Tabletka Pana Boga

Tabletka Pana Boga

Już wkrótce inteligencję i charakter będzie można poprawić równie łatwo jak urodę
Za pomocą leków można modyfikować psychikę i emocje człowieka, tak jak zapowiadał Peter Kramer w książce "Wsłuchując się w prozac". Amerykański psychiatra przekonywał w latach 90., że podnoszące poziom serotoniny w mózgu antydepresanty, takie jak prozac, nie tylko leczą zaburzenia psychiczne, lecz także poprawiają nastrój i podnoszą poczucie własnej wartości. Tess, jedna z pacjentek Kramera, po kilku tygodniach terapii wyleczyła się z depresji, a także stała się bardziej zdecydowana i nabrała pewności siebie.
Podobne zmiany charakteru i temperamentu, jak wynika z najnowszych badań, wywołują leki zwiększające w mózgu poziom dopaminy, stosowane u cierpiących na chorobę Parkinsona. Specjaliści w Mayo Clinic w Rochester w USA zaobserwowali, że po kilku miesiącach leczenia tymi środkami u niektórych chorych ustępują zaburzenia ruchowe, takie jak drżenie kończyn, ale pojawiają się też zmiany w zachowaniu. Jedni przestali ulegać emocjom, inni stali się wyjątkowo pobożni, jeszcze inni - bardziej dokładni w pracy. Niektórzy wierni wcześniej małżonkowie nie mogli się oderwać od internetowej pornografii i stali się seksoholikami. Pacjenci, którzy wcześniej byli abstynentami, zaczynali nadużywać alkoholu, a osoby szczupłe tyły z powodu nadmiernego apetytu!

Dopamina hazardu
Dopamina pobudza układ limbiczny (rąbkowy), kierujący popędem i emocjami oraz odpowiedzialny za tzw. układ nagrody. Ten układ jest stymulowany przez sytuacje sprawiające przyjemność: jedzenie, picie czy seks. Leki na chorobę Parkinsona, takie jak carbidopa (levodopa) i pramipexole, mogą go nadmiernie pobudzać i skłaniać do sprawiających przyjemność, ale nieakceptowanych wcześniej działań kompulsywnych, czyli takich, przed którymi trudno się powstrzymać, jak pociąg do alkoholu czy hazardu.
Przykładem jest czterdziestotrzyletnia pacjentka, która nie mogła się powstrzymać, by nie zagrać w ruletkę, gdy przejeżdżała w pobliżu kasyn, choć gry hazardowe nigdy wcześniej jej nie interesowały. W ciągu sześciu miesięcy z powodu hazardu straciła męża, pracę i ponad 200 tys. dolarów! Po odstawieniu leków przymus tego rodzaju zachowań ustąpił u niej niemal natychmiast. Uczeni zastanawiają się, czy wystarczy dodawać do drinków "pigułkę Las Vegas", by właściciele kasyn mieli więcej klientów.
- Podobną zmianę zachowań obserwuje się u palaczy, którzy czasami spontanicznie pozbywają się nałogu, bo zaciąganie się papierosem nagle przestało sprawiać im przyjemność - mówi prof. Jerzy Vetulani z Instytutu Farmakologii PAN w Krakowie. Wystarczy jednak zwiększyć za pomocą leków stężenie dopaminy lub pobudzić reagujące na nią receptory, by niektóre osoby zachowywały się odwrotnie - wpadały w nałóg.

Hormony miłości
Prof. Jerome Kagan, psychiatra z Uniwersytetu Harvarda, zapowiadał pod koniec minionego stulecia, że w pierwszej połowie XXI w. ludzie częściej będą przychodzić do lekarza, by zmodyfikować swój charakter, niż po to, by leczyć choroby psychiczne. Coraz więcej osób jest zainteresowanych tzw. kosmetologią neurologiczną. Badania sugerują, że osoby wyróżniające się wysokim poziomem dopaminy są bardziej ambitne, przebojowe i impulsywne. Dzięki innemu neuroprzekaźnikowi - noradrenalinie - ludzie stają się nadwrażliwi, chętniej udzielają bezinteresownej pomocy i mają potrzebę silnych związków z innymi. Badania specjalistów z University of California w Los Angeles wykazały, że paxil - "pigułka szczęścia" podobna do prozacu - sprawia, że zażywające go osoby nie tylko są mniej podatne na negatywne emocje, ale też wykazują większą chęć do pracy w zespole i nie odczuwają lęku przed wystąpieniami publicznymi.
U szkodnika pół uprawnych, nornika z gatunku Microtus ochrogaster, który przez całe życie dochowuje wierności wybranej samicy, wystarczyło zablokować działanie wazopresyny, hormonu przysadki mózgowej, by zwierzę stało się rozpustnikiem. Pytanie tylko, w jakim stopniu psychika człowieka zależy od wzajemnej gry neuroprzekaźników mózgu - nawet gdyby wykryto ich kilkaset?

Neurochemia Boga
W psychiatrii coraz bardziej zaczyna dominować farmakoterapia, która u wielu pacjentów daje lepsze rezultaty niż psychoterapia. Pierwszy przed prawie 60 laty wykazał to australijski psychiatra John Cade, który odkrył, że lit jest skuteczniejszy w leczeniu depresji maniakalnej niż psychoanaliza. Teraz się okazuje, że środki farmakologiczne wywołują w mózgu zmiany podobne do tych, które powodują "naturalne" emocje. - Nie ma różnicy między przeżyciami mistycznymi wywołanymi lekami, a tymi o charakterze religijnym - powiedział w rozmowie z "Wprost" dr Roland Griffiths z Johns Hopkins University w Baltimore.
Uczony za pomocą rezonansu magnetycznego badał mózgi ochotników, którzy zażywali pigułkę zawierającą psylocybinę, substancję psychodeliczną uzyskaną z dziko rosnących grzybów halucynogennych. Pierwszy taki środek, o działaniu podobnym do serotoniny, u dwóch trzecich osób, które nie wiedziały, co otrzymują, wyzwolił wrażenie przebywania poza czasem i przestrzenią oraz uczucie miłości i ukojenia. Pozostałe osoby określały swe przeżycia jako obcowanie z zaświatami i siłami nadprzyrodzonymi. Wszyscy badani uznali, że doznali jednego z największych przeżyć duchowych w swym życiu (porównywanego do narodzin dziecka i śmierci jednego z rodziców). Po dwóch miesiącach od eksperymentu aż 80 proc. badanych twierdziło, że czują się szczęśliwsi niż wcześniej, a ich życie zmieniło się na lepsze.
Sztucznie można nawet wywołać wrażenia charakterystyczne dla przeżyć z pogranicza śmierci - wystarczy pobudzić rejon mózgu nazywany rąbkiem skroniowo-ciemieniowym, gdzie przetwarzane są wrażenia zmysłowe. Dr Olaf Blanke z Lozanny odkrył to przypadkowo, gdy operacyjnie próbował usunąć w mózgu przyczyny epilepsji u 43-letniej pacjentki. Po podrażnieniu rąbka z lewej strony mózgu impulsem elektrycznym chora miała wrażenie, że opuszcza ciało i patrzy na nie z góry. Takie same doznania można wywołać środkami farmakologicznymi - podobne przeżycia mają zarówno ludzie w stanie śmierci klinicznej, jak i chorzy podczas operacji w znieczuleniu ogólnym.

Osobowość na dopingu
Francis Fukuyama w książce "Koniec człowieka" wyraził obawę przed rewolucją neuroprzekaźników. Ostrzegał, że leki zostaną wykorzystane do psychoinżynierii społecznej - posłużą się nimi "rodzice, nauczyciele, systemy szkolne i wszyscy inni, którzy mają interes w sterowaniu zachowaniami ludzkimi". Taką wizję na przykładzie więzienia przyszłości już w latach 60. przedstawił Anthony Burgess w książce "Mechaniczna pomarańcza": ludzi agresywnych poskramiano w niej środkami farmakologicznymi. Peter Kramer opisuje jedną ze swych pacjentek, która po zażyciu antydepresantów stała się bardziej religijna. Zaczęła interesować się teologią, a książki egzystencjalistów zamieniła na traktaty mistyków.
Fukuyama uważa, że pierwszym instrumentem "kontroli społecznej" jest ritalin, lek stosowany do poskramiania dzieci cierpiących na nadpobudliwość ruchową (ADHD). Na razie bardziej jednak prawdopodobna jest wizja społeczeństwa, w którym coraz częściej będzie wykorzystywana kosmetyka umysłu, a doping farmakologiczny, znany dotychczas w sporcie, zostanie przeniesiony na uczelnie, do szkół i przedsiębiorstw. Ritalin jest ulubionym środkiem amerykańskich studentów, którzy zażywają go w czasie sesji tak jak amfetaminę, wdychając sproszkowane tabletki przez nos, by lepiej się skoncentrować.
Coraz bardziej popularny jest dostępny od dwóch lat w Polsce vigil (modafinil), stosowany w leczeniu narkolepsji (snu napadowego). U ludzi zdrowych zwalcza on senność, co pozwala aktywnie funkcjonować bez snu nawet przez trzy doby. Zażywające go osoby podobno nie cierpią później na zaburzenia snu! Nic dziwnego, że po "drzemkę w pigułce" coraz częściej sięgają biznesmeni, menedżerowie, politycy i artyści. Krzysztof Skiba przyznaje, że takie pigułki byłyby przydatne szczególnie w czasie długiej jazdy samochodem. Do tej pory, by nie zasnąć za kierownicą, pomagał sobie preparatami energetyzującymi.

Farmakologia kultury
Żyjemy w kulturze farmakologicznej. Narkotyki są potępiane, ale powszechnie akceptowane jest stosowanie dostępnych w aptece środków poprawiających nastrój, modyfikujących zachowania i zwiększających wydolność umysłową. "Niektórzy uważają, że ludzie zażywający takie leki, jak prozac i ritalin, mają sztuczną osobowość ukształtowaną przez te preparaty, ale może jest odwrotnie - może dzięki stymulacji do głosu dochodzi ich prawdziwa natura i ujawniają się prawdziwe możliwości?" - przekonuje prof. Paul Wolpe z University of Pennsylvania.
Leków nowej generacji będzie coraz więcej. Dr Julia Boyle z University of Surrey w Wielkiej Brytanii pracuje nad środkiem z grupy ampakin, oznaczony symbolem CX717, poprawiającym zdolności umysłowe i zwiększającym odporność na zmęczenie. Eksperymenty na małpach wykazały, że osobniki pozbawione snu po otrzymaniu preparatu były bardziej sprawne niż wypoczęte! Ampakiny o 50 proc. poprawiają zdolność uczenia się i pamięć długotrwałą. Badania na ochotnikach przeprowadzone w Wielkiej Brytanii wykazały, że osoby przyjmujące te leki lepiej wypadały w testach sprawdzających pamięć, koncentrację uwagi, czas reakcji i logiczne myślenie.
Uczeni wielokrotnie już zapowiadali pojawienie się "pigułek inteligencji", które jednak okazywały się mało skuteczne lub zbyt niebezpieczne (tak było w wypadku środków nootropowych, które w latach 70. miały zrewolucjonizować neurologię). Prof. Eric Kandel, wyróżniony Nagrodą Nobla za badania nad pamięcią, założyciel firmy Memory Pharmaceuticals, twierdzi, że prowadzi zaawansowane testy dwóch bezpiecznych w użyciu i obiecujących substancji nowej generacji pobudzających neurony w hipokampie (części mózgu związanej z funkcjonowanie pamięci długotrwałej). Z kolei badania Kirsty Millar z University of Edinburgh sugerują, że zaledwie jedno białko (DISC1) może mieć wpływ na tak złożone procesy, jak myślenie i zapamiętywanie. Jeśli się to potwierdzi, neurolodzy w przyszłości będą mogli pełnić podobne funkcje jak chirurdzy plastyczni, poprawiając na życzenie charakter i sprawność umysłową.

Współpraca: Monika Florek-Moskal

DRUGIE STWORZENIE CZŁOWIEKA
Nie ma różnicy między przeżyciami mi stycznymi wywołanymi lekami a tymi o charakterze religijnym - twierdzą niektórzy neurolodzy

POTĘGOWANIE INTELEKTU

Tradycyjne środki
  • Wyciąg z miłorzębu (Ginkgo biloba) poprawia ukrwienie mózgu.
  • Piracetam (znany m.in. jako nootropil i pirroxil) nasila przekaźnictwo nerwowe, poprawia aktywność synaptyczną i przeciwdziała związanej z wiekiem degeneracji błon komórkowych.
  • Winpocetyna - alkaloid roślinny poprawiający krążenie krwi. U ludzi z zaburzeniami pamięci poprawia pamięć i zdolność koncentracji uwagi.
  • Aricept (donepezil) zwiększa poziom acetylocholiny w mózgu, opóźnia o 2-3 lata rozwój choroby Alzheimera. Wzmacnia również pamięć. Amerykańscy piloci w wieku średnio 52 lat po zażyciu tego środka wyraźnie lepiej radzili sobie w testach na symulatorze lotów.
  • Ritalin (metylofenidat), lek stosowany w leczeniu dzieci z nadpobudliwością ruchową, u ludzi zdrowych poprawia koncentrację i zdolność uczenia się.
  • Vigil (modafinil), preparat stosowany w leczeniu narkolepsji, (snu napadowego), u ludzi zdrowych pozwala aktywnie funkcjonować przez trzy doby (zażywany przez pilotów wojskowych).
Pigułki przyszłości
  • Ampakiny hamują starzenie się mózgu, poprawiają pamięć długotrwałą i zdolność logicznego myślenia.
  • Izproniklina pobudza w mózgu te same białka co nikotyna. Poprawia pamięć, koncentrację i czas reakcji.
  • MEM 1414 uzyskana ze ślimaków morskich substancja nazywana "rzeźbiarzem mózgu". Poprawia skuteczność tworzenia śladów pamięciowych.

STEROWANIE PSYCHIKĄ
  • Prozac (fluoksetyna), lek przeciwdepresyjny,u ludzi zdrowych poprawia nastój, zmniejsza objawy fobii, zwiększa zdolność koncentracji i odporność na stresy, wpływa na chęć pracy w zespole.
  • Carbidopa (levodopa) i pramipexole ("pigułki Las Vegas") - leki podnoszące poziom dopaminy w mózgu, stosowane u cierpiących na chorobę Parkinsona. Mogą działać pobudzająco i skłaniać do sprawiających przyjemność, ale nieakceptowanych wcześniej zachowań, np. wzmagać pociąg do alkoholu i hazardu.
  • Psylocybina ("boska pigułka") wywołuje przeżycia mistyczne
  • Propranolol ("kasownik pamięci") - pierwsza pigułka na zapomnienie, która pozwoli leczyć ludzi cierpiących na tzw. zespół stresu pourazowego (PTSD), m.in. ofiary napadów. Zaskoczeniem jest, że takie działanie wykazuje lek z grupy beta-blokerów, stosowany w leczeniu nadciśnienia.


ŻYCIE Z APTEKI
W XXI wieku lekarze będą zmieniać charakter pacjentów, a nie tylko ich leczyć
Największe w ostatnich latach hity farmaceutyczne, takie jak viagra i prozac, to jedynie zapowiedź czekającej nas rewolucji farmakologicznej - powiedział w rozmowie z "Wprost" prof. David Nutt z University of Bristol w Wielkiej Brytanii. Uczony prowadzi badania nad pierwszą "pigułką trzeźwości", która blokując receptory neurotransmitera GABA, ma usuwać skutki nadużycia alkoholu. - Lek nie tylko zlikwiduje kaca, ale także ochroni przed szkodliwym działaniem alkoholu wątrobę, serce i mózg - twierdzi prof. Nutt.
Naukowcy z University College London testują "pigułkę miłości". Środek pobudza ciało migdałowate w prawej półkuli mózgu i płat skroniowy kory mózgowej - te same obszary, które uaktywniają się u zakochanych. Zwiększa też wydzielanie w mózgu dopaminy oraz substancji PEA, nazywanej naturalną amfetaminą. Zwierzęta, którym wstrzyknięto środek do mózgu, wykazywały objawy zadowolenia i zaloty. Trudno jednak uwierzyć, by w ten sposób można było schwytać w miłosne sidła osobę, która nie wykazuje zainteresowania flirtem. U ludzi pigułka może jedynie dodawać energii oraz wywoływać uczucie euforii i podniecenia. Testowane są również środki pobudzające wydzielanie endorfin i oksytocyny, wpływających na poczucie bezpieczeństwa i przywiązanie do partnera. Leki mają być proponowane małżonkom już po pięciu latach małżeństwa, gdy często mija okres zakochania. Trwają prace nad pigułką zawierającą melanotropinę, hormon, który zmienia zabarwienie skóry na ciemniejsze nawet o 40 proc. W efekcie działania leku zwiększa się produkcja melaniny, naturalnego pigmentu człowieka. Podobnie ma działać "opalenizna w pigułce", opracowywana przez naukowców z Instytutu Onkologicznego Dana-Faber w Bostonie. Do jej produkcji wykorzystywana jest forskolina, substancja pochodzenia roślinnego.
Wkrótce na rynku pojawi się pigułka łagodząca przedwczesną ejakulację. Uczeni z University of Minnesota dowiedli, że dapoksetyna, łagodny lek antydepresyjny, może wydłużyć stosunek seksualny nawet czterokrotnie. Cierpiący na przedwczesną ejakulację mężczyźni przed terapią szczytowali zaledwie minutę po penetracji. Po 12 tygodniach stosowania leku orgazm następował 1,47 minuty później u mężczyzn, którzy przyjmowali 30 mg dapoksetyny, i 2,19 minuty później u zażywających dawkę dwa razy większą.
Na rynku są dostępne dwa rodzaje pigułek powiększających biust. W ich skład wchodzą fitoestrogeny lub estrogeny zwierzęce, wyizolowane z jajników krowy. Dowiedziono, że wpływają one na gruczoły mlekowe kobiet i pobudzają wzrost tkanki mięśniowej biustu. Uczeni z Sharp Labs Inc. przekonują, że za pomocą pigułek zawierających substancje roślinne o strukturze podobnej do hormonów człowieka można także zwiększyć rozmiar penisa.
Uczeni z Purdue University w USA wynaleźli pigułkę, która może zastąpić gimnastykę. Szukali leku zapobiegającego osłabieniu i zanikowi mięśni u osób starszych i chorych. Okazało się, że zablokowanie genu odpowiedzialnego za atrofię mięśni chroni przed ich zanikiem i pozwala utrzymać tkankę mięśniową w dobrej kondycji. Badania na szczurach wykazały, że manipulowanie szlakami genetycznymi, które kontrolują odbudowę mięśni, może powstrzymać zanik mięśni związany z bezczynnością lub chorobą. Dzięki takim pigułkom będzie można opóźnić uwarunkowany genetycznie zanik mięśni. Osoby po złamaniach nie będą potrzebowały długiej terapii, a chorych podłączonych do respiratora uda się uchronić przed zanikiem mięśni oddechowych. Podobny lek opracowują uczeni z Madison. Zamiast hamować proces zaniku mięśni, środek będzie stymulował wzrost tkanki mięśniowej, utrzymując mięśnie w dobrej kondycji.
Okładka tygodnika WPROST: 41/2006
Więcej możesz przeczytać w 41/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • Dorota IP
    Bardzo ciekawy artykuł.
    • Dawid IP
      Świetny artykuł, widać, że musiał kosztować dużo pracy. Trudno mi potwierdzić prawdziwość zawartych tu szczegółowych informacji jednak samo założenie jest prawdziwe i bardzo ciekawe. Nie ma wątpliwości, że powstaną leki pozwalające na \"tuning\" osobowości. Polecam artykuł.

      Spis treści tygodnika Wprost nr 41/2006 (1243)

      • Playback 15 gru 2006, 15:00 14
      • Ryba po polsku - Cała Polska śpiewa z nami 15 gru 2006, 15:00 Na wyszydzenie głupot, które powiedziano podczassobotnich wieców, cały numer "Wprost" to za mało 15
      • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 ANTEK MACIEREWICZ WYPUŚCIŁ BĄCZKA i teraz wszyscy ekscytują się tym, że Milan Subotić był agentem WSI czy jak to się tam kiedyś nazywało. A lipiec jest w lecie. A to ci nowiny.POPULARNE WŚRÓD PISMAKÓW: Ulubiony klub piłkarski... 16
      • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 - TO SIĘ NIE ZDARZA W DEMOKRACJI,żeby jedna partia wyciągała drugiej członka! - zagrzmiała z wiktoriańskim oburzeniem w telewizji Janina Paradowska. Dorosła kobieta, a trzeba ją uświadamiać. Owszem, zdarza się i to nie tylko w... 17
      • Wprost przeciwnie - Uśmiech Ławrowa 15 gru 2006, 15:00 Rosja chce stworzyć wrażenie odprężenia 18
      • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
      • Salony na ulicy 15 gru 2006, 15:00 W demokratycznych krajach wyprowadzaniem ludzi na ulice zajmuje się opozycja pozaparlamentarna 20
      • Nie epatuję wybitymi zębami 15 gru 2006, 15:00 Rozmowa z Donaldem Tuskiem, liderem Platformy Obywatelskiej 24
      • Wojskowe Służby Imperium 15 gru 2006, 15:00 Oficerowie WSI do końca "budzili przerażenie" 28
      • Gdzie leży Polska 15 gru 2006, 15:00 Między królem Ubu a Edwardem Gierkiem 32
      • Gazpol kontra Gazprom 15 gru 2006, 15:00 Okazuje się, że w Polsce możemy mieć gazu nawet na 50 lat! 36
      • Giełda 15 gru 2006, 15:00 Hossa Świat Gazowa górka Po raz pierwszy w historii w ubiegły wtorek hurtowe ceny gazu ziemnego osiągnęły na brytyjskim rynku ujemne wartości (nabywcy płacą klientowi). Stało się tak za sprawą uruchomienia norweskiego gazociągu... 40
      • Żelazna teledama 15 gru 2006, 15:00 Anna Streżyńska rozbija "układ" w telekomunikacji 42
      • Hipermarket w komputerze 15 gru 2006, 15:00 II ranking sklepów internetowych "Wprost" i Money.pl: tanio, taniej, Internet 46
      • CK Orlen 15 gru 2006, 15:00 Rozmowa z Igorem Chalupcem, prezesem PKN Orlen 56
      • Kulisy transformacji 15 gru 2006, 15:00 "Walka z nierównością materialną grozi zahamowaniem postępu i rozwoju. Zwalczanie nierówności uniemożliwia sukces w walce z nędzą" Najlepsza książka o polskich reformach gospodarczych 60
      • Supersam 15 gru 2006, 15:00 62
      • Prostota ekscentryka 15 gru 2006, 15:00 Futrzany kapelusz jest ozdobą nowej kolekcji marki Hugo Boss, zaprojektowanej i promowanej przez lidera brytyjskiej grupy Jamiroquai - Jaya Kaya. Wokalista - znany z upodobania do barwnych strojów (często inspirowanych południowoamerykańskim... 62
      • Nebbiolodo borowików 15 gru 2006, 15:00 Lirano 2004, DOC nebbiolo d'alba, Rivetto Importer: Galicyjskie Piwnice Win Cena: 49 zł Lirano to nazwa przysiółka na górskim grzbiecie, na samej granicy regionu Barolo. Rodzina Rivetto robi tu wina od 1902 r. Wina szczere, prawdziwe jak... 62
      • Kawa na stojąco 15 gru 2006, 15:00 Filiżanka do espresso ze spodkiem z serii NewWave Caffe Fashionista (marka Villeroy & Boch) to dobre rozwiązanie na cocktail party. Komplet został zaprojektowany tak, by łatwo trzymało się go podczas stojącego przyjęcia - spodek jest... 62
      • Elektroniczne cacka 15 gru 2006, 15:00 Czytelnicy brytyjskiego miesięcznika "T3", największego na świecie czasopisma prezentującego nowości elektroniczne, wybrali najlepsze ich zdaniem gadżety. Obchodzący właśnie swoje dziesięciolecie "T3" został uznany... 62
      • Atlas ciekawostek 15 gru 2006, 15:00 Najwięcej papierosów na świecie (3620 sztuk na osobę rocznie) kupują Polacy. W Nigrze na ślubnym kobiercu stają dziesięciolatki, USA mają najwyższy odsetek więźniów, a najbogatszym krajem Afryki nie jest już RPA, lecz Botswana. Te i... 62
      • Kombatanci IV RP 15 gru 2006, 15:00 Showmani całkiem poważnie kreują się na prześladowanych bojownikówo demokrację i wolność słowa 64
      • Ucieczka przed klientem 15 gru 2006, 15:00 Mandaryna przysporzyła klientów Orsay, ale nie takich, jakich ta firma sobie życzyła 70
      • Strzały w raju 15 gru 2006, 15:00 Dzieci amiszów nie znają przemocy i nie wiedzą, do czego służy broń 74
      • @Seniorzy 15 gru 2006, 15:00 Ludziom starszym korzystającym z Internetu lepiej wiedzie się w życiu niż tym, którzy tego nie robią 78
      • Pazurem - Hurtownia edukacyjna 15 gru 2006, 15:00 Studenci na wykładzie jedzą, piją, wspominają imprezy. Kiedy podpiszą się na liście obecności - znikają 80
      • Tajemnica generała Olszyny 15 gru 2006, 15:00 Sowieci wymordowali wszystkich generałów, którzy odnieśli sukcesy w wojnie z bolszewikami w 1920 r. 82
      • Know-how 15 gru 2006, 15:00 Starożytne nanocząstki Starożytni Grecy i Rzymianie pewnie o tym nie wiedzieli, ale barwili swoje włosy na czarno nanocząsteczkami - uważają francuscy naukowcy z Narodowego Centrum Badań Muzealnych. Liczący ponad dwa tysiące lat i... 86
      • Tabletka Pana Boga 15 gru 2006, 15:00 Już wkrótce inteligencję i charakter będzie można poprawić równie łatwo jak urodę 88
      • Fabryka Nobla 15 gru 2006, 15:00 Komitet Noblowski przyznaje nagrody w takim stylu, w jakim Hitchcock kręcił thrillery - potęguje napięcie i zaskakuje 94
      • Bez granic 15 gru 2006, 15:00 Bóg feministek "Przypisywanie Bogu męskich cech zachęca do stosowania przemocy wobec kobiet" - uznała Rada Arcybiskupów Kościoła Anglikańskiego. W oświadczeniu zaaprobowanym przez Rowana Williama, arcybiskupa Canterbury, rada... 98
      • Lekcja gruzińskiego 15 gru 2006, 15:00 Kreml nie chce się pogodzić z tym, że wolna Gruzja jedzie na Zachód 100
      • Wnuki Adolfa 15 gru 2006, 15:00 Ponad 38 proc. mieszkańców meklemburskiej gminy Postlow głosowało na neonazistów 104
      • Piekło Zachodu 15 gru 2006, 15:00 Rozmowa z Bassamem Tibim, niemieckim politologiem pochodzenia syryjskiego 108
      • Klub outsiderów 15 gru 2006, 15:00 Ruch państw niezaangażowanych to miejsce, w którym dyktatorzy czują się dobrze 110
      • Ekspres Hungaria 15 gru 2006, 15:00 Europa Środkowa nie ma pomysłu na swoją rolę w świecie i Europie 112
      • Recenzor 15 gru 2006, 15:00 114
      • Trabanty z Las Vegas 15 gru 2006, 15:00 Sporo wody upłynęło w Sprewie, zanim panowie z U2 zrozumieli, że są częścią popkultury, a nie rockowymi mesjaszami. Kiedy jednak zdobyli się na autoironię i znaleźli nowe źródło natchnienia w świeżo zjednoczonym Berlinie, efekt... 114
      • Krew na papierze 15 gru 2006, 15:00 "Wyłączyłem go, jak w telewizorze, i tak to się zaczęło" - tak wspomina swoje pierwsze morderstwo bezrobotny inżynier. Bruno nie zabija dla przyjemności. Po prostu doszedł do wniosku, że jedynym sposobem na odzyskanie pracy,... 114
      • Rockowy kotlet mielony 15 gru 2006, 15:00 Przesłuchanie każdego z trzech albumów Mars Volty to doświadczenie na miarę przerobienia za jednym posiedzeniem całych dyskografii King Crimson, Led Zeppelin, Yes, Tool, a na dokładkę Queen. Za dużo tego dobrego jak na jeden raz. W... 114
      • Jak modli się cynik 15 gru 2006, 15:00 Reputacja Maleńczuka nie miała dotąd zbyt wiele wspólnego z kultem maryjnym. "Cantigas De Santa Maria" - muzyczna wersja spektaklu, opartego na średniowiecznych pieśniach religijnych króla Kastylii Alfonsa X , wskazuje na to, że... 114
      • Jezioro osobliwości 15 gru 2006, 15:00 W Ameryce już dawno doceniono komercyjny potencjał psychoanalizy, Hollywood nurza się w niej aż po czubek nosa. A w naszym kinie, nie wiedzieć czemu, tak atrakcyjny temat leży odłogiem. "Pod powierzchnią", opowieść o pokusach... 114
      • Szczęście po chińsku 15 gru 2006, 15:00 Jeśli ktoś spodziewa się, że ten film opowiada o produkcji błękitnego chińskiego jedwabiu, to srodze się zawiedzie. Nakręcono go w jednej z tysięcy fabryk tekstylnych, jakie znajdują się w Kantonie. Chińskie władze konfiskowały... 114
      • Naga trąbka 15 gru 2006, 15:00 Gil Evans na sesje nagraniowe przychodził z torbą rzodkiewek i zajadał je z solą. Charlie Bird Parker po koncercie, zdenerwowany rasistowskimi zaczepkami, dwa razy obsikał budkę telefoniczną. Autobiografia Milesa Davisa jest nafaszerowana... 114
      • Motyle pióro 15 gru 2006, 15:00 Vladimir Nabokov to dla wielu głównie autor skandalizującej "Lolity". Nowa biografia pisarza uświadamia nam, że osławiona powieść o fascynacji dojrzałego mężczyzny prymitywnym podlotkiem była jedynie przystankiem na długiej... 114
      • W kotka i myszkę 15 gru 2006, 15:00 Andy Warhol był najbardziej obleganym przez prasę artystą XX wieku, ale wyjątkowo trudnym rozmówcą. To on ustalał zasady gry. Zakładał ciemne okulary, mamrotał i starał się, żeby jego odpowiedzi były jak najbardziej chaotyczne.... 114
      • Rydwany Mahometa 15 gru 2006, 15:00 Współcześni twórcy widzą w chrześcijaństwie jedynie rekwizytornię, z której na chybił trafił wyciąga się fabuły, epizody lub postaci 118
      • Diabeł w wielkim mieście 15 gru 2006, 15:00 Filmowa baśń o naiwnym dziewczęciu i paskudnej szefowej to epitafium dla feministycznej rewolucji 122
      • Paw Berezy 15 gru 2006, 15:00 Druga runda pojedynku między Dorotą Masłowską a Eustachym Rylskim rozegra się w kinie 124
      • Wencel gordyjski - Między wersetami 15 gru 2006, 15:00 Adam Michnik schodzi do piwnicy odkurzyć swój powielacz 126
      • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 41 (207) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 9 października 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza WARSZAWA - miastem pochodów Ma Berlin swoją Love Parade, Nicea - swoje corso kwiatowe, Rio de Janeiro - sambę. Warszawa oferuje turystom z całego... 128
      • Skibą w mur - Nowe plany 15 gru 2006, 15:00 8.30 - nauka wierszy patriotycznych z tomu poetyckiego "Od Orła Białego do Wierzejskiego" 130

      ZKDP - Nakład kontrolowany