Strażnik zdrowia

Strażnik zdrowia

Dodano:   /  Zmieniono: 
Zbadaj z "Wprost" układ limfatyczny: dowiesz się, jakie choroby ci grożą
 
Ponad 300 mln ludzi na świecie jest dotkniętych chorobami układu chłonnego, tymczasem większość lekarzy o węzłach chłonnych wie tylko jedno - gdzie się znajdują. Znacznie gorzej orientują się w tym, jak układ chłonny jest zbudowany i jak funkcjonuje; nie informują o tym nawet podręczniki medyczne. Efekt jest taki, że chorzy na chłoniaki, czyli nowotwory węzłów chłonnych, zanim ta wyjątkowo groźna choroba zostanie u nich rozpoznana, są często leczeni tak, jakby chorowali na zwykłe infekcje. Obrzęki limfatyczne kończyn są mylone z innymi schorzeniami, na przykład zastojem żylnym lub tzw. lipedemą, gromadzeniem się tkanki tłuszczowej w kończynach dolnych, czasem nieprawidłowo nazywanym cellulitis.
Chyba żaden inny narząd ludzkiego organizmu nie jest tak mało znany i tak bardzo lekceważony jak układ limfatyczny. Michaela Skobe, biolog molekularny z Mount Sinai School of Medicine w Nowym Jorku, długo nie mogła opublikować książki na temat układu limfatycznego, bo wydawcy twierdzili, że jest to "mało ważny narząd, o którym nie warto nawet wspominać". Z najnowszych badań wynika, że odgrywa on główną rolę w tak groźnych i częstych chorobach, jak nowotwory złośliwe, astma i schorzenia autoimmunologiczne.
Wystarczy się jednak poddać mało kosztownym badaniom, takim jak morfologia krwi lub OB (tzw. odczyn Biernackiego), by w porę wykryć coraz częściej występujące choroby układu chłonnego już wtedy, gdy szanse na wyleczenie są największe. W ramach akcji tygodnika "Wprost" będzie można je wykonać w Centrum Diagnostyki Medycznej i Hematologii w Warszawie.

Prof. Waldemar Lech Olszewski: "Układ limfatyczny nie tylko drenuje limfę, jak do niedawna sądzono. Zachodzą w nim również skomplikowane reakcje obronne organizmu, które dopiero są badane"
Drenaż ustrojowy
- Układ limfatyczny nie tylko drenuje limfę, jak do niedawna sądzono. Zachodzą w nim również skomplikowane reakcje obronne organizmu, które dopiero są badane - mówi prof. Waldemar Lech Olszewski z Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN, jeden z czołowych badaczy układu limfatycznego na świecie. Oprócz naczyń limfatycznych do układu limfatycznego należą również grasica i śledziona, a nawet szpik, który odgrywa ważną rolę w "nadzorze immunologicznym" organizmu. Jest tzw. anatomicznym ekwiwalentem układu odpornościowego. Gdy dochodzi do zakażenia rany, przerzutów raka lub negatywnej reakcji na przeszczepy, szczególnie skóry, najpierw uruchamiane są procesy obronne w naczyniach i węzłach limfatycznych.
Każdy proces chorobowy, zwłaszcza wywołany procesem zapalnym, wpływa na pracę układu limfatycznego. Węzły chłonne stale pochłaniają i usuwają szkodliwe substancje. Nawet wdychanie pyłu węglowego w kopalni może spowodować powiększenie węzłów okołooskrzelowych. W węzłach mogą się gromadzić chemikalia pochodzące z kosmetyków, na przykład przenikających przez skórę antyperspirantów.

Płynne guzy
Aż połowa zachorowań na chłoniaki rozpoczyna się od powstania tzw. nacieku narządów limfatycznych, na przykład migdałka, śledziony, szpiku kostnego, skóry, jajnika lub jądra, a nawet mózgowia. Do rozwoju tej choroby dochodzi, gdy w jednej z miliardów komórek odpornościowych (białych ciałek krwi zwanych też limfocytami) nastąpi przemiana nowotworowa. Takie nowotworowe limfocyty mogą pochodzić z komórki macierzystej w szpiku kostnym i przenosić się do układu limfatycznego. Komórka macierzysta może też dawać początek nowotworowym limfocytom w obrębie układu limfatycznego i stamtąd przenosić się do innych narządów, w tym szpiku kostnego. W obu wypadkach powstaje patologiczny klon komórkowy, rozrastający się i niszczący zdrowe tkanki. Układ obronny organizmu nie chroni wtedy przed zakażeniami i sam staje się agresorem. Nieprawidłowe komórki docierają z krwią do wielu narządów, na przykład wątroby i mózgu. Dlatego chłoniaki bywają nazywane "płynnymi guzami".
Paweł Moszumański, prezes Stowarzyszenia Wspierającego Chorych na Chłoniaki Sowie Oczy, początkowo cieszył się, że chudnie, bo jak powtarzała mu żona, "miał za dużo ciała". Nie czuł zaniepokojenia nawet wtedy, gdy w nocy się pocił i uporczywie swędziała go skóra. Gdy pojawiły się kaszel i gorączka, zgłosił się do lekarza, który przez wiele tygodni leczył go na zapalenie górnych dróg oddechowych. - Podejrzenie chłoniaka pojawiło się dopiero wtedy, gdy zacząłem pluć krwią - mówi Moszumański.
Marta Świerczyńska ze stowarzyszenia Sowie Oczy najpierw była leczona na grzybicę i gronkowca. Obie infekcje udało się wyleczyć, a lekarze nadal nawet nie podejrzewali u niej chłoniaka. Chorobę wykrył dopiero ginekolog, gdy kobieta była w ciąży.
- Poddałam się chemioterapii, urodziłam dziecko, a potem dokończyłam leczenie - mówi Świerczyńska.

Obrzęk chłonny
Najbardziej lekceważonymi objawami są obrzęki limfatyczne. Jedna z pacjentek miała obrzęk kolana, który po kilkunastu godzinach objął stopę. Okazało się, że chora cierpi na typowy zastoinowy obrzęk limfatyczny kończyn dolnych, na który w Polsce choruje co najmniej 500 tys. osób. - Wśród schorzeń nie zagrażających życiu choroby kończyn są najczęstszą dolegliwością po zakażeniach, a jedną z ich głównych przyczyn są obrzęki limfatyczne - mówi prof. Olszewski.
Do obrzęku chłonnego może dojść w wyniku urazu, a także zapalenia skóry, zakażenia rany, a nawet otarcia naskórka, zanokcicy (zapalenia tkanek wokół paznokcia) lub ukąszenia owada. Często trudno ustalić jego powód, bo obrzęk może się pojawić po upływie miesięcy, a nawet kilku lat od wystąpienia przyczyny. Obrzęk chłonny rozwija się w tkankach kończyn lub narządów, których układ limfatyczny został uszkodzony. Najczęściej dochodzi do obrzęków kończyn, bo to one są najbardziej narażone na urazy i zakażenia. Obrzęki mogą jednak występować także w jelicie, płucach, a niekiedy w wątrobie i nerkach. - Powstaje wtedy błędne koło. Układ eliminujący drobnoustroje zostaje uszkodzony, co powoduje powstanie przewlekłego stanu zapalnego powłok lub narządu, którego naczynia limfatyczne są już nieczynne - mówi prof. Olszewski. Na dodatek w tkance, z której nie odpływa limfa, gromadzą się komórki odpornościowe oraz szczątki obumarłych i zniszczonych komórek.
Amerykańska aktorka Joanne Dru zmarła z powodu obrzęku limfatycznego w wieku 74 lat. Chorowała na raka piersi, przeszła radioterapię, a potem operację. Gdy rozwija się choroba nowotworowa, komórki rakowe docierają naczyniami limfatycznymi do węzłów, gdzie atakują je limfocyty i komórki dendrytyczne ("wskazujące" limfocytom obce komórki). Część komórek nowotworowych zostaje zniszczona, ale w zaawansowanym stadium choroby węzły są nimi przeładowane. W takiej sytuacji chirurdzy wraz z guzem usuwają węzły i naczynia limfatyczne. Takie operacje są wykonywane u kobiet cierpiących na raka piersi. Po kilku miesiącach lub latach od zabiegu dochodzi do rozwoju pooperacyjnego obrzęku chłonnego, gdyż eliminacja bakterii z organizmu jest zakłócona. U połowy pacjentek po mastektomii i u wszystkich chorych po wycięciu węzłów pachwinowych dochodzi do nawracających zapaleń skóry, naczyń i węzłów chłonnych. Wystarczy mały uraz kończyny, angina lub grypa.

Medycyna przyszłości
Naczynia limfatyczne odkrył już Hipokrates, ale dopiero w 1937 r. Howard Florey, współodkrywca penicyliny, zauważył, że układ limfatyczny bierze udział w reakcjach odpornościowych organizmu. Z najnowszych badań wynika, że komórki limfy i węzłów chronią przed rozwojem chorób autoagresywnych, na przykład gdy dojdzie do zakażenia rany. Powstaje wówczas reakcja immunologiczna skierowana jedynie przeciw drobnoustrojom, a nie własnym, uszkodzonym tkankom. - Są to nowe obserwacje, o których podręczniki jeszcze nie piszą - mówi prof. Olszewski. Migrujące z rany komórki dendrytyczne, makrofagi i limfocyty zawiadamiają węzeł o uwolnionych antygenach zranionej i zakażonej tkanki. Ten wysyła do ran komórki cytotoksyczne i regulacyjne, które sterują procesem gojenia i regeneracji.
Przyszłość diagnostyki medycznej należy do nowych metod badania układu limfatycznego. Badania krwi, szpiku kostnego i narządów wewnętrznych wykrywają jedynie zaawansowane zmiany chorobowe wywołane odpowiedzią całego organizmu. By szybko rozpoznać, co się dzieje w rozwijającej się zmianie patologicznej, zakażeniu lub nowotworze, niedługo lekarze będą badać płyn pozakomórkowy. W organizmie dorosłego człowieka jest go aż 12 litrów. Prowadzone są już pierwsze badania nad mikrochirurgicznymi metodami pobierania tego płynu.

PRZEBADAJ SIĘ Z "WPROST"!
W trakcie akcji pacjenci będą badani pod kątem chorób układu chłonnego, ze szczególnym zwróceniem uwagi na węzły chłonne, śledzionę i wątrobę.
  1. Morfologia z rozmazem
    Liczba białych krwinek - zarówno jej podwyższenie, jak i obniżenie w stosunku do normy może świadczyć m.in. o chorobach układu limfatycznego. Rozmaz krwinek białych (określenie stosunku oraz wartości bezwzględnych limfocytów i granulocytów) - zwiększony odsetek limfocytów bądź obecność form nieprawidłowych występujących u zdrowych ludzi mogą wskazywać na chorobę rozrostową układu limfatycznego. Także obecność nieprawidłowych form granulocytów powinna być wskazaniem do przeprowadzenia dalszych badań po to, by wykluczyć rozrosty szpikowe (na przykład białaczkę szpikową lub inne choroby nowotworowe). Niedokrwistość - może być objawem chorób rozrostowych układu limfatycznego. Poziom płytek - znacznie podwyższony lub obniżony może świadczyć o chorobach nowotworowych układu limfatycznego, innych nowotworach lub o zaburzeniu krzepnięcia krwi, niekoniecznie związanym z chorobami nowotworowymi.
  2. Poziom żelaza we krwi
    Ocena zasobów żelaza w organizmie i sposobu jego wykorzystania. Niedokrwistość u mężczyzny w wieku 40-60 lat, nawet jeśli nie odczuwa on innych niepokojących objawów, powinna być sygnałem do wykonania badań zmierzających do wykluczenia choroby nowotworowej.
  3. OB (odczyn Biernackiego)
    Wynik trzycyfrowy zawsze jest wskazaniem do przeprowadzenia dokładnych badań mających sprawdzić, czy pacjent nie cierpi na choroby zapalne, nowotworowe lub choroby o podłożu autoimmunologicznym.
  4. USG
    Jeśli istnieje podejrzenie patologicznych zmian jamy brzusznej, badany zostanie skierowany na USG narządów miąższowych (śledziony i wątroby).
  5. Limfoscyntygrafia
    Specjalistyczne badanie radioizotopowe węzłów chłonnych. Będzie wykonane u osób, które zostaną do niego zakwalifikowane przez lekarzy oceniających wyniki wcześniejszych badań. Zostanie przeprowadzone w Centralnym Szpitalu Klinicznym MSWiA przy ul. Wołoskiej 137 w Warszawie.
Więcej możesz przeczytać w 45/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2006 (1247)

  • Wprost od czytelników 15 gru 2006, 15:00 SALON NA ULICY Czytając artykuł "Salon na ulicy" (nr 41), można było odnieść wrażenie, że w Polsce nie wydarzyło się ostatnio nic bulwersującego. Niepokojem może napawać jedynie pokojowa demonstracja partii opozycyjnej.... 3
  • Na stronie - Zmienna Kaczyńskich 15 gru 2006, 15:00 Nowa zmienna czasami przypomina aż za dobrze znaną starą niezmienną 3
  • Skaner 15 gru 2006, 15:00 NAJLEPSZE ULICE EUROPY Tanie połączenia lotnicze z wieloma miastami Europy i ceny w Warszawie, Poznaniu i we Wrocławiu zbliżone do cen w Londynie, Paryżu i Berlinie powodują, że Polacy coraz częściej na świąteczne zakupy wybierają się... 8
  • Sawka czatuje 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 12
  • Playback 15 gru 2006, 15:00 Prezydent RP Lech Kaczyński © A. Jagielak 16
  • Poczta 15 gru 2006, 15:00 BALCEROWICZOBÓJSTWO Zprzykrością informuję, że autor artykułu "Balcerowiczobójstwo" (nr 38) przypisuje prezesowi NBP nieprawdziwe motywy postępowania. Prof. Leszek Balcerowicz odmówił stawienia się przed komisją śledczą... 16
  • Ryba po polsku - Obywatelu, wracamy do PRL-u 15 gru 2006, 15:00 Nie po to walczyliśmy z komuną, żeby każdy mógł bezkarnie pisać prawdę 17
  • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 NAJWIĘKSZY POLSKI POLITYK twardo domaga się odizolowania trudnej młodzieży w specjalnych szkołach. Pomysł dość kontrowersyjny, ale jako ojcowie przyklaśniemy Giertychowi, pod jednym wszakże warunkiem. Niech do szkół o zaostrzonym... 18
  • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 TROCHĘ SIĘ PRZELICZYŁA PLATFORMA OBYWATELSKA i przeszarżowała z raportem o mediach, z którego nie bardzo wie, jak się teraz wycofać. Odcina się od niego Rokita, inni też łapią się za głowę, ale Donald w swym antydziennikarskim... 19
  • Wprost przeciwnie - Bundeswehra amatorów 15 gru 2006, 15:00 Bundeswehrze ciągle jest blisko do tradycji Wehrmachtu 20
  • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Witamina B 15 gru 2006, 15:00 Lek na sitwokrację zgodził się zaordynować polskim samorządom Trybunał Konstytucyjny 22
  • Partia bez własciwości 15 gru 2006, 15:00 Rok temu Platforma Obywatelska była partią sanacji, teraz jest partią konserwacji 28
  • Wszyscy jesteśmy winni! 15 gru 2006, 15:00 Państwo, bezsilne w ściganiu prawdziwych przestępców, tworzy przepisy zakładające, że wszyscy są przestępcami 30
  • Święto Europy - 9 listopada 15 gru 2006, 15:00 9 listopada - w rocznicę zburzenia muru berlińskiego - świętować powinni wszyscy Europejczycy 32
  • Wydział zabójstw księży 15 gru 2006, 15:00 UOP na początku lat 90. planował inwigilację księży, by wyjaśnić zagadkę śmierci ks. Stanisława Suchowolca 34
  • Giełda 15 gru 2006, 15:00 Hossa Świat American Yahoo!? Yahoo!, najchętniej odwiedzany portal internetowy na świecie, prowadzi rozmowy dotyczące przejęcia AOL, amerykańskiego dostawcy usług internetowych i właściciela portalu AOL.com. Gdyby nie doszło do fuzji,... 38
  • Zabór energetyczny 15 gru 2006, 15:00 Rosja zaciska energetyczne kleszcze 40
  • Rosja kupuje Europę 15 gru 2006, 15:00 Gazprom zastąpił Rosji dywizje, które miały w okresie komunizmu podbić Europę 46
  • Smok brukselski 15 gru 2006, 15:00 Biurokracja pożera Unię Europejską 52
  • Drugi Reagan? 15 gru 2006, 15:00 Bush junior ma rację 58
  • Supersam 15 gru 2006, 15:00   62
  • Dodatki w roli głównej 15 gru 2006, 15:00 Dodatki nie zawsze są uzupełnieniem stroju. Bywa, że to strój staje się tłem dla modnych akcesoriów. W kolekcji domu mody Aryton dodatki nadają wyraz klasycznej garderobie i uatrakcyjniają sylwetkę. Przerzucony przez ramię szal... 62
  • Włoska robota 15 gru 2006, 15:00 Polacy lubią kuchnię włoską. Od dań włoskich bardziej lubimy tylko polskie - wynika z sondażu Instytutu Badania Opinii RMF FM. Miłośników "włoszczyzny" powinien ucieszyć zestaw akcesoriów kuchennych Włoska Robota.... 62
  • Kino czystych barw 15 gru 2006, 15:00 Światło słoneczne padające na ekran to zmora niejednego kinomana. Rozwiązanie tego problemu znalazła firma Panasonic. Nowy projektor kina domowego PT-AX100 został wyposażony w funkcję Light Harmonizer. Dzięki niej wykrywa zmiany... 62
  • Klasyk znad Mozeli 15 gru 2006, 15:00 Riesling QbA 2005, mosel-saar-ruwer, St. Urbans-Hof Cena: 39,90 zł; importer: Grand Cru Rodzina Weissów w nadmozelskim Leiwen od trzech pokoleń zajmuje się produkcją znakomitych rieslingów. Szef firmy Nik Weiss, przywódca lokalnego... 62
  • Europa hipermarketów 15 gru 2006, 15:00  W Europie ciągle przybywa centrów handlowych. Według szacunków firmy Cushman & Wakefield, między lipcem 2006 a grudniem 2007 r. ich powierzchnia na całym kontynencie wzrośnie o 13,8 mln m? i będzie łącznie wynosić 107 mln m?.... 62
  • Powrót kobiety 15 gru 2006, 15:00 Polki rzucają pracę i wracają do domu - z własnej woli 64
  • 100 tysięcy ułanów 15 gru 2006, 15:00 Największy w Europie ośrodek jeździecki mieści się w wielkopolskim Jaszkowie 72
  • Globalna samba 15 gru 2006, 15:00 Zachód ulega urokom stylu życia rodem z dalekiej Brazylii 76
  • Pazurem - Setka gorących 15 gru 2006, 15:00 Jeżeli w Polsce występuje jakieś zjawisko publiczne, a nie uczestniczy w nim Doda, to tak, jakby go nie było 79
  • Piłsudski kontra Lenin 15 gru 2006, 15:00 Piłsudski użył socjalizmu do odzyskania niepodległości. Lenin hasła niepodległości użył do realizacji bolszewickiej utopii 80
  • Pomnik antysemityzmu 15 gru 2006, 15:00 Komunistyczną władzę w Polsce najdłużej sprawowała prorosyjska i antyżydowska czerwona endecja 84
  • Dwie twarze Dmowskiego 15 gru 2006, 15:00 Granica zachodnia II RP zawdzięcza Dmowskiemu niewiele mniej niż wschodnia Piłsudskiemu 85
  • Know-how 15 gru 2006, 15:00 Droga do rzeczywistości Stephen Hawking twierdzi, że zaledwie jeden wzór matematyczny w książce popularnonaukowej może zmniejszyć jej sprzedaż nawet o jedną trzecią. Nie przejmuje się tym sir Roger Penrose, emerytowany profesor... 86
  • Mózg w tunelu 15 gru 2006, 15:00 Co trzeci mieszkaniec Zachodu uważa, że ma kontakt z duchami 88
  • Strażnik zdrowia 15 gru 2006, 15:00 Zbadaj z "Wprost" układ limfatyczny: dowiesz się, jakie choroby ci grożą 92
  • Człowiek salamandra 15 gru 2006, 15:00 Uczeni chcą, by ludziom odrastały kończyny! 96
  • Człowiek salamandra 15 gru 2006, 15:00 Uczeni chcą, by ludziom odrastały kończyny! 96
  • Bez granic 15 gru 2006, 15:00 Festiwal milionerów Rosyjscy bogacze tłumnie stawili się na Targach Milionerów. Towarzyszyły im tysiące fleszy, setki reporterów i worki pieniędzy. Bo bogacze z Rosji tym się różnią od innych, że więcej wydają. Wzięciem cieszyły... 98
  • Projekt stulecia 15 gru 2006, 15:00 Euroamerykańska strefa wolnego handlu pomogłaby Zachodowi w rywalizacji z Azją 100
  • Odpływ umysłów 15 gru 2006, 15:00 Hindusi i Chińczycy wracają ze stypendiów do ojczyzny, Europejczycy uciekają za granicę na stałe 104
  • Pociąg do Londynu 15 gru 2006, 15:00 Independence Party - partię pragnącą wyjścia Wielkiej Brytanii z UE - popiera już ponad 15 proc. Brytyjczyków 108
  • Duchy mułły Omara 15 gru 2006, 15:00 Niedostępne góry, zamachowcy samobójcy i zdalnie sterowane bomby - to wszystko czeka Polaków w Afganistanie 110
  • Recenzor 15 gru 2006, 15:00 114
  • Kronika buntownika 15 gru 2006, 15:00 The Byrds byli odpowiedzią Ameryki na dowodzoną przez The Beatles inwazję brytyjską. Szybko nauczyli się od rywali z Liverpoolu, co powinien zrobić zespół rockowy, by ewoluować wraz z burzliwie kształtującą się wrażliwością... 114
  • Pop(rawna) Kasia 15 gru 2006, 15:00 Kasia Stankiewicz przekonała się, że łatwiej zdobyć szczyt, niż na nim pozostać. Dowiodła tego klęska jej debiutanckiego solowego albumu. Drugi album Stankiewicz, choć różni się od pierwszego, to grzeszy podobną przeciętnością.... 114
  • Ile warta moc Stewarta 15 gru 2006, 15:00 Rod Stewart od lat prowadzi nieźle prosperujący zakład wokalnej kserografii, ale ostatnio jego firma wypuszcza kopie dużo bledsze od oryginałów. Po czterech albumach z kolekcją klezmerskich przebojów Ameryki Pan Chrypka sięgnął po... 114
  • Dwaj panowie z werwą 15 gru 2006, 15:00 Czym dla kobiet jest Toskania, tym dla facetów (zwłaszcza tych bogatych) może być Prowansja. "Dobry rok" to pełen humoru i werwy hymn na cześć południowej Francji jako ziemskiego raju. O dziwo, ta opowiastka pełna banalnych... 114
  • Wieża niezrozumienia 15 gru 2006, 15:00 Alejandro González Iárritu jest niepoprawny. Znowu nakręcił film przesycony pesymizmem i przekonaniem o nieodwracalności wyroków losu. I znowu zastosował wielowątkową strukturę (choć konstrukcja nie jest aż tak złożona jak w "21... 114
  • Odległa piaskownica 15 gru 2006, 15:00 Już wiadomo, dlaczego niedoszły prezydent Stanów Zjednoczonych John Kerry obraził amerykańskich chłopców walczących w Iraku - ani chybi oglądał serial "Odległy front". Bohaterowie tego niby-dramatu to świeże mięso, które... 114
  • Pies z Ystad 15 gru 2006, 15:00 Dwóch nieboszczyków w garniturach dryfuje w pontonie na środku Bałtyku. Kurt Wallander, komisarz z Ystad, nie jest zachwycony znaleziskiem, zwłaszcza że trop prowadzi do republik bałtyckich, które próbują się wyrwać z uścisku... 114
  • Żubrówka i bisurmanie 15 gru 2006, 15:00 Wszystko jest tu egzotyczne: XIX-wieczny Konstantynopol, detektyw eunuch, obyczaje sułtańskiego haremu i receptura tureckich flaczków (tych w zupie i tych wywlekanych z ofiar licznych mordów). Tylko polski ambasador w Turcji to swojska... 114
  • Ciemności kryją ziemię 15 gru 2006, 15:00 Tego jeszcze nie było: Dan Brown spotyka Raymonda Chandlera w wersji islandzkiej. Chandlerowska jest główna bohaterka powieści - prawnik Thora Gudmundsdottir, kobieta atrakcyjna, lecz po przejściach i ze skłonnością do nadużywania... 114
  • Bryk z Dostojewskiego 15 gru 2006, 15:00 "Zbrodnia i kara" Barbary Sass ma z oryginałem wspólny tylko pobieżny zarys akcji - student Raskolnikow, chcąc udowodnić sobie, że jest nowym Napoleonem, stojącym ponad moralnością, zabija, ale tłamszą go wyrzuty sumienia. I... 114
  • Formista w oparach sacrum 15 gru 2006, 15:00 W każdym artyście jest coś z uczonego, a taki był właśnie Leon Chwistek, matematyk-artysta. Logika nie uchroniła go jednak przed ideologiczną aberracją (pod koniec żywota stał się zdeklarowanym stalinistą). Ponad 30 akwarel Chwistka,... 114
  • Mokra robota 15 gru 2006, 15:00 Polski kryminał opowiada o współczesnej Polsce lepiej niż książki uznanych sław literatury 118
  • Mały agent 15 gru 2006, 15:00 Alex Rider, wzorowany na Jamesie Bondzie, to bohater nowych czasów - niedojrzała aspołeczna sierota 122
  • Malarz króla, król malarzy 15 gru 2006, 15:00 Obrazy Velázqueza przeczą opinii, że genialny artysta musi mieć duszę buntownika 124
  • Wencel gordyjski - Dzieci z katalogu 15 gru 2006, 15:00 Ideał wychowania przez miłość i dyscyplinę należy zastąpić układanką genów 127
  • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 45 (211) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 6 listopada 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Sukces polityki prorodzinnej PIĘCIORACZKI ZE ŚRODY (Poznań, "UeoL") Szczęśliwym rodzicom, mieszkańcom Pławiec koło Środy... 128
  • Wprost Plus 15 gru 2006, 15:00 Alternatywna historia XX wieku według Orłowskiego Jak wyglądałby świat, gdyby w Rosji nie urodził się Lenin, a Hitler zbudowałby bombę atomową? Na te pytania stara się odpowiedzieć prof. Witold Orłowski, publicysta... 129
  • Skibą w mur - Nasz kochany bałagan 15 gru 2006, 15:00 Coraz trudniej o tak potrzebne daltonistom czarno-białe schematy 130