Ostatnie kuszenie budżetu

Ostatnie kuszenie budżetu

Dodano:   /  Zmieniono: 
Finansowanie kultury z publicznych pieniędzy jest tym, czym podłączanie prądu do martwej żaby Jaka jest różnica między produkcją kulturalną za pieniądze publiczne i prywatne? Za publiczne rzadko powstaje dobry produkt, za prywatne - rzadko zły. Tę różnicę można wyjaśnić na przykładzie eksperymentu Luigiego Galvaniego. Włoski anatom i fizjolog odkrył, że martwe ciało żaby zaczyna się poruszać pod wpływem prądu. Nie znaczy to jednak, że żaba żyje. Finansowanie produkcji kulturalnej z publicznych pieniędzy jest takim właśnie podłączaniem prądu do martwej żaby. Finansowanie kultury z pieniędzy prywatnych jest po prostu dbaniem o to, żeby dorosła żaba, zanim zdechnie, doczekała się żywotnego potomstwa. Innymi słowy - przyszłość i żywotność żab (powodzenie produkcji kulturalnej) nie zależy od prof. Galvaniego i prądu (państwa i budżetowych pieniędzy), lecz od samych żab (pomysłowości i skłonności do ryzyka twórców i tych, którzy chcą zainwestować w ich produkty).
Przypadek Gibson
Duża część polskich twórców lamentuje, że państwo, czyli podatnicy, przestało łożyć na ich hobby i śmie traktować ich dzieła jak zwykły towar. Najbardziej histeryczny głos z tej serii opublikowali twórcy we wrześniu 2002 r. w "Gazecie Wyborczej" pod hasłem "Demokratyczne zwycięstwo lumpa". Twierdzą tam, że wolny rynek ze swej istoty marginalizuje kulturę. To bzdura: akurat to niedostatek rynku marginalizuje kulturę. Na szczęście, coraz więcej twórców przekonuje się, że za własne lub pożyczone pieniądze powstaje lepsza sztuka, bo po pierwsze, musi się liczyć z odbiorcą, a po drugie - powstaje szybciej i taniej, więc przynosi większe zyski.
Za własne bądź pożyczone pieniądze debiutowali tak znani dziś twórcy filmowi jak Peter Jackson, Sam Raimi, Robert Rodriguez, Darren Aronofsky czy Kevin Smith. Ten ostatni swój głośny film "Clerks" kręcił w nocy w sklepie Quick Stop, gdzie w ciągu dnia był sprzedawcą. Na realizację przeznaczył pieniądze pochodzące ze sprzedaży kolekcji komiksów, sklepową pensję oraz część nie wykorzystanych oszczędności na czesne w Vancouver Film School (rzucił ją po kilku tygodniach). Tylko w amerykańskich kinach film Smitha zarobił ponad 3 mln dolarów.
Najsłynniejszym i najnowszym przykładem triumfu twórcy samofinansującego swoje pomysły jest Mel Gibson. Największe wytwórnie kolejno odrzucały scenariusz filmu "Pasja". Uważały, że projekt jest zbyt ryzykowny, by warto nań wyłożyć pieniądze. W dodatku miały świeżo w pamięci awanturę, jaką w 1988 r. wywołało "Ostatnie kuszenie Chrystusa" Martina Scorsese. Wówczas około 30 tys. osób pikietowało wytwórnię Universal. Gibson sięgnął więc po oszczędności (wyłożył 30 mln dolarów). To niewiele jak na produkcję filmową tej skali. Ale tak doświadczony twórca jak Gibson wiedział, ile naprawdę musi kosztować film. Oszczędzał na wszystkim co zbędne, a jako producent i reżyser miał pełną kontrolę nad każdym etapem powstawania filmu. Jego inwestycja okazała się jedną z najbardziej rentownych w historii: każdy wydany dolar przyniósł około 20 dolarów przychodu (wpływy z "Pasji" przekroczyły 600 mln dolarów).

Edi zwycięzca
W Polsce nie było tak spektakularnych przykładów, lecz i u nas twórcy dowodzą, że na kulturze można zarabiać, i to nawet na niszowych produkcjach. W 1997 r. zielonogórscy kabareciarze z Władysławem Sikorą, liderem kabaretu Potem na czele, założyli wytwórnię filmową A'YoY. Za własne pieniądze zrealizowali pełnometrażowy film "Robin Hood. Czwarta strzała". Film kupił II program telewizji publicznej i koszty zwróciły się z nawiązką.
Film "Edi" Piotra Trzaskalskiego wyprodukował za prywatne pieniądze Piotr Dzięcioł. "Ciało" Tomasza Koneckiego i Andrzeja Saramonowicza sfinansował Mariusz Łukasiewicz, nieżyjący już twórca Lukas Banku i Eurobanku. Oba filmy przyniosły spore zyski. Ich rynkowe powodzenie spowodowało, że dystrybutor, firma SPI, sam postanowił zarobić na produkcji, kręcąc "Łowców skór", nawiązujących do afery w łódzkim pogotowiu. Budżet był mały, więc twórcy oszczędzali: korzystali z prywatnych samochodów, zdjęcia kręcili tylko w naturalnych wnętrzach (piwnica ich koleżanki grała kostnicę). Mimo że "Łowcy skór" zostali okrzyknięci przez krytyków jedną z najgorszych polskich produkcji ubiegłego roku i filmu nie wprowadzono do kin (trafił od razu na DVD), udało się na nim zarobić. Zdecydował chwytliwy temat.
Dwa lata temu Paweł Dunin-Wąsowicz, właściciel małego wydawnictwa "Lampa i Iskra Boża", zainwestował w debiut maturzystki Doroty Masłowskiej - "Wojnę polsko-ruską pod flagą biało-czerwoną". Za zarobione na książce pieniądze wydaje dziś własne pismo kulturalne - "Lampa". Także pisarz Andrzej Stasiuk od ośmiu lat finansuje wydawanie swoich książek. Na wydrukowanie pierwszej pożyczył pieniądze od przyjaciół i rodziny. Razem z partnerką życiową Moniką Sznajderman robił skład i projekt graficzny. Książka "Przez rzekę" nie tylko zarobiła na spłacenie długów, ale także pozwoliła na utrzymanie wydawnictwa. Za własne pieniądze (we własnej oficynie) książki wydaje Anna Brzezińska, autorka powieści fantastycznych. Jakiś czas temu zaryzykowała też Olga Tokarczuk, ale niedawno zlikwidowała oficynę Ruta.

Opłacalne ryzyko
Sławomir Pietrzak, były gitarzysta zespołu Kult, na przełomie lat 80. i 90. założył w Niemczech wytwórnię płytową SP Records. Zaproponował Kazikowi Staszewskiemu, liderowi Kultu, wydawanie płyt zespołu za własne pieniądze. Krążki "Kult" i "Posłuchaj, to do Ciebie" sprzedały się tak dobrze, że Pietrzak mógł przenieść SP Records do kraju i rozbudować firmę. Płyta "Tata Kazika" rozeszła się w ponadpółmilionowym nakładzie. Pietrzak jako pierwszy w Polsce zaryzykował też swoje oszczędności na wydanie płyty hiphopowej zespołu Wzgórze Yapa 3. Krążek sprzedał się w nakładzie 250 tys. egzemplarzy.
Za własne pieniądze płyty wydają Tede i DJ Ostasz. Ich wytwórnia Wielkie Joł! jest odpowiedzialna za sukces debiutanckiej płyty grupy SiStars. Sami kręcą teledyski, chcą wprowadzić własną linię odzieży młodzieżowej.
Piosenkarka Kasia Stankiewicz opłaciła wydanie swojej najnowszej płyty "Extrapop". - Zaryzykowałam własne pieniądze, bo jeśli któraś piosenka okazuje się przebojem, zyski są niewspółmiernie większe niż wtedy, gdy ma się kontrakt z wytwórnią - mówi Stankiewicz. Przekonana o tym, że odniesie sukces, była wokalistka Varius Manx sprzedała mieszkanie. Inwestując, postanowiła zapłacić więcej za lepszą jakość. Dlatego ostateczna obróbka płyty odbywała się w Hamburgu, mimo że jest to dużo droższe niż w Polsce. Na razie zyski ze sprzedaży nie zwróciły zainwestowanych funduszy. Ale Stankiewicz uważa, że i tak warto ryzykować.
Bo przecież artysta to nie zawód specjalnej troski, lecz taki sam jak każdy inny, i ponosi takie samo ryzyko na rynku jak lekarz czy przedsiębiorca.


Izabela Cywińska
reżyser, była minister kultury
Państwo powinno, obok prywatnych inwestorów, wspierać kulturę. Oczywiście rozdzielanie pieniędzy jest trudne, bo wymaga sprawiedliwego sędziego, którego u nas nie ma. Kontroli nie mogą sprawować artyści, bo są o siebie nawzajem zazdrośni. Jedyne wyjście to brać przykład z innych, chociażby z Francji, która w dziedzinie kinematografii i teatru świetnie sobie radzi.

Katarzyna Grochola
pisarka
Nigdy nie byłam dotowana i mam nadzieję, że nie będę. To czytelnicy weryfikują moją twórczość. Kiedy jednak pomyślę, że żaden teatr nie pojedzie do Pcimia Dolnego, bo ludzi nie będzie stać na bilety, uważam, że kultura może być dotowana.

Wiesław Myśliwski
pisarz
Bez współfinansowania przez państwo nasza kultura nie przeżyje. Władze powołują się na nią, gdy jest im to na rękę, ale przecież mają wobec niej także powinności. W naszym kraju musi istnieć polityka kulturalna, za którą powinny iść fundusze.
Więcej możesz przeczytać w 31/2004 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 31/2004 (1131)

  • Wprost od czytelników 1 sie 2004 Fenomen Czech Z dużym zainteresowaniem przeczytałem artykuł "Fenomen Czech" (nr 28) oraz teksty do niego nawiązujące, które dotyczyły Republiki Czeskiej, jej historii, kultury i gospodarki. Przyznaję, że czytałem je z... 3
  • Na stronie - Kły IV Rzeszy 1 sie 2004 Steinbach wyceniła w historycznej skali złote zęby zgładzonych w Oświęcimiu Miłujący pokój naród niemiecki wybrał w 1933 r. malarza pokojowego na kanclerza. Potem autor "Mein Kampf" zmusił pacyfistów znad Łaby do utopienia połowy Europy we krwi. Następnie Bogu ducha winnych... 3
  • Skaner 1 sie 2004 Chochlik w mózgu Gdy amerykański Kongres w ubiegłym tygodniu specjalną rezolucją upamiętnił 60. rocznicę wybuchu powstania warszawskiego, agencja fotograficzna obsługująca to wydarzenie pod zdjęciami napisała, że obrady... 6
  • Dossier 1 sie 2004 JAN MARIA ROKITA lider PO Polityki tak się nie prowadzi, że ktoś na nas pluje, a udajemy, że kropi deszczyk" "Gazeta Wyborcza" ROBERT KORZENIOWSKI mistrz olimpijski i świata w chodzie Moi młodsi koledzy zwracają się do mnie... 7
  • Sawka 1 sie 2004 8
  • Kadry 1 sie 2004 9
  • Licznik 1 sie 2004 0 Polaków spacerowało po Księżycu 1 najsłynniejszy krok ludzkości to krok Neila Armstronga 2,2 godziny trwał najkrótszy spacer po powierzchni Księżyca 12 astronautów postawiło stopę na Księżycu 22 godziny trwał... 9
  • Playback 1 sie 2004 11
  • M&M 1 sie 2004  DIALOG W DAWNEJ MOWIE Radził się echa premier z upartem obliczem: - Na czem spełzną protesty w związku z Ananiczem? Odrzekło w dawnej mowie echo: - A na niczem! 11
  • Poczta 1 sie 2004 Wroga przyjażń Z winy redakcji w artykule Stefana Bratkowskiego "Wroga przyjaźń" (nr 30) powstała zbitka, z której wynikało, że Gdańsk, Szczecin i Kołobrzeg nie zostały podczas wojny zniszczone. Było dokładnie... 11
  • Nałęcz - Sukces Hübner 1 sie 2004 Starzy członkowie unii jeszcze nieraz będą usiłowali przeciągnąć kołdrę na swoją stronę Ulubionym zarzutem przeciwników Unii Europejskiej jest uznawanie jej za uniwersalistycznego potwora karmiącego się � niczym smok dziewicami � interesami narodowymi... 12
  • Ryba po polsku - Zwycięstwo moralne Chrystusa 1 sie 2004 Nikolski ma ustalić, co będzie w roku 2012. Ja wiem, czego wtedy nie będzie: Nikolskiego, rządu Belki, a nawet SLD Więc cóż jest prawda?! - zawołał patetycznie Poncjusz Piłat i poszedł umyć ręce. Dziś powołałby komisję śledczą w celu ustalenia prawdy. W skład takiej komisji... 13
  • Z życia koalicji 1 sie 2004 SLD kłamie! Rzecznik tej partii zapowiedział wyjazdowe posiedzenie klubu sojuszu. Wyjadą postkomuniści aż do Miedzeszyna. A to nie żaden wojaż, tylko drobny skok na przedmieście Warszawy, więc nie ma co szpanować. Ale się nie gniewamy i... 14
  • Z życia opozycji 1 sie 2004 Moralnym obowiązkiem polskich posłów w Parlamencie Europejskim było głosowanie po linii narodowej, na Profesora - oznajmili nadwiślańscy intelektualiści. I lekcje odrobili wszyscy (swoją drogą, jaki to uroczy widok: Rysio Czarnecki... 15
  • Fotoplastykon 1 sie 2004 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Zwyciężyli 1 sie 2004 Powstańcy przegrali bitwę o Warszawę, ale wygrali wojnę o Polskę Kto panuje nad teraźniejszością, ten ma również władzę nad przeszłością. To zdanie George'a Orwella z antyutopii "Rok 1984" jest wynikiem wnikliwej obserwacji komunistycznej rzeczywistości. Wydarzenia niewygodne... 18
  • Chwała niezwyciężonym 1 sie 2004 Rwaliśmy się do powstania i jesteśmy z niego dumni - wspominają warszawscy powstańcy Od lewej: DANUTA SARNECKA-STEFANOWICZ - pseudonim Magdalena; OLGIERD BUDREWICZ - Konrad; ANDRZEJ STEFANOWICZ - Józef; STANISŁAW BONTEMPS - Boruta; WACŁAW GLUTH-NOWOWIEJSKI - Wacek; Po pięciu... 20
  • Muzeum wnuków 1 sie 2004 Cudzoziemcy przestaną wreszcie mylić powstanie warszawskie z powstaniem w getcie Tabliczki są przeznaczone do Muzeum Powstania Warszawskiego, którego nie ma, ale które na pewno będzie". Pożółkła kartka tej treści była dołączona do niewielkiej paczki z dwiema drewnianymi... 24
  • Powstanie cichociemnych 1 sie 2004 112 cichociemnych zgładzili hitlerowcy, dziewięciu - władze PRL Podpalcie Europę!" - miał nakazać dowódcom osławionych polskich cichociemnych, elicie elit wśród pierwszych komandosów Starego Kontynentu, Winston Churchill. W sierpniu 1944 r. cichociemni byli już obecni w... 26
  • Hipis z konserwy 1 sie 2004 Owsiak próbuje ożywić trupa, czyli atmosferę anarchii, wolnej miłości i nieodpowiedzialności Jerzy Owsiak to polski John Slyth Pemberton. Owsiak, podobnie jak słynny aptekarz z Atlanty, który stworzył recepturę coca-coli, całe dorosłe życie opracowywał i testował jeden patent... 30
  • Polak na księżycu 1 sie 2004 Dobrej nauki nie zastąpią innowacje na zamówienie, takie jak sławna żyroskopowa hulajnoga Ginger Nawet z Księżyca polska rzeczywistość wygląda dziwnie. 31 lipca będzie można obejrzeć dodatkową pełnię Księżyca, zwaną niebieskim Księżycem. W poświacie niebieskiego Księżyca... 34
  • Giełda 1 sie 2004 Hossa Świat Gates płaci 75 mld USD dywidendy wypłaci swoim akcjonariuszom w ciągu czterech najbliższych lat Microsoft. Jest to największy zwrot kapitału, jakiego kiedykolwiek dokonała jakakolwiek firma. Microsoft podjął decyzję o... 36
  • Tabliczka odejmowania 1 sie 2004 Obdzierając ze skóry najzamożniejszych, skazujemy się na równość w nędzy Steven Forbes ocenia, że tylko 10 proc. osób, które znalazły się na liście najbogatszych Amerykanów magazynu "Forbes", odczuwa z tego powodu dyskomfort. Dla pozostałych bogactwo to powód do dumy. Dumnych... 38
  • Ręka na stopach 1 sie 2004 Wzrost inflacji zdusi inwestycje Podniesienie stóp procentowych przez bank centralny w reakcji na wzrost inflacji może "schłodzić" gospodarkę i zdusić inwestycje - straszą niektórzy polscy ekonomiści. To bardzo kontrowersyjna teza. Istotniejsze jest, aby do podniesienia... 42
  • Conan republikanin 1 sie 2004 Arnold Schwarzenegger chce być prezydentem USA Miliard dolarów na plusie zamiast 15 mld USD deficytu w stanowym budżecie! - to efekt dziewięciu miesięcy rządów Arnolda Schwarzeneggera w Kalifornii. Dzięki liberalnej polityce słynnego hollywoodzkiego aktora Kalifornia wkrótce... 44
  • Ja, Ronald II 1 sie 2004 Rozerwę pajęczynę oplatającą biznes Rozmowa z ARNOLDEM SCHWARZENEGGEREM, gubernatorem Kalifornii 45
  • Mistrzostwa świata biznesu 1 sie 2004 Ranking najcenniejszych firm globu według magazynu "BusinessWeek" Cztery z pierwszych dwudziestu najcenniejszych firm świata to firmy brytyjskie - wynika z tegorocznej edycji rankingu Global 1000 magazynu "BusinessWeek". Do brytyjskich liderów należą paliwowe giganty BP i... 47
  • 2 x 2 = 4 - Nieuczciwe obietnice 1 sie 2004 Gospodarka rynkowa integruje obywateli bardziej niż "trzecia droga" Nawiązując do Boya, powiedzmy na początku, że populizm - jak "paraliż postępowy - najzacniejsze chwyta głowy". Pokusa składania mniej lub bardziej cynicznych obietnic bez pokrycia obliczonych na naiwność... 48
  • Balcerowicz wprost 1 sie 2004 Polski system socjalny podważa stabilność finansów państwa Bodźce są najpotężniejszym czynnikiem różnicującym zachowania i warunki życia społeczeństw. Prawidłowe bodźce pobudzają ludzi do porządnej i twórczej pracy, a dzięki temu przyczyniają się do dobrobytu. Bodźce... 50
  • Supersam 1 sie 2004 Czas kompetentnych Competence Original Automatic - kolejny z serii mechanicznych zegarków - pokazała na Międzynarodowych Targach w Bazylei szwajcarska firma Roamer. Nowy model wyróżnia się przede wszystkim automatycznym... 52
  • Czakram Mazury 1 sie 2004 Czy Wilczy Szaniec jest miejscem skupienia wielkiej mocy? To nie Adolf Hitler i sztabowcy Wehrmachtu pierwsi wpadli na pomysł, by z Mazur uczynić twierdzę. Na Mazurach powstało aż 700 obiektów ufortyfikowanych, ale tylko jedna trzecia z nich pochodzi z czasów II wojny... 54
  • Martha Show 1 sie 2004 Martha Stewart przegrała batalię w sądzie, ale wygrywa wojnę o serca Amerykanów Tylko Oprah Winfrey cieszy się w USA większą popularnością niż Martha Stewart. Tę popularność może jeszcze wzmocnić wtrącenie Stewart za kraty. Bo Martha, najbardziej znana Amerykanka polskiego... 58
  • Nuda nudyzmu 1 sie 2004 Zdejmowania majtek i biustonoszy nikt już nie utożsamia z wolnościowymi ideałami Normalnie wygląda się tylko nago" - powiedział kiedyś Czesław Niemen. Naturyści natychmiast okrzyknęli go swoim guru, choć muzyk nie miał z golasami nic wspólnego. Dzięki temu, że nudystów... 60
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Spory o przetwory 1 sie 2004 Piotrusiu! Moją dobrą mamę od kilku dni ogarnął szał. Szał cudowny, bo niezwykle pożyteczny i smaczny. Szał robienia przetworów. Moja dobra mama zawsze robiła przetwory, lecz tym razem z niezwykłym ogniem w oczach rzuciła się na owoce, by zamieniać je w soki, dżemy i... 62
  • Druga płeć - Instruktorzy nauki pływania 1 sie 2004 U nas artystyczny monolit budzi chęć, by w nim destrukcyjnie podłubać. Jeśli nawet nie zniszczyć, to opluć Albo płyniesz dalej, albo idziesz na dno - nie ma złudzeń co do swojej pozycji w show-biznesie Elizabeth Hurley, gwiazda światowych mediów, przyzwyczajona, że na jej... 63
  • Know-how 1 sie 2004 Cyfrowy szachista Aktualny cyfrowy mistrz świata w szachach nosi nazwę Junior i jest dziełem dwóch izraelskich programistów. W zakończonych niedawno zawodach komputerów okazał się lepszy od obrońcy tytułu Shreddera.... 64
  • Prorok kataklizmów 1 sie 2004 Rosyjski geofizyk przewiduje trzęsienia ziemi z dziewięciomiesięcznym wyprzedzeniem Psy zaczynają wyć, konie rozbiegają się na wszystkie strony, a ptaki niespokojnie krążą w powietrzu, gdy zbliża się trzęsienie ziemi - przekonują chińscy sejsmologowie. Niestety, mimo tych... 66
  • Pożegnanie ze skalpelem 1 sie 2004 Wątrobę można zoperować przez żołądek, a serce przez pachę Filipińscy uzdrowiciele zasłynęli z wykonywanych rzekomo gołymi rękami bezkrwawych operacji, po których nie zostają na ciele żadne blizny. Wiele osób nadal w to wierzy, choć dowiedziono, że ci uzdrowiciele -... 70
  • Kaczka wojenna 1 sie 2004 Pierwszy "niewidzialny" okręt wyszedł w morze Szwedzka marynarka przeprowadziła na Bałtyku próby pierwszego "niewidzialnego" okrętu wojennego. Korweta "Visby" powstała w stoczni Karlskrona, która w projektowaniu statków wykorzystuje technologię stealth, wcześniej zastosowaną... 72
  • Bez granic 1 sie 2004 Igrzyska elfów Czym się zajmuje Święty Mikołaj, gdy nie rozdaje prezentów? Zabiera elfy i jedzie na Międzynarodową Konwencję Mikołajów. Podczas lipcowego zjazdu w Kopenhadze 160 Mikołajów z 15 krajów... 74
  • Szkoła Busha 1 sie 2004 Obecny prezydent USA przepłynął dwa oceany Amerykanie przejawiają niechęć do polityki zagranicznej. Bierze się to ze zmysłu oszczędzania: po co nam ta polityka? Chronią nas przecież dwa wielkie oceany. Kontynent północnoamerykański praktycznie należy do nas i zajmujemy go... 76
  • Broń demokracji 1 sie 2004 Czy Stany Zjednoczone mogły liczyć na cudowną przemianę Husajna z krwiożerczego wilka w baranka? Komisja lorda Butlera przedstawiła dwa tygodnie temu raport w sprawie wykorzystania danych wywiadowczych w przededniu wojny z Irakiem. Jest to owoc najnowszego z serii dochodzeń w... 79
  • Śmierć w interesie 1 sie 2004 Pół kilograma złota oferuje dziś bin Laden za głowę Amerykanina bądź Polaka Panowie, mamy wybór: rozejść się do domów i żyć w strachu albo zacząć rozmowę o konkretach - w ten sposób w 1973 r. Henry Kissinger starał się przełamać impas w rozmowach izraelsko-egipskich. To samo... 80
  • Diabły w Darfurze 1 sie 2004 Masowe gwałty sudańscy żołnierze nazywają rozjaśnianiem czarnych dzieci 350 tys. ludzi wymordowano, a ponad milion musiało uciekać z domów w ostatnich miesiącach w sudańskiej prowincji Darfur. "To dramat porównywalny do tego, jaki przed dekadą rozegrał się w Ruandzie" - tak... 82
  • Klucz francuski - Granice Europy 1 sie 2004 Lepiej, by nieswojo poczuli się we Francji islamscy integryści niż Francuzi Brest, jak przystało na duże nowoczesne miasto francuskie, jest wyposażony m.in. w duży nowoczesny szpital. 7 marca tego roku przyjęto tam 23-letnią Leilę, ponieważ w czwartym miesiącu ciąży... 85
  • Menu 1 sie 2004 Europa Malarstwo, film 28 czerwca - 30 sierpnia, "Dali. Kultura masowa", Madryt (Hiszpania). Reprezentatywna ekspozycja dorobku genialnego szaleńca w setną rocznicę jego urodzin. Na wystawę złożyły się filmy Salvadora Dalego,... 86
  • Ostatnie kuszenie budżetu 1 sie 2004 Finansowanie kultury z publicznych pieniędzy jest tym, czym podłączanie prądu do martwej żaby Jaka jest różnica między produkcją kulturalną za pieniądze publiczne i prywatne? Za publiczne rzadko powstaje dobry produkt, za prywatne - rzadko zły. Tę różnicę można wyjaśnić na... 88
  • Rewia filmowa 1 sie 2004 Cała doba w kinie to nowy polski przepis na wakacje Gdyby ktoś mierzył stan polskiego kina liczbą festiwali filmowych, musiałby uznać, że jesteśmy supermocarstwem. W ciągu dwóch miesięcy wakacji w Polsce odbywa się dziesięć przeglądów filmowych oferujących nawet po dwieście,... 92
  • Weseli ponuracy 1 sie 2004 Literatura skandynawska bywa duszna, ale nigdy nie jest to zaduch zaścianka Listopad to taka ponura pora, jak ponura jest Norwe-gia - pisała Emily Dickinson. Słowa amerykańskiej poetki dobrze oddają obiegowe wyobrażenie Skandynawii jako ciemnej krainy zaludnionej przez... 94
  • Sława i chała 1 sie 2004 Kino Sarmaci Okrągłego Stołu Król Artur", starający się nawiązać równocześnie do tradycji klasycznego "Excalibura" i głośnego "Gladiatora", to kolejny okaz kina wykorzystujący popularność... 96
  • Ueorgan Ludu 1 sie 2004 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 31 (96) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 26 lipca 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Dla uczczenia 22 lipca Święta Odrodzenia Prezydent oswobodził! Pamiętnego 22 lipca 1944 r. PKWN ogłosił... 97
  • Skibą w mur - Lato zmęczonych 1 sie 2004 W tym sezonie, aby być modnym i atrakcyjnym, trzeba być zmęczonym Reklamy wakacyjne pokazują nam uśmiechniętych i radosnych ludzi, którzy cieszą się z byle czego, czyli na przykład z kremu do opalania, loda na patyku czy nowej taryfy w sieci. Z każdej sekundy reklamy bije... 98