Amerykański szogun

Amerykański szogun

Jak generał Douglas MacArthur wprowadził w Japonii demokrację
Po atakach atomowych na Hiroszimę i Nagasaki - gdy stało się jasne, że Japonia została pokonana - w ojczyźnie Hirohito zaapelowano do młodych kobiet, by zatrudniały się... w domach publicznych, wierząc, że ochroni to "porządne rodziny" przed furią zdobywców. Amerykanie nie mieli jednak zamiaru gwałcić Japonek ani eksploatować ekonomicznie Nipponu. Postawili sobie trudne zadanie przekształcenia dalekowschodniej potęgi w demokratyczne państwo.

Stopa zdobywcy
30 sierpnia 1945 r. w Jokohamie wylądował pogromca Japonii Douglas MacArthur. Dla Japończyków miało to szczególne znaczenie - nigdy wcześniej na ich ziemi nie stanęła stopa zdobywcy. MacArthur nie obawiał się ryzyka, był gotów wziąć pełną odpowiedzialność za losy Japonii, pod warunkiem że prezydent Harry Truman da mu swobodę w podejmowaniu decyzji. Otrzymał ją.
Formalnie w Tokio ustanowiono Radę Sojuszniczą złożoną z przedstawicieli USA, Wspólnoty Brytyjskiej, ZSRR i Chin. Była to jednak instytucja fasadowa. W rzeczywistości władza generała była ogromna - mógł rozwiązywać parlament, delegalizować partie i zwalniać urzędników. Dekrety wydawał w imieniu własnym, a nie USA. Równocześnie funkcjonował japoński rząd, choć ograniczono jego kompetencje - były jednak wystarczające do wcielania w życie wytycznych amerykańskiej administracji.
MacArthur rozpoczął od budowy zrębów demokracji. 15 października 1945 r. przywrócił i rozszerzył zniesione przez obalony reżim swobody polityczne. Zlikwidował cenzurę, policję polityczną i 148 organizacji nacjonalistycznych. Stanowiska w administracji straciło prawie 200 tys. najbardziej skompromitowanych osób. Zaledwie co dziesiąty przedwojenny poseł mógł się nadal parać polityką - innych dyskwalifikowało wspieranie totalitarnego reżimu. Z przeszłością ostatecznie uporano się 23 grudnia 1948 r., gdy po procesie w Tokio - dłuższym od norymberskiego - na szubienicach zawisło siedmiu zbrodniarzy wojennych, w tym dwóch byłych premierów. Inne trybunały osądziły jeszcze ponad 5 tys. osób, 920 z nich stracono.

Cygaro cesarza
Dla wielu Amerykanów, Chińczyków i Rosjan symbolem zła, które wyrządziła podczas II wojny światowej Japonia, był cesarz Hirohito. Nie stanął on jednak przed trybunałem. Na jego osądzenie - proces niemal na pewno zakończyłby się wyrokiem śmierci - nie pozwolił MacArthur. Generał przypominał rok 1918 w Niemczech
- zniesienie monarchii doprowadziło tam do chaosu i w konsekwencji utorowało drogę nazistom. MacArthur nie chciał, by w Japonii powtórzono ten błąd. W jego scenariuszu cesarz miał odgrywać rolę "zakładnika demokracji" i gwaranta wprowadzanych reform. Miał być autorytetem, który pokaże poddanym nową drogę. Drogę, którą wytyczał MacArthur.
Hirohito czuł respekt przed generałem. Przy pierwszym spotkaniu z amerykańskim namiestnikiem monarcha był tak stremowany, że "z wdzięcznością" przyjął ofiarowane mu cygaro, choć - jak się potem okazało - nigdy nie palił.
MacArthur wiedział, że nie da się zbudować w Japonii demokracji bez udziału Japończyków. Cesarz gwarantował wiarygodność zmian, potrzeba było jednak czegoś więcej niż symbolu - należało zbudować elity nowej władzy. Amerykanom pomogli w tym japońscy politycy starszego pokolenia. Za panowania reżimu większość z nich była więziona, wielu świadomie nie brało udziału w życiu publicznym. Przyszli premierzy Kijuro Shidehara i Shigeru Yoshida (współautor japońskiego cudu gospodarczego) uznali utrzymanie monarchii za filar sukcesu przy budowie demokracji. Jako anglofile wspominali japońsko-brytyjski sojusz z lat swej młodości i marzyli o jego wskrzeszeniu - tym razem z udziałem USA.

Żywność albo kule
Nowa Japonia miała być pozbawiona ogromnych sił zbrojnych. Zamiast kilkumilionowej armii miały jej wystarczyć siły samoobrony. Trzeba było jednak rozwiązać problem ośmiu milionów zdemobilizowanych żołnierzy. Na polecenie MacArthura wypłacono im miliony jenów zaległego żołdu. Również cywile mogli liczyć na odszkodowania związane z wojną. Decyzja w tej sprawie przysporzyła generałowi popularności, ale ogromne wypłaty zaczęły grozić wybuchem hiperinflacji.
Dodatkowym kłopotem było siedem milionów uchodźców, którzy przybyli do zrujnowanego nalotami kraju z utraconych kolonii. Sytuacja gospodarcza Japonii zaczęła się pogarszać i pojawiła się groźba wybuchu społecznego niezadowolenia. MacArthur zażądał od Białego Domu pomocy finansowej. "Przyślijcie mi żywność lub kule" - miał powiedzieć. Poskutkowało. Przez sześć lat po zakończeniu wojny Amerykanie przeznaczyli na pomoc dla Japonii 2,5 mld dolarów.
Generał zarządził też reformę rolną. Akty własności ziemi otrzymało 4,7 mln chłopów, dzięki czemu gwałtownie wzrosła produkcja żywności i poprawiła się sytuacja na rynku. MacArthur stanął w obronie japońskich fabryk, które początkowo Amerykanie chcieli zdemontować. Wartość przejętego przez aliantów w tym kraju parku maszynowego nie przekroczyła 40 mln dolarów, podczas gdy wartość łupu Sowietów w pojapońskiej Mandżurii sięgnęła miliarda dolarów.
Główną zdobyczą wywiezioną przez Amerykanów z Kraju Kwitnącej Wiśni stało się 50 tys. japońskich żon. Waszyngtonowi, sarkającemu na dopuszczenie do "spoufalania się z nieprzyjacielem", MacArthur odpowiedział z drwiną: "Nie wydaję rozkazów, nie mając pewności, że zostaną wykonane".

Prostytutka w parlamencie
Nowy porządek przypieczętowała konstytucja napisana w sztabie MacArthura przy udziale samego generała. Była przepojona pacyfizmem (art. 9 mówił o wyrzeczeniu się wojen po wsze czasy), wprowadzała odpowiedzialność rządu przed parlamentem i ustanawiała samorząd terytorialny. Ograniczono prerogatywy cesarza, który zrzekł się boskiego statusu (jak napisał: "fałszywej koncepcji, że cesarz jest boski i że Japończycy stoją wyżej od innych ras"). Monarcha stał się "symbolem państwa i jedności narodu". Rewolucyjne w stosunkach japońskich było podkreślenie zasady równości płci: kobiety znalazły się w organach lokalnej władzy, wprowadzono koedukacyjne szkoły, a na ulicach pojawiły się policjantki.
W nowym parlamencie zasiadło 29 posłanek. Gdy generałowi doniesiono, że wśród nich jest była prostytutka, zapytał, ile otrzymała głosów. 256 tys. - usłyszał. "No, no. Głosowało na nią chyba więcej ludzi, niż korzystało z jej usług" - powiedział i podpisał skierowany do niej - podobnie jak do wszystkich nowych parlamentarzystów - list gratulacyjny.
Kiedy Truman odwołał MacArthura, Japonia - wedle Stalina "wiodąca nędzny żywot pod butem imperializmu amerykańskiego" - radziła sobie ekonomicznie całkiem nieźle. Na ceremonię podpisania traktatu pokojowego we wrześniu 1951 r. MacArthur nie został zaproszony. Wpływowe koła intelektualne w USA nie mogły się pogodzić z tym, że demokrację, reformę rolną i równouprawnienie kobiet wprowadził w Japonii człowiek uważany za... "ucieleśnienie reakcji, konserwatyzmu i męskiego szowinizmu".
Okupacja i odbudowa Japonii stała się wzorem podczas operacji w Wietnamie, a ostatnio w Iraku. Wielonarodowe, sztucznie stworzone państwo irackie różni się jednak ogromnie od monoetnicznej i mającej starożytne tradycje państwowe Japonii. Nie ma osoby, wokół której Irakijczycy mogliby się zjednoczyć jak Japończycy wokół cesarza. W przeciwieństwie do mieszkańców Japonii - świadomych, że ponieśli porażkę mimo fanatycznej obrony - Irakijczycy zdają się sądzić, że ponieważ na serio się nie bili, to nie zostali pokonani, a od zwycięzców oczekują nie represji, lecz cudów. Nie ma też dowódcy i administratora na miarę Douglasa MacArthura.

Douglas MacArthur
(1880-1964), jeden z zaledwie sześciu w dziejach USA pięciogwiazdkowych generałów, był enfant terrible amerykańskiej armii. Wsławił się niezwykłą odwagą (otrzymał za nią 13 odznaczeń), dwukrotnie - w Meksyku i w 1918 r. we Francji - nieprzyjacielskie kule przeszyły jego mundur. Respekt czuł ponoć tylko przed despotyczną matką, ukrywał przed nią na przykład romans z filipińską tancerką Isabel Rosario, której kupował biżuterię i ekskluzywną bieliznę, ale nie sukienki, by nie pokazywała się na ulicy. Jego przełożeni - gen. John Pershing (MacArthur odbił mu dziewczynę) i szef sztabu George Marshall - nie znosili go, on nazywał ich pentagońską juntą. Nosił zawsze dopasowany mundur, słoneczne okulary, palił ogromną fajkę z kaczana kukurydzy.
W wojnie z Japonią MacArthur był naczelnym wodzem sił lądowych, przeprowadził 46 zwycięskich desantów, w których zginęło 90 tys. Amerykanów - mniej, niż poległo w samej tylko bitwie w Ardenach. Po przyjęciu w imieniu aliantów kapitulacji Japonii nadzorował jej okupację. Mianowany w 1950 r. naczelnym wodzem w wojnie koreańskiej rozbił doszczętnie napastniczą armię Kim Ir Sena, a po interwencji wojsk ChRL żądał walki aż do zwycięstwa. Prezydent Truman (nazywający generała Mr Primadonna) uznał to za niesubordynację i odwołał go ze wszystkich stanowisk. MacArthur zakończył karierę mową w Kongresie USA, podczas której podobno "republikanom zwilgotniały oczy, a demokratom spodnie". Tuż przed śmiercią żałował, że nie zobaczy własnego pogrzebu, bo "nigdy nie widział pochówku pięciogwiazdkowego generała". n
Okładka tygodnika WPROST: 44/2003
Więcej możesz przeczytać w 44/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • LAGA & CZOŁGU IP
    Pan Doktor jest prze dobry;d mega dobry i ma moc wiedzy ! pozdro od LAGI i CZOŁGA

    Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2003 (1092)

    • Wprost od czytelników 2 lis 2003 Pomniejszanie mniejszości Nareszcie! Bardzo się cieszę, że w artykule Sławomira Sieradzkiego "Pomniejszanie mniejszości" ("Wprost" nr 42) został przedstawiony obiektywny obraz stosunków polsko-niemieckich.... 3
    • Na stronie - Gra zespołowa 2 lis 2003 Czy można wygrać mecz piłki nożnej, gdy część drużyny kopie swoich po kostkach i strzela do własnej bramki? 3
    • Peryskop 2 lis 2003 Spisek psuje złotówkę Od dwóch miesięcy wartość złotego spada. Od początku września (euro - 4,35 zł) nasza waluta bije kolejne rekordy: 4,50 zł (15 IX), 4,60 zł (29 IX), ostatnio (24 X) - 4,70 zł. Co się dzieje?... 6
    • Dossier 2 lis 2003 Marek BOROWSKI marszałek Sejmu, poseł SLD "Jest taki dramat komediowy napisany przez angielskiego autora Willy'ego Russela 'Edukacja Rity', dość znany. Zdaje się, że trzeba będzie dopisać drugą część 'Edukacja Anity'" Program... 7
    • Poczta 2 lis 2003 Marsjanie atakują! Zastanawiam się, skąd profesor Ryszard Legutko czerpał dane do swojego artykułu "Marsjanie atakują!" (nr 42). Czy zapoznał się z zawartością Zielonego Manifestu? Czy zna z imienia, nazwiska oraz życiorysu... 9
    • Kadry 2 lis 2003 9
    • M&M 2 lis 2003  WYJAŚNIENIE Opowiadał mi wczoraj znajomy krakowiak, że wreszcie mu się zgadza jak z pętelką hetka, bo właśnie się dowiedział od pani Błochowiak kogóż to Lech Wałęsa chciał puścić w skarpetkach. 10
    • Playback 2 lis 2003 10
    • Burza na Węgrzech 2 lis 2003 Nasza publikacja "Węgrzy NATO - nie" ("Wprost" nr 43) w Budapeszcie wywołała prawdziwą burzę. 10
    • Z życia koalicji 2 lis 2003 Dzięki najgorszemu ministrowi Eurazji od czasów paleolitu, czyli Polowi Markowi, od przyszłego roku zapłacimy za benzynę o 15 groszy więcej. Mamy hasło: "Rodacy, podziękujmy Unii Pracy!". Pol co prawda ściemnia, że za te... 12
    • Z życia opozycji 2 lis 2003 W parlamencie Europejskim Liga Polskich Rodzin szuka sojuszników wśród zachodnich partii prawicowych. Padło między innymi na brytyjskich konserwatystów. Doszło do sympatycznego spotkanka, na którym pierwsze skrzypce... 13
    • Fotoplastykon 2 lis 2003 14
    • Trąd 2 lis 2003 Policja kontra policyjna mafia 16
    • Hipermarket wiary 2 lis 2003 Polak katolik zachowuje się jak klient supermarketu, który wybiera z półki to, co mu akurat odpowiada 24
    • Agresja prawna 2 lis 2003 Już ponad 30 tys. Niemców żąda zwrotu mienia pozostawionego w Polsce. 28
    • Nałęcz - Żydzi, masoni, cykliści 2 lis 2003 Można się tylko modlić, by Pan Bóg przywrócił rozsądek liderom LPR 34
    • Zawracanie gitary - Państwu na ratunek 2 lis 2003 Opozycja przypuściła zajadły atak na projaśniepaństwową politykę SLD. Wstyd! 34
    • Giełda i wektory 2 lis 2003 Hossa Świat Wycena cala Wysocy są lepiej opłacani niż ich niżsi koledzy - wynika z badań Timothy'ego Judge'a z University of Florida. Wzrost wyższy o cal (2,54 cm) oznacza zwiększenie rocznych dochodów o 789 USD. Judge przyznaje,... 36
    • Związkokracja pod trybunał 2 lis 2003 O 25 procent podnoszą koszty pracy przywileje dla związkowców 38
    • Stachanowcy absurdu 2 lis 2003 Od Ajchlera do Woźniakowskiego, czyli alfabet szkodników gospodarczych. 44
    • Portfel strachu 2 lis 2003 Jak teraz oszczędzać, żeby zarobić 50
    • Ekonomista zdrowego rozsądku 2 lis 2003 Profesor Wacław Wilczyński skończył 80 lat 52
    • Załatwione odmownie - Filozof głową bije... 2 lis 2003 Europa, jaka marzy się marksizującym filozofom, na szczęście nigdy nie powstanie 54
    • Supersam 2 lis 2003 Minijaguar Koncepcyjny model jaguara R-D6 był jedną z gwiazd frankfurckiego salonu samochodowego. Głównie ze względu na tylne drzwi, otwierane do tyłu (tzw. kurołapy), klapę bagażnika uchylaną w bok i niewielkie - jak na jaguara -... 56
    • Miliard w rozumie 2 lis 2003 To mit, że Polacy są przede wszystkim humanistami - wynika z Narodowego Testu Inteligencji 58
    • Stypendium sukcesu 2 lis 2003 Przewodnik "Wprost" po zagranicznych stypendiach 62
    • Przyczajony Tygrys 2 lis 2003 Mistrz bez skazy i porażki na koncie jest odczłowieczony, plastikowy - uważa Dariusz Michalczewski 68
    • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Podróże po krainie kuchni 2 lis 2003 Drogi Przyjacielu! Spędzam właśnie dużo czasu w Katowicach, śpię w pokoiku gościnnym Teatru Śląskiego, a w przerwach między próbami buszuję po mieście. Jest tu co robić - spektakle, koncerty, muzea, wystawy, ale, powiadam ci, na najciekawszą ekspozycję trafiłem w sklepie Świat... 70
    • Ekran osobisty - Big Rywin 2 lis 2003 Polemika Anity Błochowiak z Adamem Michnikiem na temat kolorowych skarpetek przejdzie do historii telewizyjnej rozrywki 72
    • Amerykański szogun 2 lis 2003 Jak generał Douglas MacArthur wprowadził w Japonii demokrację 74
    • Know-how 2 lis 2003 Nowa epidemia w Europie? W departamencie Var na południu Francji po raz pierwszy wykryto przeciwciała wirusa Zachodniego Nilu zarówno we krwi człowieka, jak i konia. Tamtejsze służby medyczne ogłosiły alarm epidemiologiczny. Od... 78
    • Rewolucja w skali mini 2 lis 2003 Bilion dolarów wart będzie za dziesięć lat rynek nanoproduktów, cieńszych od ludzkiego włosa 80
    • Ewa i hormon Adama 2 lis 2003 Kobiety pragnące zwiększyć popęd seksualny i witalność coraz częściej sięgają po testosteron 83
    • Miażdżenie miażdżycy - gdzie się leczyć (2) 2 lis 2003 Najlepsze w Polsce szpitale kardiochirurgiczne i kardiologiczne oraz urologiczne 84
    • Bez granic 2 lis 2003 Snajper na celowniku W Virginia Beach w stanie Wirginia rozpoczął się proces snajpera mordercy. John Allen Muhammad - jeden z dwóch snajperów, którzy terroryzowali rok temu Waszyngton i okolice stolicy USA - jest oskarżony... 90
    • Demonstracja smoka 2 lis 2003 Azja niżej pokłoniła się prezydentowi Chin niż prezydentowi USA 92
    • Atomowy szantaż ajatollahów 2 lis 2003 Mosad otrzymał rozkaz przygotowania planów zniszczenia irańskich instalacji jądrowych 96
    • Pogranicze morderców 2 lis 2003 Śledztwo TVN i "Wprost": zagadkowe morderstwa kobiet zdarzają się już wzdłuż całej północnej granicy Meksyku 100
    • Menu 2 lis 2003 Wideo Czarownice z Nowego Jorku "Witaj w wieku bez niewinności", "Miłość i romans istnieją już tylko u gejów" - takie hasła usłyszeli zdumieni Amerykanie oglądający pierwszy odcinek "Seksu w wielkim... 104
    • Blues łgarzy 2 lis 2003 Dzięki białym Brytyjczykom muzyka czarnych Amerykanów podbiła świat 106
    • Czysty brudas 2 lis 2003 Nawrócony łotr zdobył najważniejszą brytyjską nagrodę literacką 110
    • Płyty Kuby Wojewódzkiego 2 lis 2003 Ladies Kocham piersi. Bez względu na to, czy są to Pierwsze Piersi Rzeczypospolitej, czy są to piersi Hey do przodu, czy też nie. A jako że podstawowym nośnikiem piersi, o których myślę, jest kobieta, ta płyta jest właśnie... 111
    • Gandziolatki 2 lis 2003 Amfetamina zastąpiła alkohol w roli pożywki literackiej mitologii 112
    • Kino Tomasza Raczka 2 lis 2003 Buffalo Soldiers Reżyseria: Gregor Jordan W rolach głównych: Joaquin Phoenix, Ed Harris, Scott Glenn, Anna Paquin Wielka Brytania/USA/Niemcy 2001 Historia żołnierzy USA stacjonujących w bazach na terenie Niemiec (tuż przed obaleniem... 113
    • Sława i chała 2 lis 2003 Teatr Order za szklankę wody Bohumil Hrabal nie pisał sztuk, ale jego proza pełna wyrazistych postaci (śmiesznych i jednocześnie wzruszających) aż prosi się o pokazanie ich w teatrze czy w filmie. Oglądając adaptację opowiadania... 114
    • Nowowizja - Fakty i hipotezy 2 lis 2003 Dobry tytuł to połowa sukcesu. Na przykład czasopismo mogłoby się nazywać "Informacje dla Ciebie", ale lepiej i bardziej międzynarodowo zabrzmi "Fakt you" 116
    • Śmiesznoty - Show Adama 2 lis 2003 Nic dziwnego, że Adam Michnik marzy o własnej telewizji. To prawdziwy showman. W gazetowych tekstach mentorski, niemiłosiernie poprawny politycznie, w rozmowach radiowych męczący wadą wymowy - jedynie na wizji tworzy prawdziwą kreację. 116
    • Organ Ludu 2 lis 2003 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 44 (57) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 27 października 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Spotkania I sekretarza z ludźmi pracy Ostatnio media i opozycja, powołując się na tzw. sondaże,... 117
    • Skibą w mur - Dwa wielkie Gie 2 lis 2003 Gangsterzy i geje jako bohaterowie mediów mają wielką siłę przyciągania. Ostatnio mocno ciągnie do gejów posła Romana Giertycha 118

    ZKDP - Nakład kontrolowany