Ucieczka mózgów za ocean

Ucieczka mózgów za ocean

Dodano:   /  Zmieniono: 
Sowiecki system centralnego sterowania rządzi europejską nauką
Europejski koncern farmaceutyczny Aventis i amerykański potentat Pfizer zamknęły laboratoria we Francji i przeniosły je do USA, gdzie panują "lepsze warunki do prowadzenia badań nad nowymi lekami". Niemiecka firma mnemoScience, zajmująca się wdrażaniem nowoczesnych technologii, przeprowadziła się z Aachen do Bostonu, bo nikt w Europie nie interesował się tzw. materiałami z pamięcią, które za kilka lat mogą zrewolucjonizować medycynę. Za ocean zamierza też wyjechać kilka tysięcy naukowców z Francji, Niemiec, Włoch, Wielkiej Brytanii i Polski.
W Stanach Zjednoczonych przebywa już 500 tys. uczonych ze Starego Kontynentu. W ostatnich dziesięciu latach odsetek amerykańskich naukowców pochodzących spoza USA zwiększył się z 24 proc. do 38 proc. - ujawnił raport National Science Board. Większość badaczy legitymujących się w Stanach Zjednoczonych tytułem doktora kończyła studia w Europie. Aż 75 proc. przebywających w USA naukowców z tytułem doktora z UE przyznało, że zamierza kontynuować karierę naukową wyłącznie za oceanem. Podobne plany mają polscy naukowcy (od 1980 r. wyjechał z Polski co czwarty badacz, większość właśnie do USA).

Uczelnie gerontokracji
- Najlepsi naukowcy chcą pracować w najbardziej renomowanych i najlepiej opłacanych ośrodkach badawczych, podobnie jak najlepsi zawodnicy trafiają do najbogatszych klubów sportowych - twierdzi włoski biolog dr Michele Pagano, który od dwóch lat pracuje na wydziale medycznym New York University. Co drugi astrofizyk zatrudniony w USA przyjechał z Wielkiej Brytanii. Niemcy co roku opuszcza prawie 20 proc. absolwentów uczelni, a ponad 30 proc. doktorantów, którzy podjęli pracę naukowo-badawczą na zagranicznych kontraktach, nie wraca do kraju. Są wśród nich specjaliści w dziedzinie nauk ścisłych, ale także historycy, politolodzy, a nawet germaniści. Z Polski wyjeżdżają głównie młodzi naukowcy, bo "polska nauka jest hierarchiczna, nieruchliwa, hermetyczna i gerontokratyczna" - tak ją określił dr hab. Cezary Wójcik, który ukończył Akademię Medyczną w Warszawie, a dziś jest pracownikiem University of Texas Southwestern Medical Center. Jego zdaniem, w naszym kraju kariera naukowa zależy głównie od koneksji, a większość funduszy na badania jest rozdzielana na mocy arbitralnych decyzji administracyjnych, a nie poprzez niezależnie recenzowane projekty.
Z pracy w Polsce rezygnują nawet najbardziej uzdolnieni młodzi badacze, którzy nie muszą czekać na objęcie stanowiska do czasu odejścia na emeryturę swego szefa. Dr Michał Hetman wycofał się z prowadzenia w Warszawie własnego laboratorium w Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej UNESCO, choć tylko nieliczni młodzi badacze otrzymali szansę tak szybkiego awansu. Uzdolniony naukowiec objął stanowisko na uniwersytecie w Kentucky, gdzie zarabia znacznie więcej, a jednocześnie może kontynuować interesujące go badania z zakresu neurologii. "Polscy naukowcy, którzy pozostają w kraju, skupiają się głównie na zdobywaniu tytułów naukowych i publikacjach, a nie na praktycznym wykorzystaniu badań przydatnych w gospodarce" - alarmuje raport o stanie polskiej nauki, opublikowany przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji.

Napęd konkurencji szarych komórek
Większość polskich uczonych największe sukcesy osiąga podczas pobytu w amerykańskich ośrodkach. Prof. Bohdan Paczyński z Uniwersytetu Princeton, jeden z nielicznych polskich uczonych kandydujących do Nagrody Nobla, wymyślił nową metodę badania wszechświata (nazywaną mikrosoczewkowaniem grawitacyjnym). Dzięki niej międzynarodowy zespół badaczy odkrył niedawno najbardziej odległy od Słońca układ planetarny. Prof. Włodzimierz Maśliński, immunolog z Instytutu Reumatologii w Warszawie, odkrył zmodyfikowaną odmianę interleukiny-15, gdy przez kilka lat prowadził badania w szpitalu Beth Israel Deaconess Harvard University w Bostonie. Koncern Roche wykupił w tym roku patent na wykorzystanie tego związku do produkcji nowego leku zapobiegającego odrzutom przeszczepionych narządów (prawdopodobnie będzie można go wykorzystać również do leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów). - W USA badania są zorganizowane najlepiej na świecie, dzięki temu ten kraj wygrywa rywalizację z Europą - podkreśla prof. Bogdan Lesyng, matematyk z Uniwersytetu Warszawskiego.
Amerykańskie uczelnie postępują jak firmy oferujące wiedzę jako towar. Trudno się zatem dziwić, że za ocean wyjeżdżają najzdolniejsi i najbardziej prężni badacze. - Taki system sprzyja młodym, zdolnym i ambitnym naukowcom, zwłaszcza że nawet osoby z tytułami profesorskimi podlegają tam stałej weryfikacji - powiedział "Wprost" prof. Aleksander Wolszczan, który w 1991 r., po kilkuletnim pobycie w USA, odkrył pierwszy pozasłoneczny układ planetarny. W Stanach Zjednoczonych konkurencja jest tak silna, że od wielu lat nie może jej sprostać archaiczny i wciąż mało elastyczny europejski system prowadzenia badań. - Aby się o tym przekonać, wystarczy odwiedzić kilka losowo wybranych ośrodków w Europie i USA w wolne dni lub po godzinach urzędowania - dodaje prof. Wolszczan. - W Europie laboratoria i korytarze będą puste, podczas gdy Amerykanie będą nadal pracować. Ogromna rywalizacja jest główną siłą napędową badań naukowych. - W USA musisz codziennie udowadniać, że jesteś coś wart. Nie ma systemu równi, na której przez wiele lat można spokojnie spoczywać na laurach - mówi prof. Józef Kunc z Uniwersytetu Karoliny Południowej, członek jednej z grup doradczych amerykańskiego Departamentu Obrony.

Pasożytnicza tkanka pseudobadaczy
Uczeni europejscy narzekają na niedostatek funduszy na badania. Większość krajów UE przeznacza na naukę około 2 proc. PKB, czyli o 40 proc. mniej niż USA (2,8 proc) i Japonia (2,9 proc.). Wyższe nakłady na badania niczego jednak nie rozwiążą, bo gruntownej reformy wymaga cały system nauki wielu krajów unii. - Najlepszym przykładem jest nauka francuska, zarządzana przez anachroniczny system sowiecki centralnego sterowania - twierdzi prof. Claude Allegre, szef Laboratorium Geochemicznego Uniwersytetu Paris VII. Administracja pochłania tam prawie 50 proc. funduszy przeznaczanych na naukę i szkolnictwo wyższe! W Narodowym Ośrodku Badań Naukowych we Francji (CNRS) jest zatrudnionych wielu naukowców urzędników, którzy nie prowadzą żadnej działalności naukowej. - Pobierają jedynie pieniądze, głównie za sporadyczną obecność w ośrodku badawczym i ciągłe narzekanie - mówi prof. Richard Kerner, fizyk z paryskiego Uniwersytetu Pierre'a i Marii Curie.
Poza armią pseudobadaczy rozwój badań naukowych w Unii Europejskiej hamuje rozbudowana administracja. Niewielkie są zatem nadzieje, że wraz z wejściem do wspólnoty polska nauka stanie przed nowymi możliwościami. Nasi uczeni częściej będą mieli szansę korzystać z intratnych posad urzędniczych niż z dotacji na badania. Prof. Marek Bartosik, sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Informatyzacji, uważa, że polska nauka może uzyskać rocznie 250 mln euro w ramach VI Programu Badawczego UE, na którego realizację przeznaczono do 2006 r. 17,5 mld euro (o 17 proc. więcej niż w latach 1997-2001). Wzrost nakładów ma zwiększyć konkurencyjność europejskiej nauki. Kłopot polega na tym, że nie zmieniono wyjątkowo zbiurokratyzowanego systemu przydzielania dotacji, z którym będą się musieli zmierzyć polscy naukowcy.
Specjaliści z Włoch, Niemiec i Francji radzą, by wynająć firmę konsultingową, która pomoże przebrnąć przez skomplikowane procedury pozyskiwana grantów. Przekonał się o tym dr Matthias Tschöp z Niemiec, który po trzech latach badań nad nowym środkiem odchudzającym w amerykańskim koncernie Lilly postanowił kontynuować pracę w Instytucie Żywienia Człowieka (DIfE) w Poczdamie. Przyznano mu dotację, ale z niej zrezygnował, bo nie mógł uzyskać pieniędzy na kupno komputera z powodu drobnego błędu w 342 punkcie formularza dotyczącego przydziału sprzętu! Niemiecki uczony wrócił na początku roku do USA. Na Uniwersytecie w Cincinnati natychmiast dostał stanowisko profesora i 750 tys. USD na rozpoczęcie badań.

Strategia błędów
Bruksela nadal próbuje rozwiązywać problemy nauki starymi metodami. Do końca 2004 r. powstanie Europejska Rada Badań Naukowych (ERC), która ma "koordynować i zintensyfikować" badania w poszerzonej Unii Europejskiej. Nikt jednak nie mówi o zmianie sposobu ich finansowania i prowadzenia. Romano Prodi, szef Komisji Europejskiej, chce w ramach "nowej strategii" zwiększyć wydatki na badania naukowe o 8 mld euro od roku 2007, po rozpoczęciu realizacji kolejnego pięcioletniego programu badawczego. To zaledwie 0,07 proc. PKB unii, ale nawet tej kwoty może zabraknąć, ponieważ Bruksela zobowiązała się przeznaczyć do 2013 r. więcej pieniędzy na wspólną politykę rolną. Najbardziej zależy na tym Francji, a francuscy badacze uważają, że z powodu braku funduszy na szyi europejskiej nauki zaciska się pętla. Tą pętlą jest przede wszystkim wadliwa strategia gospodarcza i błędna polityka naukowa.

Unijne przedszkole
Unia Europejska szczyci się największą liczbą absolwentów uczelni. Co roku studia kończy tam 2,14 mln osób, podczas gdy w USA - 2,07 mln osób, a w Japonii - 1,1 mln osób. W Europie powstaje najwięcej na świecie publikacji naukowych, ale Stary Kontynent w przeliczeniu na liczbę mieszkańców zatrudnia prawie o połowę mniej badaczy niż USA i Japonia. Publikacje europejskich naukowców są też rzadziej cytowane niż prace amerykańskie, a wyniki europejskich badań w znacznie mniejszym stopniu wykorzystywane w gospodarce.
Więcej możesz przeczytać w 18/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 18/2004 (1118)

  • Piękna ohyda 2 maj 2004, 1:00 Wszystko zmierza do zagłady. Nic nie ma sensu: można się tylko zabić, naćpać albo upić. 3
  • Wprost od czytelników 2 maj 2004, 1:00 Listy czytelników 3
  • Skaner 2 maj 2004, 1:00 I po Kaczmarku Koniec kariery politycznej Wiesława Kaczmarka? Socjaldemokracja Polska nie chce go u siebie, a z SLD były minister skłócił się chyba nieodwołalnie. - Musimy dbać o wizerunek uczciwej partii lewicy. Do nas Kaczmarek... 6
  • Sawka 2 maj 2004, 1:00 7
  • Dossier 2 maj 2004, 1:00 MAREK BOROWSKI lider Socjaldemokracji Polskiej Próby luzactwa wychodzą mi jak uśmiech Balcerowiczowi "Życie Warszawy" ANDRZEJ BARCIKOWSKI szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Nie słucham plotek, dlatego że to jest... 7
  • Kadry 2 maj 2004, 1:00 9
  • Playback 2 maj 2004, 1:00 13
  • Kwartet Efzotyczny "Utopia" 2 maj 2004, 1:00 Felieton Marka Majewskiego 13
  • Poczta 2 maj 2004, 1:00 Eutanazizm Przeciwnicy ustawy o eutanazji, podobnie jak przeciwnicy ustawy o legalizacji aborcji, zawsze będą się posługiwać przykładami nadużywania ustawy ("Eutanazizm", nr 13). Jak świat światem wszelkie prawa regulujące... 13
  • Z życia koalicji 2 maj 2004, 1:00 SDPL szarżuje! Borówki chcą rozwiązania Sejmu i dlatego mówią Belce "nie". Biorąc pod uwagę, że w ostatnim sondażu mają 4 proc., to bardzo szlachetne z ich strony. Widać również doszli do wniosku, że... 14
  • Z życia opozycji 2 maj 2004, 1:00 Ludwik Dorn (PiS) na chwilę zapomniał o rozejmie z Platformą Obywatelską i przejechał się po prześladowanym przez tajne służby Janie Rokicie. Przypomniał, że dawno, dawno temu to Rokita napuszczał na opozycję UOP. Ofiara tego... 15
  • Fotoplastykon 2 maj 2004, 1:00 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Europospolita 2 maj 2004, 1:00 Nie wchodzimy do UE ani z poczuciem wielkiego historycznego zwycięstwa, ani historycznej klęski 18
  • Eurostrachy na Lachy 2 maj 2004, 1:00 Po 1 maja szokiem będzie to, że nie będzie żadnego szoku 20
  • Służba Niebezpieczeństwa 2 maj 2004, 1:00 Polskie służby specjalne tracą zaufanie sojuszników 26
  • Pożegnanie z platformą 2 maj 2004, 1:00 Platforma Obywatelska zaczęła tracić, gdy przestała być partią ciężko pracujących ludzi sukcesu 28
  • Skok stulecia 2 maj 2004, 1:00 Kto ukradł 200 mln dolarów przekazanych "Solidarności" przez CIA? 30
  • Nałęcz - Siła precedensu 2 maj 2004, 1:00 Konstytucji nie można naruszać nawet na 5 minut, bo grozi to ustrojowym nieszczęściem 34
  • Giełda 2 maj 2004, 1:00 HossaŚwiat First Abramowicz Najbogatszym mieszkańcem Wielkiej Brytanii jest... Rosjanin - wynika z listy opublikowanej przez "Sunday Times". Roman Abramowicz, współwłaściciel koncernu naftowego Sibnieft, został wyceniony... 36
  • Najdroższe leki - tylko w Polsce! 2 maj 2004, 1:00 Powstał polski bermudzki trójkąt farmaceutyczny, w którym giną pieniądze pacjentów. Jego granice - przy bierności urzędników państwowych - wyznaczają interesy wielkich koncernów, lekarzy i aptekarzy. Efekt? Polacy płacą za leki na receptę półtora razy więcej niż Włosi, Grecy,... 38
  • Market z marzeniami 2 maj 2004, 1:00 "Wprost" przedstawia 200 najbardziej cenionych marek w Polsce 44
  • Gdy wygrywa gorszy 2 maj 2004, 1:00 Ochrona konsumentów i kształtowanie polityki antymonopolowej są w Polsce zajęciami tyleż fascynującymi, co żmudnymi. 52
  • Załatwione odmownie - Muzeum głupoty europejskiej 2 maj 2004, 1:00 Eurosklerotyczni socjaliści chcieliby stworzyć Dolinę Krzemową za państwowe pieniądze. Pogratulować wiary i nadziei! 54
  • Supersam 2 maj 2004, 1:00 Pecetowe biuro Medialne informacje o komputerach ograniczają się przeważnie do oceny szybkości ich procesora, wydajności karty graficznej czy pojemności twardego dysku. Rzadko podawana jest informacja, dla kogo przeznaczony jest dany sprzęt... 56
  • Polowanie na mężczyzn 2 maj 2004, 1:00 Mężczyźni są równie często jak kobiety molestowani seksualnie. 58
  • Café pod gwiazdą 2 maj 2004, 1:00 restauracjami celebrities jest tak jak z teatrami: do sukcesu potrzebne są gwiazdy, dobra reżyseria i efekty specjalne 62
  • Venus w Warszawie 2 maj 2004, 1:00 Polski tenis odbija się od dna 64
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Orient na ruszcie 2 maj 2004, 1:00 Piotrusiu! TY wystawiałeś swe dostojne oblicze na pierwsze powiewy wiosny, przechadzałeś się godnie uliczkami Kazimierza i - jak Cię znam - kombinowałeś, co by tu jeszcze wymyślić z ryby maślanej, fenomenalnego butterfisha, przeboju ostatnich miesięcy, a mnie w tym czasie... 67
  • Wyekranowani 2 maj 2004, 1:00 Nie wiem, czy zgodzą się Państwo ze mną, ale mam wrażenie, że ostatnio telewizja zrobiła się nudna. I to nie żadna konkretna telewizja, ale wszystkie kanały razem wzięte. Bez względu na stopień ich ukomercyjnienia wszędzie mamy to... 68
  • Teologia Zagłady 2 maj 2004, 1:00 W czasie Holocaustu Bóg był w sercach sprawiedliwych wśród narodów świata 70
  • Know-how 2 maj 2004, 1:00 Wąskie gardło inteligencji Umiejętność zapamiętywania szczegółów wzrokowych stanowi "wąskie gardło" ludzkiej inteligencji - twierdzą badacze z Uniwersytetu Stanu Oregon oraz z Vanderbilt University w Nashville.... 74
  • Ucieczka mózgów za ocean 2 maj 2004, 1:00 Sowiecki system centralnego sterowania rządzi europejską nauką 76
  • Ja, czyli ten lepszy 2 maj 2004, 1:00 Możemy się przeobrazić w każdym wieku Joschka Fischer, niemiecki minister spraw zagranicznych, wyrzekł się wojującego anarchizmu, by się stać szanowanym politykiem. Arnold Schwarzenegger z kulturysty i aktora znanego z przygód erotycznych przeistoczył się w statecznego... 80
  • Bez granic 2 maj 2004, 1:00 Ulubieni terroryści W arabskiej telewizji satelitarnej Al-Manar (należącej do Hezbollahu) pojawił się bardzo specyficzny teleturniej. Uczestnicy quizu "Misja" walczą, przemieszczając się na wirtualnej mapie w kierunku Jerozolimy.... 82
  • Piekło Allaha 2 maj 2004, 1:00 Polscy żołnierze toczą regularną wojnę z terrorystami - pisze Agata Jabłońska z Bagdadu i Karbali. 84
  • Bomba w głowie 2 maj 2004, 1:00 Co piąty powracający z Iraku polski żołnierz wymaga pomocy psychologa 88
  • Więzień bez sumienia 2 maj 2004, 1:00 Przypadek Mordechaja Vanunu, czyli fałszywego dalajlamy i biskupa Tutu w jednej osobie 89
  • NATOnalizacja 2 maj 2004, 1:00 Rumunia przejmie w Pakcie Północnoatlantyckim część funkcji Turcji, a Bułgaria będzie Grecją bis 92
  • Zwrotnicowy Blair 2 maj 2004, 1:00 Już dziewięć krajów chce, by to referenda rozstrzygały o przyjęciu konstytucji europejskiej 94
  • Holenderskie getta 2 maj 2004, 1:00 Nie można traktować imigrantów jak niemowlęta Duża przestępczość wśród Marokańczyków wynika z ich kultury i profilu genetycznego - oznajmił niedawno Joost Eerdmans z populistycznej Listy Pima Fortuyna. 96
  • Menu 2 maj 2004, 1:00 Książka / DVD Blondynka z tapirem Przemierzyła Amazonię per pedes, na czworakach i w czółnie. Jadła zupę z małpy, gryzły ją isangi (wredne kleszcze), a w dżungli próbował ją uwieść tapir. Tego wszystkiego, a nawet... 98
  • Francuska choroba 2 maj 2004, 1:00 Jeśli chcemy zabić polskie kino, dotujmy je z budżetu - jak we Francji 100
  • Aria dla Moniuszki 2 maj 2004, 1:00 Opera Narodowa podbiła Londyn - szkoda, że tylko na kilka dni 104
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 2 maj 2004, 1:00 Recenzje płyt 105
  • Ślady pamięci 2 maj 2004, 1:00 Warszawski Międzynarodowy Festiwal Filmowy Żydowskie Motywy 106
  • DVD Kamila Śmiałkowskiego 2 maj 2004, 1:00 Recenzje filmów 107
  • Sława i chała 2 maj 2004, 1:00 Recenzje książek,teatralne 108
  • Rockman wiecznie pracujący 2 maj 2004, 1:00 Hodowlą łososi i kotów rzadkich ras zajmuje się poza graniem lider Jethro Tull 109
  • Z grzędy zrzędy - Słodki grzech pychy 2 maj 2004, 1:00 Przez cały lany poniedziałek modliliśmy się w kościołach za Katolicki Uniwersytet Lubelski i składaliśmy się na tacę dlań. A jeszcze tego samego dnia dowiedzieliśmy się z katolickiego dziennika, że w katolickim tygodniku katolicka... 110
  • Eurorgan Ludu 2 maj 2004, 1:00 Nr 18 (83) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 26 kwietnia 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Oda do radości propozycja nowej wersji Oda do radości aktualny hymn Unii Europejskiej Oda do radości wersja hiphopowa Słowa: pełnomocnicy UE ds. nowej... 112
  • Wielkie wiązania 2 maj 2004, 1:00 Jakie są powiązania między Millerem a autostradami w Polsce? Odpowiedź: spore. Jedno i drugie szybko się kończy 114