Rewolucja w skali mini

Rewolucja w skali mini

Bilion dolarów wart będzie za dziesięć lat rynek nanoproduktów, cieńszych od ludzkiego włosa
Mikroskopijne bioczujniki wykrywające zmiany nowotworowe w ludzkich tkankach stworzyła grupa chemików z Wrocławia. Strzelbą genową (gen-gun), czyli niewidocznymi gołym okiem, wstrzykiwanymi pod skórę tzw. nanocząstkami, które regenerują uszkodzone wypustki komórek nerwowych, zajął się zespół prof. Leona Gradonia z Politechniki Warszawskiej we współpracy z Uniwersytetem w Minnesocie. Bakteriobójcze tkaniny zawierające nanocząstki otrzymane z metalicznego srebra opracowali specjaliści pod kierunkiem prof. Wiesława Stręka z Instytutu Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN we Wrocławiu i Instytutu Inżynierii Materiałów Włókienniczych w Łodzi.
Jeszcze niedawno pomysł tworzenia materiałów i urządzeń o rozmiarach mniejszych od grubości ludzkiego włosa uważano za absurdalny, a jego autora Erica Drexlera - za wariata. Dziesięć lat temu amerykański badacz i wynalazca uzyskał pierwszy doktorat w dziedzinie nanotechnologii, a wkrótce potem świat pospiesznie wskoczył do wagonu z napisem "nano". Nanotechnologia, czyli technika manipulowania atomami i molekułami (nanometr to milionowa część milimetra), staje się czymś w rodzaju świętego Graala współczesnej cywilizacji. Amerykańska Narodowa Fundacja Nauki (NSF) przewiduje, że międzynarodowy rynek nanoproduktów za 10 lat osiągnie olbrzymią wartość biliona USD.

Pociąg molekularny
Nikogo już nie dziwią projekty skonstruowania sterowanych z zewnątrz minirobotów wielkości zaledwie komórki krwi, mających naprawiać zniszczone tkanki w organizmie człowieka. Nie zaskakują też pomysły windy wznoszącej się na wysokość 100 tys. km po taśmie z tzw. nanorurek - niezwykle wytrzymałych nowych materiałów. Brytyjski chemik Fraser Stoddart skonstruował zbudowany zaledwie z kilku tuzinów atomów pociąg molekularny. Był niewidzialny gołym okiem, ale podróżował po molekularnych torach, zatrzymując się regularnie na czterech stacjach! W podobny sposób w ośrodku badawczym Seagate zbudowano komputerową głowicę zapisująco-odtwarzającą grubości kilku atomów. W ostatnich kilku latach na świecie powstało ponad 500 firm zajmujących się zastosowaniem nanotechniki w medycynie, elektronice, informatyce, lotnictwie i budowie samochodów. W ubiegłym roku w Stanach Zjednoczonych, Japonii, Europie i Chinach z funduszów rządowych i prywatnych przeznaczono na ten cel około 4 mld USD.
W wyścigu do nanolandii mimo braku pieniędzy na badania uczestniczą również polscy naukowcy. - Nie jesteśmy w tej dziedzinie kopciuszkiem, choć na świecie nanotechnologią zajmuje się ponad milion osób, a w Polsce jedynie około tysiąca - twierdzi prof. Jan Kurzydłowski z Politechniki Warszawskiej. Kilkuosobowa grupa inżynierów chemików z tej uczelni współpracuje z Japończykami w konstruowaniu robotów usuwających złogi cholesterolu z naczyń krwionośnych oraz z Amerykanami w regeneracji zniszczonych nerwów za pomocą nanocząstek. W Instytucie Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych we Wrocławiu grupa prof. Wiesława Stręka wytwarza cząsteczki krystaliczne o rozmiarach kilkudziesięciu atomów. Są to tzw. układy optycznie aktywne, znacznie tańsze niż lasery i mające wiele zastosowań w optoelektronice. Takie układy pobudzane jonami pierwiastków ziem rzadkich świecą na zielono i niebiesko.
- Otrzymałem propozycję z Instytutu Laserów, Fotoniki i Biofotoniki Uniwersytetu Stanowego w Nowym Jorku, żeby wspólnie wytwarzać materiały dla świecących ekranów - mówi prof. Stręk.

Ułożyć atomy
Rewolucję w technice zapoczątkowało odkrycie, że własności wielu materiałów zależą nie tylko od rodzaju tworzących je atomów, ale także od ich ułożenia w przestrzeni. Jeśli zmienimy umiejscowienie atomów węgla, możemy otrzymać diament. Jeśli to samo zrobimy z piaskiem - uzyskamy chip do komputera. Gdybyśmy umieli odpowiednio wykorzystać molekuły gleby, wody i powietrza, moglibyśmy zsyntetyzować ziemniaki. Uczeni wykryli nowe formy węgla - powstające spontanicznie tzw. fulereny (budową przypominające piłkę nożną) oraz zdumiewająco wytrzymałe nanorurki węglowe. Połączenia atomów węgla w tych nanorurkach są silniejsze niż w diamencie! W laboratoriach japońskich, amerykańskich, europejskich tworzone są nowe konfiguracje atomów, by zbadać, jak zmienią się ich właściwości. Wielkie ponadnarodowe koncerny, takie jak IBM, Hewlett-Packard, NEC, Mitsubishi, Fuji, Dow Chemical, rozpoczęły wyścig. Ich celem jest zbudowanie komputerów o mocy obliczeniowej wielokrotnie (1012 razy) większej od obecnych. Powstają pamięć molekularna, płaskie ekrany kolorowe o wysokiej rozdzielczości i wyświetlacze trójwymiarowe. Produkowane są lakiery samochodowe, których nie można zarysować, szkła ciemniejące pod wpływem światła oraz niepalne drewno.
Atomów nie da się wziąć w palce i umieścić tam, gdzie trzeba. Przez długi czas obawiano się, że w ogóle nie będzie można ich zobaczyć. Zwykłe światło przelatuje obok atomu, jakby go w ogóle nie było. - Zmiana nie uporządkowanej formy materii w funkcjonalny obiekt o niewielkich rozmiarach jest bardzo trudna. W naszych pracach budulcem są nanocząstki, z których można wytwarzać obiekty o unikalnych właściwościach - tłumaczy prof. Leon Gradoń z Wydziału Inżynierii Chemicznej i Procesowej Politechniki Warszawskiej. Uczony demonstruje zdjęcia porowatych kulek o średnicy 250 nanometrów, czyli 400 razy mniejszej od średnicy ludzkiego włosa. Kulki mają idealne kształty, a jednakowej wielkości otwory są w nich rozmieszczone symetrycznie. Jak można otrzymać takie regularne nanocząstki na skalę przemysłową? Powstają one w reaktorze chemicznym podczas chłodzenia gazu, a techniczne parametry procesu są wynikiem wyrafinowanego modelowania matematycznego. Nanocząstki mają przenosić do płuc leki ratujące życie astmatykom i chorym na cukrzycę. Pęcherzyki płucne, których łączna powierzchnia u dorosłego wynosi około 90 m2, są znakomitymi wrotami krwiobiegu. Umieszczona w porach substancja czynna leku uwalnia się we krwi stopniowo, w dokładnie zaplanowanym czasie, a insulina wydzielana jest właśnie w takim tempie, w jakim trzustka wytwarza ją u osób zdrowych. Ośmioosobowy zespół prof. Gradonia wspólnie z grupą chemików i inżynierów z uniwersytetu w Hiroszimie opracowuje nanokapsułki z preparatami promieniotwórczymi, które mają trafiać wprost do komórek nowotworu.

Teraz nano-Polska
Nanotechnologię uznano już za kolejny skok technologiczny w rozwoju cywilizacji. Uczeni z Tajwanu wspólnie z polskimi naukowcami będą prowadzić badania nad materiałami dla elektroniki, takimi jak nanorurki węglowe ustawiane jedna obok drugiej niczym gęste miniaturowe szczotki. Takie rurki po podłączeniu do nich prądu wysyłają promieniowanie. Można z nich tworzyć ekrany telewizyjne grubości milimetra, a Tajwan jest jednym z największych producentów monitorów komputerowych. Z kolei lotnictwo Stanów Zjednoczonych jest zainteresowane polskimi badaniami nad włóknami polimerowymi zawierającymi nanoproszki magnetyczne. Można z nich produkować czujniki pola magnetycznego, ekrany pochłaniające promieniowanie, maty chroniące przed polem magnetycznym wytwarzanym przez komputery i telefony komórkowe.
Zespół prof. Stręka z Wrocławia na zamówienie Europejskiego Banku Centralnego prowadzi badania nad zawierającymi nanocząstki włóknami wykorzystywanymi do produkcji papierów wartościowych. Takie włókna mają ukryte cechy pozwalające zidentyfikować banknoty, czeki podróżne i bilety. Prof. Marcin Leonowicz z Politechniki Warszawskiej współpracuje z instytutami badawczymi American Air Force, projektując nanoczujniki do wykrywania niebezpiecznych pól magnetycznych. - Amerykanów, którzy wnikliwie obserwują, co się u nas dzieje, bardzo interesuje współpraca z nami, bo mamy dobrych specjalistów - mówi prof. Leonowicz. Potęga intelektu jest w tej skomplikowanej dziedzinie równie ważna jak brzęcząca moneta.
Okładka tygodnika WPROST: 44/2003
Więcej możesz przeczytać w 44/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 44/2003 (1092)

  • Wprost od czytelników 2 lis 2003 Pomniejszanie mniejszości Nareszcie! Bardzo się cieszę, że w artykule Sławomira Sieradzkiego "Pomniejszanie mniejszości" ("Wprost" nr 42) został przedstawiony obiektywny obraz stosunków polsko-niemieckich.... 3
  • Na stronie - Gra zespołowa 2 lis 2003 Czy można wygrać mecz piłki nożnej, gdy część drużyny kopie swoich po kostkach i strzela do własnej bramki? 3
  • Peryskop 2 lis 2003 Spisek psuje złotówkę Od dwóch miesięcy wartość złotego spada. Od początku września (euro - 4,35 zł) nasza waluta bije kolejne rekordy: 4,50 zł (15 IX), 4,60 zł (29 IX), ostatnio (24 X) - 4,70 zł. Co się dzieje?... 6
  • Dossier 2 lis 2003 Marek BOROWSKI marszałek Sejmu, poseł SLD "Jest taki dramat komediowy napisany przez angielskiego autora Willy'ego Russela 'Edukacja Rity', dość znany. Zdaje się, że trzeba będzie dopisać drugą część 'Edukacja Anity'" Program... 7
  • Poczta 2 lis 2003 Marsjanie atakują! Zastanawiam się, skąd profesor Ryszard Legutko czerpał dane do swojego artykułu "Marsjanie atakują!" (nr 42). Czy zapoznał się z zawartością Zielonego Manifestu? Czy zna z imienia, nazwiska oraz życiorysu... 9
  • Kadry 2 lis 2003 9
  • M&M 2 lis 2003  WYJAŚNIENIE Opowiadał mi wczoraj znajomy krakowiak, że wreszcie mu się zgadza jak z pętelką hetka, bo właśnie się dowiedział od pani Błochowiak kogóż to Lech Wałęsa chciał puścić w skarpetkach. 10
  • Playback 2 lis 2003 10
  • Burza na Węgrzech 2 lis 2003 Nasza publikacja "Węgrzy NATO - nie" ("Wprost" nr 43) w Budapeszcie wywołała prawdziwą burzę. 10
  • Z życia koalicji 2 lis 2003 Dzięki najgorszemu ministrowi Eurazji od czasów paleolitu, czyli Polowi Markowi, od przyszłego roku zapłacimy za benzynę o 15 groszy więcej. Mamy hasło: "Rodacy, podziękujmy Unii Pracy!". Pol co prawda ściemnia, że za te... 12
  • Z życia opozycji 2 lis 2003 W parlamencie Europejskim Liga Polskich Rodzin szuka sojuszników wśród zachodnich partii prawicowych. Padło między innymi na brytyjskich konserwatystów. Doszło do sympatycznego spotkanka, na którym pierwsze skrzypce... 13
  • Fotoplastykon 2 lis 2003 14
  • Trąd 2 lis 2003 Policja kontra policyjna mafia 16
  • Hipermarket wiary 2 lis 2003 Polak katolik zachowuje się jak klient supermarketu, który wybiera z półki to, co mu akurat odpowiada 24
  • Agresja prawna 2 lis 2003 Już ponad 30 tys. Niemców żąda zwrotu mienia pozostawionego w Polsce. 28
  • Nałęcz - Żydzi, masoni, cykliści 2 lis 2003 Można się tylko modlić, by Pan Bóg przywrócił rozsądek liderom LPR 34
  • Zawracanie gitary - Państwu na ratunek 2 lis 2003 Opozycja przypuściła zajadły atak na projaśniepaństwową politykę SLD. Wstyd! 34
  • Giełda i wektory 2 lis 2003 Hossa Świat Wycena cala Wysocy są lepiej opłacani niż ich niżsi koledzy - wynika z badań Timothy'ego Judge'a z University of Florida. Wzrost wyższy o cal (2,54 cm) oznacza zwiększenie rocznych dochodów o 789 USD. Judge przyznaje,... 36
  • Związkokracja pod trybunał 2 lis 2003 O 25 procent podnoszą koszty pracy przywileje dla związkowców 38
  • Stachanowcy absurdu 2 lis 2003 Od Ajchlera do Woźniakowskiego, czyli alfabet szkodników gospodarczych. 44
  • Portfel strachu 2 lis 2003 Jak teraz oszczędzać, żeby zarobić 50
  • Ekonomista zdrowego rozsądku 2 lis 2003 Profesor Wacław Wilczyński skończył 80 lat 52
  • Załatwione odmownie - Filozof głową bije... 2 lis 2003 Europa, jaka marzy się marksizującym filozofom, na szczęście nigdy nie powstanie 54
  • Supersam 2 lis 2003 Minijaguar Koncepcyjny model jaguara R-D6 był jedną z gwiazd frankfurckiego salonu samochodowego. Głównie ze względu na tylne drzwi, otwierane do tyłu (tzw. kurołapy), klapę bagażnika uchylaną w bok i niewielkie - jak na jaguara -... 56
  • Miliard w rozumie 2 lis 2003 To mit, że Polacy są przede wszystkim humanistami - wynika z Narodowego Testu Inteligencji 58
  • Stypendium sukcesu 2 lis 2003 Przewodnik "Wprost" po zagranicznych stypendiach 62
  • Przyczajony Tygrys 2 lis 2003 Mistrz bez skazy i porażki na koncie jest odczłowieczony, plastikowy - uważa Dariusz Michalczewski 68
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Podróże po krainie kuchni 2 lis 2003 Drogi Przyjacielu! Spędzam właśnie dużo czasu w Katowicach, śpię w pokoiku gościnnym Teatru Śląskiego, a w przerwach między próbami buszuję po mieście. Jest tu co robić - spektakle, koncerty, muzea, wystawy, ale, powiadam ci, na najciekawszą ekspozycję trafiłem w sklepie Świat... 70
  • Ekran osobisty - Big Rywin 2 lis 2003 Polemika Anity Błochowiak z Adamem Michnikiem na temat kolorowych skarpetek przejdzie do historii telewizyjnej rozrywki 72
  • Amerykański szogun 2 lis 2003 Jak generał Douglas MacArthur wprowadził w Japonii demokrację 74
  • Know-how 2 lis 2003 Nowa epidemia w Europie? W departamencie Var na południu Francji po raz pierwszy wykryto przeciwciała wirusa Zachodniego Nilu zarówno we krwi człowieka, jak i konia. Tamtejsze służby medyczne ogłosiły alarm epidemiologiczny. Od... 78
  • Rewolucja w skali mini 2 lis 2003 Bilion dolarów wart będzie za dziesięć lat rynek nanoproduktów, cieńszych od ludzkiego włosa 80
  • Ewa i hormon Adama 2 lis 2003 Kobiety pragnące zwiększyć popęd seksualny i witalność coraz częściej sięgają po testosteron 83
  • Miażdżenie miażdżycy - gdzie się leczyć (2) 2 lis 2003 Najlepsze w Polsce szpitale kardiochirurgiczne i kardiologiczne oraz urologiczne 84
  • Bez granic 2 lis 2003 Snajper na celowniku W Virginia Beach w stanie Wirginia rozpoczął się proces snajpera mordercy. John Allen Muhammad - jeden z dwóch snajperów, którzy terroryzowali rok temu Waszyngton i okolice stolicy USA - jest oskarżony... 90
  • Demonstracja smoka 2 lis 2003 Azja niżej pokłoniła się prezydentowi Chin niż prezydentowi USA 92
  • Atomowy szantaż ajatollahów 2 lis 2003 Mosad otrzymał rozkaz przygotowania planów zniszczenia irańskich instalacji jądrowych 96
  • Pogranicze morderców 2 lis 2003 Śledztwo TVN i "Wprost": zagadkowe morderstwa kobiet zdarzają się już wzdłuż całej północnej granicy Meksyku 100
  • Menu 2 lis 2003 Wideo Czarownice z Nowego Jorku "Witaj w wieku bez niewinności", "Miłość i romans istnieją już tylko u gejów" - takie hasła usłyszeli zdumieni Amerykanie oglądający pierwszy odcinek "Seksu w wielkim... 104
  • Blues łgarzy 2 lis 2003 Dzięki białym Brytyjczykom muzyka czarnych Amerykanów podbiła świat 106
  • Czysty brudas 2 lis 2003 Nawrócony łotr zdobył najważniejszą brytyjską nagrodę literacką 110
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 2 lis 2003 Ladies Kocham piersi. Bez względu na to, czy są to Pierwsze Piersi Rzeczypospolitej, czy są to piersi Hey do przodu, czy też nie. A jako że podstawowym nośnikiem piersi, o których myślę, jest kobieta, ta płyta jest właśnie... 111
  • Gandziolatki 2 lis 2003 Amfetamina zastąpiła alkohol w roli pożywki literackiej mitologii 112
  • Kino Tomasza Raczka 2 lis 2003 Buffalo Soldiers Reżyseria: Gregor Jordan W rolach głównych: Joaquin Phoenix, Ed Harris, Scott Glenn, Anna Paquin Wielka Brytania/USA/Niemcy 2001 Historia żołnierzy USA stacjonujących w bazach na terenie Niemiec (tuż przed obaleniem... 113
  • Sława i chała 2 lis 2003 Teatr Order za szklankę wody Bohumil Hrabal nie pisał sztuk, ale jego proza pełna wyrazistych postaci (śmiesznych i jednocześnie wzruszających) aż prosi się o pokazanie ich w teatrze czy w filmie. Oglądając adaptację opowiadania... 114
  • Nowowizja - Fakty i hipotezy 2 lis 2003 Dobry tytuł to połowa sukcesu. Na przykład czasopismo mogłoby się nazywać "Informacje dla Ciebie", ale lepiej i bardziej międzynarodowo zabrzmi "Fakt you" 116
  • Śmiesznoty - Show Adama 2 lis 2003 Nic dziwnego, że Adam Michnik marzy o własnej telewizji. To prawdziwy showman. W gazetowych tekstach mentorski, niemiłosiernie poprawny politycznie, w rozmowach radiowych męczący wadą wymowy - jedynie na wizji tworzy prawdziwą kreację. 116
  • Organ Ludu 2 lis 2003 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 44 (57) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 27 października 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Spotkania I sekretarza z ludźmi pracy Ostatnio media i opozycja, powołując się na tzw. sondaże,... 117
  • Skibą w mur - Dwa wielkie Gie 2 lis 2003 Gangsterzy i geje jako bohaterowie mediów mają wielką siłę przyciągania. Ostatnio mocno ciągnie do gejów posła Romana Giertycha 118

ZKDP - Nakład kontrolowany