Więzień bez sumienia

Więzień bez sumienia

Dodano:   /  Zmieniono: 
Przypadek Mordechaja Vanunu, czyli fałszywego dalajlamy i biskupa Tutu w jednej osobie
Izrael jest szóstym mocarstwem atomowym na świecie. Od dwudziestu lat w tajnym ośrodku na pustyni Negev produkuje głowice atomowe. Tajemnice podziemnych laboratoriów, w których Izrael produkuje pluton, zdradził nam Mordechaj Vanunu, technik, który przepracował tam dziesięć lat" - te informacje 5 października 1986 r. znalazły się na czołówce "Sunday Times". Nikt nie mógł wtedy przypuszczać, że niecodzienne zwierzenia młodego Izraelczyka poszukującego kupca na najbardziej strzeżone tajemnice swojego kraju dadzą początek aferze, która wstrząśnie Państwem Izrael.
W ciągu 18 lat od tamtej rozmowy w redakcji londyńskiego pisma nazwisko szpiega atomowego często trafiało na pierwsze strony gazet. Życie Mordechaja Vanunu to materiał na dobry thriller, który na razie nie ma zakończenia. W ubiegłym tygodniu, po 6374 dniach spędzonych w więzieniu w Aszkelonie, Vanunu wyszedł na wolność. Być może pojawi się zakończenie.

Obrona konieczna
Pomysł, by zdobyć własną broń atomową, zrodził się w Izraelu już na początku lat 50. Świat arabski nie ukrywał, że jego celem strategicznym jest zlikwidowanie państwa żydowskiego i zepchnięcie go do morza. Było jasne, że jedynie broń atomowa będzie w stanie odstraszyć Arabów. Ta koncepcja aktualna jest do dziś. "O naszym życiu czy zagładzie decyduje to, co mamy w Dimonie" - pisał niedawno na łamach "Yediyot Aharonot" Ejtan Haber, najbliższy współpracownik Icchaka Rabina.
Według źródeł zagranicznych (m.in. cenionego Jane's Defence Report), Izrael ma 200 bomb atomowych i wodorowych, kilkaset głowic atomowych zainstalowanych w rakietach Jerycho i kilkadziesiąt głowic rakietowych na okrętach podwodnych. Według danych opublikowanych kilka lat temu przez londyński Instytut Badań Strategicznych, Izrael umieścił na granicy z Syrią, na wzgórzach Golan, tajny system min atomowych, który stanowi przeszkodę nie do pokonania. Dane te nigdy nie zostały oficjalnie potwierdzone przez władze izraelskie. W latach 70. Izrael zawarł z administracją Nixona niepisaną umowę: Izrael nigdy się nie przyzna, że ma broń atomową, a USA nigdy nie będą o to pytać. W ten sposób narodziła się polityka nazwana "nuklearną dwuznacznością". Przez ponad 40 lat wszystkie rządy w Izraelu odmawiają odpowiedzi na "pytanie atomowe".
Według informacji z zachodnioeuropejskich i amerykańskich źródeł wywiadowczych, Izrael co najmniej dwa razy był bliski użycia broni atomowej. Po raz pierwszy - na początku wojny Jom Kippur w 1973 r., gdy został zaskoczony przez armię egipską i syryjską. Po raz drugi w czasie pierwszej wojny w Zatoce Perskiej, gdy podejrzewano, że spadające na Tel Awiw rakiety Saddama mogą zostać uzbrojone w głowice chemiczne.

Zwabiony przez Cindy
Wiadomość o zdradzie Vanunu wywołała panikę w miasteczku rządowym Givat Ram. Jeszcze tego samego dnia premier Szymon Peres wezwał redaktorów naczelnych wszystkich gazet, prosząc ich, by zablokowali każdą wzmiankę o Vanunu. Było już jednak za późno. Rewelacyjne zeznania, ilustrowane zdjęciami, mapami i wykresami, stały się na świecie sensacją dnia.
Josi Melman, autor kilku ważnych książek o Mossadzie, pisał niedawno w najpoważniejszej izraelskiej gazecie "Haaretz", że służby specjalne, dowiedziawszy się o zdradzie (pomogła im w tym publikacja "Sunday Mirror", który napisał, że do jednej z londyńskich redakcji przyszedł "izraelski atomowy kawalarz"), zastanawiały się nad likwidacją Vanunu, ale politycy nie dopuszczali nawet myśli, że można zabić obywatela izraelskiego. Po konsultacjach postanowiono go porwać za granicą i sprowadzić do Izraela. Kiedy "Sunday Times" drukował rewelacje Vanunu, główny bohater tych zdarzeń znajdował się już na statku, gdzie pod czujnym okiem agentów Mossadu płynął do Izraela.
Wiele wskazuje na to, że akcją porwania kierowała młoda kobieta, agentka Mossadu (niektóre źródła twierdzą, że była również agentką CIA), która nie miała trudności z poderwaniem samotnego Izraelczyka. Amerykanka Cindy zrobiła na nim ogromne wrażenie. Dalej wszystko potoczyło się według planu. Vanunu zgodził się na propozycję "spędzenia kilku dni w mieszkaniu siostry Cindy w Rzymie". Zaraz po tym, jak wspólnie przekroczyli próg tegoż mieszkania, Vanunu został obezwładniony, odurzony narkotykami i przetransportowany na statek płynący do Izraela. Jak wspomina Vanunu, kiedy dotarł do kraju, oficer pokazał mu nagłówek "Sunday Times". "Zobacz, ile szkód narobiłeś" - warknął. Vanunu stanął przed sądem i został skazany na 18 lat więzienia.

Biznes zdrajcy
Suzanna York, znana aktorka i członkini międzynarodowego komitetu na rzecz Vanunu, chciałaby zrobić o nim film. Już teraz wiadomo, że Vanunu zainkasuje kilka milionów dolarów za książkę, wspomnienia i wywiady. Koszulki z jego podobizną będą produkowane przez pewnego przedsiębiorczego wytwórcę z Brukseli, który przez cały czas czatował na Vanunu, żeby podpisać z nim umowę na wyłączność.
- W jakimś sensie jesteśmy masochistami. Znam kilka demokratycznych państw, w których ktoś taki jak Vanunu zginąłby w wypadku samochodowym. W innych stanąłby przed plutonem egzekucyjnym. Taka jest kara za zdradę państwa będącego w stanie wojny. I tylko u nas facet kpi sobie ze wszystkiego w żywe oczy i odstawia dalajlamę i biskupa Tutu - mówi "Wprost" funkcjonariusz służby bezpieczeństwa Izraela.
W oczach Izraelczyków Vanunu był i pozostał zdrajcą. Z ostatnich sondaży przeprowadzonych na zlecenie dwóch czołowych dzienników telawiwskich wynika, że większość respondentów sprzeciwia się wypuszczeniu go na wolność. Aż 37 proc. badanych opowiedziało się za zastosowaniem dodatkowego aresztu prewencyjnego, opartego na jurysdykcji z okresu mandatu brytyjskiego w Palestynie, a 33 proc. wyraziło obawę, że Vanunu zechce teraz ujawnić dodatkowe tajemnice, których nie zdążył sprzedać 18 lat temu.

Vanunu show
Czy Vanunu jest wciąż niebezpieczny? On sam twierdzi, że powiedział już wszystko, co wiedział, i nie chce więcej zaszkodzić Izraelowi. Jednocześnie jednak przekonuje, że Izrael jest niepotrzebnym i sztucznym tworem na Bliskim Wschodzie i że najlepiej będzie, jeśli Żydzi staną się obywatelami arabskiej Palestyny. - Vanunu jest niebezpieczny i może jeszcze dotkliwie ugodzić w żywotne interesy państwa - uważa szef służb bezpieczeństwa Avi Dichter. Podobną opinię można dzisiaj usłyszeć nie tylko w służbach specjalnych, ale również w Izraelskim Komitecie Energii Atomowej.
Zaimprowizowana konferencja prasowa Vanunu przed więzieniem w Aszkelonie miała w sobie coś surrealistycznego. Demonstracja tupetu liczącego na bezkarność człowieka była wręcz wyjątkowa. Pokaz był transmitowany przez największe stacje telewizyjne na świecie. Niektóre z nich przeprowadziły nawet sondaż, pytając widzów, co myślą o Vanunu. Aż 65 proc. telewidzów Sky uznało go za więźnia sumienia.
Na powitanie Vanunu przyjechały liczne delegacje zagraniczne, w tym z Polski. Na tle "narodowych pacyfistów", przedstawicieli radykalnej lewicy i różnych nawiedzonych wyróżniała się kilkuosobowa grupa mieszkańców Hiroszimy: - Nie znamy waszych problemów, ale nie chcemy, żeby nad światem znów wyrósł grzyb atomowy - mówiła młoda dziewczyna o imieniu Suki, której rodzice do dziś cierpią na chorobę popromienną.
Vanunu sądził, że ujawnienie tajemnic Dimony spowoduje zmasowaną presję na Jerozolimę, co zmusi Izrael do zamknięcia reaktora i zniszczenia tego, co zawierały podziemne bunkry. Okazało się jednak, że po 20 latach izraelski projekt atomowy stał się częścią szeroko rozumianej zachodniej strategii obronnej. Państwa, które jeszcze kilka lat temu spoglądały na Dimonę krzywym okiem, ze zrozumieniem obserwują projekt atomowy Izraela, zdając sobie sprawę, że stanowi on swoistą polisę ubezpieczeniową małego kraju we wrogiej rzeczywistości. Najdobitniej dał temu niedawno wyraz Donald Rumsfeld, amerykański sekretarz obrony: "Izrael nie miał wyjścia i podjął kroki w celu samoobrony".
Izrael ze zrozumiałych względów odmawia podpisania międzynarodowej konwencji o zakazie rozprzestrzeniania broni jądrowej. W odróżnieniu od Indii i Pakistanu Jerozolima jednak od lat zachowuje tzw. ciszę atomową, nie przeprowadzając prób. Wszystko wskazuje na to, że oprócz państw arabskich świat zaakceptował politykę, zgodnie z którą Izrael przystąpi do konwencji dopiero po zawarciu ostatecznego i całkowitego pokoju na Bliskim Wschodzie.
Podczas niedawnych rozmów Szarona w Białym Domu prezydent Bush zapewniał, że USA jeszcze bardziej wzmocnią "potencjał odstraszający Izraela". Stanowisko to znalazło później wyraz w oficjalnym liście przesłanym do premiera. W Jerozolimie interpretuje się powyższe stwierdzenie w sposób jednoznaczny: również w przyszłości bezpieczeństwo Izraela będzie oparte głównie na potencjale atomowym.

Henryk Szafir
Współpraca: Grzegorz Sadowski
Więcej możesz przeczytać w 18/2004 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 18/2004 (1118)

  • Piękna ohyda 2 maj 2004, 1:00 Wszystko zmierza do zagłady. Nic nie ma sensu: można się tylko zabić, naćpać albo upić. 3
  • Wprost od czytelników 2 maj 2004, 1:00 Listy czytelników 3
  • Skaner 2 maj 2004, 1:00 I po Kaczmarku Koniec kariery politycznej Wiesława Kaczmarka? Socjaldemokracja Polska nie chce go u siebie, a z SLD były minister skłócił się chyba nieodwołalnie. - Musimy dbać o wizerunek uczciwej partii lewicy. Do nas Kaczmarek... 6
  • Sawka 2 maj 2004, 1:00 7
  • Dossier 2 maj 2004, 1:00 MAREK BOROWSKI lider Socjaldemokracji Polskiej Próby luzactwa wychodzą mi jak uśmiech Balcerowiczowi "Życie Warszawy" ANDRZEJ BARCIKOWSKI szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Nie słucham plotek, dlatego że to jest... 7
  • Kadry 2 maj 2004, 1:00 9
  • Playback 2 maj 2004, 1:00 13
  • Kwartet Efzotyczny "Utopia" 2 maj 2004, 1:00 Felieton Marka Majewskiego 13
  • Poczta 2 maj 2004, 1:00 Eutanazizm Przeciwnicy ustawy o eutanazji, podobnie jak przeciwnicy ustawy o legalizacji aborcji, zawsze będą się posługiwać przykładami nadużywania ustawy ("Eutanazizm", nr 13). Jak świat światem wszelkie prawa regulujące... 13
  • Z życia koalicji 2 maj 2004, 1:00 SDPL szarżuje! Borówki chcą rozwiązania Sejmu i dlatego mówią Belce "nie". Biorąc pod uwagę, że w ostatnim sondażu mają 4 proc., to bardzo szlachetne z ich strony. Widać również doszli do wniosku, że... 14
  • Z życia opozycji 2 maj 2004, 1:00 Ludwik Dorn (PiS) na chwilę zapomniał o rozejmie z Platformą Obywatelską i przejechał się po prześladowanym przez tajne służby Janie Rokicie. Przypomniał, że dawno, dawno temu to Rokita napuszczał na opozycję UOP. Ofiara tego... 15
  • Fotoplastykon 2 maj 2004, 1:00 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Europospolita 2 maj 2004, 1:00 Nie wchodzimy do UE ani z poczuciem wielkiego historycznego zwycięstwa, ani historycznej klęski 18
  • Eurostrachy na Lachy 2 maj 2004, 1:00 Po 1 maja szokiem będzie to, że nie będzie żadnego szoku 20
  • Służba Niebezpieczeństwa 2 maj 2004, 1:00 Polskie służby specjalne tracą zaufanie sojuszników 26
  • Pożegnanie z platformą 2 maj 2004, 1:00 Platforma Obywatelska zaczęła tracić, gdy przestała być partią ciężko pracujących ludzi sukcesu 28
  • Skok stulecia 2 maj 2004, 1:00 Kto ukradł 200 mln dolarów przekazanych "Solidarności" przez CIA? 30
  • Nałęcz - Siła precedensu 2 maj 2004, 1:00 Konstytucji nie można naruszać nawet na 5 minut, bo grozi to ustrojowym nieszczęściem 34
  • Giełda 2 maj 2004, 1:00 HossaŚwiat First Abramowicz Najbogatszym mieszkańcem Wielkiej Brytanii jest... Rosjanin - wynika z listy opublikowanej przez "Sunday Times". Roman Abramowicz, współwłaściciel koncernu naftowego Sibnieft, został wyceniony... 36
  • Najdroższe leki - tylko w Polsce! 2 maj 2004, 1:00 Powstał polski bermudzki trójkąt farmaceutyczny, w którym giną pieniądze pacjentów. Jego granice - przy bierności urzędników państwowych - wyznaczają interesy wielkich koncernów, lekarzy i aptekarzy. Efekt? Polacy płacą za leki na receptę półtora razy więcej niż Włosi, Grecy,... 38
  • Market z marzeniami 2 maj 2004, 1:00 "Wprost" przedstawia 200 najbardziej cenionych marek w Polsce 44
  • Gdy wygrywa gorszy 2 maj 2004, 1:00 Ochrona konsumentów i kształtowanie polityki antymonopolowej są w Polsce zajęciami tyleż fascynującymi, co żmudnymi. 52
  • Załatwione odmownie - Muzeum głupoty europejskiej 2 maj 2004, 1:00 Eurosklerotyczni socjaliści chcieliby stworzyć Dolinę Krzemową za państwowe pieniądze. Pogratulować wiary i nadziei! 54
  • Supersam 2 maj 2004, 1:00 Pecetowe biuro Medialne informacje o komputerach ograniczają się przeważnie do oceny szybkości ich procesora, wydajności karty graficznej czy pojemności twardego dysku. Rzadko podawana jest informacja, dla kogo przeznaczony jest dany sprzęt... 56
  • Polowanie na mężczyzn 2 maj 2004, 1:00 Mężczyźni są równie często jak kobiety molestowani seksualnie. 58
  • Café pod gwiazdą 2 maj 2004, 1:00 restauracjami celebrities jest tak jak z teatrami: do sukcesu potrzebne są gwiazdy, dobra reżyseria i efekty specjalne 62
  • Venus w Warszawie 2 maj 2004, 1:00 Polski tenis odbija się od dna 64
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Orient na ruszcie 2 maj 2004, 1:00 Piotrusiu! TY wystawiałeś swe dostojne oblicze na pierwsze powiewy wiosny, przechadzałeś się godnie uliczkami Kazimierza i - jak Cię znam - kombinowałeś, co by tu jeszcze wymyślić z ryby maślanej, fenomenalnego butterfisha, przeboju ostatnich miesięcy, a mnie w tym czasie... 67
  • Wyekranowani 2 maj 2004, 1:00 Nie wiem, czy zgodzą się Państwo ze mną, ale mam wrażenie, że ostatnio telewizja zrobiła się nudna. I to nie żadna konkretna telewizja, ale wszystkie kanały razem wzięte. Bez względu na stopień ich ukomercyjnienia wszędzie mamy to... 68
  • Teologia Zagłady 2 maj 2004, 1:00 W czasie Holocaustu Bóg był w sercach sprawiedliwych wśród narodów świata 70
  • Know-how 2 maj 2004, 1:00 Wąskie gardło inteligencji Umiejętność zapamiętywania szczegółów wzrokowych stanowi "wąskie gardło" ludzkiej inteligencji - twierdzą badacze z Uniwersytetu Stanu Oregon oraz z Vanderbilt University w Nashville.... 74
  • Ucieczka mózgów za ocean 2 maj 2004, 1:00 Sowiecki system centralnego sterowania rządzi europejską nauką 76
  • Ja, czyli ten lepszy 2 maj 2004, 1:00 Możemy się przeobrazić w każdym wieku Joschka Fischer, niemiecki minister spraw zagranicznych, wyrzekł się wojującego anarchizmu, by się stać szanowanym politykiem. Arnold Schwarzenegger z kulturysty i aktora znanego z przygód erotycznych przeistoczył się w statecznego... 80
  • Bez granic 2 maj 2004, 1:00 Ulubieni terroryści W arabskiej telewizji satelitarnej Al-Manar (należącej do Hezbollahu) pojawił się bardzo specyficzny teleturniej. Uczestnicy quizu "Misja" walczą, przemieszczając się na wirtualnej mapie w kierunku Jerozolimy.... 82
  • Piekło Allaha 2 maj 2004, 1:00 Polscy żołnierze toczą regularną wojnę z terrorystami - pisze Agata Jabłońska z Bagdadu i Karbali. 84
  • Bomba w głowie 2 maj 2004, 1:00 Co piąty powracający z Iraku polski żołnierz wymaga pomocy psychologa 88
  • Więzień bez sumienia 2 maj 2004, 1:00 Przypadek Mordechaja Vanunu, czyli fałszywego dalajlamy i biskupa Tutu w jednej osobie 89
  • NATOnalizacja 2 maj 2004, 1:00 Rumunia przejmie w Pakcie Północnoatlantyckim część funkcji Turcji, a Bułgaria będzie Grecją bis 92
  • Zwrotnicowy Blair 2 maj 2004, 1:00 Już dziewięć krajów chce, by to referenda rozstrzygały o przyjęciu konstytucji europejskiej 94
  • Holenderskie getta 2 maj 2004, 1:00 Nie można traktować imigrantów jak niemowlęta Duża przestępczość wśród Marokańczyków wynika z ich kultury i profilu genetycznego - oznajmił niedawno Joost Eerdmans z populistycznej Listy Pima Fortuyna. 96
  • Menu 2 maj 2004, 1:00 Książka / DVD Blondynka z tapirem Przemierzyła Amazonię per pedes, na czworakach i w czółnie. Jadła zupę z małpy, gryzły ją isangi (wredne kleszcze), a w dżungli próbował ją uwieść tapir. Tego wszystkiego, a nawet... 98
  • Francuska choroba 2 maj 2004, 1:00 Jeśli chcemy zabić polskie kino, dotujmy je z budżetu - jak we Francji 100
  • Aria dla Moniuszki 2 maj 2004, 1:00 Opera Narodowa podbiła Londyn - szkoda, że tylko na kilka dni 104
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 2 maj 2004, 1:00 Recenzje płyt 105
  • Ślady pamięci 2 maj 2004, 1:00 Warszawski Międzynarodowy Festiwal Filmowy Żydowskie Motywy 106
  • DVD Kamila Śmiałkowskiego 2 maj 2004, 1:00 Recenzje filmów 107
  • Sława i chała 2 maj 2004, 1:00 Recenzje książek,teatralne 108
  • Rockman wiecznie pracujący 2 maj 2004, 1:00 Hodowlą łososi i kotów rzadkich ras zajmuje się poza graniem lider Jethro Tull 109
  • Z grzędy zrzędy - Słodki grzech pychy 2 maj 2004, 1:00 Przez cały lany poniedziałek modliliśmy się w kościołach za Katolicki Uniwersytet Lubelski i składaliśmy się na tacę dlań. A jeszcze tego samego dnia dowiedzieliśmy się z katolickiego dziennika, że w katolickim tygodniku katolicka... 110
  • Eurorgan Ludu 2 maj 2004, 1:00 Nr 18 (83) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 26 kwietnia 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Oda do radości propozycja nowej wersji Oda do radości aktualny hymn Unii Europejskiej Oda do radości wersja hiphopowa Słowa: pełnomocnicy UE ds. nowej... 112
  • Wielkie wiązania 2 maj 2004, 1:00 Jakie są powiązania między Millerem a autostradami w Polsce? Odpowiedź: spore. Jedno i drugie szybko się kończy 114