Wszyscy jesteśmy winni!

Wszyscy jesteśmy winni!

Dodano:   /  Zmieniono: 
Państwo, bezsilne w ściganiu prawdziwych przestępców, tworzy przepisy zakładające, że wszyscy są przestępcami
Baca został skazany za pędzenie bimbru - bo miał w domu niezbędne narzędzia. Rozżalony, domagał się wyroku również za gwałt, "bo też ma narzędzie". W IV Rzeczypospolitej ten stary żart już nie śmieszy. Mnożą się bowiem akty prawne, w których zasadę domniemania niewinności - podstawową w każdym państwie prawa - zastępuje domniemanie winy. Przeciętny Polak, żeby przetrwać, musi na każdym kroku udowadniać, że nie jest złodziejem, łapówkarzem, psychopatą czy wreszcie - po prostu idiotą.

Obywatel wszechstronnie podejrzany
Większość Polaków przyzwyczaiła się, że organy ich własnego państwa traktują ich jak złodziei. Kiedy rejestrujemy auto, musimy odkręcić i przynieść urzędnikowi tablice rejestracyjne. Bo ten, dopóki nie zobaczy ich na własne oczy, zakłada, że kłamiemy. Na tej samej zasadzie nie wyrzucamy dokumentów z ZUS, gminy czy skarbówki, bo wiemy, że jeśli w którymś z tych urzędów coś się "zapodzieje", to na nas będzie spoczywał obowiązek udowodnienia, że doręczyliśmy, wpłaciliśmy, "nie zaniedbaliśmy czynności".
Państwo polskie spodziewa się po swoich obywatelach wszystkiego, co najgorsze. Że z własnej woli do teatru czy kina (na polski film) nie pójdziemy i sztuka zaginie - stąd obowiązkowa opłata na Polski Instytut Sztuki Filmowej, którą uiszczamy w rachunku za kablówkę. Że większość właścicieli telewizorów ogląda telewizję publiczną, nie płacąc abonamentu - stąd domniemanie oglądania telewizji publicznej w ustawie o RTV. Że każdy posądzony o branie łapówek na pewno je brał. Sądy rodzinne domniemają z kolei, że matka zawsze jest lepsza od ojca - stąd w wypadku rozwodu szansę na przyznanie opieki nad dzieckiem ma zaledwie kilka procent ojców. Tych, którzy udowodnią, że nie są niebezpiecznymi psychopatami.

Podatnik, czyli przestępca
Domniemanie winy zakłada nowelizowana właśnie ustawa lustracyjna. Kiedy wejdzie w życie, to na obywatelu spocznie obowiązek wykazania, że w czasach PRL nie współpracował z bezpieką. Na stosowne zaświadczenie IPN trzeba będzie czekać nawet 12 miesięcy. Swojej lustracyjnej uczciwości będzie musiała dowieść każda osoba ubiegająca się o urząd publiczny, stanowisko kierownicze w państwie czy wpis na listę osób wykonujących zawód zaufania publicznego. A także każdy, od kogo zaświadczenia zażąda szef. Ten, komu IPN odmówi zaświadczenia (na przykład dlatego, że bezpieka się nim nie interesowała), będzie mógł udowodnić swoją niewinność na własny koszt, w sądzie. Jak? To już jego problem.
- Władza nie radzi sobie ze zwalczaniem prawdziwej przestępczości, dlatego kreuje sztucznych przestępców, w walce z którymi będzie odnosić sukcesy. Zakładanie, że przestępcą jest każdy obywatel, który nie udowodnił swojej niewinności, łamie podstawowe zasady państwa prawa - mówi prof. Zbigniew Hołda, prawnik z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Za zakazami i zabezpieczeniami kryje się głęboka nieufność wobec obywateli. Dla polityków to oczywiste: współobywatele są z natury przestępcami i jeśli tylko im pozwolić, będą kraść, ile wlezie. Dlatego w Polsce, jak w filmie Stevena Spielberga "Raport mniejszości", winnych coraz częściej karze się, zanim zdążą popełnić przestępstwo. Różnica polega na tym, że w obrazie science fiction dowodów niedoszłych zbrodni dostarczali jasnowidze, w Polsce zaś do orzeczenia winy wystarczy "uzasadnione podejrzenie" urzędnika.
To nie przypadek, że właśnie w polskiej ordynacji podatkowej zapisano niespotykaną w demokratycznym świecie zasadę, iż każdy podatnik jest potencjalnie nieuczciwy i winny naruszenia przepisów podatkowych. Bezprecedensowy rozdział trzeci tego dokumentu pozwala urzędnikom zająć majątek podatnika ("zabezpieczyć zobowiązania podatkowe") jeszcze przed wydaniem decyzji o wysokości podatku. Tylko na podstawie domniemania, że ten nie naliczony jeszcze podatek może w przyszłości nie zostać zapłacony. Urzędnicy skarbowi z kolei, którzy na podstawie własnego widzimisię uznają, że zapłaciliśmy zbyt niski podatek, mogą, powołując się na "uzasadnione podejrzenie" lub "doświadczenie życiowe", dołożyć nam domiar podatku
z nie ujawnionych źródeł (75 proc. od oszacowanych dochodów). Podejrzenie urzędnika równa się więc uznaniu obywatela za winnego, a jego decyzja jest równoznaczna z wydaniem wyroku. O swoją niewinność można się rzecz jasna procesować, tyle że przewód sądowy będzie się ciągnął wiele lat.
Urzędnicy traktują obywateli jak przestępców nie tylko z przyzwyczajenia, ale także dlatego, że im się to po prostu opłaca: ich premie zależą od tego, ile decyzji negatywnych dla podatników wydali i ile pieniędzy ściągnęli na konto urzędu.

Nieuczciwi uczciwi
Słuszne skądinąd postulaty walki z przestępczością nie po raz pierwszy stają się karykaturą. W 2003 r., chcąc pozbawić bandziorów owoców przestępstwa, w artykule 45 par. 2, 3 i 4 kodeksu karnego zapisano, że jeszcze przed zapadnięciem jakiegokolwiek wyroku sąd może skonfiskować mienie, o którym sądzi, że pochodzi z przestępstwa. Politycy niechcący zapisali więc w prawie, że każdy podejrzany z pewnością jest winny. Po czym, zamiast się wycofać z tego przepisu, łaskawie dali obywatelowi możliwość oczyszczenia się z zarzutów, umieszczając w tym samym artykule zapis pozwalający przełamać domniemanie winy przez "przedstawienie dowodu przeciwnego". Co ma zrobić niewinny człowiek, niesłusznie oskarżony o przestępstwo, który tym samym nie uzyskał z niego (bo go nie popełnił) żadnych korzyści? I jak wykazać, że jego samochód nie jest wielbłądem?
Rywalizując o elektorat z LPR, PiS zaproponowało domniemanie winy przy konfiskacie majątków polityków. Czyli odbieranie części majątków osobom publicznym, które nie będą w stanie w stu procentach udokumentować jego pochodzenia. Po zwycięstwie PiS w wyborach parlamentarnych pomysł wrócił. Nad projektem ustawy, tym razem o "lustracji majątkowej", pracuje Przemysław Gosiewski. I już zapowiada, że to politycy będą musieli udowadniać, że zdobyli majątek legalnie, a nie, jak to jest w państwie prawa - urząd kontroli skarbowej politykom, że coś ukradli.
Posłowie PiS uspokajają, że w Polsce uczciwi ludzie nie mają się czego bać. Otóż mają, bo niska kultura prawna Polaków i przyzwyczajenia z poprzedniego systemu sprawiają, że często wystarcza podejrzenie, że ktoś popełnił przestępstwo, by skazać go na infamię w jego środowisku czy utratę pracy. Sprawa Gerarda Knosowskiego, przedsiębiorcy z Piły, pokazuje, że w sposobie funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości coś powinno się zasadniczo zmienić. Knosowskiego zatrzymała policja pod zarzutem wyłudzeń. Przesiedział w więzieniu ponad rok i w opinii społecznej uchodzi za aferzystę, choć sąd ostatecznie uznał go za niewinnego. W tym i podobnych wypadkach ktoś jest bardzo winny. Albo prokurator, który bez dowodów zamknął niewinnego człowieka, albo sędzia, który mimo dowodów winy oczyścił go z zarzutów. To, co się przydarzyło Knosowskiemu, może spotkać każdego z nas. Knosowskiemu, w czasie gdy siedział w więzieniu, komornik zlicytował firmę i majątek. A dla ogromnej większości uczciwych ludzi siedzenie w areszcie przez kilka miesięcy to trauma, która może uniemożliwić powrót do normalnego życia.
Za brak zaufania polityków obywatele płacą z własnej kieszeni. Odkąd w grudniu 2001 r. Trybunał Konstytucyjny otworzył obywatelom drogę do ubiegania się o odszkodowania z tytułu błędnej decyzji urzędnika, skarb państwa rok w rok wypłaca 100--200 mln zł rekompensat. Te pieniądze wystarczyłyby z okładem na niezbędną, choć wciąż (z braku pieniędzy) odkładaną ustawę o ratownictwie medycznym. Ale, jak mawiał Ronald Reagan, politycy mają skłonność do myślenia o następnych wyborach, a nie o następnym pokoleniu.

Ilustracja: D. Krupa
Więcej możesz przeczytać w 45/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2006 (1247)

  • Wprost od czytelników 15 gru 2006, 15:00 SALON NA ULICY Czytając artykuł "Salon na ulicy" (nr 41), można było odnieść wrażenie, że w Polsce nie wydarzyło się ostatnio nic bulwersującego. Niepokojem może napawać jedynie pokojowa demonstracja partii opozycyjnej.... 3
  • Na stronie - Zmienna Kaczyńskich 15 gru 2006, 15:00 Nowa zmienna czasami przypomina aż za dobrze znaną starą niezmienną 3
  • Skaner 15 gru 2006, 15:00 NAJLEPSZE ULICE EUROPY Tanie połączenia lotnicze z wieloma miastami Europy i ceny w Warszawie, Poznaniu i we Wrocławiu zbliżone do cen w Londynie, Paryżu i Berlinie powodują, że Polacy coraz częściej na świąteczne zakupy wybierają się... 8
  • Sawka czatuje 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
  • Playback 15 gru 2006, 15:00 Prezydent RP Lech Kaczyński © A. Jagielak 16
  • Poczta 15 gru 2006, 15:00 BALCEROWICZOBÓJSTWO Zprzykrością informuję, że autor artykułu "Balcerowiczobójstwo" (nr 38) przypisuje prezesowi NBP nieprawdziwe motywy postępowania. Prof. Leszek Balcerowicz odmówił stawienia się przed komisją śledczą... 16
  • Ryba po polsku - Obywatelu, wracamy do PRL-u 15 gru 2006, 15:00 Nie po to walczyliśmy z komuną, żeby każdy mógł bezkarnie pisać prawdę 17
  • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 NAJWIĘKSZY POLSKI POLITYK twardo domaga się odizolowania trudnej młodzieży w specjalnych szkołach. Pomysł dość kontrowersyjny, ale jako ojcowie przyklaśniemy Giertychowi, pod jednym wszakże warunkiem. Niech do szkół o zaostrzonym... 18
  • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 TROCHĘ SIĘ PRZELICZYŁA PLATFORMA OBYWATELSKA i przeszarżowała z raportem o mediach, z którego nie bardzo wie, jak się teraz wycofać. Odcina się od niego Rokita, inni też łapią się za głowę, ale Donald w swym antydziennikarskim... 19
  • Wprost przeciwnie - Bundeswehra amatorów 15 gru 2006, 15:00 Bundeswehrze ciągle jest blisko do tradycji Wehrmachtu 20
  • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Witamina B 15 gru 2006, 15:00 Lek na sitwokrację zgodził się zaordynować polskim samorządom Trybunał Konstytucyjny 22
  • Partia bez własciwości 15 gru 2006, 15:00 Rok temu Platforma Obywatelska była partią sanacji, teraz jest partią konserwacji 28
  • Wszyscy jesteśmy winni! 15 gru 2006, 15:00 Państwo, bezsilne w ściganiu prawdziwych przestępców, tworzy przepisy zakładające, że wszyscy są przestępcami 30
  • Święto Europy - 9 listopada 15 gru 2006, 15:00 9 listopada - w rocznicę zburzenia muru berlińskiego - świętować powinni wszyscy Europejczycy 32
  • Wydział zabójstw księży 15 gru 2006, 15:00 UOP na początku lat 90. planował inwigilację księży, by wyjaśnić zagadkę śmierci ks. Stanisława Suchowolca 34
  • Giełda 15 gru 2006, 15:00 Hossa Świat American Yahoo!? Yahoo!, najchętniej odwiedzany portal internetowy na świecie, prowadzi rozmowy dotyczące przejęcia AOL, amerykańskiego dostawcy usług internetowych i właściciela portalu AOL.com. Gdyby nie doszło do fuzji,... 38
  • Zabór energetyczny 15 gru 2006, 15:00 Rosja zaciska energetyczne kleszcze 40
  • Rosja kupuje Europę 15 gru 2006, 15:00 Gazprom zastąpił Rosji dywizje, które miały w okresie komunizmu podbić Europę 46
  • Smok brukselski 15 gru 2006, 15:00 Biurokracja pożera Unię Europejską 52
  • Drugi Reagan? 15 gru 2006, 15:00 Bush junior ma rację 58
  • Supersam 15 gru 2006, 15:00   62
  • Dodatki w roli głównej 15 gru 2006, 15:00 Dodatki nie zawsze są uzupełnieniem stroju. Bywa, że to strój staje się tłem dla modnych akcesoriów. W kolekcji domu mody Aryton dodatki nadają wyraz klasycznej garderobie i uatrakcyjniają sylwetkę. Przerzucony przez ramię szal... 62
  • Włoska robota 15 gru 2006, 15:00 Polacy lubią kuchnię włoską. Od dań włoskich bardziej lubimy tylko polskie - wynika z sondażu Instytutu Badania Opinii RMF FM. Miłośników "włoszczyzny" powinien ucieszyć zestaw akcesoriów kuchennych Włoska Robota.... 62
  • Kino czystych barw 15 gru 2006, 15:00 Światło słoneczne padające na ekran to zmora niejednego kinomana. Rozwiązanie tego problemu znalazła firma Panasonic. Nowy projektor kina domowego PT-AX100 został wyposażony w funkcję Light Harmonizer. Dzięki niej wykrywa zmiany... 62
  • Klasyk znad Mozeli 15 gru 2006, 15:00 Riesling QbA 2005, mosel-saar-ruwer, St. Urbans-Hof Cena: 39,90 zł; importer: Grand Cru Rodzina Weissów w nadmozelskim Leiwen od trzech pokoleń zajmuje się produkcją znakomitych rieslingów. Szef firmy Nik Weiss, przywódca lokalnego... 62
  • Europa hipermarketów 15 gru 2006, 15:00  W Europie ciągle przybywa centrów handlowych. Według szacunków firmy Cushman & Wakefield, między lipcem 2006 a grudniem 2007 r. ich powierzchnia na całym kontynencie wzrośnie o 13,8 mln m? i będzie łącznie wynosić 107 mln m?.... 62
  • Powrót kobiety 15 gru 2006, 15:00 Polki rzucają pracę i wracają do domu - z własnej woli 64
  • 100 tysięcy ułanów 15 gru 2006, 15:00 Największy w Europie ośrodek jeździecki mieści się w wielkopolskim Jaszkowie 72
  • Globalna samba 15 gru 2006, 15:00 Zachód ulega urokom stylu życia rodem z dalekiej Brazylii 76
  • Pazurem - Setka gorących 15 gru 2006, 15:00 Jeżeli w Polsce występuje jakieś zjawisko publiczne, a nie uczestniczy w nim Doda, to tak, jakby go nie było 79
  • Piłsudski kontra Lenin 15 gru 2006, 15:00 Piłsudski użył socjalizmu do odzyskania niepodległości. Lenin hasła niepodległości użył do realizacji bolszewickiej utopii 80
  • Pomnik antysemityzmu 15 gru 2006, 15:00 Komunistyczną władzę w Polsce najdłużej sprawowała prorosyjska i antyżydowska czerwona endecja 84
  • Dwie twarze Dmowskiego 15 gru 2006, 15:00 Granica zachodnia II RP zawdzięcza Dmowskiemu niewiele mniej niż wschodnia Piłsudskiemu 85
  • Know-how 15 gru 2006, 15:00 Droga do rzeczywistości Stephen Hawking twierdzi, że zaledwie jeden wzór matematyczny w książce popularnonaukowej może zmniejszyć jej sprzedaż nawet o jedną trzecią. Nie przejmuje się tym sir Roger Penrose, emerytowany profesor... 86
  • Mózg w tunelu 15 gru 2006, 15:00 Co trzeci mieszkaniec Zachodu uważa, że ma kontakt z duchami 88
  • Strażnik zdrowia 15 gru 2006, 15:00 Zbadaj z "Wprost" układ limfatyczny: dowiesz się, jakie choroby ci grożą 92
  • Człowiek salamandra 15 gru 2006, 15:00 Uczeni chcą, by ludziom odrastały kończyny! 96
  • Człowiek salamandra 15 gru 2006, 15:00 Uczeni chcą, by ludziom odrastały kończyny! 96
  • Bez granic 15 gru 2006, 15:00 Festiwal milionerów Rosyjscy bogacze tłumnie stawili się na Targach Milionerów. Towarzyszyły im tysiące fleszy, setki reporterów i worki pieniędzy. Bo bogacze z Rosji tym się różnią od innych, że więcej wydają. Wzięciem cieszyły... 98
  • Projekt stulecia 15 gru 2006, 15:00 Euroamerykańska strefa wolnego handlu pomogłaby Zachodowi w rywalizacji z Azją 100
  • Odpływ umysłów 15 gru 2006, 15:00 Hindusi i Chińczycy wracają ze stypendiów do ojczyzny, Europejczycy uciekają za granicę na stałe 104
  • Pociąg do Londynu 15 gru 2006, 15:00 Independence Party - partię pragnącą wyjścia Wielkiej Brytanii z UE - popiera już ponad 15 proc. Brytyjczyków 108
  • Duchy mułły Omara 15 gru 2006, 15:00 Niedostępne góry, zamachowcy samobójcy i zdalnie sterowane bomby - to wszystko czeka Polaków w Afganistanie 110
  • Recenzor 15 gru 2006, 15:00 114
  • Kronika buntownika 15 gru 2006, 15:00 The Byrds byli odpowiedzią Ameryki na dowodzoną przez The Beatles inwazję brytyjską. Szybko nauczyli się od rywali z Liverpoolu, co powinien zrobić zespół rockowy, by ewoluować wraz z burzliwie kształtującą się wrażliwością... 114
  • Pop(rawna) Kasia 15 gru 2006, 15:00 Kasia Stankiewicz przekonała się, że łatwiej zdobyć szczyt, niż na nim pozostać. Dowiodła tego klęska jej debiutanckiego solowego albumu. Drugi album Stankiewicz, choć różni się od pierwszego, to grzeszy podobną przeciętnością.... 114
  • Ile warta moc Stewarta 15 gru 2006, 15:00 Rod Stewart od lat prowadzi nieźle prosperujący zakład wokalnej kserografii, ale ostatnio jego firma wypuszcza kopie dużo bledsze od oryginałów. Po czterech albumach z kolekcją klezmerskich przebojów Ameryki Pan Chrypka sięgnął po... 114
  • Dwaj panowie z werwą 15 gru 2006, 15:00 Czym dla kobiet jest Toskania, tym dla facetów (zwłaszcza tych bogatych) może być Prowansja. "Dobry rok" to pełen humoru i werwy hymn na cześć południowej Francji jako ziemskiego raju. O dziwo, ta opowiastka pełna banalnych... 114
  • Wieża niezrozumienia 15 gru 2006, 15:00 Alejandro González Iárritu jest niepoprawny. Znowu nakręcił film przesycony pesymizmem i przekonaniem o nieodwracalności wyroków losu. I znowu zastosował wielowątkową strukturę (choć konstrukcja nie jest aż tak złożona jak w "21... 114
  • Odległa piaskownica 15 gru 2006, 15:00 Już wiadomo, dlaczego niedoszły prezydent Stanów Zjednoczonych John Kerry obraził amerykańskich chłopców walczących w Iraku - ani chybi oglądał serial "Odległy front". Bohaterowie tego niby-dramatu to świeże mięso, które... 114
  • Pies z Ystad 15 gru 2006, 15:00 Dwóch nieboszczyków w garniturach dryfuje w pontonie na środku Bałtyku. Kurt Wallander, komisarz z Ystad, nie jest zachwycony znaleziskiem, zwłaszcza że trop prowadzi do republik bałtyckich, które próbują się wyrwać z uścisku... 114
  • Żubrówka i bisurmanie 15 gru 2006, 15:00 Wszystko jest tu egzotyczne: XIX-wieczny Konstantynopol, detektyw eunuch, obyczaje sułtańskiego haremu i receptura tureckich flaczków (tych w zupie i tych wywlekanych z ofiar licznych mordów). Tylko polski ambasador w Turcji to swojska... 114
  • Ciemności kryją ziemię 15 gru 2006, 15:00 Tego jeszcze nie było: Dan Brown spotyka Raymonda Chandlera w wersji islandzkiej. Chandlerowska jest główna bohaterka powieści - prawnik Thora Gudmundsdottir, kobieta atrakcyjna, lecz po przejściach i ze skłonnością do nadużywania... 114
  • Bryk z Dostojewskiego 15 gru 2006, 15:00 "Zbrodnia i kara" Barbary Sass ma z oryginałem wspólny tylko pobieżny zarys akcji - student Raskolnikow, chcąc udowodnić sobie, że jest nowym Napoleonem, stojącym ponad moralnością, zabija, ale tłamszą go wyrzuty sumienia. I... 114
  • Formista w oparach sacrum 15 gru 2006, 15:00 W każdym artyście jest coś z uczonego, a taki był właśnie Leon Chwistek, matematyk-artysta. Logika nie uchroniła go jednak przed ideologiczną aberracją (pod koniec żywota stał się zdeklarowanym stalinistą). Ponad 30 akwarel Chwistka,... 114
  • Mokra robota 15 gru 2006, 15:00 Polski kryminał opowiada o współczesnej Polsce lepiej niż książki uznanych sław literatury 118
  • Mały agent 15 gru 2006, 15:00 Alex Rider, wzorowany na Jamesie Bondzie, to bohater nowych czasów - niedojrzała aspołeczna sierota 122
  • Malarz króla, król malarzy 15 gru 2006, 15:00 Obrazy Velázqueza przeczą opinii, że genialny artysta musi mieć duszę buntownika 124
  • Wencel gordyjski - Dzieci z katalogu 15 gru 2006, 15:00 Ideał wychowania przez miłość i dyscyplinę należy zastąpić układanką genów 127
  • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 45 (211) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 6 listopada 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Sukces polityki prorodzinnej PIĘCIORACZKI ZE ŚRODY (Poznań, "UeoL") Szczęśliwym rodzicom, mieszkańcom Pławiec koło Środy... 128
  • Wprost Plus 15 gru 2006, 15:00 Alternatywna historia XX wieku według Orłowskiego Jak wyglądałby świat, gdyby w Rosji nie urodził się Lenin, a Hitler zbudowałby bombę atomową? Na te pytania stara się odpowiedzieć prof. Witold Orłowski, publicysta... 129
  • Skibą w mur - Nasz kochany bałagan 15 gru 2006, 15:00 Coraz trudniej o tak potrzebne daltonistom czarno-białe schematy 130