  • Euro – stary pieniądz 12 gru 2010, 12:00 Ewentualny upadek euro nie opłaci się nikomu. Ale w czasach, gdy zaczyna o nim mówić nawet kanclerz Angela Merkel, coraz trudniej go wykluczyć. 76
  • Władca długów 12 gru 2010, 12:00 Bill Gross zarządza majątkiem trzykrotnie większym niż roczne PKB polski, a swoją pozycję umacnia, gdy… wybuchają kryzysy. Liczą się z nim nawet w Białym Domu, bo systematycznie pomaga ratować dolara. Czy uratuje go również teraz i czy znów zarobi na tym fortunę? 80
  • Nie drażnić limfocytów! 12 gru 2010, 12:00 Choć nadciśnienie tętnicze dotyka 30 proc. dorosłych ludzi, jego przyczyny wciąż są dla naukowców tajemnicą. Jej rąbka uchyla polski badacz prof. Tomasz Guzik, alergolog. Co alergolog może wiedzieć o nadciśnieniu? Na tyle dużo, by dokonać ważnego odkrycia w tej dziedzinie. 84
  • Dziewięć lat po „Pasji” 12 gru 2010, 12:00 W 2001 roku pokazała „Pasję”, fotografię męskich genitaliów wkomponowanych w krzyż. Później był wielki skandal, wieloletni proces, wreszcie uniewinnienie. Dorota Nieznalska rozlicza się z tym czasem na otwartej właśnie w Gdańsku wystawie „Selekcja”. 86
  • Hajs, hajs, hajs 12 gru 2010, 12:00 Niedawno rapował o katastrofie smoleńskiej. Dla sukcesu zdecyduje się na wszystko? Tede – pierwszy polski raper, który zauważył, że muzyka to biznes – wraca z płytą „Notes 3D”. 90
  • Kicz ponadczasowy 12 gru 2010, 12:00 W czasach PRL Marek Piestrak chciał być polskim Stevenem Spielbergiem. Jednak po latach częściej jest porównywany do Eda Wooda. Jego filmy wciąż się ogląda, bo są tak złe, że aż dobre. 92
  • Instrukcja obsługi człowieka 12 gru 2010, 12:00 Wielu rzeczy mógłbym uniknąć, gdybym w odpowiednim czasie dostał instrukcję obsługi własnego ciała. 98
  • Święta Magdy Gessler - Tradycja 12 gru 2010, 12:00 Polska choinka musi być kolorowa i radosna, wywołująca emocje. Trwa moda na choinki jednokolorowe, która mi się nie podoba. Choinka ma cieszyć, więc musi być trochę kiczowata. 100
  • Święta Magdy Gessler - Kapusta z grzybami 12 gru 2010, 12:00 To danie wyjątkowe. Ja i moje dzieci co roku bardzo na nie czekamy. Kapusta z grzybami była popisową potrawą mojej mamy i chyba w takiej wersji, w jakiej ją pamiętam, jest nie do odtworzenia. Nie mam pojęcia, jakie czary odprawiała nad kapustą moja mama, ale to danie co roku... 102
  • Święta Magdy Gessler - Barszcz i zupa grzybowa 12 gru 2010, 12:00 W moim domu barszcz przyrządza się z pieczonych buraków. Nie ma mięsa, bo nie ma prawa mieć, ale są prawdziwki, które świetnie je zastępują i poza smakiem zmieniają również kolor barszczu. Robi się bardziej brunatny, bardziej wigilijny. 106
  • Święta Magdy Gessler - Ryba? Karp! 12 gru 2010, 12:00 Po podzieleniu się opłatkiem delektujemy się najlepszym śledziem na świecie, od którego w dużej mierze zależy udana wigilia. To bardzo trudne danie, niewiele osób potrafi je dobrze przygotować. Wyręczają nas supermarkety, gdzie można kupić formy filetowe, które zdecydowanie... 108
  • Święta Magdy Gessler - Prezenty! I coś słodkiego... 12 gru 2010, 12:00 Wigilijny deser jest szczególnie wyczekiwany przez dzieci, bo właśnie przed deserem pędzą pod choinkę po prezenty. Każdy podarunek musi być zapakowany ręcznie i z miłością. Stawianie pod choinką prezentów w torbach, w których je kupiliśmy, odziera je z indywidualności.... 110
  • Orła wrona nie pokona 12 gru 2010, 12:00 Zima wydobywa z nas to, co najgorsze? Uważajcie na dziką lustrację zimową. Oto kilka zasad, których trzeba się trzymać: 112
  • 13 grudnia, czyli jak działa Magiczna Zasłona 12 gru 2010, 12:00 Opis: Ten posępny zamek znamy wszyscy. To oczywiście wymarzona szkoła każdego malucha, czyli Hogwart. Trwają wakacje, więc Harry’ego Pottera akurat nie ma. Są natomiast uczniowie z kursów wakacyjnych, którymi szkoła dorabia sobie... 112
  • Świąteczna okazja 12 gru 2010, 12:00 Premier Donald Tusk, gdy ma pustą kasę, zawsze napada na ten zamek w królestwie, który jest najsłabiej broniony. 114

ZKDP - Nakład kontrolowany