Mały agent

Mały agent

Dodano:   /  Zmieniono: 
Alex Rider, wzorowany na Jamesie Bondzie, to bohater nowych czasów - niedojrzała aspołeczna sierota
Harry Potter znalazł swojego pogromcę. Nazywa się Rider. Alex Rider. Ma czternaście lat i czaruje świat nie różdżką, lecz urodą modela, sprawnością fizyczną i repertuarem sztuczek à la James Bond. Bo w istocie jest Bonda młodszym wcieleniem. Miliony młodych fanów kupują książki Anthony'ego Horowitza o Riderze, a ekranizacja pierwszego tomu jego przygód była na Wyspach Brytyjskich jedną z najbardziej oczekiwanych premier roku.
Wraz z filmem "Misja Stormbreaker" nieletni szpieg trafił też do Polski. W księgarniach dostępne są już dwa tomy sześcioodcinkowej serii jego przygód. Pomysł był jak najbardziej logiczny - skoro i tak odbiorcą większości popkultury jest średnio rozgarnięty nastolatek, to dajmy mu bohatera w jego wieku. I nie jest to pomysł oryginalny, bo przecież był już serial telewizyjny o młodym Indiana Jonesie, film kinowy o młodym Sherlocku Holmesie i liczne nieznane w Polsce opowieści o młodym Bondzie. Rider jest w tym towarzystwie postacią nową, którą udało się wylansować na ponownie rosnącej fali popularności literatury dla dzieci. Na przykładzie Ridera widać też doskonale, jak u progu XXI stulecia wygląda wzorzec młodego herosa. To wiecznie niedojrzała aspołeczna sierota.


Anthony Horowitz wzywa w swojej książce do tolerancji wobec obcych, a zarazem brnie w najczarniejsze stereotypy
Rodzinie dziękujemy
Alex Rider traci rodziców w dzieciństwie, potem zajmuje się nim wuj - agent brytyjskiego wywiadu, którego podwójne życie wychodzi na jaw dopiero po jego śmierci. Do 14-letniego Aleksa zwracają się szefowie tajnych służb, którzy szantażem zmuszają go do podjęcia ryzykownej misji. Ten motyw powtarza się w kolejnych powieściach o Riderze - motorem, który go napędza, jest albo osobista wendetta, albo przymus ze strony przełożonych. Daleko tej historii do archetypu sieroty z baśni, klasycznej literatury fantasy czy powieści Dickensa. Podobnie jak powieściom o innych bohaterach naszych czasów. Pozbawiony rodziców w kołysce Potter jest postacią zadziwiająco statyczną, która nawet dorastając, fizycznie pozostaje infantylna. W odróżnieniu od bohaterów Tolkiena czy Ursuli Le Guin, próby, którym jest poddany, nie uczą go moralnych konsekwencji podejmowanych wyborów. Fowl z powieści Eoina Colfera to z kolei osierocony młodociany geniusz przestępczości. Co z tego, że jego koncepty służą szlachetnym celom, skoro po ich osiągnięciu (odzyskanie rodziców) Artemisa martwi głównie fakt, że "nie będzie mógł dalej prowadzić nielegalnych przedsięwzięć (), niestety, matka postanowiła, że Fowlowie będą postępować uczciwie". Czyżby prościutki komiks o Spidermanie niósł głębszą prawdę niż wspomniane bestsellery, kiedy przypominał, że "wielka moc oznacza wielką odpowiedzialność"? Sęk w tym, że obok nastoletnich herosów XXI wieku nie ma nikogo, kto mógłby im o tym powiedzieć.
Rodzina nie jest już trendy. Ojcowski nakaz wczesnego powrotu do domu nie pozwalałby przecież małemu bohaterowi iść światu z odsieczą. Normalna rodzina broni się jeszcze w getcie filmów familijnych (jak "Mali agenci") albo animowanych ("Iniemamocni"). Ale już w tym ostatnim wypadku pochwała rodziny wymieszana jest z nietzscheańską pogardą dla zwykłych śmiertelników. Kto nie jest superherosem, jest nikim. Podobną pogardą wobec mugoli (zwykłych ludzi) zioną liczni bohaterowie cyklu o Potterze.

Jutro cały świat
Młody czarodziej Ged z powieści Urszuli LeGuin "Czarnoksiężnik z Archipelagu" sprowadził na świat zło przez własna pychę. Dojrzał, gdy zrozumiał, że musi ponosić konsekwencje swych uczynków - choćby do końca życia. W baśniach archetyp sieroty pojawiał się jako wzorzec bohatera, który w wyniku wstrząsu zaczyna widzieć prawdziwy obraz rzeczywistości. Bolesna lekcja prowadziła od niewinności do dojrzałości. Sieroty z powieści Dickensa dźwigały się z nędzy dzięki własnemu wysiłkowi - fakt, że często z pomocą życzliwych ludzi i szczęśliwego losu. W inicjacyjnych powieściach Dickensa bohater dorastając, ocalał siebie - pozostawiał za sobą świat podłości i upadku.
We współczesnych eskapistycznych opowieściach o nastoletnich bohaterach nie ma już cienia odpowiedzialności za własne życie. Zastąpiła ją bliżej nieokreślona odpowiedzialność za "cały świat". To wygodny chwyt dla kultury propagującej niedojrzałość jako obowiązujący wzorzec postępowania. Kto jest odpowiedzialny za wszystkich, nie jest odpowiedzialny za nikogo. A z niedojrzałego małego agenta może wyrosnąć tylko niedojrzały duży agent - dlatego niewątpliwie Alex Rider jest bliskim krewnym Jamesa Bonda. Jego zaprogramowana celowo niedojrzałość to zresztą nie jedyna rafa, na którą Horowitz wprowadza historię młodego szpiega. Oto czarny charakter filmu - Darrius Sayle (w powieści Herod Sayle), mści się na brytyjskich dzieciach za krzywdy doznane w angielskiej szkole. Miał tam przechlapane z powodu koloru skóry i pochodzenia. Słuszne pouczenie (nie męczcie kolegów w szkole) autor ubiera w absurdalną argumentację (bo jak dorosną to was pozabijają). Ma to tyle wspólnego z moralnością, co nawoływanie "nie kradnij, bo na świecie jest za wielu policjantów". Poprawne politycznie wezwanie do tolerancji wobec przybyszów nie przeszkadza brnąć Horowitzowi w najczarniejsze stereotypy - zła pomocnica Sayle'a jest Niemką o manierach Herr Flicka z "Allo, Allo". Koleżanka ze szkoły Aleksa nazywa się Sabina Pleasure ("przyjemność"), niczym w najbardziej mizoginicznych Bondach, a opiekunka chłopca jest głupiutka jak gęś, bo przecież jest Amerykanką.

Wybór sieroty
W historii Aleksa jest jeszcze jedna osoba przedstawiona w równie czarnych barwach, jak terroryści i psychopaci. To szef tajnej służby, któremu brak kompetencji i skrupułów, ale nie brak ochoty do rzucania mięsa armatniego w paszczę wroga. Młody szpieg zachowuje się więc jak typowy rozpieszczony obywatel XXI stulecia, który ma wielkie wymagania, ale z niechęcią przyjmuje do wiadomości fakt, że czasem dobro osobiste musi ustąpić dobru ogółu.
Rider to bohater, którego napędza osobista zemsta, a przełożonych uważa za cynicznych oszustów. Szybciej znajdzie bratnią duszę we wrogim zabójcy (który przynajmniej postępuje według swoistego kodeksu honorowego) niż w człowieku, który zmusił go do morderczej misji. W dopisanej na potrzeby filmu scenie otwierającej "Misję Storm-breakera" nauczyciel zadaje klasie pytanie: "Co nas określa? Co sprawia, że jesteśmy tym, kim jesteśmy? Urodzenie? Wychowanie? Rodzina?". Rider jest niebezpiecznym młodym człowiekiem. Ale nie dlatego, że ma czarny pas w karate, tylko dlatego, że nie zna odpowiedzi na to pytanie.
Więcej możesz przeczytać w 45/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2006 (1247)

  • Wprost od czytelników 15 gru 2006, 15:00 SALON NA ULICY Czytając artykuł "Salon na ulicy" (nr 41), można było odnieść wrażenie, że w Polsce nie wydarzyło się ostatnio nic bulwersującego. Niepokojem może napawać jedynie pokojowa demonstracja partii opozycyjnej.... 3
  • Na stronie - Zmienna Kaczyńskich 15 gru 2006, 15:00 Nowa zmienna czasami przypomina aż za dobrze znaną starą niezmienną 3
  • Skaner 15 gru 2006, 15:00 NAJLEPSZE ULICE EUROPY Tanie połączenia lotnicze z wieloma miastami Europy i ceny w Warszawie, Poznaniu i we Wrocławiu zbliżone do cen w Londynie, Paryżu i Berlinie powodują, że Polacy coraz częściej na świąteczne zakupy wybierają się... 8
  • Sawka czatuje 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
  • Playback 15 gru 2006, 15:00 Prezydent RP Lech Kaczyński © A. Jagielak 16
  • Poczta 15 gru 2006, 15:00 BALCEROWICZOBÓJSTWO Zprzykrością informuję, że autor artykułu "Balcerowiczobójstwo" (nr 38) przypisuje prezesowi NBP nieprawdziwe motywy postępowania. Prof. Leszek Balcerowicz odmówił stawienia się przed komisją śledczą... 16
  • Ryba po polsku - Obywatelu, wracamy do PRL-u 15 gru 2006, 15:00 Nie po to walczyliśmy z komuną, żeby każdy mógł bezkarnie pisać prawdę 17
  • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 NAJWIĘKSZY POLSKI POLITYK twardo domaga się odizolowania trudnej młodzieży w specjalnych szkołach. Pomysł dość kontrowersyjny, ale jako ojcowie przyklaśniemy Giertychowi, pod jednym wszakże warunkiem. Niech do szkół o zaostrzonym... 18
  • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 TROCHĘ SIĘ PRZELICZYŁA PLATFORMA OBYWATELSKA i przeszarżowała z raportem o mediach, z którego nie bardzo wie, jak się teraz wycofać. Odcina się od niego Rokita, inni też łapią się za głowę, ale Donald w swym antydziennikarskim... 19
  • Wprost przeciwnie - Bundeswehra amatorów 15 gru 2006, 15:00 Bundeswehrze ciągle jest blisko do tradycji Wehrmachtu 20
  • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Witamina B 15 gru 2006, 15:00 Lek na sitwokrację zgodził się zaordynować polskim samorządom Trybunał Konstytucyjny 22
  • Partia bez własciwości 15 gru 2006, 15:00 Rok temu Platforma Obywatelska była partią sanacji, teraz jest partią konserwacji 28
  • Wszyscy jesteśmy winni! 15 gru 2006, 15:00 Państwo, bezsilne w ściganiu prawdziwych przestępców, tworzy przepisy zakładające, że wszyscy są przestępcami 30
  • Święto Europy - 9 listopada 15 gru 2006, 15:00 9 listopada - w rocznicę zburzenia muru berlińskiego - świętować powinni wszyscy Europejczycy 32
  • Wydział zabójstw księży 15 gru 2006, 15:00 UOP na początku lat 90. planował inwigilację księży, by wyjaśnić zagadkę śmierci ks. Stanisława Suchowolca 34
  • Giełda 15 gru 2006, 15:00 Hossa Świat American Yahoo!? Yahoo!, najchętniej odwiedzany portal internetowy na świecie, prowadzi rozmowy dotyczące przejęcia AOL, amerykańskiego dostawcy usług internetowych i właściciela portalu AOL.com. Gdyby nie doszło do fuzji,... 38
  • Zabór energetyczny 15 gru 2006, 15:00 Rosja zaciska energetyczne kleszcze 40
  • Rosja kupuje Europę 15 gru 2006, 15:00 Gazprom zastąpił Rosji dywizje, które miały w okresie komunizmu podbić Europę 46
  • Smok brukselski 15 gru 2006, 15:00 Biurokracja pożera Unię Europejską 52
  • Drugi Reagan? 15 gru 2006, 15:00 Bush junior ma rację 58
  • Supersam 15 gru 2006, 15:00   62
  • Dodatki w roli głównej 15 gru 2006, 15:00 Dodatki nie zawsze są uzupełnieniem stroju. Bywa, że to strój staje się tłem dla modnych akcesoriów. W kolekcji domu mody Aryton dodatki nadają wyraz klasycznej garderobie i uatrakcyjniają sylwetkę. Przerzucony przez ramię szal... 62
  • Włoska robota 15 gru 2006, 15:00 Polacy lubią kuchnię włoską. Od dań włoskich bardziej lubimy tylko polskie - wynika z sondażu Instytutu Badania Opinii RMF FM. Miłośników "włoszczyzny" powinien ucieszyć zestaw akcesoriów kuchennych Włoska Robota.... 62
  • Kino czystych barw 15 gru 2006, 15:00 Światło słoneczne padające na ekran to zmora niejednego kinomana. Rozwiązanie tego problemu znalazła firma Panasonic. Nowy projektor kina domowego PT-AX100 został wyposażony w funkcję Light Harmonizer. Dzięki niej wykrywa zmiany... 62
  • Klasyk znad Mozeli 15 gru 2006, 15:00 Riesling QbA 2005, mosel-saar-ruwer, St. Urbans-Hof Cena: 39,90 zł; importer: Grand Cru Rodzina Weissów w nadmozelskim Leiwen od trzech pokoleń zajmuje się produkcją znakomitych rieslingów. Szef firmy Nik Weiss, przywódca lokalnego... 62
  • Europa hipermarketów 15 gru 2006, 15:00  W Europie ciągle przybywa centrów handlowych. Według szacunków firmy Cushman & Wakefield, między lipcem 2006 a grudniem 2007 r. ich powierzchnia na całym kontynencie wzrośnie o 13,8 mln m? i będzie łącznie wynosić 107 mln m?.... 62
  • Powrót kobiety 15 gru 2006, 15:00 Polki rzucają pracę i wracają do domu - z własnej woli 64
  • 100 tysięcy ułanów 15 gru 2006, 15:00 Największy w Europie ośrodek jeździecki mieści się w wielkopolskim Jaszkowie 72
  • Globalna samba 15 gru 2006, 15:00 Zachód ulega urokom stylu życia rodem z dalekiej Brazylii 76
  • Pazurem - Setka gorących 15 gru 2006, 15:00 Jeżeli w Polsce występuje jakieś zjawisko publiczne, a nie uczestniczy w nim Doda, to tak, jakby go nie było 79
  • Piłsudski kontra Lenin 15 gru 2006, 15:00 Piłsudski użył socjalizmu do odzyskania niepodległości. Lenin hasła niepodległości użył do realizacji bolszewickiej utopii 80
  • Pomnik antysemityzmu 15 gru 2006, 15:00 Komunistyczną władzę w Polsce najdłużej sprawowała prorosyjska i antyżydowska czerwona endecja 84
  • Dwie twarze Dmowskiego 15 gru 2006, 15:00 Granica zachodnia II RP zawdzięcza Dmowskiemu niewiele mniej niż wschodnia Piłsudskiemu 85
  • Know-how 15 gru 2006, 15:00 Droga do rzeczywistości Stephen Hawking twierdzi, że zaledwie jeden wzór matematyczny w książce popularnonaukowej może zmniejszyć jej sprzedaż nawet o jedną trzecią. Nie przejmuje się tym sir Roger Penrose, emerytowany profesor... 86
  • Mózg w tunelu 15 gru 2006, 15:00 Co trzeci mieszkaniec Zachodu uważa, że ma kontakt z duchami 88
  • Strażnik zdrowia 15 gru 2006, 15:00 Zbadaj z "Wprost" układ limfatyczny: dowiesz się, jakie choroby ci grożą 92
  • Człowiek salamandra 15 gru 2006, 15:00 Uczeni chcą, by ludziom odrastały kończyny! 96
  • Człowiek salamandra 15 gru 2006, 15:00 Uczeni chcą, by ludziom odrastały kończyny! 96
  • Bez granic 15 gru 2006, 15:00 Festiwal milionerów Rosyjscy bogacze tłumnie stawili się na Targach Milionerów. Towarzyszyły im tysiące fleszy, setki reporterów i worki pieniędzy. Bo bogacze z Rosji tym się różnią od innych, że więcej wydają. Wzięciem cieszyły... 98
  • Projekt stulecia 15 gru 2006, 15:00 Euroamerykańska strefa wolnego handlu pomogłaby Zachodowi w rywalizacji z Azją 100
  • Odpływ umysłów 15 gru 2006, 15:00 Hindusi i Chińczycy wracają ze stypendiów do ojczyzny, Europejczycy uciekają za granicę na stałe 104
  • Pociąg do Londynu 15 gru 2006, 15:00 Independence Party - partię pragnącą wyjścia Wielkiej Brytanii z UE - popiera już ponad 15 proc. Brytyjczyków 108
  • Duchy mułły Omara 15 gru 2006, 15:00 Niedostępne góry, zamachowcy samobójcy i zdalnie sterowane bomby - to wszystko czeka Polaków w Afganistanie 110
  • Recenzor 15 gru 2006, 15:00 114
  • Kronika buntownika 15 gru 2006, 15:00 The Byrds byli odpowiedzią Ameryki na dowodzoną przez The Beatles inwazję brytyjską. Szybko nauczyli się od rywali z Liverpoolu, co powinien zrobić zespół rockowy, by ewoluować wraz z burzliwie kształtującą się wrażliwością... 114
  • Pop(rawna) Kasia 15 gru 2006, 15:00 Kasia Stankiewicz przekonała się, że łatwiej zdobyć szczyt, niż na nim pozostać. Dowiodła tego klęska jej debiutanckiego solowego albumu. Drugi album Stankiewicz, choć różni się od pierwszego, to grzeszy podobną przeciętnością.... 114
  • Ile warta moc Stewarta 15 gru 2006, 15:00 Rod Stewart od lat prowadzi nieźle prosperujący zakład wokalnej kserografii, ale ostatnio jego firma wypuszcza kopie dużo bledsze od oryginałów. Po czterech albumach z kolekcją klezmerskich przebojów Ameryki Pan Chrypka sięgnął po... 114
  • Dwaj panowie z werwą 15 gru 2006, 15:00 Czym dla kobiet jest Toskania, tym dla facetów (zwłaszcza tych bogatych) może być Prowansja. "Dobry rok" to pełen humoru i werwy hymn na cześć południowej Francji jako ziemskiego raju. O dziwo, ta opowiastka pełna banalnych... 114
  • Wieża niezrozumienia 15 gru 2006, 15:00 Alejandro González Iárritu jest niepoprawny. Znowu nakręcił film przesycony pesymizmem i przekonaniem o nieodwracalności wyroków losu. I znowu zastosował wielowątkową strukturę (choć konstrukcja nie jest aż tak złożona jak w "21... 114
  • Odległa piaskownica 15 gru 2006, 15:00 Już wiadomo, dlaczego niedoszły prezydent Stanów Zjednoczonych John Kerry obraził amerykańskich chłopców walczących w Iraku - ani chybi oglądał serial "Odległy front". Bohaterowie tego niby-dramatu to świeże mięso, które... 114
  • Pies z Ystad 15 gru 2006, 15:00 Dwóch nieboszczyków w garniturach dryfuje w pontonie na środku Bałtyku. Kurt Wallander, komisarz z Ystad, nie jest zachwycony znaleziskiem, zwłaszcza że trop prowadzi do republik bałtyckich, które próbują się wyrwać z uścisku... 114
  • Żubrówka i bisurmanie 15 gru 2006, 15:00 Wszystko jest tu egzotyczne: XIX-wieczny Konstantynopol, detektyw eunuch, obyczaje sułtańskiego haremu i receptura tureckich flaczków (tych w zupie i tych wywlekanych z ofiar licznych mordów). Tylko polski ambasador w Turcji to swojska... 114
  • Ciemności kryją ziemię 15 gru 2006, 15:00 Tego jeszcze nie było: Dan Brown spotyka Raymonda Chandlera w wersji islandzkiej. Chandlerowska jest główna bohaterka powieści - prawnik Thora Gudmundsdottir, kobieta atrakcyjna, lecz po przejściach i ze skłonnością do nadużywania... 114
  • Bryk z Dostojewskiego 15 gru 2006, 15:00 "Zbrodnia i kara" Barbary Sass ma z oryginałem wspólny tylko pobieżny zarys akcji - student Raskolnikow, chcąc udowodnić sobie, że jest nowym Napoleonem, stojącym ponad moralnością, zabija, ale tłamszą go wyrzuty sumienia. I... 114
  • Formista w oparach sacrum 15 gru 2006, 15:00 W każdym artyście jest coś z uczonego, a taki był właśnie Leon Chwistek, matematyk-artysta. Logika nie uchroniła go jednak przed ideologiczną aberracją (pod koniec żywota stał się zdeklarowanym stalinistą). Ponad 30 akwarel Chwistka,... 114
  • Mokra robota 15 gru 2006, 15:00 Polski kryminał opowiada o współczesnej Polsce lepiej niż książki uznanych sław literatury 118
  • Mały agent 15 gru 2006, 15:00 Alex Rider, wzorowany na Jamesie Bondzie, to bohater nowych czasów - niedojrzała aspołeczna sierota 122
  • Malarz króla, król malarzy 15 gru 2006, 15:00 Obrazy Velázqueza przeczą opinii, że genialny artysta musi mieć duszę buntownika 124
  • Wencel gordyjski - Dzieci z katalogu 15 gru 2006, 15:00 Ideał wychowania przez miłość i dyscyplinę należy zastąpić układanką genów 127
  • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 45 (211) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 6 listopada 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Sukces polityki prorodzinnej PIĘCIORACZKI ZE ŚRODY (Poznań, "UeoL") Szczęśliwym rodzicom, mieszkańcom Pławiec koło Środy... 128
  • Wprost Plus 15 gru 2006, 15:00 Alternatywna historia XX wieku według Orłowskiego Jak wyglądałby świat, gdyby w Rosji nie urodził się Lenin, a Hitler zbudowałby bombę atomową? Na te pytania stara się odpowiedzieć prof. Witold Orłowski, publicysta... 129
  • Skibą w mur - Nasz kochany bałagan 15 gru 2006, 15:00 Coraz trudniej o tak potrzebne daltonistom czarno-białe schematy 130