Ślady pamięci

Ślady pamięci

Dodano:   /  Zmieniono: 
Warszawski Międzynarodowy Festiwal Filmowy Żydowskie Motywy
Dlaczego mam potrzebę opowiadania mojej historii? Ponieważ upiory historii nadal straszą" - mówi cudownie ocalała z Holocaustu bohaterka dokumentu "Miałam szczęście". Film - obok 59 innych - można było obejrzeć podczas Warszawskiego Międzynarodowego Festiwalu Filmowego Żydowskie Motywy (Ha-Motiv Ha-Jeduhi). Obrazy nawiązujące do Holocaustu wciąż powstają i mają coraz młodszych widzów. Bo Holocaust to najdramatyczniejsze i najokrutniejsze doświadczenie w dziejach ludzkości. Na polskiej ziemi, gdzie Holocaust głównie się dokonał, kręcone są kolejne opowieści. To tu, w autentycznej krakowskiej scenerii, powstała nagrodzona siedmioma Oscarami "Lista Schindlera" Spielberga. W Warszawie Roman Polański tworzył "Pianistę". Obecnie w Polsce goszczą dwie kolejne zagraniczne ekipy realizujące filmy o Zagładzie.

Zostawianie śladów
Choć organizatorzy warszawskiego festiwalu chcą przełamać stereotyp, że kultura żydowska obraca się wyłącznie wokół Holocaustu, większość prezentowanych filmów nawet nie próbuje uciekać od tragicznej historii. To zrozumiałe, bo trauma Holocaustu prawdopodobnie będzie trwała przez kolejne stulecia. Nic dziwnego, że zarówno w fabułach, jak i w dokumentach pojawia się warszawskie getto, Oświęcim czy zamordowana żydowska dziewczynka Anna Frank.
Plastyk Andrzej Coryell, twórca pięciominutowego szwajcarskiego filmu "Album rodzinny 1939-1945", po raz pierwszy sięgnął po kamerę. Zaprezentował miniprzypowieść o zgładzonej przed laty rodzinie, która dziś jest tylko zbiorem imion. - Chciałem zrobić symboliczny pogrzeb tych, po których nic nie zostało - opowiadał po projekcji. Potrzebą upamiętnienia ofiar Zagłady, najczęściej najbliższych, kierowała się większość twórców. Narrator austriacko-polskiej fabularnej koprodukcji "Gebirtig" mówi w finale filmu: "Trzeba zostawić po sobie ślady".

Landau, Dafoe, Williams
Na warszawskiej Pradze powstaje obecnie film "Podróż Niny" szwedzkiej reżyserki i scenarzystki Leny Einhorn. To historia oparta na wspomnieniach jej matki. W 1997 r. Einhorn nagrała ponad cztery godziny wywiadu, podczas którego usłyszała wstrząsającą opowieść o wojennych przeżyciach swojej matki w warszawskim getcie, która dzięki pracy przy cerowaniu niemieckich mundurów uniknęła wywózki do Treblinki. Potem, przeszmuglowana z getta, ukrywała się u polskich rodzin. - Nie wyobrażam sobie, by ten film mógł powstać w innym miejscu niż to, gdzie się wszystko wydarzyło - mówi Lena Einhorn. W szwedzko-polskiej koprodukcji grają wyłącznie polscy aktorzy (w roli Niny występuje Agnieszka Grochowska).
W połowie kwietnia w Warszawie rozpoczęły się zdjęcia do "Aryan Couple", brytyjsko-polskiej produkcji z laureatem Oscara Martinem Landauem w roli głównej. Gra on żydowskiego przemysłowca Krauzenberga, który podczas zagłady węgierskich Żydów w 1944 r. próbuje wykupić siebie i rodzinę, negocjując z Heinrichem Himmlerem. Mimo iż opowieść rozgrywa się na Węgrzech, producenci zdecydowali się na kręcenie w Polsce. Większość zdjęć powstaje na Lubelszczyźnie, a pałac Zamoyskich w Kozłówce stał się filmową rezydencją bohatera.
Nie po raz pierwszy hollywoodzka gwiazda zjawia się nad Wisłą, by wystąpić w filmie o Holocauście. W 1989 r., dwa lata po nominacji do Oscara za rolę w filmie "Pluton", w naszym kraju był Willem Dafoe. Zagrał - w scenerii obozu w Auschwitz - Salamo Aroucha, greckiego boksera, olimpijczyka. W obozie Arouch był zmuszany do walk bokserskich. Dwanaście lat później Dafoe wystąpił w "Bożych skrawkach" Jurka Bogajewicza. To opowieść o dwunastoletnim żydowskim chłopcu ukrywającym się na wsi w polskiej rodzinie. W 1999 r. w Łodzi i Piotrkowie Trybunalskim kręcono "Jakuba kłamcę", historię rozgrywającą się w łódzkim getcie. Jeden z więźniów podtrzymywał na duchu pozostałych, udając, że ma radio, z którego czerpie optymistyczne wiadomości z frontu. W rolę Jakuba wcielił się Robin Williams.

Głosy z listy
Najgłośniejszym nakręconym w Polsce filmem o Holocauście była realizowana m.in. w Krakowie "Lista Schindlera" Stevena Spielberga. Wydana właśnie na DVD historia opowiada o niemieckim przedsiębiorcy, który uratował pod koniec wojny ponad tysiąc krakowskich Żydów. Spielberg, który na tym filmie zarobił ponad 300 mln dolarów, przeznaczył te pieniądze na Fundację Zapisu Historii Ocalałych Shoah. Organizacja ta zbiera i archiwizuje zeznania ocalałych i świadków Holocaustu. Obecnie w jej zbiorach znajduje się ponad 50 tys. nagrań. Kilka z nich wykorzystano w dokumencie "Głosy z listy", ponadgodzinnym dodatku umieszczonym na dwupłytowym wydaniu "Listy Schindlera" na DVD. To w zasadzie powtórzenie fabuły filmu, tyle że z pomocą archiwalnych zdjęć i wspomnień ocalałych Żydów. Chwilami ta opowieść bardziej porusza niż fabuła Spielberga.
Filmy i nagrania fundacji Shoah służą przede wszystkim edukacji młodzieży. Bo nawet najlepsze filmy fabularne to jednak tylko fikcja. Autentyczne, wiarygodne świadectwo o niewyobrażalnej tragedii Holocaustu to coś, czego wrażliwi młodzi ludzie nigdy nie zapomną. A ofiarom jesteśmy winni przynajmniej pamięć.

Więcej możesz przeczytać w 18/2004 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 18/2004 (1118)

  • Piękna ohyda 2 maj 2004, 1:00 Wszystko zmierza do zagłady. Nic nie ma sensu: można się tylko zabić, naćpać albo upić. 3
  • Wprost od czytelników 2 maj 2004, 1:00 Listy czytelników 3
  • Skaner 2 maj 2004, 1:00 I po Kaczmarku Koniec kariery politycznej Wiesława Kaczmarka? Socjaldemokracja Polska nie chce go u siebie, a z SLD były minister skłócił się chyba nieodwołalnie. - Musimy dbać o wizerunek uczciwej partii lewicy. Do nas Kaczmarek... 6
  • Sawka 2 maj 2004, 1:00 7
  • Dossier 2 maj 2004, 1:00 MAREK BOROWSKI lider Socjaldemokracji Polskiej Próby luzactwa wychodzą mi jak uśmiech Balcerowiczowi "Życie Warszawy" ANDRZEJ BARCIKOWSKI szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Nie słucham plotek, dlatego że to jest... 7
  • Kadry 2 maj 2004, 1:00 9
  • Playback 2 maj 2004, 1:00 13
  • Kwartet Efzotyczny "Utopia" 2 maj 2004, 1:00 Felieton Marka Majewskiego 13
  • Poczta 2 maj 2004, 1:00 Eutanazizm Przeciwnicy ustawy o eutanazji, podobnie jak przeciwnicy ustawy o legalizacji aborcji, zawsze będą się posługiwać przykładami nadużywania ustawy ("Eutanazizm", nr 13). Jak świat światem wszelkie prawa regulujące... 13
  • Z życia koalicji 2 maj 2004, 1:00 SDPL szarżuje! Borówki chcą rozwiązania Sejmu i dlatego mówią Belce "nie". Biorąc pod uwagę, że w ostatnim sondażu mają 4 proc., to bardzo szlachetne z ich strony. Widać również doszli do wniosku, że... 14
  • Z życia opozycji 2 maj 2004, 1:00 Ludwik Dorn (PiS) na chwilę zapomniał o rozejmie z Platformą Obywatelską i przejechał się po prześladowanym przez tajne służby Janie Rokicie. Przypomniał, że dawno, dawno temu to Rokita napuszczał na opozycję UOP. Ofiara tego... 15
  • Fotoplastykon 2 maj 2004, 1:00 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Europospolita 2 maj 2004, 1:00 Nie wchodzimy do UE ani z poczuciem wielkiego historycznego zwycięstwa, ani historycznej klęski 18
  • Eurostrachy na Lachy 2 maj 2004, 1:00 Po 1 maja szokiem będzie to, że nie będzie żadnego szoku 20
  • Służba Niebezpieczeństwa 2 maj 2004, 1:00 Polskie służby specjalne tracą zaufanie sojuszników 26
  • Pożegnanie z platformą 2 maj 2004, 1:00 Platforma Obywatelska zaczęła tracić, gdy przestała być partią ciężko pracujących ludzi sukcesu 28
  • Skok stulecia 2 maj 2004, 1:00 Kto ukradł 200 mln dolarów przekazanych "Solidarności" przez CIA? 30
  • Nałęcz - Siła precedensu 2 maj 2004, 1:00 Konstytucji nie można naruszać nawet na 5 minut, bo grozi to ustrojowym nieszczęściem 34
  • Giełda 2 maj 2004, 1:00 HossaŚwiat First Abramowicz Najbogatszym mieszkańcem Wielkiej Brytanii jest... Rosjanin - wynika z listy opublikowanej przez "Sunday Times". Roman Abramowicz, współwłaściciel koncernu naftowego Sibnieft, został wyceniony... 36
  • Najdroższe leki - tylko w Polsce! 2 maj 2004, 1:00 Powstał polski bermudzki trójkąt farmaceutyczny, w którym giną pieniądze pacjentów. Jego granice - przy bierności urzędników państwowych - wyznaczają interesy wielkich koncernów, lekarzy i aptekarzy. Efekt? Polacy płacą za leki na receptę półtora razy więcej niż Włosi, Grecy,... 38
  • Market z marzeniami 2 maj 2004, 1:00 "Wprost" przedstawia 200 najbardziej cenionych marek w Polsce 44
  • Gdy wygrywa gorszy 2 maj 2004, 1:00 Ochrona konsumentów i kształtowanie polityki antymonopolowej są w Polsce zajęciami tyleż fascynującymi, co żmudnymi. 52
  • Załatwione odmownie - Muzeum głupoty europejskiej 2 maj 2004, 1:00 Eurosklerotyczni socjaliści chcieliby stworzyć Dolinę Krzemową za państwowe pieniądze. Pogratulować wiary i nadziei! 54
  • Supersam 2 maj 2004, 1:00 Pecetowe biuro Medialne informacje o komputerach ograniczają się przeważnie do oceny szybkości ich procesora, wydajności karty graficznej czy pojemności twardego dysku. Rzadko podawana jest informacja, dla kogo przeznaczony jest dany sprzęt... 56
  • Polowanie na mężczyzn 2 maj 2004, 1:00 Mężczyźni są równie często jak kobiety molestowani seksualnie. 58
  • Café pod gwiazdą 2 maj 2004, 1:00 restauracjami celebrities jest tak jak z teatrami: do sukcesu potrzebne są gwiazdy, dobra reżyseria i efekty specjalne 62
  • Venus w Warszawie 2 maj 2004, 1:00 Polski tenis odbija się od dna 64
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Orient na ruszcie 2 maj 2004, 1:00 Piotrusiu! TY wystawiałeś swe dostojne oblicze na pierwsze powiewy wiosny, przechadzałeś się godnie uliczkami Kazimierza i - jak Cię znam - kombinowałeś, co by tu jeszcze wymyślić z ryby maślanej, fenomenalnego butterfisha, przeboju ostatnich miesięcy, a mnie w tym czasie... 67
  • Wyekranowani 2 maj 2004, 1:00 Nie wiem, czy zgodzą się Państwo ze mną, ale mam wrażenie, że ostatnio telewizja zrobiła się nudna. I to nie żadna konkretna telewizja, ale wszystkie kanały razem wzięte. Bez względu na stopień ich ukomercyjnienia wszędzie mamy to... 68
  • Teologia Zagłady 2 maj 2004, 1:00 W czasie Holocaustu Bóg był w sercach sprawiedliwych wśród narodów świata 70
  • Know-how 2 maj 2004, 1:00 Wąskie gardło inteligencji Umiejętność zapamiętywania szczegółów wzrokowych stanowi "wąskie gardło" ludzkiej inteligencji - twierdzą badacze z Uniwersytetu Stanu Oregon oraz z Vanderbilt University w Nashville.... 74
  • Ucieczka mózgów za ocean 2 maj 2004, 1:00 Sowiecki system centralnego sterowania rządzi europejską nauką 76
  • Ja, czyli ten lepszy 2 maj 2004, 1:00 Możemy się przeobrazić w każdym wieku Joschka Fischer, niemiecki minister spraw zagranicznych, wyrzekł się wojującego anarchizmu, by się stać szanowanym politykiem. Arnold Schwarzenegger z kulturysty i aktora znanego z przygód erotycznych przeistoczył się w statecznego... 80
  • Bez granic 2 maj 2004, 1:00 Ulubieni terroryści W arabskiej telewizji satelitarnej Al-Manar (należącej do Hezbollahu) pojawił się bardzo specyficzny teleturniej. Uczestnicy quizu "Misja" walczą, przemieszczając się na wirtualnej mapie w kierunku Jerozolimy.... 82
  • Piekło Allaha 2 maj 2004, 1:00 Polscy żołnierze toczą regularną wojnę z terrorystami - pisze Agata Jabłońska z Bagdadu i Karbali. 84
  • Bomba w głowie 2 maj 2004, 1:00 Co piąty powracający z Iraku polski żołnierz wymaga pomocy psychologa 88
  • Więzień bez sumienia 2 maj 2004, 1:00 Przypadek Mordechaja Vanunu, czyli fałszywego dalajlamy i biskupa Tutu w jednej osobie 89
  • NATOnalizacja 2 maj 2004, 1:00 Rumunia przejmie w Pakcie Północnoatlantyckim część funkcji Turcji, a Bułgaria będzie Grecją bis 92
  • Zwrotnicowy Blair 2 maj 2004, 1:00 Już dziewięć krajów chce, by to referenda rozstrzygały o przyjęciu konstytucji europejskiej 94
  • Holenderskie getta 2 maj 2004, 1:00 Nie można traktować imigrantów jak niemowlęta Duża przestępczość wśród Marokańczyków wynika z ich kultury i profilu genetycznego - oznajmił niedawno Joost Eerdmans z populistycznej Listy Pima Fortuyna. 96
  • Menu 2 maj 2004, 1:00 Książka / DVD Blondynka z tapirem Przemierzyła Amazonię per pedes, na czworakach i w czółnie. Jadła zupę z małpy, gryzły ją isangi (wredne kleszcze), a w dżungli próbował ją uwieść tapir. Tego wszystkiego, a nawet... 98
  • Francuska choroba 2 maj 2004, 1:00 Jeśli chcemy zabić polskie kino, dotujmy je z budżetu - jak we Francji 100
  • Aria dla Moniuszki 2 maj 2004, 1:00 Opera Narodowa podbiła Londyn - szkoda, że tylko na kilka dni 104
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 2 maj 2004, 1:00 Recenzje płyt 105
  • Ślady pamięci 2 maj 2004, 1:00 Warszawski Międzynarodowy Festiwal Filmowy Żydowskie Motywy 106
  • DVD Kamila Śmiałkowskiego 2 maj 2004, 1:00 Recenzje filmów 107
  • Sława i chała 2 maj 2004, 1:00 Recenzje książek,teatralne 108
  • Rockman wiecznie pracujący 2 maj 2004, 1:00 Hodowlą łososi i kotów rzadkich ras zajmuje się poza graniem lider Jethro Tull 109
  • Z grzędy zrzędy - Słodki grzech pychy 2 maj 2004, 1:00 Przez cały lany poniedziałek modliliśmy się w kościołach za Katolicki Uniwersytet Lubelski i składaliśmy się na tacę dlań. A jeszcze tego samego dnia dowiedzieliśmy się z katolickiego dziennika, że w katolickim tygodniku katolicka... 110
  • Eurorgan Ludu 2 maj 2004, 1:00 Nr 18 (83) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 26 kwietnia 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Oda do radości propozycja nowej wersji Oda do radości aktualny hymn Unii Europejskiej Oda do radości wersja hiphopowa Słowa: pełnomocnicy UE ds. nowej... 112
  • Wielkie wiązania 2 maj 2004, 1:00 Jakie są powiązania między Millerem a autostradami w Polsce? Odpowiedź: spore. Jedno i drugie szybko się kończy 114